Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób nawijania nici sztucznego jed¬ wabiu na cewki przedzarek i urzadzenie do uruchomiania przesuwaczy nici. Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie cewki ze stozkowemi koncami, nie posiadajace wad, powstajacych przy nawijaniu warstw o wielkiej grubosci.Przy stosowaniu jednego ze znanych sposobów nawijania nici na cewki, przy którym dlugosc skoku przesuwacza nici zwieksza i zmniejsza sie naprzemian, przy- czem osiaga sie stale mozliwie najwiekszy skok przesuwacza, jak tez mozliwie naj¬ mniejszy jego skok, wystepuja przy grub¬ szych warstwach nawinietych nici pewne wady. Grubosc warstwy nici jest nierówno¬ mierna w miejscu przejscia z czesci cylin¬ drycznej cewki na jej czesc stozkowa, któ¬ rej mniejsza srednica odpowiada w przy¬ blizeniu srednicy próznej cewki. Oprócz te¬ go nici, nawiniete na czesc stozkowa cewki, przesuwaja sie nieco podczas mycia i dal¬ szej obróbki.Przy stosowaniu innego znanego sposo¬ bu, polegajacego na zastosowaniu stale zmniejszajacego sie skoku przesuwacza, zapobiega sie wprawdzie powyzej wymie¬ nionym wadom. Przy tym sposobie jednak otrzymuje sie w miejscach, w kórych zwój osiaga koniec skoku przesuwacza, a wiec w miejscach przejscia z czesci cylindrycznejCewki na jej czesc stozkowa, wlókna o roz¬ maitej dlugosci. W tych miejscach, w któ¬ rych kierunek riichu zwfcju "* zmienia sie, wlókna ukladaja sie na ostrej krawedzi, wzdluz której stozkowa czesc cewki pola¬ czona jest z jej czescia cylindryczna, po¬ jedyncze nici oddzielaja sie wiec jedna od drugiej i ukladaja sie wzdluz luków o roz¬ maitej dlugosci.Dotychczas nie zdolano jednak zapo¬ biec wymienionej wadzie, jak tez powsta¬ jacym bledom we wlóknach. Podczas nit¬ kowania bledy te nie mogly byc w zupelno¬ sci usuniete, lecz w najkorzystniejszym przypadku zostaly zmniejszone.Sposób wedlug wynalazku pozwala u- sunac wymienione wady w ten sposób, iz otrzymane cewki posiadaja stozkowe kon¬ ce, przyczem jednak krawedz, wzdluz któ¬ rej czesc stozkowa cewki polaczona jest z jej czescia cylindryczna, jest zaokraglona.W tym celu dlugosc warstw kolejno po so¬ bie nastepujacych zmniejsza sie równomier¬ nie i zwolna podczas zwiekszania srednicy cewki, a mianowicie dzieki zmniejszeniu skoku przesuwacza nici, osiaganemu przez odpowiednie regulowanie jednego z narza¬ dów urzadzenia do uruchomiania przesu¬ wacza. Oprócz tego dlugosc tych warstw zmniejsza sie i zwieksza szybko i naprze- mian o maly wymiar, a to z powodu perjo- dycznej zmiany skoku przesuwacza, która to zmiana sumuje sie z wymienionem zmniejszeniem jego skoku.Na rysunku przedstawione sa dla przy¬ kladu dwie odmiany urzadzenia, sluzace¬ go do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia urzadzenie w prze¬ kroju wzdluz linji / — /na fig. 3, fig. 2 — przedstawia urzadzenie w rzucie piono¬ wym, fig. 3 — urzadzenie czesciowo w przekroju wzdluz linji /// — /// na fig. 2 a czesciowo w rzucie pionowym, a fig. 4 — odmiane urzadzenia czesciowo w rzucie pionowym, czesciowo w przekroju, a cze¬ sciowo schematycznie. Fig. 5 i 6 przedsta¬ wiaja cewki ze stozkowemi koncami, otrzy¬ mywane przy nawijaniu sposobem wedlug wynalazku i przy stosowaniu przesuwacza wedlug wynalazku, a wzglednie przy na¬ wijaniu zapomoca dotychczas znanych u- rzadzen.Tarcza 2 i kolo zebate 21 sa osadzone na wale 1 (fig. 1), podczas gdy walec 3, nasuniety luznie na wal 