PL202001B1 - Urządzenie zabezpieczająco-ładujące oraz jego zastosowanie - Google Patents

Abstract

1. Urz adzenie zabezpieczaj aco- laduj ace, posiadaj ace cz lon operacyjny, który przed czasem ladowania jest za- bezpieczony w pozycji spoczynku na mechanizmie podpie- raj acym za pomoc a elementu zabezpieczaj acego w pozycji zabezpieczenia, a w celu ladowania mo ze by c zwolniony przez ten element zabezpieczaj acy, w wyniku jego prze- mieszczenia do pozycji zwolnienia wzgl edem mechanizmu podpieraj acego, za s po czasie ladowania mo ze by c prze- suni ety w pozycj e operacyjn a w wyniku ruchu obrotowego wokó l osi (E) cz lonu wyzwalania, jak równie z element opó z- niaj acy uruchamiany w czasie ruchu obrotowego cz lonu operacyjnego, celem opó znienia ruchu obrotowego cz lonu operacyjnego, znamienne tym, ze cz lon operacyjny (20) i element opó zniaj acy (22) s a osadzone jeden w drugim tak, ze stanowi a ko lo zewn etrzne bez wa lka ko la i ko lo wewn etrz- ne bez wa lka ko la, posiadaj a ………………….. 16. Zastosowanie urz adzenia zabezpieczaj aco- laduj a- cego (10) okre slonego w zastrz. 1 do 15, jako urz adzenia zabezpieczaj aco- laduj acego pocisku stabilizowanego ruchem obrotowym, znamienne tym, ze mechanizm podpieraj acy (12) jest na sta le po laczony z cz esci a obrotow a pocisku, w którym o s (T) mechanizmu podpieraj acego zbiega si e co najmniej w przybli zeniu z osi a wzd lu zn a pocisku. PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Dziedzina wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest urządzenie zabezpieczająco-ładujące wyposażone w człon operacyjny i element opóźniający. Przedmiotem wynalazku jest także zastosowanie takiego urządzenia zabezpieczająco-ładującego w pocisku stabilizowanym ruchem obrotowym.

Stan techniki

Znane urządzenia zabezpieczająco-ładujące wyposażone w człon operacyjny i element opóźniający stosowane są do wstrzymania działania mechanizmu w stanie montażu lub spoczynku, bądź przed czasem gotowości lub ładowania oraz do zabezpieczania w ten sposób mechanizmu w jego stanie osadzania lub spoczynku oraz celem umożliwienia funkcji działania, która do danej chwili była wstrzymana, po osiągnięciu gotowości lub ładowania. Nie oznacza to jednak, że funkcja ta uruchamia się tuż przed ładowaniem, a jedynie, że począwszy od momentu ładowania funkcja ta może być wyzwolona, jeśli użyte zostaną odpowiednie środki wyzwalające. Urządzenie jest zatem w stanie oczekiwania po czasie ładowania. Urządzenia zabezpieczająco-ładujące tego typu mogą być wykorzystywane, między innymi w pociskach z zapalnikiem mechanicznym i elektronicznym, do wstrzymywania działania zapalnika albo dezagregacji pocisków aż do określonego momentu. Chociaż określenie obecnego urządzenia jako urządzenie zabezpieczająco-ładujące wskazuje, iż należy ono do dziedziny technologii pocisków, to w odniesieniu do zakresu obecnego wynalazku określenie to nie powinno być rozumiane jako wskazujące, iż może być ono wykorzystane jedynie w dziedzinie w technologii pocisków. Urządzenia tego typu można ponadto stosować jako urządzenia zabezpieczająco-ładujące; po osiągnięciu momentu, który został powyżej nazwany czasem ładowania - funkcja, która była wstrzymywana aż do tego czasu, staje się aktywna; w tym przypadku nie tylko umożliwia się faktyczną realizację tej funkcji, ale także nie trzeba podejmować dalszych kroków dla jej realizacji.

Konwencjonalne urządzenia zabezpieczająco-ładujące są zasadniczo zaprojektowane w postaci mechanizmów zegarowych. Składają się z wielu elementów konstrukcyjnych, między innymi z części obrotowych, w szczególności z kół zębatych, balansów, a także z mechanizmów sprężynowych, jeśli zachodzi potrzeba. Części obrotowe są prowadzone centralnie, to znaczy za pomocą swych wałków, a niektóre z nich posiadają także napęd. Często, wiele elementów konstrukcyjnych jest wykonanych jako części tłoczone.

Takie urządzenia zabezpieczająco-ładujące w postaci mechanizmów zegarowych mają wiele wad, z których najpoważniejsze zostaną zwięźle opisane w dalszej części. Mechanizmy zegarowe stanowią wynik zestawienia wielu komponentów konstrukcyjnych, z których są zbudowane. Drogie jest ich wytwarzanie i montaż. Wiele spośród tych elementów stanowią części tłoczone, które często mają niedokładności, posiadają przeszkadzające zadziory i nierówności powstające w wyniku procesu tłoczenia, których całkowite usunięcie jest czasochłonne i trudne, jeśli nie niemożliwe. Poza tym, precyzyjne działanie jest zapewnione tylko wówczas, gdy wałki prowadzące części obrotowe są dokładnie ustawione względem siebie w linii prostej, co z kolei dodatkowo podwyższa nakłady na wytwarzanie i montaż.

Cel i istota wynalazku

Celem wynalazku jest zatem opracowanie urządzenia zabezpieczająco-ładującego takiego rodzaju, o którym była mowa na wstępie, pozwalającego na wyeliminowanie wad rozwiązań należących do stanu techniki oraz opracowanie korzystnego zastosowania takiego urządzenia zabezpieczająco-ładującego.

Cel ten został zrealizowany dzięki opracowaniu urządzenia zabezpieczająco-ładującego o cechach znamiennych wskazanych w zastrz. 1 oraz dzięki opracowaniu rozwiązania o cechach znamiennych wskazanych w zastrz. 16. Korzystne cechy urządzenia zabezpieczająco-ładującego według wynalazku zostały zdefiniowane w zastrz. od 2 do 15.

Urządzenie zabezpieczająco-ładujące, posiadające człon operacyjny, który przed czasem ładowania jest zabezpieczony w pozycji spoczynku na mechanizmie podpierającym za pomocą elementu zabezpieczającego w pozycji zabezpieczenia, a w celu ładowania może być zwolniony przez ten element zabezpieczający, w wyniku jego przemieszczenia do pozycji zwolnienia względem mechanizmu podpierającego, zaś po czasie ładowania może być przesunięty w pozycję operacyjną w wyniku ruchu obrotowego wokół osi członu wyzwalania, jak również element opóźniający, uruchamiany w czasie ruchu obrotowego członu operacyjnego celem opóźnienia ruchu obrotowego członu operacyjnego, według wynalazku cechuje się tym, że człon operacyjny i element opóźniający są osadzone jeden w drugim tak, że stanowią koło zewnętrzne bez wałka koła i koło wewnętrzne bez wałka koła,

PL 202 001 B1 posiadają równoległe osie geometryczne i ograniczają pierścieniową szczelinę, przy czym co najmniej jedno z tych kół ma powierzchnię skierowaną ku drugiemu z kół wykonaną jako powierzchnię falistą, posiadającą grzbiety fal i doliny fal na obwodzie, a obszarami ich powierzchni znajdujących się naprzeciwko siebie koła te opierają się o człony przenoszenia ruchu umieszczone w pierścieniowej szczelinie i osadzone w tej szczelinie w sposób zapewniający możliwość promieniowego przemieszczania.

