Wynalazek niniejszy dotyczy maszyn do wydymania pustych przedmiotów szkla¬ nych, np. gruszek do wyrobu zarówek. Ta¬ kie maszyny sa zaopatrzone zwykle w ru¬ chome przyrzady do czerpania szkla z jed¬ na lub kilkoma formami ssawczemi. Szklo, przeksztalcone w formach na pólfabrykat, spada, gdy przyrzad czerpiacy jest odsu¬ niety od pieca, do znajdujacych sie pod formami ssawczemi narzadów do wydyma¬ nia, poruszanych zwykle w sposób ciagly, przyczem przyrzady te, po wprowadzeniu do nich i umocowaniu pólfabrykatów, zo¬ staja obrócone.Celem wynalazku jest znaczne upro¬ szczenie takich maszyn szklarskich. W tym celu umieszcza sie wedlug wynalazku pod forma stsawcza lub pod formami ssawczemi zderzak, obracajacy spadajace pólfabryka¬ ty o 180°, a pod nim jedna lub kilka skiero¬ wanych wdól glowic do wydymania, wsku¬ tek czego pólfabrykaty, wpadajace do nich, moga byc bez trudnosci wydymane w kie¬ runku zgóry nadól. Listwe zderzakowa najlepiej jest zastosowac miedzy kilkoma formami ssawczemi i kilkoma narzadami do wydymania, pod niemi stale przesuwanymi, z których kazdy sklada sie z pierscieniowej glowicy trzymakowej oraz nasadzonej na nia glowicy do wydymania, która, przed wprowadzeniem pólfabrykatu do przyna¬ leznej glowicy trzymakowej, jest z niej'Zd}(fettf, lecz po wprowadzeniu pólfabryka¬ tu, do tej, glowicy zostaje na nia zalozona, w celu wydymania pólfabrykatu w kierun¬ ku igóry nadól. 'Obracanie wiec narzadów do wydymania wraz z pólfabrykatem staje sie zbedne. W celu równomierniej szego wy¬ dymania pólfabrykatów najlepiej jest na* dawac pierscieniowym glowicom trzymako- wym ruch obrotowy i sprzegac je z zalozo- nemi na nie glowicami do wydymania, aby i one takze sie^ obracaly.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania maszyny wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia maszyne czesciowo w widoku zgóry, fig. 2 — w przekroju pionowym wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1; fig. 3 — czesci maszyny, sluzace do chwytania i prze¬ ksztalcania pólfabrykatu, w róznych polo¬ zeniach roboczych; fig. 4 — jedna z glowic trzymakowych w przekroju pionowym o wiekszej podzialce; fig. 5 — przyrzad do wydymania, nalezacy do jednej glowicy, w widoku zboku; fig. 6 — dysze, chlodzaca pólfabrykat, w widoku perspektywicznym; fig. 7 — zawór, regulujacy doplyw powie¬ trza sprezonego do wydymania pólfabryka¬ tu, w przekroju pionowym; fig. 8 — urza¬ dzenie do rozrzadzania form do wydyma¬ nia, w widoku perspektywicznym, a fig. 9— czesc glowicy trzymakowej w widoku per¬ spektywicznym o wiekszej podzialce.Maszyna jest zaopatrzona, jak zwykle, w podstawe 10 o ksztalcie okraglego stolu, obracajaca sie okolo nieruchomego bebna sterujacego 11. Nad tym okraglym stolem i umocowana nad nim podstawa 23, 24 do podtrzymywania form do wydymania oraz glowic trzymakowych znajduje sie urucho¬ miany w kierunku promieniowym i obraca¬ jacy sie przyrzad czerpakowy, zaopatrzony w szesc glowic ssawczych 12 z wahliwemi nozami. Podstawa 23, 24 jest podzielona na dwanascie