1, polaczony jest za posrednictwem tulei 31 na stale z ko¬ lem zebatem 32, nasunietem obok kola 21.Lozysko 5 walu 1, jak tez lozysko 6 tulei 31 umocowane sa w metalowej oslonie 20, która otacza wraz z odpowiednia pokrywa (fig. 2) calkowite urzadzenie. Tarcza 2 i walec 3, jak tez kola 21, 32 obracaja sie wiec naokolo wspólnej osi, przyczem tar¬ cza i walec moga byc równiez obracane nie¬ zaleznie jedno od drugiego. Wal 1 i tuleja 31 nie posiadaja nasad, ustalajacych je wzgledem lozysk 5, 6 tak, iz wymienione obracajace sie czesci moga byc przesuwane wzdluz ich osi obrotu. Poniewaz jednak piasta kola 21 przylega do kola 32, a pia¬ sta tarczy 2 — do walca 3, oba kola, a wzglednie tarcza i walec, sa ze soba pola¬ czone, a mianowicie w kierunku ich osi ob¬ rotu. Tarcza 2 i walec 3 sa osadzone mirno- srodowo wzgledem walu 1.Walec 3 zaopatrzony jest w rowek dla czopa 33, umocowanego na podstawie urza¬ dzenia tak, iz przy obrocie walec ten prze¬ suwa sie naprzód i wstecz. Dlugosc takie¬ go przesuwu odpowiada mimosrodowosci walca, która posiada nieznaczny wymiar.Przesuwy walca 3 zostaja przenoszone na wal 1, tarcze 2 i kola 21, 32. Kola te, któ¬ rych srednice sa sobie równe, zaczepiaja sie ze wspólnem kolem 4 o takiej szeroko¬ sci, iz zazebienie to pomimo przesuwania sie kól 21, 32 zostaje utrzymane. Kolo 4, które przedstawione jest na rysunku w od- miennem polozeniu, niz polozenie jego w rzeczywistosci, a to w celu wyrazistosci ry¬ sunku, sluzy do uruchomiania calkowitego — 2 —urzadzenia. Ilosci zebów kól 32, 21 sa roz¬ maite np. 24, 25 tak, iz szybkosc obrotu jed¬ nego kola jest nieco mniejsza, niz szybkosc obrotu drugiego kola. Podczas obrotu mi- mosrodowosci tarczy 2 i walca 3 sa skiero¬ wane kolejno w jednym kierunku, lub w kierunkach przeciwnych (fig. 1), a przesu¬ wy narzadu, uruchomianego tarcza 2 po¬ siadaja rozmaite dlugosci, a mianowicie dlugosc ta bedzie najmniejsza, skoro obie mimosrodowosci beda skierowane w jed¬ nym kierunku, a najwieksza — przy ich przeciwnych kierunkach.Tarcza 2 uruchomia za posrednictwem odpowiednich krazków plyte 7 (fig. 2), która posiada ksztalt, uwidoczniony na ry¬ sunku i przesuwa sie za posrednictwem zerdzi 71, 72 równolegle do walu 1. Dlugo¬ sci przesuwów plyty 7 beda wiec rozmaite, a mianowicie beda naprzemian sie zwiek¬ szaly i zmniejszaly. Plyta 7 uruchomia za posrednictwem piast 73, 74, polaczonych z ta plyta, zerdz 81, która moze sie przesu¬ wac w piastach 73, 74 i na której czop na¬ sadzony jest wodzik 8 jarzma 9, osadzone¬ go na wale 10. Przy przesuwaniu sie plyty 7 w jednym i w drugim kierunku jarzmo 9 i wal id otrzymuja ruchy wahliwe, prze¬ noszone w znany sposób (np. za posred¬ nictwem widel) na przesuwacz nici.Na górnym koncu zerdzi 81 znajduje sie tuleja 82, przesuwajaca sie na poziomej zerdzi 83, której konce przylaczone sa do czopów korb 84, 85. Poniewaz korby te ob¬ racaja sie równoczesnie a katy ich obrotów sa sobie równe, polozenia zerdzi 83 w kie¬ runku pionowym beda rozmaite. Zalez¬ nie od tego polozenia, a wiec i polozenia zerdzi 81, przesuwajacej sie w piastach 73, 74, wodzik 8 otrzymuje rozmaite polo¬ zenia w kierunku pionowym, to znaczy je¬ go przesuwy w kierunku poziomym odby¬ waja sie w rozmaitych oddaleniach od osi walu 10. Przy niezmiennej dlugosci prze¬ suwów plyty 7 dlugosci wahan jarzma 9 i walu 10, a wiec i dlugosci przesuwów prze- suwacza nici, beda rozmaite, a mianowicie