Korzystnie, w urządzeniu zabezpieczająco-ładującym według wynalazku wewnętrzne koło stanowi człon operacyjny.

Korzystnie, to człon operacyjny posiada na swojej powierzchni doliny fal i grzbiety fal.

Korzystnie, człon operacyjny w urządzeniu według wynalazku posiada masę bezwładnościową usytuowaną mimośrodowo i jest osadzony na mechanizmie podpierającym z osią mechanizmu podpierającego, w stosunku do której oś członu wyzwalania jest usytuowana równolegle i mimośrodowo, przy czym masa bezwładnościowa - w pozycji spoczynku członu operacyjnego, korzystnie znajduje się w moż liwie najmniejszej odległ o ś ci od osi mechanizmu podpierają cego i jest unieruchomiona na mechanizmie podpierającym za pomocą elementu zabezpieczającego, znajdującego się w pozycji zabezpieczenia, zaś w pozycji operacyjnej członu operacyjnego znajduje się w możliwie największej odległości od osi mechanizmu podpierającego.

Korzystnie, w urządzeniu zabezpieczająco-ładującym według wynalazku element zabezpieczający przemieszcza się z pozycji zabezpieczenia do pozycji zwalniania w wyniku ruchu obrotowego mechanizmu podpierającego.

Korzystnie, elementem zabezpieczającym jest w urządzeniu według wynalazku poprzeczna śruba zabezpieczająca, osadzona w płaszczyźnie usytuowanej poprzecznie w stosunku do osi członu wyzwalania, która przy mechanizmie podpierającym w pozycji spoczynku przyjmuje pozycję zabezpieczenia, w której siłą sprężyny jest wychylona w kierunku członu operacyjnego, pozostającego w pozycji spoczynku, zaś przy obracają cym się mechanizmie podpierają cym osią ga pozycję zwolnienia pod wpływem siły odśrodkowej działającej przeciwnie do siły sprężyny i zwalnia człon operacyjny umożliwiając mu wykonanie ruchu obrotowego względem mechanizmu podpierającego, wokół osi członu wyzwalania.

Korzystnie, urządzenie zabezpieczająco-ładujące według wynalazku ma dodatkowy element zabezpieczający, który przy mechanizmie podpierającym, nie podlegającym przyspieszeniu liniowemu przyjmuje pozycję zabezpieczenia, w której zabezpiecza człon operacyjny na mechanizmie podpierającym, zaś przy mechanizmie podpierającym, podlegającym przyspieszeniu liniowemu w kierunku osi mechanizmu podpierają cego osiąga pozycję zwolnienia, w której zwalnia czł on operacyjny, umożliwiając mu wykonanie ruchu obrotowego względem mechanizmu podpierającego, wokół osi członu wyzwalania.

Korzystnie, dodatkowym elementem zabezpieczającym jest śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym, osadzona we wnęce członu operacyjnego, z której wystają oba jej końce: pierwszy i drugi, przy czym przy mechanizmie podpierającym, nie podlegają cym przyspieszeniu liniowemu pierwszy jej koniec utrzymywany jest na mechanizmie podpierającym, zaś drugi jej koniec jest zabezpieczony przed przemieszczeniem dzięki sile przytrzymującej elementu ustalającego, natomiast przy mechanizmie podpierającym, podlegającym przyspieszeniu liniowemu element ustalający ulega odkształceniu pod wpływem bezwładnościowej siły śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, skierowanej przeciwnie do siły przytrzymującej, w wyniku czego śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym jest zwalniana do wykonania ruchu liniowego względem elementu podpierającego.

Korzystnie, element ustalający posiada sprężynujące człony ustalające, które przy mechanizmie podpierającym, nie podlegającym przyspieszeniu liniowemu, przytrzymują śrubę zabezpieczającą przed przesuwem liniowym w pozycji zabezpieczenia, zaś przy mechanizmie podpierającym, podlegającym przyspieszeniu liniowemu, ulegają odkształceniu pod wpływem siły śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, umożliwiając przemieszczenie śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym z pozycji zabezpieczenia do pozycji zwalniania, z jednoczesnym utrzymaniem śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym w pozycji zwolnienia po jej przemieszczeniu.

Korzystnie w urządzeniu zabezpieczająco-ładującym według wynalazku, całkowity wymiar tego urządzenia w kierunku osi mechanizmu podpierającego pozostaje stały przynajmniej podczas przemieszczania śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym.

Korzystnie, człony ustalające definiują okrąg, którego średnica jest równa średnicy jednego końca śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, który to koniec ma mniejszą średnicę niż reszta śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym i wystaje poza człon operacyjny przez ten okrąg.

PL 202 001 B1

Korzystnie, w urządzeniu zabezpieczająco-ładującym według wynalazku, śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym osadzona jest w wydrążonym cylindrze, usytuowanym we wnęce członu operacyjnego i stanowiącym masę bezwładnościową członu operacyjnego.

Korzystnie, w urządzeniu zabezpieczająco-ładującym według wynalazku człony przenoszenia ruchu są rozmieszczone koncentrycznie w stosunku do członu operacyjnego na mechanizmie podpierającym i są zabezpieczone przed ruchem względem mechanizmu podpierającego w kierunku osi mechanizmu podpierającego oraz w kierunku obwodu członu operacyjnego.

Korzystnie, człony przenoszenia ruchu są bryłami obrotowymi, najkorzystniej kulami.

Korzystnie, w urządzeniu zabezpieczająco-ładującym według wynalazku mechanizm podpierający stanowi obudowa posiadająca płytę podstawy oraz pokrywę.

Wynalazek obejmuje także zastosowanie urządzenia zabezpieczająco-ładującego według wynalazku jako urządzenia zabezpieczająco-ładującego pocisku stabilizowanego ruchem obrotowym, polegające na tym, że mechanizm podpierający jest na stałe połączony z częścią obrotową pocisku, w którym oś mechanizmu podpierającego zbiega się co najmniej w przybliż eniu z osią wzdł u żn ą pocisku.