odcinków, z których kazdy jest zaopatrzony w szesc glowic trzymakowych i w szesc form do wydymania. Szybkosc obwodowa stolu 10, a wiec takze podstawy 23, 24 jest nastawiana Wzgledem ruchu przyrzadu czerpakowego tak, ze przy kaz- dem uwolnieniu pólfabrykatu pod przyrzad czerpakowy podchodzi w polozenie robo¬ cze nowy odcinek stolu.Glowice ssawcze 12 przyrzadu czerpa¬ kowego zachodza, przy przesuwie tego przyrzadu nazewnatrz w kierunku promie¬ niowym, do pieca 13, nabierajac z niego w znany sposób szklo. Na czopie 19 przyrza¬ du czerpakowego sa osadzone wahliwie za- pomoca ramion noze 15, chlodzone woda, które przy powrotnym ruchu przyrzadu czerpakowego przesuwaja sie pod formami ssawczemi w kierunku pieca, w celu odcie¬ cia zbytecznego szkla. W poszczególnych formach ssawczych pozostaja wiec jedna¬ kowe ilosci szkla 14, stanowiace pólfabry¬ kat, zaopatrzony na dolnym koncu w kol¬ nierz 20. Po cofnieciu przyrzadu czerpako¬ wego w polozenie wewnetrzne, formy ssaw¬ cze 12 z przytrzymanemi w nich pólfabry¬ katami znajduja sie dokladnie pionowo nad glowicami stolu. Bezposrednio potem na¬ stepuje czesciowy obrót przyrzadu czer¬ pakowego w tym samym kierunku i z taka sama szybkoscia, jak i przesuw stolu; pod¬ czas tego czesciowego ruchu pólfabrykaly zostaja przeniesione do glowic trzymako¬ wych, znajdujacych sie dokladnie pod for¬ mami ssawczemi. Spadajace pólfabrykaty 14 napotykaja przy spadaniu listwe po¬ przeczna 21, znajdujaca sie pomiedzy for¬ mami ssawczemi i glowicami trzymakowe- mi, lecz nie siegajaca do linji srodkowej tych form i glowic. Listwa 21 jest utrzymy¬ wana zapomoca dwóch ramion 32, które przyjmuja udzial tylko w ruchach wahadlo¬ wych przyrzadu czerpakowego, lecz nie przyjmuja udzialu w jego promieniowych przesunieciach. Pólfabrykaty zostaja, wsku¬ tek napotkania listwy 21, obrócone o okolo 180° przed ich wpadnieciem do glowic trzy¬ makowych, jak to wynika z fig. 3. Pólfabry¬ katy, przy wpadaniu do glowic zostaja, wskutek odpowiedniego uksztaltowania — 2 —wnetrz glowic, nieco obrócone dodatkowo, wskutek czego ich kolnierze, skierowane wgóre, zostaja ulozone dokladnie poziomo.Przyrzad czerpakowy przesuwa sie nastep¬ nie w polozenie poczatkowe, przyczem jed¬ noczesnie ten jego odcinek, którego glowi¬ ce trzymakowe zostaly zasilone szklem, odbywa dalszy ruch obrotowy.Szesc glowic trzymakowych, osadzonych w plycie 23 podstawy 24, skladaja sie kaz¬ da z pierscienia 25 (fig. 4), na którym znaj¬ duja sie umieszczone na lozysku kulkowem 26: pierscien nastawczy 27, kólko zebate 28, pierscien prowadniczy 29 i pierscien podpierajacy 30. Pierscien 30 sklada sie z czterech jednakowych czesci, które zwie¬ szaja sie z wystepu 28' kólka zebatego 28, przyczem ich dolne czesci nie moga zwisac pionowo wdól ze wzgledu na pierscien na¬ stawczy 27. Odcinki pierscienia 30 zostaja zapomoca wystajacej czesci pierscienia 27 jednoczesnie zesuniete promieniowo, wsku¬ tek czego tworza zamkniety pierscien o srednicy mniejszej od srednicy pierscienia nastawczego. Gdy pólfabrykat