beda sie one zmniejszaly przy przesuwa¬ niu sie wodzika 8 zdolu wgóre.Uruchomianie wodzika 8, które nadaje mu przy rozpoczeciu nawijania cewki naj¬ nizsze polozenie (najwieksze dlugosci przesuwów przesuwacza), a na koncu na¬ wijania — polozenie najwyzsze (najmniej¬ sze dlugosci przesuwów przesuwacza), jest dokonywane zapomoca znanych (na ry¬ sunku nie przedstawionych) narzadów.Narzady te powoduja obracanie sie korb 84, 85 w jednym kierunku z mala szybko¬ scia, a obracanie sie ich w kierunku prze¬ ciwnym z szybkoscia wielka, a mianowicie podczas nawijania cewki, a wzglednie w chwili jej zmiany, to znaczy przy rozpo¬ czeciu nawijania swiezej cewki. Osiaga sie to na przedzarkach, zaopatrzonych w sa¬ moczynne urzadzenia do zmiany cewek.Urzadzenia tego rodzaju, a wiec umozliwia¬ jace odpowiednie przesuwy wodzika 8 w kierunku pionowym opisane sa w polskim patencie Nr 15919.Ruchy przesuwacza nici, a wiec i dlu¬ gosci kolejno po sobie nastepujacych warstw wlókien nawijanych na cawke, be¬ da sie zmniejszaly dzieki przesuwaniu sie wodzika 8, a mianowicie od poczatku na¬ wijania do jego konca, otrzymuje sie wiec cewki ze stozkowemi koncami. Zmniejsze¬ nie to nie jest jednak równomierne i nie odbywa sia bez przerwy, poniewaz dlugo¬ sci przesuwów przesuwacza zwiekszaja i zmniejszaja sie naprzemian w stosunkowo krótkich okresach, a to z powodu wzgled¬ nych ruchów tarczy 2 i walca 3.W urzadzeniu, przedstawionem na fig. 4, wal 1 obracany zapomoca kola zebatego A uruchomia za posrednictwem przeklad¬ ni kól zebatych 11, 21, a wzglednie 12, 31, wal 2, a wzglednie walec 3, który polaczo¬ ny jest na stale z kolem 31 i osadzony jest w lozysku br, umieszczonem na podstawie B. Przez wydrazenie walca 3 przeprowa¬ dzony jest wal 4, który przesuwa sie w wy- - 3 —drazonej piascie kola 95^ Na wale 4 osa¬ dzona jest tuleja 41, zaopatrzona w kryze, jak tez walec 6, podczas gdy tarcza 5 na¬ sunieta jest luznie na ten wal pomiedzy tuleja 41 a walcem 6, przesuwa sie wiec wspólnie z walem 4. Zerdz 7, przesuwajaca sie w lozysk&ch b!n i b IVpodstawy, posia¬ da kciuki 71, 72, wchodzace w rowki 32 i 61 walców 3 i 6. Przy obrocie walca 3 wa¬ lec 6 otrzymuje przesuwy naprzód i wstecz o malej dlugosci, a dlugosc ta bedzie odpo¬ wiadala wymiarowi mimosrodowosci walca 3. Przesuwy walca 6, jak tez jego przesu¬ wy, dokonywane przy obrocie tego walca i dzialaniu kciuka 72, zostaja przenoszone na wal 4 i tarcze 5. Tarcza ta posiada za¬ zebienie 51, zaczepiajace sie z kolem 22, podczas gdy przednia powierzchnia 52 tej tarczy dziala na wodzik 81, który obraca sie na zerdzi 8, przesuwajacej sie w lozy¬ skach c, c". Na koncach zerdzi 8 umoco¬ wane sa w znany sposób przesuwacze nici 82,83.Wodzik 84 i zerdz 8, a wiec i przesu¬ wacze nici przesuwaja sie naprzód i wstecz. Przesuwy te powstaja dzieki prze¬ suwaniu sie tarczy 5 w kierunku jej osi, jako tez dzieki obracaniu sie tej tarczy i oddzialywaniu jej przedniej powierzchni na wodzik 81 i odpowiadaja sumie dzialan walców 3 i 6 i tarczy 5. Nalezy przytem uwzgledniac mimosrodowosci tych czesci i ich zmienne polozenia, dzialajace w jed¬ nym kierunku lub w kierunkach przeciw¬ nych.Na wale 2, osadzonym w lozyskach cT, d", osadzone jest kolo zebate 22, urucho¬ miajace tarcze 5, jako tez kolo zebate 23, które za posrednictwem przekladni róz¬ niczkowej uruchomia kolo zebate 91. Kolo to osadzone jest wraz z kolem 92 na wale 9, osadzonym w