Urządzenie zabezpieczająco-ładujące według wynalazku, określane w dalszej części opisu skrótowo jako „urządzenie, posiada człon operacyjny, który przez ruch obrotowy przesuwany jest z pozycji osadzenia w pozycję operacyjną , którą moż na takż e nazwać pozycją oczekiwania. W pozycji osadzenia człon operacyjny jest zabezpieczony lub zablokowany za pomocą urządzenia zabezpieczającego lub przynajmniej za pomocą jednego elementu zabezpieczającego. W tym celu urządzenie zabezpieczające jest w pozycji zabezpieczenia. Skoro tylko urządzenie zabezpieczające zostanie przesunięte z pozycji zabezpieczenia w pozycję zwalniania, to zwalnia człon operacyjny, a ten przesuwa się z pozycji osadzenia do pozycji operacyjnej. Aby opóźnić ruch obrotowy wykonywany w tym czasie, to znaczy wydłużyć przedział czasu między wychodzeniem z pozycji osadzenia a osiągnięciem pozycji operacyjnej, wprowadzony jest element opóźniający, który wprawiany jest w ruch jednocześnie z członem operacyjnym. Element opóź niają cy i czł on operacyjny zaprojektowano jako elementy cylindryczne lub cylindryczne z wydrążeniem, albo jako koła o równoległych osiach, gdzie oś jednego koła może być przesunięta w stosunku do osi drugiego koła równolegle do kierunku osi. Koła zaprojektowano jako koło zewnętrzne i koło wewnętrzne, gdzie koło wewnętrzne jest ustawione wewnątrz koła zewnętrznego. Przy takim ustawieniu tworzy się szczelina podobna do łuku okręgu między czołowymi (skierowanymi ku sobie) powierzchniami tych kół, której szerokość zmienia się w czasie i wraz ze zmianą pozycji, co zostanie szerzej wyjaśnione poniżej. Jak wspomniano, koła te umiejscowione są naprzeciwko siebie i posiadają skierowane ku sobie powierzchnie oraz są zasadniczo cylindryczne. Jednakże, przynajmniej jedna z tych powierzchni ma fale, to znaczy jest tak wykonana, że jest falista, a grzbiety fal i doliny fal co najmniej w przybliżeniu rozciągają się w kierunku osi kó ł. Między powierzchniami czołowymi kół rozmieszczone są człony przenoszenia ruchu, które stykają się z tymi powierzchniami i które mogą przemieszczać się promieniowo lub poprzecznie w stosunku do osi kół. Kiedy koło wykonane z powierzchnią falistą wykonuje ruch obrotowy, to grzbiety fal i doliny fal przemieszczają się obok członów przenoszenia ruchu. W rezultacie, człony przenoszenia ruchu przemieszczane są naprzemiennie tam i z powrotem w kierunku promieniowym co, w sposób nieunikniony powoduje, iż drugie koło wykonuje ruch balansowy (oscylacje boczne). Ten ruch balansowy powoduje pożądane zjawisko zwłoki. Koła te posiadają tylko geometryczne osie obrotu, ale nie mają fizycznych wałków, na których są rozmieszczone; napęd realizowany jest po obwodzie, to znaczy koła te są bezwałkowe.

Dzięki takiemu wykonaniu urządzenia osiąga się w szczególności następujące korzyści:

- Urzą dzenie jest zaprojektowane tak, że nie posiada żadnych obrotowych elementów prowadzonych i napędzanych przez wałki, to znaczy centralnie. Wszystkie elementy, które wykonują ruchy obrotowe nie posiadają wałków, to znaczy są prowadzone obrzeżnie, a mianowicie z wykorzystaniem ich obwodów. Dzięki temu osiąga się optymalną precyzję przy znacznie zredukowanych nakładach na wytworzenie i montaż.

- Znacznie zredukowana jest liczba zastosowanych elementów; w ten sposób upraszcza się proces wytwarzania i montażu.

- Praktycznie stosuje się tylko części z tworzyw sztucznych odlewane lub wytł aczane zamiast metalowych części tłoczonych, przez co zapobiega się problemom związanym z powstawaniem zadziorów podczas produkcji tych części.

W korzystnych przykładach wykonania urzą dzenia wynalazku, wewnętrzne koło stanowi człon operacyjny, a zewnętrzne koło jest elementem opóźniającym; korzystnie, to właśnie człon operacyjny jest zrealizowany z falistą powierzchnią skierowaną ku elementowi opóźniającemu.

PL 202 001 B1

Człon operacyjny posiada masę nie wyważoną lub masę bezwładnościową umieszczoną mimośrodowo i jest umieszczony na mechanizmie podpierającym. Mechanizm podpierający obraca się wokół osi mechanizmu podpierającego zorientowanej co najmniej w przybliżeniu równolegle w stosunku do osi obrotu członu operacyjnego; należy podkreślić, że ta oś obrotu jest po prostu osią geometryczną lub osią jednowymiarową, nie zaś realnym, trójwymiarowym wałkiem napędowym lub prowadzącym. Ta oś obrotu członu operacyjnego, nazywana także osią blokowania lub osią mimośrodową, jest usytuowana mimośrodowo względem osi mechanizmu podpierającego. Człon operacyjny będąc w pozycji osadzenia jest zabezpieczony na mechanizmie podpierającym za pomocą mechanizmu zabezpieczającego. Wówczas porusza się wraz z mechanizmem podpierającym, ale nie względem niego. Gdy mechanizm zabezpieczający znajdzie się w pozycji zwalniania, to człon operacyjny ulega zwolnieniu i po zwolnieniu może poruszać się względem mechanizmu podpierającego lub wykonywać ruch obrotowy wokół osi blokowania. Wówczas człon operacyjny - pod wpływem siły bezwładności lub siły odśrodkowej działającej na niego - próbuje przejść w skrajne położenie, w którym masa bezwładnościowa znajduje się najdalej, jak to jest możliwe, od osi obrotu mechanizmu podpierającego. To skrajne położenie odpowiada pozycji operacyjnej lub pozycji oczekiwania.

Korzystnie, przemieszczenie mechanizmu zabezpieczającego z pozycji zabezpieczenia do pozycji zwalniania zachodzi także pod wpływem działania siły bezwładności działającej na mechanizm zabezpieczający w kierunku promieniowym i /lub osiowym podczas ruchu mechanizmu podpierającego.

W większoś ci przypadków wykazano, ż e korzystnym jest stosować mechanizm zabezpieczają cy z dwoma oddzielnymi elementami zabezpieczającymi; w niektórych zastosowaniach układ z dwoma elementami zabezpieczającymi jest nawet wymagany przez przepisy bezpieczeństwa. Korzystnie, pierwszy element zabezpieczający jest wykonany w postaci poprzecznej śruby zabezpieczającej, osadzonej w mechanizmie podpierającym i dociskanej w pozycję zabezpieczenia siłą docisku sprężyny skierowanej promieniowo, to znaczy do jednego z kół, korzystnie do członu wyzwalania stanowiącego koło zewnętrzne. Dzięki temu koło to jest zabezpieczone na mechanizmie podpierającym lub blokowane, gdy mechanizm podpierający nie obraca się lub obraca się, ale bardzo wolno. Przy wzroście prędkości obrotu mechanizmu podpierającego, począwszy od określonego czasu, siła odśrodkowa działająca na poprzeczną śrubę zabezpieczającą zaczyna przekraczać siłę sprężyny. Rezultatem tego jest przesunięcie poprzecznej śruby zabezpieczającej na zewnątrz do pozycji zwalniania pod wpływem działania siły odśrodkowej, a w trakcie przesuwania następuje zwolnienie koła, na które poprzednio śruba ta działała. Drugi element zabezpieczający wykonany jako śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym, stosowany jest dodatkowo, obok pierwszego elementu właśnie opisanego powyżej.

Śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym pozostając w pozycji zabezpieczenia zabezpiecza jedno z kół, korzystnie człon operacyjny, na mechanizmie podpierającym jak długo, na mechanizm podpierający nie działa żadne lub jedynie niewielkie przyspieszenie liniowe w kierunku osi mechanizmu podpierającego. Wówczas, jeśli mechanizm podpierający jest poddawany przyspieszeniu liniowemu o wystarczającej wartości, śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym ulega przesunięciu w wyniku działania sił bezwładności do pozycji zwalniania, w której nie zabezpiecza już członu blokowania na mechanizmie podpierającym. W zasadzie, każdy z tych właśnie opisanych elementów zabezpieczających może być stosowany samodzielnie, to znaczy jako jedyny element zabezpieczający.

Korzystnie, śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym jest osadzona we wgłębieniu członu operacyjnego i w pozycji zabezpieczenia jeden jej koniec wystający ponad człon operacyjny sprzęga się z dopełniającą wnęką mechanizmu podpierającego. Wysunięciu się drugiego końca śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym z tego wgłębienia przeciwdziała element ustalający. Podczas liniowego albo osiowego przyspieszenia mechanizmu podpierającego śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym, pod wpływem działającej na nią siły bezwładności oddziałuje odkształcająco na element ustalający w taki sposób, że odkształcony element ustalający przestaje zapobiegać przemieszczeniu śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym.

Korzystnie, element ustalający jest zrealizowany w taki sposób, że w swojej odkształconej konfiguracji zapobiega ruchowi wstecznemu śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, który spowodowałby jej powrót do położenia wyjściowego względem innych elementów urządzenia.

Aby uzyskać układ przestrzennie zwarty, korzystnie tak dobiera się usytuowanie śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, żeby całkowity wymiar urządzenia po przemieszczeniu śruby zabezpieczającej przed przesuwem liniowym nie był większy niż przed tym przemieszczeniem.

Śruba zabezpieczająca przed przesuwem liniowym może znajdować się w członie wydrążonym, korzystnie w wydrążonym cylindrze, który z kolei umieszczony jest we wgłębieniu członu operacyjne6

PL 202 001 B1 go; w tym przypadku wydrążony cylinder może stanowić masę bezwładnościową, przez co w rezultacie uzyskuje się wyjątkowo proste urządzenie.

Człony przenoszenia ruchu, które stykają się z obydwoma kołami, to znaczy z członem operacyjnym i z elementem opóźniającym, są generalnie umieszczone na lub w mechanizmie podpierającym w taki sposób, że mogą być przemieszczone względem mechanizmu podpierającego tylko w kierunku linii ich połączenia ze ś rodkiem jednego koł a, korzystnie czł onu operacyjnego, ale są zabezpieczone przed przemieszczeniem w kierunku osi mechanizmu podpierającego i w kierunku obwodowym. Korzystnie jest jednak zostawić pewien luz w kierunku osiowym.

Korzystnie, człony przenoszenia ruchu są wykonane jako bryły obrotowe. Kule, bębnowe obrotowe części stałe, cylindry bądź stożki ścięte są korzystnymi kształtami, jeśli ich osie są ustawione równolegle lub prawie równolegle względem osi kół lub cylindrów, bądź innych członów pryzmatycznych, których osie są zorientowane promieniowo względem tych kół. Wymiary członów przenoszenia ruchu są tak dobrane, aby pasowały do konfiguracji grzbietów i dolin fal.

Ustalono, że mechanizm podpierający korzystnie jest wykonany w postaci obudowy składającej się z płyty podstawy i pokrywy.

Oczywistym jest, że przedział czasowy dla ruchu obrotowego członu operacyjnego wynika z wymiarów i masy różnych ruchomych elementów urządzenia, a także uzależniony jest od ich powierzchni lub własności ciernych oraz ewentualnie od przyspieszenia liniowego mechanizmu podpierającego.

Jak już nadmieniono wyżej, korzystnie urządzenie według wynalazku jest wykorzystywane jako urządzenie zabezpieczająco-ładujące dla pocisków stabilizowanych ruchem obrotowym. Jeśli stosowane jest w taki sposób, to mechanizm podpierający lub obudowa z mechanizmem podpierającym jest na stałe połączona z obudową pocisku, prędkość obrotowa odpowiada prędkości ruchu wirowego, a przyspieszenie liniowe odpowiada przyspieszeniu pocisku, któremu podlega on po odpaleniu.

Dalsze szczegóły i korzyści wynikające z obecnego wynalazku zostaną obszerniej opisane w dalszej części, za pomocą przykładów realizacji urządzenia według wynalazku z odwołaniem się do rysunku.

Krótki opis rysunku

Fig. 1 przedstawia urządzenie według wynalazku w widoku z góry, ale bez pokrywy mechanizmu podpierającego, stanowiącej obudowę.

Fig. 2 przedstawia urządzenie pokazane na rysunku Fig. 1, także bez pokrywy obudowy, w przekroju wzdł u ż linii II-II na rysunku Fig. 1,

Fig. 3 przedstawia części urządzenia pokazanego na rysunku Fig. 1 i 2, także bez pokrywy obudowy, w przekroju wzdłuż linii III-III na rysunku Fig. 1,

Fig. 4 przedstawia urządzenie pokazane na rysunku Fig. 1 i 3, także bez pokrywy obudowy, w przekroju wzdł u ż linii IV-IV na rysunku Fig. 1,

Fig. 5 przedstawia szczegół V z rysunku Fig. 1 w powiększeniu.

Fig. 6 przedstawia w widoku z góry i w powiększeniu, podkładkę sprężystą pokazaną na rysunku Fig. 2,

Fig. 7 przedstawia pokrywę urządzenia według wynalazku w rzucie głównym poziomym, w widoku z dołu, zaś

Fig. 8 przedstawia pokrywę pokazaną na rysunku Fig. 7, w przekroju wzdłuż linii VIII-VIII na rysunku Fig. 7.

Szczegółowy opis korzystnego przykładu wykonania

Rozpoczynając, należy nadmienić, że w poniższym opisie takie określenia, jak „górny, „dolny, „prawy, „lewy odnoszą się do rozmieszczenia komponentów w przedstawionych położeniach.

