Wynalazek niniejszy dotyczy wytwa¬ rzania nici gumowych.Dotychczas nici gumowe wytwarza sie naogól trzema sposobami, Pierwszy sposób polega na rozcinaniu arkuszy gumowych na waskie paski albo nici zadanej grubosci.Drugi sposób polega na tern, ze plastyczna mieszanine gumowa przetlacza sie przez dysze i suszy otrzymane nici. Trzeci spo¬ sób polega na wytwarzaniu nici bezposred¬ nio z wodnej zawiesiny gumy przez wytla¬ czanie lub wyplyw zawiesiny tej przez dy¬ sze lub otwór oraz stracanie jej w postaci nici. W patencie amerykanskim Nr 1545257 opisano jeden z takich sposobów wytwarza¬ nia nici gumowych bezposrednio z wodnych zawiesin gumy, przyozem zawiesine wytla¬ cza sie lub pozwala jej wyplywac przez dy¬ sze do kapieli stracajacej, np. do kwasu octowego lub alkoholu, a skoagulowane nici usuwa sie bez przerwy z kapieli. Wedlug tego sposobu od wielkosci i ksztaltu dyszy zalezy w znacznej mierze wielkosc i ksztalt gotowej nitki. Wielkosc i ksztalt nici moz¬ na zmieniac przez zmiane ksztaltu prze¬ kroju dyszy i jego wielkosci, glebokosci za¬ nurzenia dyszy pod powierzchnia kapieli stracajacej, ciezaru wlasciwego kapieli stracajacej albo szybkosci przechodzenia zawiesiny przez otwór. Zwiekszenie szyb¬ kosci przechodzenia zawiesiny przez otwór powoduje zmniejszenie srednicy nici, wy-twarzanej w kapieli stracajacej, lecz zmia¬ nie , tej moze towarzyszyc niepozadana zmiana ksztaltu przekrój u pici.Wynalazek niniejszy Jotyczy sposobu i urzadzenia do zmniejszania na stale prze¬ kroju nici gumowej zasadniczo bez zmiany ksztaltu jej przekroju, jak równiez sposobu i urzadzenia do wytwarzania nici gumowych rozmaitej grubosci z nici o szerszym prze¬ kroju, posiadajacych zadany ksztalt. Wy¬ nalazek niniejszy prowadzi równiez do zmniejszenia liczby dysz kazdego ksztaltu, potrzebnych do wytwarzania nici róznych grubosci, opisanemi powyzej sposobami.Wynalazek niniejszy polega na wytwa¬ rzaniu nici gumowej o zmniejszonym prze¬ kroju z nici z gumy niewulkanizowanej przez rozciaganie tejze «oraz ustawanie na¬ prezen, ^wytwarzanych przez to rozcia¬ ganie.Mozna równiez rozciagnac nic z gunry niewulkanizowanej tak, ze srednica jej sta¬ je sie mniejsza od srednicy pozadanej, poczem wytworzone naprezenia czesciowo zniesc, a nastepnie pozwolic n;ci na skur¬ czenie sie.Mozna równiez rozciagnac niewulkani- zowana nic tak, iz przekrój jej staje sie mniejszy od pozadanego, poczem wytwo¬ rzone naprezenie czesciowo usunac, pozwo¬ lic na skurczenie sie nici do zadanej grubo¬ sci i wreszcie usunac pozostale jeszcze na¬ prezenie.Naprezenie inozna znosic calkowicie lub czesciowo przez ogrzewanie naprezo¬ nej jeszcze nici do wyzszej temperatury.Wyrazenie ,,niewulkanizowane nici" do¬ tyczy równiez nici zwulkanizowanych cze¬ sciowo.Nic, której przekrój ma byc zmniejszo¬ ny sposobem wedlug niniejszego wynalaz¬ ku, moze miec jakikolwiek ksztalt, przy- ozem moze byc wytworzona przez ciecie z arkusza albo przez wytlaczanie z plastycz¬ nej masy gumowej, albo tez z wodnej za¬ wiesiny gumy w drodze przetlaczania jej lub przepuszczana przez dysze lub tez w jakikolwiek inny