lozysku cT\ Kolo 22 uru¬ chomia za posrednictwem kól wymiennych 24, 25, z których kola srodkowe osadzone sa na narzadzie 26, sluzacym do wymiany, slimacznice 100 zazebiajaca sie z kolem 101. Kolo to uruchomia slimacznice 102, zazebiajaca sie z kolem 103, które pola¬ czone jest z wymieniona przekladnia róz¬ niczkowa.Kolo 92 zaczepia sie z kolem 93, które osadzone jest luznie na wale b" i urucho¬ mia za posrednictwem zapadki 94 lub ich wiekszej ilosci kolo zapadkowe 95, osadzo¬ ne w lozysku b" i osadzone na wale 4 tak, iz kolo 95 moze przesuwac sie w jego kie¬ runku podluznym. Wal ten zostaje wiec obracany z kolem 95.Poniewaz szybkosc obrotów kola 103 jest mala, a mianowicie z powodu stosun¬ ku przekladni kól 22, 51, a wzglednie 92, 93, osiaga sie to, iz róznice ilosci obrotów walca 6 i tarczy 5 sa bardzo male. Róznice te moga byc regulowane zapomoca kól 24, 25 tak, iz walec 6 lub tarcze 5 otrzymu¬ ja przyspieszenie lub opóznienie, odpowia¬ dajace jednemu obrotowi dopiero po kilku tysiacach obrotów walca i tarczy. Ilosci ob¬ rotów walca 3 sa jednak znacznie odmien¬ ne od ilosci obrotów tarczy 5, a mianowicie np. opóznienie a wzglednie przyspieszenie walca 3 wzgledem tarczy 5 o jeden obrót zostaje osiagane po 25 obrotach tarczy i walca.Jezeli uwzgledni sie, co wynika z ry¬ sunku, iz dzieki przesuwom zerdzi 8 mi¬ mosrodowosci "Walca 3 i tarczy 5 sumuja sie, a mimosrodowosc walca 3 zostaje od¬ liczona, mimosrodowosci tarczy 5 i walca 6 beda na poczatku nawijania cewki skie¬ rowane w kierunkach przeciwnych (fig. 4), podczas gdy polozenie walca 3 wzgledem walca 6 i tarczy 5 moze byc dowolne. Dlu¬ gosc przesuwu przesuwacza bedzie wiec najwieksza, omijajac dzialanie walca 3.Podczas nawijania walec 6 obróci sie wzgledem tarczy 5 powoli tak, iz po pól obrocie mimosrodowosci ich beda skiero¬ wane w jednym kierunku, dlugosc przesu¬ wu przesuwacza bedzie wiec najmniejsza.Powolne obracanie sie tarczy 5, wzgle¬ dem walca 6, reguluje sie tak, iz nawijaniecewki zostaje ukonczone, skoro przesu- wacz osiagnal najmniejszy skok lub tuz przed osiagnieciem tego skoku, to znaczy zanim walec 6 obrócil sie o pól obrotu wzgledem tarczy 5.W chwili zmiany cewki i rozpoczecia nawijania próznej cewki skok przesuwacza musi posiadac ponownie najwieksza war¬ tosc, to znaczy walec 6 musi otrzymac pier¬ wotne polozenie wzgledem tarczy 5. Kciuk 96, uruchomiany z narzadu, sluzacego do zmiany cewki, przesuwa w prawo czop 97, którego czesc stozkowa obraca ramiona 98, polaczone z zapadkami 94 tak, iz te ostat¬ nie zwalniaja kolo 95. Sprezyna 99, umo¬ cowana pomiedzy walcem 6 a tarcza 5 i napinana podczas obrotu tych czesci jed¬ nej wzgledem drugiej, obraca walec 6 w polozenie pierwotne, to jest az nasada kry¬ zy 42 natrafi na zebro 53 tarczy 5.Walec 3, którego mimosrodowosc z szybka kolejnoscia naprzemian sumuje sie z dlugoscia skoku przesuwacza a wzgled¬ nie zostaje od tej dlugosci odliczona, po¬ woduje nawijanie wlókien na cewki w spo¬ sób dokonywany w urzadzeniu wedlug fig. 1 —3.Sposobem wedlug wynalazku otrzymu¬ je sie cewki, których czesci stozkowe po¬ laczone sa' z czescia cylindryczna za po¬ srednictwem lukowatej linji. Przedstawione jest to na fig. 5, podczas gdy fig. 6 przed¬ stawia cewki, otrzymywane dotychczas przy nawijaniu jedwabiu sztucznego,-przy którem dlugosc skoku przesuwacza nici stale zmniejsza sie, jak tez przy stosowaniu znanych sposobów i urzadzen. PL