wpadnie dc glowicy trzymakowej, to jego czesciowo o- chlodzony kolnierz 20 zostaje skierowany zapomoca pierscienia 29 ku obrzezu 32 pier¬ scienia 30 i osadzony na nim.Glowice trzymakowe sa uruchomiane zapomoca kólek zebatych 28. Ruch ten po¬ woduje kolo zebate 34, osadzone na nieru¬ chomej podstawie 11, z którem zazebia sie kólko zebate 50, osadzone w obrotowej pod¬ stawie stolowej 24. Kólko 50 jest osadzo¬ ne zapomoca dwóch tarcz ciernych 51, 52 miedzy dwiema plytami 48, 49, nasuniete- mi na wal 47. Dolna plyta 48 zostaje pod dzialaniem sprezyny 53, znajdujacej sie miedzy nia i pierscieniem 54 na wale 47, docisnieta w kierunku kólka zebatego 50, w celu sprzezenia go z górna plyta 49, osa¬ dzona na stale na wale 47. Wal 47, osadzo¬ ny w tarczy pierscieniowej 56 stojaka 24, jest zaopatrzony n& górnym koncu w kólko zebate 46, znajdujace sie w wycieciu plyty stolowej 23 i utrzymywane w swem polo¬ zeniu zapomoca wkladki rozporowej 55.Kólko zebate 46 zazebia sie -z- wiekszym wiencem uzebionym 33, osadzonym w ply¬ cie stolowej, który opiera sie na pierscieniu kulkowym 45. Wieniec uzebiony 33 zazebia sie z dwoma kolami zebatemi 36, z których kazde jest osadzone na walku 38, umoco¬ wanym w plycie stolowej. Na kazdym wal¬ ku 38 jest oprócz tego osadzone drugie ko¬ lo zebate 35, zazebiajace sie z kólkami ze¬ batemi 28 dwóch polówek glowic trzyma* kowych. Kólka zebate 28 obydwóch ze¬ wnetrznych polówek glowic sa polaczone za posrednictwem kól pomocniczych 40, o- sadzonych na walkach 42 z kolami zebate¬ mi 28 sasiednich glowic trzymakowych.Po przejsciu szesciu glowic wstepnych jednego odcinka stolu pod przyrzadem czerpakowym zostaja do nich wprowadzone glowice do wydymania 57, które swemi dol- nemi brzegami dociskaja kolnierze 20 pól¬ fabrykatów mocno do obrzeza 32 pierscie¬ nia 30 (fig. 3). Wszystkie glowice do wy¬ dymania sa osadzone na wspólnej listwie 58 (fig. 1), przymocowanej do pal^ka 59, osadzonego obrotowo na czopie 60 (fig. 5).Palak 59 jest poruszany dzwignia 62, 64, uruchomiana zapomoca walu 61. Ruchy zwrotne ramienia 62 odbywaja sie wskutek zwrotnego ruchu obrotowego walu 61.Zwrotny ruch obrotowy walu 61 osiaga sie zapomoca dwóch poziomo osadzonych zeb- nic przesuwnych 67, 68 (fig. 2), zazebiaja¬ cych sie z kólkiem zebatem 69, osadzonem na walku 61. Dolna zebnica 67 powoduje obrót wdól glowic do wydymania, wisktitek obrotu walu 61 w jednym kierunku, a gór¬ na zebnica 68 naodwrót, podnoszenie glo¬ wic wskutek odwrotnego obrotu walu 61.Zebnice 67, 68 sa uruchomiane zapomoca mimosrodów 70, 70', osadzonych na nieru¬ chomej podstawie 11 i oddzialywajacych na krazki 71, 71', osadzone na koncach zeb- nic 67, 68. Zbedne ruchy listwy 58 sa wy¬ równywane zapomoca sprezyn 73, otacza- — 3 —jacyeh czopy lozyskowe 74 glowic do wy¬ dymania, osadzone przesuwnie w listwie 58.Obroty glowic trzymakowych przenosza sie na przechylone wdól glowice do wydyma¬ nia zapomoca trzpieni 76, osadzonych w pierscieniach prowadniczych 29 i skierowa¬ nych wgóre, do których przylegaja