sposób.Jako srodka ogrzewajacego uzywa sie kapieli z goracej wody, wywolujacej cze¬ sciowe przynajmniej zniesienie naprezen w nici. Nastepnie pozwala sie nici skurczyc do ostatecznie pozadanej grubosci; jesli zas nic juz sie skurczyla w pozadanym stopniu, wtedy przez ogrzewanie mozna zu¬ pelnie usunac naprezenie, nie pozwalajac na kurczenie sie nici. W tym ostatnim przy¬ padku suszenie i ogrzewanie nici mozna u- skuteczniac j ednoczesnie.Rysunek przedstawia dla przykladu u- rzadzenie do przeprowadzania sposobu we¬ dlug wynalazku. Nici gumowe T, wytwo¬ rzone jakimkolwiek ze wspomnianych po¬ wyzej znanych sposobów, przechodza po walku prowadniczym 1 oraz po walkach 2 i 4, zanurzonych w zbiorniku 3, zawieraja¬ cym wode o podwyzszonej temperaturze, a nastepnie z walka naprezajacego 4 na tasme przenosnikowa 5. Tasma 5 biegnie po walkach 6 i 7. Z tasmy 5 nici przecho¬ dza na tasme przenosnikowa 9, biegnaca po walku 10. W urzadzeniu, przedstawionem na rysunku, tasma 9 przenosi nici przez sro¬ dowisko suszace, np. przez kanal z ogrza- nem powietrzem (niepokazany na rysun¬ ku).Sposób wedlug wynalazku przeprowa¬ dza sie jak nastepuje. Jezeli trzeba np. wy¬ tworzyc nic Nr 40 (t. j. o przekroju 1/40 cala kwadratowego) z nici Nr 20, to tasma 9 musi ciagnac nitke z szybkoscia cztero¬ krotnie wieksza od szybkosci obwodowej walka prowadniczego 1, po którym biegnie nic Nr 20, poniewaz powierzchnia przekro¬ ju nici Nr 40 stanowi cwierc przekroju nici Nr 20, a dlugosc nici Nr 40 jest odpowied¬ nio czterokrotnie wieksza. Nic podtega na¬ prezaniu, przechodzac miedzy walkiem prowadniczym 1 a walkiem naprezajacym 4, i moze byc naprezana calkowicie miedzy walkiem prowadniczym / a walkiem 2 albo tez naprezana calkowicie w zbiorniku mie- — 2 —dzy walkiem 2 a walkiem 4, albo wreszcie przez polaczenie zabiegów naprezania mie¬ dzy walkami 1 a 2 poza kapiela 3 oraz mie¬ dzy walkami 2 i 4 wewnatrz kapieli. Wa¬ lek 4 obraca sie z szybkoscia obwodowa, przewyzszajaca szybkosc przesuwania sie tasmy 9. Walek 2, jak opisano powyzej, obraca sie z pewna szybkoscia obwodowa, posrednia miedzy szybkosciami walka 1 i walka 4, przyczem jego szybkosc mozna uregulowac tak, ze pociaga on nic niena- ciagnieta miedzy walkami 1 i 2 lub nacia¬ gnieta w zadanym stopniu, jak opisano po¬ wyzej. Walek 4 obraca sie z wieksza szyb¬ koscia niz tasma 9, i rozciaga nic bardziej, niz jest to pozadane dla osiagniecia wy¬ znaczonej zgóry grubosci produktu osta¬ tecznego. Tasma przenosnikowa 5 posuwa sie z ta sama szybkoscia co tasma 9 lub nieco wolniej.Goraca woda w zbiorniku 3 znosi cze¬ sciowo naprezenie nici gumowej, pozostale naprezenie znosi sie nastepnie przez skur¬ czenie sie nici podczas ich przejscia z wal¬ ka 4 na tasme 9, dzieki mniejszej szybko¬ sci tasmy 9 w porównaniu z szybkoscia walka 4, Stosunkowe szybkosci walka 4, tasmy 5 oraz tasmy 9 sa dobrane tak, ze nic uklada sie na tasmie 9 bez naprezenia i bez niepozadanego obluznienia. W tym celu przewidziane sa rozmaite przyrzady, zmieniajace szybkosc (nieprzedstawione na rysunku). W praktyce dobrze jest walki 10 i 7 napedzac zapomoca