Zgodnie z rysunkiem Fig. 1 i Fig. 2 obecne urządzenie 10 obejmuje mechanizm podpierający 12, który w obecnym przykładzie wykonania stanowi obudowa oznaczona także, jako 12. Obudowa 12 składa się z płyty podstawy 14 i pokrywy 16, które są do siebie wzajemnie przymocowane za pomocą odpowiednich środków 18. Odpowiednimi środkami są, przykładowo połączenia śrubowe, połączenia klejone, połączenia spawane lub połączenia cierne i/lub zatrzaskowe, zapewniane przez odpowiednio odkształcone obszary obudowy. Obudowa 12 ma od zewnątrz kształt bardzo niskiego cylindra, a oś tego cylindra jest oznaczona jako oś mechanizmu podpierającego T.

Od dołu, płyta podstawy 14 obudowy 12 jest ograniczona płaskim dnem 14.1 płyty podstawy 14, a z boku przez cylindryczną zewnętrzną powierzchnię 14.2 płyty podstawy 14. Posiada ona cylindryczne wgłębienie 14.4, które rozciąga się od jej górnej powierzchni 14.3 i jest umieszczone mimośrodowo względem płyty podstawy 14. Człon operacyjny 20, zwany w dalszej części kołem z powierzchnią falistą 20, którego szczegóły zostaną opisane w dalszej części - poniżej, usytuowany jest

PL 202 001 B1 w cylindrycznym wgłębieniu 14.4. Ponadto płyta podstawy 14 posiada wnękę 14.5 w postaci cylindrycznej koperty, która także rozciąga się od jej górnej powierzchni 14.3 i w którą wchodzi element opóźniający 22 lub pierścień balansowy 22, stanowiący koło zewnętrzne; znaczenie terminu pierścień balansowy zostanie objaśnione w dalszej części opisu.

Koło z powierzchnią falistą 20, pierścień balansowy 22 i człony przenoszenia ruchu 24 nie posiadają fizycznych, to znaczy trójwymiarowych wałków do ich prowadzenia i napędu, a ich prowadzenie bądź napęd są zapewnione przez prowadzenie ich obwodów. Pomimo to, posiadają jednak jednowymiarowe osie obrotu, wokół których obracają się w trakcie ruchu obrotowego.

Cylindryczne wgłębienie 14.4 oraz wnęka 14.5 w postaci cylindrycznej koperty posiadają wspólną oś członu wyzwalania E która rozciąga się równolegle w stosunku do osi mechanizmu podpierającego T i jest usytuowana mimośrodowo w obudowie 12 oraz oddalona od osi T mechanizmu podpierającego.

Pierścień 14.6 płyty podstawy 14, w postaci koperty walcowej, jest utworzony na płycie podstawy 14 obudowy 12 między cylindrycznym wgłębieniem 14.4, a wnęką 14.5 w postaci cylindrycznej koperty. Ten pierścień 14.6 płyty podstawy 14 jest niższy w kierunku osiowym niż płyta podstawy 14 i dlatego nie dochodzi do górnej powierzchni 14,3 płyty podstawy 14. Pierścień 14.6 płyty podstawy 14 posiada obniżenia 14.7 w czterech miejscach, które są przesunięte względem siebie o 90°. Zgodnie z rysunkiem Fig. 3 i 4 w każdym obniżeniu 14.7 usytuowany jest człon przenoszenia ruchu 24 w postaci kuli o środku R. Pierścień balansowy 22 styka się z powierzchniami członów przenoszenia ruchu 24, skierowanymi w kierunku przeciwnym niż oś członu wyzwalania E, czterema obszarami jego wewnętrznej powierzchni 22.1.

W innych wykonaniach urządzenia według wynalazku można zapewnić odmienną liczbę członów prowadzących, a człony prowadzące można wykonać, przykładowo w formie cylindrycznej lub stożkowej.

Koło z powierzchnią falistą 20 posiada pofalowaną powierzchnię obwodową, na której grzbiety fal 20.1, czyli występy i doliny fal 20.2, czyli rowki występujące miedzy nimi, rozciągają się równolegle do osi mechanizmu podpierającego T i do osi członu wyzwalania E. Wykonanie z powierzchnią falistą może także być ograniczone do tego obszaru osiowego koła z powierzchnią falistą 20, w którym styka się ono z członami przenoszenia ruchu 24. Grzbiety fal 20.1 i doliny fal 20.2 są wykonane w taki sposób, że odległość między dwoma grzbietami 20.1 sąsiadujących ze sobą fal lub między dolinami 20.2 fal w kierunku obwodowym jest dostosowana do odpowiedniej powierzchni styku członów przenoszenia ruchu 24. W obecnym przypadku odległość ta jest przynajmniej w przybliżeniu równa promieniowi sferycznych członów przenoszenia ruchu 24 tak, że człony przenoszenia ruchu 24 mogą - jak gdyby, przytulić się do dolin fal 20.2. Różnica odległości promieniowej między grzbietem fali 20.1 a doliną fali

20.2 wynosi Δ[. Fakt, że odpowiednio grzbiet jednej fali 20.1 i jedna dolina fali 20.2 są usytuowane wzdłuż średnicy, naprzeciwko siebie został uwzględniony przy dobieraniu liczby grzbietów fal 20.1 i dolin fal 20.2, jednakże takie usytuowanie nie jest tu absolutnie konieczne, ponieważ urządzenie jest również w stanie działać, jeśli grzbiety fal 20.1 i doliny fal 20.2 nie są usytuowane dokładnie naprzeciwko siebie. Grzbiety fal i doliny fal nie muszą być wykonane symetrycznie. W obecnym przykładzie realizacji zewnętrzna powierzchnia koła z powierzchnią falistą 20 styka się z dwoma z czterech członów prowadzących 24 grzbietami fal 20.1, a z pozostałymi dwoma członami prowadzącymi - dolinami fal 20.2.

Koło z powierzchnią falistą 20 posiada pierwszą wnękę 20.3 z występem 20.4 oraz drugą wnękę 20.5 zawierającą ewentualnie korpus i posiadającą występ 20.6. Podkładka sprężysta 26 lub element ustalający 26 - dokładniej przedstawiony na rysunku Fig. 6 i bardziej szczegółowo opisany poniżej, spoczywa na występie 20.4 w pierwszej wnęce 20.3. Powyżej podkładki sprężystej 26 we wnęce

20.3 koła z powierzchnią falistą 20 mieści się cylinder 28. Śruba 30 zabezpieczająca przed przesuwem liniowym, która stanowi element zabezpieczający urządzenia 10 osadzona jest w centralnym otworze cylindra 28 z możliwością liniowego przemieszczenia. W pozycji przedstawionej na rysunku Fig. 1 i 2 koniec śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, wystający od góry z cylindra 28 współpracuje z wgłębieniem 16.1 pokrywy 16, przedstawionej na rysunku Fig. 7. Koniec śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, wystający od dołu z cylindra 28 i przechodzący przez podkładkę sprężystą 26 ma mniejszą średnicę niż pozostała część śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym.