trzpie¬ nie 75, wystajace poziomo z glowic do wy¬ dymania. Doprowadzanie powietrza sprezo¬ nego do kazdej glowicy odbywa sie zapo¬ moca nasady 77, przymocowanej do pochwy 78, osadzonej w czopie lozyskowym 74. Na¬ sada 77 posiada czworokatny kolnierz 80, zachodzacy w wyciecie listwy 58, wskutek czego nasada 77, a wraz z nia i pochwa 78 nie moze sie obracac. W celu zabezpiecze¬ nia uchodzeniu powietrza sprezonego po¬ miedzy czopem 74 i pochwa 78 znajduje sie uszczelka 79*, na która dziala sprezyna 79. Glowice do wydymania sa chlodzone w obydwóch polozeniach zapomoca dysz 81 (fig. Ii5'),' polaczonych z przewodem 82 powietrza chlodzacego. Przewód 82 jest obracany przy obracaniu palaka 59 pod dzialaniem lacznika wodzacego 83, wsku¬ tek czego dysze 81 sa zawsze skierowane na jedne i te same miejsca glowic do wy¬ dymania. Konce przewodu 82 znajduja sie w lozyskach 87 (fig. 1), przymocowanych do plyty 23. Przewód 82 jest polaczony z glównym kanalem 88 powietrza sprezonego zapomoca odpowiednich nieuwidocznionych na rysunku kanalów w podstawie 24 (fig. 2) .Glowice do wydymania sa zaopatrzone w drobne zebra 89, w celu osiagniecia wiek¬ szej powierzchni chlodzenia.Pólfabrykaty, utrzymywane zapomoca glowic trzymakowych, sa przy obrocie pod¬ stawy chlodzome zapomoca dysz 90, a jed¬ noczesnie wydymane zapomoca powietrza sprezonego na pusta banke (fig. 3 czwarte polozenie). Dysze chlodzace 90 sa wykona¬ ne wedlug fig. 6 i osadzone na rurach 91, do których doplywa powietrze sprezone z ka¬ nalu 88 przez nieuwidocznione kanaly, wy¬ konane w podstawie 24. Powietrze sprezo¬ ne przeplywa dolnemi otworami 93 rury 91 do kazdej komory 94 w kadlubie dyszy 90, z której wyplywa szczelina 95, wykonana w ksztalcie litery V, w poprzecznym trzpie¬ niu 96, nastepnie przez szczeline 97 bocz¬ nej plyty 98 kadluba dyszy w kierunku strzalki, uwidocznionej na fig. 2. Do kanalu 88 w podstawie 24 doprowadza sie powie¬ trze sprezone z bebna 11, polaczonego ze sprezarka; beben jest w tym celu zaopa¬ trzony w kanaly, które lacza sie w odpo¬ wiednich chwilach z kanalem 88 w obroto¬ wej podstawie 24.Zasilanie glowic do wydymania powie¬ trzem sprezonem odbywa sie zapomoca za¬ woru, przedstawionego na fig. 1 i 7. Zawór jest rozrzadzany zapomoca suwaka 99, po¬ laczonego czopem 100 z drugim suwakiem 101. Suwak 99 jest uruchomiany zapomoca krazka 102 i kciuka 103* nieruchomego beb¬ na 11, do którego krazek 102 przylega sta¬ le pod dzialaniem sprezyny 104. Powietrze sprezone, doplywajace z kanalu 88 w pod¬ stawie 24, przeplywa do zaworu otworem 108 w tarczy 23 i zostaje z wnetrza kadlu¬ ba zaworu doprowadzane do poszczegól¬ nych glowic do wydymania przez nasady 109 i nieuwidocznione weze. Suwak 101 ma dwa krzyzujace sie wydrazenia 111, 112, które, zaleznie od polozenia suwaka, lacza sie z dolnemi otworami 110, 149 zaworu i z górnemi otworami 115, 115', 116, 113 i 150. W polozeniu nieczynnem zaworu su¬ wak 101 zajmuje polozenie wedlug fig. 7; glowice do wydymania nie sa wtedy pola¬ czone ani z powietrzem sprezonem, ani