wspólnego walu, który zkolei jest napedzany silnikiem, dzia¬ lajacym za posrednictwem srodków, regu¬ lujacych szybkosc. Walek 6 jest napedza¬ ny walkiem 7 za posrednictwem tasmy 5.Walek 4 jest wprawiany w obrót walkiem 7 za posrednictwem odpowiedniej pedni, zawierajacej równiez przyrzady do regulo¬ wania szybkosci.O tern, czy nic uklada sie na tasmie 9 w odpowiednim stanie, mozna sie przeko¬ nac, obserwujac nici przy przejsciu ich z tasmy 5 ma tasme 9. Jesli walek 4 obraca s:e zbyt wolno, to nitki wykazuja sklonnosc do naprezania sie i do odstawania od tasmy 9. Jezeli walek 4 obraca sie zbyt szybko, a tasma 5 przesuwa sie z wieksza szybkoscia niz tasma 9, to nici stopniowo, przechodzac z tasmy 5 na tasme 9i zatrzymuja sie i spa* daja na tasme 9 petlami. Jesli walek 4 ob¬ raca sie zbyt szybko, a szybkosc tasmy 5 jest równa szybkosci tasmy 9, to nici, prze¬ chodzac z walka 4 na tasme 5, zwisaja i placza sie na dnie zbiornika.Walek 2 moze sie obracac z szybkoscia obwodowa zaledwie nieco wieksza od szyb¬ kosci obwodowej walka / albo tez z szyb¬ koscia, zblizona do szybkosci walka 4, za¬ leznie od tego, czy lfepiej jest, stosownie do warunków, naprezyc nic przed jej wejsciem do goracej wody, czy tez naprezyc ja pod¬ czas przejscia przez goraca wode, albo czy poddac ja kolejno wymienionym zabie¬ gom naprezania. Pozadane jest utrzymy¬ wanie temperatury wody w zbiorniku mozli¬ wie bliskiej temperatury wrzenia bez szko¬ dliwego dzialania na nici, w celu szybkiego i skutecznego nagrzania gumy oraz umozli¬ wienia obracania walka 4 z mniejsza szyb¬ koscia, niz to jest konieczne bez stosowania kapieli ogrzewajacej, albo przy uzyciu ka¬ pieli o nizszej temperaturze.Zamiast stosowania kapieli wodnej, mozna poddawac nagrzewaniu nici napre¬ zone, prowadzac je przez odpowiedni zbior¬ nik, zawierajacy srodek plynny lub gazo¬ wy o zadanej temperaturze, albo poddajac nici przez czas krótki dzialaniu cieklego rozpuszczalnika lub tez odpowiedniego srodka chemicznego albo par takiego srod¬ ka, powodujacego pecznienie gumy.Oczywiscie tasme 5 albo 9 lub obie te tasmy mozna zastapic odpowiedniemi inne- mi urzadzeniami do przenoszenia nici, np. nic moze przechodzic z walka 4 przez wo¬ dzik, obracajacy sie z odpowiednia szybko¬ scia, a nastepnie nawijac na szpule albo be¬ ben zasadniczo bez naprezenia. Albo tez mozna stosowac tasme przenosnikowa 5, dó- — 3 —.prowadzajaca nic do jakiegokolwiek odpo¬ wiedniego aparatu, np. do zwijacza, su¬ szarki, aparatu wulkanizacyjnego i t. d.Sposób wedlug wynalazku nie ogranicza sie wylacznie do jednego naprezania, jak to wyjasniono na rysunku, lecz naprezanie mozna stosowac kolejno w szeregu zabie¬ gów, stosujac pomiedzy naprezeniami na¬ grzewanie lub nie stosujac go. Miedzy wal¬ kiem 1 a walkiem 4 moze byc umieszczony np. szereg walków, obracajacych sie ze stop¬ niowo wiekszemi szybkosciami obwodowe- mi. Nic moze przechodzic naprezona po szeregu tych walków jeszcze przed albo podczas obróbki goraca woda, albo przed i podczas tej obróbki. Takie stopniowe na¬ prezanie jest szczególnie pozadane w przy¬ padku wytwarzania nici