Podkładka sprężysta 26 składa się z kolistego pierścienia 26.1, z którego do wewnątrz, w kierunku środka podkładki sprężystej 26 wystają cztery palce 26.2 stanowiące elementy ustalające. Palce 26.2 są rozsunięte względem siebie o kąt 90° i posiadają wewnętrzne krawędzie 26.3 leżące na

PL 202 001 B1 wspólnym okręgu, którego średnica odpowiada średnicy dolnego końca śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym.

Zgodnie z rysunkiem Fig. 4 płyta podstawy 14 dodatkowo posiada wgłębienie 14.8 ustawione prostopadle do osi mechanizmu podpierającego T, a zatem promieniowo w obudowie 12. Poprzeczna śruba zabezpieczająca 32 mieści się w tej wnęce 14.8 z możliwością przemieszczania i jest przytrzymywana za pomocą występu 16.2 na pokrywie 16. Poprzeczna śruba zabezpieczająca 32 stanowi element zabezpieczający urządzenia 10. Skrajny obszar wgłębienia 14.8 sąsiadujący z obrzeżem obudowy 12 zawiera sprężynę 34, która wywiera sprężysty nacisk na poprzeczną śrubę zabezpieczającą 32 w kierunku osi mechanizmu podpierającego T. Czoło poprzecznej śruby zabezpieczającej 32 zwrócone w stronę przeciwną niż sprężyna 34 opiera się w tym przykładzie wykonania na pierścieniu balansowym 22 na skutek działania siły sprężyny 34 i blokuje pierścień balansowy 22, jak również poprzez człony przenoszenia ruchu 24 - człon operacyjny, to znaczy koło z powierzchnią falistą 20.

Działanie obecnego urządzenia może być opisane jak następuje:

W położeniu przedstawionym na rysunku Fig. 1 do 7 obecne urządzenie 10 jest w pozycji osadzenia lub w położeniu początkowym albo w pozycji zabezpieczenia i nie jest poddawane działaniu dostrzegalnych sił. Jeśli urządzenie 10 jest stosowane jako komponent urządzenia odpalającego w pocisku stabilizowanym ruchem obrotowym, taki stan oznacza, że pocisk nie został jeszcze odpalony. Przyspieszenie bądź obroty przed odpaleniem pocisku są tutaj tak małe, że przemieszczenia śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym oraz poprzecznej śruby zabezpieczającej 32 są niemożliwe. Przyspieszenie liniowe urządzenia 10 w kierunku osi T mechanizmu podpierającego, jak również obrotowe wokół osi T mechanizmu podpierającego, które odpowiadają odpaleniu pocisku powodują, co następuje:

Podczas liniowego przyspieszenia urządzenia 10 w kierunku osi T mechanizmu podpierającego, śruba 30 zabezpieczająca przed przesuwem liniowym, osadzona w cylindrze 28, stanowiąca pierwszy element zabezpieczający, a w pozycji spoczynku utrzymywana w cylindrze 28 za pomocą palców 26.2 podkładki sprężystej 26 nie natychmiastowo uczestniczy w ruchu liniowym urządzenia 10, a zatem i cylindra 28, w kierunku osi T mechanizmu podpierającego, bądź strzałki A, z uwagi na swą bezwładność. Z tego powodu śruba 30 zabezpieczająca przed przesuwem liniowym, przemieszcza się w dół w stosunku do cylindra 28, a w trakcie tego przemieszczania centralna część śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, której średnica jest większa od średnicy części końcowej opuszcza cylinder 28 odkształcając cztery, wystające do wewnątrz palce 26.2 podkładki sprężystej 26. Odkształcone palce 26.2 przyjmują w przybliżeniu kształt lejka, a śruba 30 zabezpieczająca przed przesuwem liniowym zostaje unieruchomiona w jego środkowej części. Odkształcone palce 26.2 podkładki sprężystej 26 spoczywają na śrubie 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym pod kątem ostrym z góry na dół i w ten sposób uniemożliwiają śrubie 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym przyjęcie ponownie jej początkowego względnego położenia. Podczas przemieszania się śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, uwalnia się jej górny koniec, który aż do tej chwili był unieruchomiony we wgłębieniu 16.1 pokrywy 16. Efekt zabezpieczenia za pomocą śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, który zapobiegał obrotowi koła z powierzchnią falistą 20, jest tym samym anulowany. Jednakże obrót koła z powierzchnią falistą 20 w dalszym ciągu jest niemożliwy, mianowicie dzięki poprzecznej śrubie zabezpieczającej 32, która opiera się o pierścień balansowy 22 pod wpływem działania siły sprężyny 34 i w ten sposób blokuje ruch pierścienia balansowego 22, członów przenoszenia ruchu 24 i koła z powierzchnią falistą 20.

Podczas obrotowego przyspieszenia urządzenia 10 wokół osi T mechanizmu podpierającego, poprzeczna śruba zabezpieczająca 32 poddawana jest nie tylko działaniu siły sprężyny 34, ale także siły odśrodkowej działającej przeciwnie do siły sprężyny. Jeśli prędkość obrotowa jest tak duża, że siła odśrodkowa jest większa od siły sprężyny, to poprzeczna śruba zabezpieczająca 32 podlega przemieszczeniu we wgłębieniu 14.8, w kierunku obrzeża mechanizmu podpierającego 12, w następstwie czego poprzeczna śruba zabezpieczająca 32 przestaje opierać się na pierścieniu balansowym 22, a więc anulowany jest również nacisk pierścienia balansowego 22 na człony przenoszenia ruchu 24, a tych z kolei - na koło z powierzchnią falistą 20. W tym stanie rzeczy możliwość ruchu obrotowego koła z powierzchnią falistą 20, stanowiącego człon operacyjny urządzenia 10 nie jest już blokowana.