tez z atmosfera. Pólfabrykaty zostaja najpierw wydluzone zapomoca krótkich silnych ude¬ rzen powietrza i przeksztalcone na puste banki. W tym celu suwak 101 jest przesu¬ wany naprzemian tam i zpowrotem, a mia¬ nowicie ustawia sie on w jednem polozeniu koncowem w taki sposób, ze kanal 111 la¬ czy sie z kanalem 110, a kanal 112 z kana¬ lem 113, wskutek czego powietrze sprezone doplywa kanalem 114 do poszczególnych — 4 —glowic do wydymania. W drugiem poloze¬ niu koncowem suwak 101 zajmuje takie po¬ lozenie, ze otwór 116 jest polaczony po¬ przez kanal 112 suwaka 101 z otworem 115. Powietrze sprezone, doprowadzone do pólfabrykatu, moze wskutek tego ujsc na¬ zewnatrz. W zwiazku z takiem, zapomoca krótkich uderzen powietrza sprezonego, wydymaniem, pólfabrykatów doprowadzane jest do nich podczas dluzszego okresu cza¬ su powietrze o mniejszem cisnieniu, w celu utrzymania niezmienionego ksztaltu banki.Suwak 101 zostaje przytem przestawiony w takie polozenie, ze kanal 111 pokrywa sie z otworem 149 oraz z otworem 115*, a ka¬ nal 112 z otworem 150. Potem czesc powie¬ trza sprezonego zostaje doprowadzona ka¬ nalem 114 do glowic, a czesc — odprowa¬ dzona nazewnatrz. Po ukonczonym przebie¬ gu wydymania suwak 101 zajmuje poloze¬ nie nieczynne wedlug fig. 7.Podczas doprowadzania do pólfabryka¬ tów, wydetych w ksztalcie pustych baniek, powietrza o mniejszem cisnieniu, pólfabry¬ katy te zostaja otoczone formami, które skladaja sie, jak zwykle, z dwóch czesci 117, 118, obracajacych sie na wspólnym czopie 119 (fig. 8). Polówki 117 form po¬ siadaja kazda wystep 120, zapomoca które¬ go zachodza w profilowana listwe 122 ply¬ ty 121. Wystepy 120 form sa zatrzymywa¬ ne zapomoca obrotowych zapadek 123, pozostajacych pod dzialaniem sprezyn 125. Plyta 121 górnych polówek jest przymocowana do suwaków 126, prze¬ suwanych we wspólnych kilkokomoro- wych sankach 145 (fig. 8) i utrzymy¬ wanych zapomoca sprezyn 127, 128, przy koncowej scianie 129 sanek. Na scia¬ nie 129 znajduje sie krazek 131, tocza¬ cy sie w lukowym rowku prowadniczym 133 nieruchomego bebna 11 (fig. 2). San¬ kom 145 wraz z osadzonemi w nich suwa¬ kami 126 i polówkami 117, 118 form nada¬ je sie w ten sposób ruch posuwisto-zwrotny.W sankach sa osadzone, odpowiednio do liczby polówek form, szesc par kólek zeba¬ tych 141, osadzonych na poprzecznym wal¬ ku 143. Kólka 141 zazebiaja sie kazde z dolna zebnica 137 i jednoczesnie z górna zebnica 142. Dolne zebnice 137 sa prowa¬ dzone w oslonie sanek przesuwnie, nato¬ miast górne zebnice 142 sa osadzone na su¬ wakach 126. Z dolnemi zebnicami 137 sa polaczone zapomoca czopów 138 wystaja¬ ce nazewnatrz ramiona 134, prowadzone w pochwie 140, a na wolnych koncach zao¬ patrzone w wyciecia 135, 135', do któ¬ rych przy przesuwie naprzód sanek 145 zachodza kolejno czopy 136, 136* dol¬ nych polówek 118 form, przy jedno- czesnem podnoszeniu tychze. Aby za¬ chodzenie czopów 136, 136* do wyciec 135, 135* i naodwrót wysuwanie sie tych czopów z wyciec odbywalo sie bez tarcia, ramiona 134 sa