plaskiej lub ta¬ siemki, aby umozliwic kontrole nad stosun¬ kiem szerokosci naprezonej nici do jej gru¬ bosci i zapobiec zbytniemu splaszczeniu jej przekroju.Zapomoca opisanego wynalazku mozna osiagac liczne zmiany wielkosci przekroju nici o danym ksztalcie, przyczem ksztalt ni¬ ci wytworzonej pozostaje zasadniczo ten sam, co i nici pierwotnej bez zmiany sto¬ sunku wymiarów przekroju. Przy przepro¬ wadzaniu sposobów, w których stosuje sie do wytwarzania nici formy wytlaczajace al¬ bo dysze lub otwory, wynalazek niniejszy umozliwia wytwarzanie róznych rozmiarów nici o danym ksztalcie zapomoca niewiel¬ kiej liczby wiekszych dysz tego samego ksztaltu. Dotychczas jedna dysza w naj¬ lepszym razie sluzyla do wytwarzania za¬ ledwie ograniczonej liczby odmian nici o róznych rozmiarach, wahajacych sie w sto¬ sunkowo waskich granicach. Okazalo sie, ze przy wytwarzaniu nici z wodnych zawiesin gumy przez ich przepuszczanie przez dysze oraz koagulowanie gumy w postaci nici, o- trzymuje sie nici o wyrazniej okreslonym ksztalcie, jezeli ciagnac nici z otworu z mniejsza szybkoscia. Wynalazek niniejszy ulatwia wytwarzanie nici przy stosowaniu wyciagania z mniejsza szybkoscia, przy¬ czem osiaga sie dokladniejsze regulowanie ksztaltu przekroju, a do wytwarzania kaz¬ dej grupy odmian nici wystarcza kilka za¬ ledwie dysz. Dzieki temu sposobem wedlug wynalazku mozna wytwarzac cienkie nici szybciej niz dotychczas.Przy wytwarzaniu nici sposobem cia¬ glym przez przetlaczanie wodnej zawiesiny gumy z dysz do kapieli koagulujacej sciete nici mozna przeprowadzac bezposrednio z urzadzenia wytwarzajacego do urzadzenia naprezajacego tak, iz oba te urzadzenia moga pracowac jednoczesnie.W opisanym powyzej sposobie moga byc przeprowadzone rozmaite zmiany. Pozada¬ ne jest np. naprezanie nici w kapieli z go¬ racej wody lub innego odpowiedniego srod¬ ka ogrzewajacego, jak opisano, w celu co najmniej czesciowego zniesienia naprezenia nici, lecz nie jest to istotne, chociaz bez za¬ biegu ogrzewania nic bedzie sie bardziej kurczyla i skutecznosc naprezenia zostanie tern samem znacznie obnizona. Zaleca sie naprezac nici z gumy niewulkanizowanej lub czesciowo zwulkanizowanej, a w razie potrzeby po takim zabiegu gume zwulkani- zowac calkowicife w jakikolwiek odpowied¬ ni sposób. O ile to jest pozadane mozna sto¬ sowac nici, zawierajace skladniki wulkani¬ zujace, zdolne do wulkanizowania w tempe¬ raturze srodowiska ogrzewajacego; w tym przypadku przy naprezaniu i ogrzewaniu nastepuje jednoczesnie wulkanizacja. Ka¬ piel ogrzewajaca lub inne srodowisko moze samo zawierac jeden lub wiecej skladni¬ ków wulkanizujacych, zdolnych do wnikania w nici i wywolywania ich wulkanizacji pod¬ czas ogrzewania albo po niem.Wyrazenie „gunia", uzyte w opisie, o- znacza rófcwniez takie materjaly, jak sztucz¬ na gume oraz podobne do gumy mateirjaly syntetyczne, podobne do niej mater jaly na¬ turalne, jak balate, gutaperke i t. d. Wyra¬ zenie zas „wodne zawiesiny gumy" oznacza zawiesiny naturalne, jak mleko kauczuko- — 4 —we, oraz zawiesiny sztuczne materjalów gu¬ mowych, wymienionych powyzej. PL