Jak już nadmieniono, po pierwsze koło z powierzchnią falistą 20 jest umieszczone mimośrodowo w stosunku do osi T mechanizmu podpierającego, i po drugie zawiera masę aktywną - w prezentowanym przypadku jest to cylinder 28, usytuowany mimośrodowo w stosunku do mimośrodowo położonej osi E członu wyzwalania. Jednakże, masa aktywna nie musi być związana z cylindrem 28. PoPL 202 001 B1 cząwszy od obrotu obudowy 12 wokół własnej osi, to znaczy wokół osi T mechanizmu podpierającego, przyspieszenie obrotowe działa na koło z powierzchnią falistą 20. Koło z powierzchnią falistą 20 obraca się wraz z mechanizmem podpierającym lub obudową 12 tak długo, jak długo jest zabezpieczone na mechanizmie podpierającym lub obudowie 12 za pomocą śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym i poprzecznej śruby zabezpieczającej 32. Skoro tylko koło z powierzchnią falistą 20 przestaje być blokowane przez śrubę 30 zabezpieczającą przed przesuwem liniowym i poprzeczną śrubę zabezpieczającą 32, to znaczy nie jest zabezpieczone na mechanizmie podpierającym lub obudowie 12, to zaczyna obracać się względem mechanizmu podpierającego lub obudowy 12, a mianowicie od położenia początkowego, wokół mimośrodowej osi E członu wyzwalania, do swego położenia końcowego lub pozycji operacyjnej, w której środek ciężkości masy koła z powierzchnią falistą 20, a zatem masa faktyczna lub cylinder 28 znajduje się w największej odległości od osi T mechanizmu podpierającego. W prezentowanym obecnie przykładzie wykonania położenie początkowe jest przesunięte o około 180° względem położenia końcowego; co oznacza, że koło z powierzchnią falistą 20 wykonuje obrót o około 180° wewnątrz mechanizmu podpierającego lub obudowy 12. W omawianym przykładzie wykonania oś wzdłużna cylindra 28 - pokazana na rysunku Fig. 1, znajduje się w położeniu L(a) przed obrotem koła z powierzchnią falistą 20 względem obudowy 12, a po wykonaniu obrotu przez koło z powierzchnią falistą 20 względem obudowy 12 - na linii prostej łączącej rzuty osi T i E. Ładowanie, bądź gotowość urządzenia 10 osiąga się w momencie dojścia koła z powierzchnią falistą 20 do jego wskazanego wyżej położenia końcowego lub pozycji operacyjnej.

Nawet przy nieznacznie zmienionej konfiguracji, koło z powierzchnią falistą 20 będzie podczas obrotu zawsze wykazywało tendencję do osiągnięcia pozycji, w której jego środek ciężkości znajdzie się możliwie najdalej od osi T mechanizmu podpierającego; końcowe położenie koła z powierzchnią falistą 20 jest w ten sposób zdefiniowane. Przesunięcie położenia początkowego koła z powierzchnią falistą 20 w stosunku do jego położenia końcowego wpływa na interwał czasowy, w jakim odbywa się ruch koła z powierzchnią falistą 20.

Interwał czasowy potrzebny na obrót koła z powierzchnią falistą 20 wewnątrz obudowy 12 z położenia początkowego do położenia końcowego określa zatem zasadniczo długość trwania procesu ładowania i w ten sposób wpływa na długość tak zwanej zwłoki zapalnika, gdy stosujemy urządzenie 10 w pociskach. Bez kroków opóźniających, koło z powierzchnią falistą 20 obróciłoby się bardzo szybko do swego położenia końcowego, tak że interwał czasowy, o którym mowa, byłby bardzo krótki, co generalnie nie jest pożądane. Opisane dotychczas funkcje urządzenia 10 mogą także wystąpić, jeśli wprowadzone byłoby koło z cylindryczną powierzchnią zewnętrzną zamiast koła z powierzchnią falistą 20. Specjalne wykonanie koła 20, to znaczy z falistą powierzchnią zewnętrzną, stosuje się łącznie z pierścieniem balansowym 22 i członami przenoszenia ruchu 24, aby uzyskać efekt opóźnienia i zwiększyć wspomniany interwał czasowy. Tutaj działanie jest następujące:

Po rozpoczęciu przez urządzenie 10 ruchu liniowego w kierunku strzałki A i ruchu obrotowego wokół osi T mechanizmu podpierającego, zwolnienie koła z powierzchnią falistą 20 następuje zgodnie z powyższym opisem w wyniku przemieszczenia śruby 30 zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, a także zwolnienia pierścienia balansowego 22 wskutek przemieszczenia się poprzecznej śruby zabezpieczającej 32. Po zwolnieniu, koło z powierzchnią falistą 20 zaczyna swój obrót wokół mimośrodowej osi E członu wyzwalania. Powoduje to względny ruch z jednej strony koła z powierzchnią falistą 20, a członów przenoszenia ruchu 24 z drugiej strony. Koło z powierzchnią falistą 20 obraca się - można powiedzieć, wewnątrz członów przenoszenia ruchu 24, a podczas tego obrotu człony przenoszenia ruchu 24 stykają się naprzemiennie z grzbietami fal 20.1 i dolinami fal 20.2 i w ten sposób koło z powierzchnią falistą 20 powoduje, że wykonują one ruchy „w przód i tył lub kierowany ruch wahadłowy w kierunku promienistym, podczas których odległość między członami przenoszenia ruchu 24 i mimośrodową osią E naprzemiennie zwiększa się i zmniejsza o wielkość ΔΤ Jak już wspomniano, grzbiety fal 20.1 i doliny fal 20.2 koła z powierzchnią falistą 20 są usytuowane wzdłuż średnicy naprzeciwko siebie. Pierścień balansowy 22, który styka się z członami przenoszenia ruchu 24 od ich zewnętrznej strony, jest oczywiście w sposób nieunikniony wprawiany w pewien rodzaj ruchu balansowego, pod wpływem opisanego ruchu członów przenoszenia ruchu 24, co wyjaśnia wybór nazwy pierścienia 22. W ten sposób pierścień balansowy 22 przejmuje w pewnym sensie rolę koła balansowego mechanizmu zegarowego. Interwał czasowy wymagany, aby koło z powierzchnią falistą 20 przemieściło się z położenia początkowego do położenia końcowego zwiększa się na skutek opóźnień i przyspieszeń wynikających z ruchów wykonywanych przez człony przenoszenia ruchu 24 i pierścień balansowy 22.

Claims (16)

1. Urządzenie zabezpieczająco-ładujące, posiadające człon operacyjny, który przed czasem ładowania jest zabezpieczony w pozycji spoczynku na mechanizmie podpierającym za pomocą elementu zabezpieczającego w pozycji zabezpieczenia, a w celu ładowania może być zwolniony przez ten element zabezpieczający, w wyniku jego przemieszczenia do pozycji zwolnienia względem mechanizmu podpierającego, zaś po czasie ładowania może być przesunięty w pozycję operacyjną w wyniku ruchu obrotowego wokół osi (E) członu wyzwalania, jak również element opóźniający uruchamiany w czasie ruchu obrotowego członu operacyjnego, celem opóźnienia ruchu obrotowego członu operacyjnego, znamienne tym, że człon operacyjny (20) i element opóźniający (22) są osadzone jeden w drugim tak, że stanowią koło zewnętrzne bez wałka koła i koło wewnętrzne bez wałka koła, posiadają równoległe osie geometryczne i ograniczają pierścieniową szczelinę, przy czym co najmniej jedno z tych kół ma powierzchnię skierowaną ku drugiemu z kół wykonaną jako powierzchnię falistą, posiadającą grzbiety (20.1) fal i doliny (20.2) fal na obwodzie, a obszarami ich powierzchni znajdujących się naprzeciwko siebie koła te opierają się o człony przenoszenia ruchu (24) umieszczone w pierścieniowej szczelinie, osadzone w tej szczelinie w sposób zapewniający możliwość promieniowego przemieszczania.

2. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że wewnętrzne koło stanowi człon operacyjny (20).

3. Urządzenie według zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, że człon operacyjny (20) posiada na swojej powierzchni doliny (20.2) fal i grzbiety (20.1) fal.

4. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że człon operacyjny (20) posiada masę bezwładnościową (28) usytuowaną mimośrodowo i jest osadzony na mechanizmie podpierającym (12) z osią (T) mechanizmu podpierającego (12), w stosunku do której oś (E) członu wyzwalania jest usytuowana równolegle i mimośrodowo, przy czym masa bezwładnościowa (28) - w pozycji spoczynku członu operacyjnego (20), korzystnie znajduje się w możliwie najmniejszej odległości od osi (T) mechanizmu podpierającego i jest unieruchomiona na mechanizmie podpierającym (12) za pomocą elementu zabezpieczającego (32), znajdującego się w pozycji zabezpieczenia, zaś w pozycji operacyjnej członu operacyjnego (20) znajduje się w możliwie największej odległości od osi (T) mechanizmu podpierającego.

5. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że element zabezpieczający (32) przemieszcza się z pozycji zabezpieczenia do pozycji zwalniania w wyniku ruchu obrotowego mechanizmu podpierającego (12).

6. Urządzenie według zastrz. 1 albo 5, znamienne tym, że elementem zabezpieczającym (32) jest poprzeczna śruba zabezpieczająca, osadzona w płaszczyźnie usytuowanej poprzecznie w stosunku do osi (E) członu wyzwalania, która przy mechanizmie podpierającym (12) w pozycji spoczynku przyjmuje pozycję zabezpieczenia, w której siłą sprężyny (34) jest wychylona w kierunku członu operacyjnego (20), pozostającego w pozycji spoczynku, zaś przy obracającym się mechanizmie podpierającym (12) osiąga pozycję zwolnienia pod wpływem siły odśrodkowej działającej przeciwnie do siły sprężyny (34) i zwalnia człon operacyjny (20) umożliwiając mu wykonanie ruchu obrotowego względem mechanizmu podpierającego (12), wokół osi (E) członu wyzwalania.

7. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że ma dodatkowy element zabezpieczający (30), który przy mechanizmie podpierającym (12), nie podlegającym przyspieszeniu liniowemu przyjmuje pozycję zabezpieczenia, w której zabezpiecza człon operacyjny (20) na mechanizmie podpierającym (12), zaś przy mechanizmie podpierającym (12), podlegającym przyspieszeniu liniowemu w kierunku osi (T) mechanizmu podpierającego osiąga pozycję zwolnienia, w której zwalnia człon operacyjny (20), umożliwiając mu wykonanie ruchu obrotowego względem mechanizmu podpierającego (12), wokół osi (E) członu wyzwalania.

8. Urządzenie według zastrz. 7, znamienne tym, że dodatkowym elementem zabezpieczającym jest śruba (30) zabezpieczająca przed przesuwem liniowym, osadzona we wnęce członu operacyjnego (20), z której wystają oba jej końce: pierwszy i drugi, przy czym przy mechanizmie podpierającym (12), nie podlegającym przyspieszeniu liniowemu pierwszy jej koniec utrzymywany jest na mechanizmie podpierającym (12), zaś drugi jej koniec jest zabezpieczony przed przemieszczeniem dzięki sile przytrzymującej elementu ustalającego (26), natomiast przy mechanizmie podpierającym (12), podlegającym przyspieszeniu liniowemu element ustalający (26) ulega odkształceniu pod wpływem bezwładnościowej siły śruby (30) zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, skierowanej przeciwPL 202 001 B1 nie do siły przytrzymującej, w wyniku czego śruba (30) zabezpieczająca przed przesuwem liniowym jest zwalniana do wykonania ruchu liniowego względem elementu podpierającego (12).

9. Urządzenie według zastrz. 8, znamienne tym, że element ustalający (26) posiada sprężynujące człony ustalające (26.2), które przy mechanizmie podpierającym (12), nie podlegającym przyspieszeniu liniowemu, przytrzymują śrubę (30) zabezpieczającą przed przesuwem liniowym w pozycji zabezpieczenia, zaś przy mechanizmie podpierającym (12), podlegającym przyspieszeniu liniowemu, ulegają odkształceniu pod wpływem siły śruby (30) zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, umożliwiając przemieszczenie śruby (30) zabezpieczającej przed przesuwem liniowym z pozycji zabezpieczenia do pozycji zwalniania, z jednoczesnym utrzymaniem śruby (30) zabezpieczającej przed przesuwem liniowym w pozycji zwolnienia po jej przemieszczeniu.

10. Urządzenie według zastrz. 8 albo 9, znamienne tym, że całkowity wymiar tego urządzenia (10) w kierunku osi (T) mechanizmu podpierającego pozostaje stały przynajmniej podczas przemieszczania śruby (30) zabezpieczającej przed przesuwem liniowym.

11. Urządzenie według zastrz. 9, znamienne tym, że człony ustalające (26.2) definiują okrąg, którego średnica jest równa średnicy jednego końca śruby (30) zabezpieczającej przed przesuwem liniowym, który to koniec ma mniejszą średnicę niż reszta śruby (30) zabezpieczającej przed przesuwem liniowym i wystaje poza człon operacyjny (20) przez ten okrąg.

12. Urządzenie według zastrz. 8, znamienne tym, że śruba (30) zabezpieczająca przed przesuwem liniowym osadzona jest w wydrążonym cylindrze (28), usytuowanym we wnęce członu operacyjnego (20) i stanowiącym masę bezwładnościową członu operacyjnego (20).

13. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że człony przenoszenia ruchu (24) są rozmieszczone koncentrycznie w stosunku do członu operacyjnego (20) na mechanizmie podpierającym (12) i są zabezpieczone przed ruchem względem mechanizmu podpierającego (12) w kierunku osi (T) mechanizmu podpierającego oraz w kierunku obwodu członu operacyjnego (20).

14. Urządzenie według zastrz. 1 albo 13, znamienne tym, że człony przenoszenia ruchu (24) są bryłami obrotowymi, korzystnie kulami.

15. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że mechanizm podpierający (12) stanowi obudowa posiadająca płytę podstawy (14) oraz pokrywę (16).

16. Zastosowanie urządzenia zabezpieczająco-ładującego (10) określonego w zastrz. 1 do 15, jako urządzenia zabezpieczająco-ładującego pocisku stabilizowanego ruchem obrotowym, znamienne tym, że mechanizm podpierający (12) jest na stałe połączony z częścią obrotową pocisku, w którym oś (T) mechanizmu podpierającego zbiega się co najmniej w przybliżeniu z osią wzdłużną pocisku.