prowadzone w pochwach 140 z ma¬ lym luzem i oprócz tego pozostaja pod dzialaniem sprezyn 139.Sanki 145 z polówkami form 117, 118 zajmuja polozenie wedlug fig. 2 az do chwili wpadniecia pólfabrykatów do glowic trzymakowych. Potem sanki 145 zostaja wysuniete promieniowo nazewnatrz, az o- twarte polówki form zajma polozenie pod glowicami trzymakowemi. Suwaki 126 zo¬ staja w tej chwili zatrzymane zapomoca zderzaków 130, dosuwajacych sie do nieu- widocznionych zderzaków na plycie 23.Górne polówki 117 zatrzymuja sie wskutek tego pod glowicami trzymakowemi. Sanki jednakze przesuwaja sie jeszcze nieco da¬ lej, sciskajac sprezyny 127, 128. Wskutek tego kólka zebate 141 przetaczaja sie po zebnicach 142, znajdujacych sie na górnych suwakach, i nadaja dolnym zebnicom 137, które juz przesuwaja sie razem z sankami nazewnatrz, dodatkowy posuw, wskutek czego dolne polówki 118 zostaja bardzo szybko podniesione. Przy powrotnym na¬ tomiast przesuwie sanek polówki 118 naj¬ pierw zostaja szybko przestawione wdól, a potem razem z górnemi polówkami przesu- — 5 —niete zpowratem w polozenie pierwotne. W cehi wyrównywania nadmiernego, posuwu jaaprzod saaek 145, po ukonczonem zamy¬ kaniu polówek form, górne zebnice 142 sa nieco podatne w kierunku podluznym, dzieki zastosowaniu sprezyn 146.Puste banki, uksztaltowane ostatecznie w. formach do wydymania i nieco ochlodzo¬ ne zapomoca tych form, zostaja, po usunie¬ ciu form do wydymania z glowic trzymako¬ wych i glowic do wydymania, uwolnione (figi. 3, ostatnie polozenie). W celu uwol¬ nienia baniek dostosowane sa do kazdej glowicy ttzymakowej dwa pionowo przesu¬ wajace sie wyrzutniki 151, prowadzone w pierscieniach podstawowych 25. Te wy¬ rzutniki sa zaopatrzone w wystepy wycin¬ kowe 152, znajdujace sie zwykle w odpo¬ wiednich wycieciach 153 pierscienia 25.Wystepy 752 znajduja sie bezposrednio pod kólkiem zebatem 28. Wyrzutniki 151 posiadaja kuliste nózki 154, opierajace sie na pewnej liczbie ramion 155, osadzonych obrotowo na przewodzie 90 powietrza chlo¬ dzacego. Na wolnych koncach ramion 155 sa osadzone krazki 156, pod które zachodzi brzeg 157 plyty suwakowej 158, wodzonej promieniowo w podstawie 24. Plyta 158 zaajduje sjie pod dzialaniem sprezyny 159, która idocaska krazek 160 plyty 158 do tar¬ czy kciukowej 161 nieruchomego bebna 11.Gdy plyta suwakowa 158 zostanie wysu¬ nieta promieniowo nazewnatrz, podnosza? $ie pod dzialaniem wystepu 157 ramiona 155, a wraz z niemi wyrzutniki 151. Zapo- moca czesci 152 podnosza sie takze kólka zebate 28 pierscieni 29 i dzielone pierscie¬ nie 10; p«yczem wycinki tych ostatnich rOzfchylaja iia i uwalniaja wytworzona pu¬ sta banke. Jednoczesnie z podnoszeniem wytztifoika lub wkrótce przedtem (albo po¬ tem) glowice 57 do wydymania zostaja przesuniete wgóre, poczem, wskutek po¬ wrotnego przesuwania sie plyty 158 wyrzut- nika 151, zostaja opuszczone przy przesu¬ wie wdól kólek zebatych 28 i pierscieni 29 oraz przy zamykaniu pierscieni 30. Wszyst¬ kie czesci maszyny zajmuja nastepnie polo¬ zenie poczatkowe. PL