Wynalazek niniejszy dotyczy pocisków zaopatrizonych w brzechwy, zwlaszcza zas pocisków tego rodzaju o duzej pojemmosci, przeznaczonych do Wyrzucania zapomoca jakichkolwiek pnzyrzadów miotajacych, a najlepiej zapomoca przyrzadów o lufie gladkiej* Pociski zwykle sitosowkne przy tych przyrzadach posiadaja skorupe-odpowied¬ niego kisiztaltu, zakonczona ogonem, zaopa¬ trzonym w 'otwory, w który zaklada sie wyrzucajacy pocisk ladunek, unoszony po odpaleniu przez, pocisk.W znanych pociskach tego typu w celu nadania im statecznosci ma torze zaopatru¬ je sie je iztylu w nieruchome brzechwy, dzialajace na podobiensrtlWo opierzenia stnzaly.Te nieruchome brzechwy moga posia¬ dac tylko niewielka rozpietosc, ograniczo¬ na kalibrem rury wyrzucajacej, pracuja w strefie depresji, i dzialalnosc ich z tego po¬ wodu jest znacznie zumiejszona, W pociskach o slabej i sredniej po¬ jemnosci w celu usuniecia tej niedogodno¬ sci nadaje sie skorupie profil aerodyna¬ miczny specjalnie opracowany, który ispro- Awadza do minimum .strefe wirów ztylu po¬ cisku. Dzieki temu mienuchome brzechwy zapewmiaja pomim'0 wsizystko statecznosc pocisku ma jego torze.Ten srodek zaradczy nie daje sie jed¬ nak zastosowac do pocisków o wielkiej po¬ jemnosci. W rzeczy samej, w celu otrzyma¬ nia itej ,Wielkiej pojemnosci nalezy wydlu¬ zyc pocisk (poniewaz kaliber powinien po-zostac ten,s^ffi) i^adac mu (ksztalt, dajacy maksymalna objetosc, tló jc^ w tym szcze¬ gólnym przypadku, ksiztalt cylindryczny, wsktttek czego przy posuwaniu sie pocisku naprzód tworzy sie ztylu strefa wirów o sreldiiicy daleko wiekszej niz w przypadku dobrze opracowanych profilów.Mozna, oczywiscie, temu brakowi zara¬ dzic, wydluzajac nieruchome brzechwy, al¬ bo przenoszac je bandziej do tylu zapomo- ca wydluzenia ogona* lecz rozwiazanie takie zmusza do powiekszania objetosci komory spalania, co znacznie zmniejsza wydajnosc ladunku miotajacego, Wynallaizfek niniejsizy pozwala zapewnic doskonala statecznosc jakiegokolwiek poci¬ sku (zwlaszicza pocisku 01 wielkiej pojemno¬ sci), aa jeigotOrze przy uniknieciu jednocze¬ snie niedogodnosci, o których tylko co wspomniano).Wynalazek polega zasadniczo na umie¬ szczeniu w tylnej czesci pocisku rucho¬ mych brzechw, przechodzacych samoczyn¬ nie przy wystrzale z polozenia spoczynku (albo zlozonego), w którem brzechwy sa przytrzymywane wpoblizu skorupy pocisku tak, iz zajmuja jak najmniej miejsca w ru¬ rze do wyrzucamia, w polozenie czynne (al¬ bo rozwiniete) podczas lotu pocisku, w któ¬ rem brzechwy zmlaijduja sie w pewnym od¬ stepie od iskorlupy i odwirotaie.Przedmiot wynalazku stamowia równiez rozmaite konstrukcje, zapewniajace poru¬ szanie sie brzechw w pozadanej chwili wskutek rozmaitych przyczyn, np, oporu powietrza, narzadów elastycznych, gazów prochowych, sily bezwladnosci i t. d, Wynialaizck ma równiez na celu urza¬ dzenia regulujace, dzialajace zapomoca sprezyny, sily bezwladnosci i t, d, i, zapew¬ niajace utnzymanie brzechw zarówno w pp- loienifu spoczynku, jak i w polozeniu czyn¬ nemu Dotyczy on takze rozmaitych kotnsitruk- cyj trzechw, przeznaczonyeh do- osiagnie¬ cia najlepsizej statecznosci i pozwalajacych na zalozenie ladunków dodatkowych, prze¬ znaczonych do wzmocnienia dzialania la¬ dunku miotajacego, Z powyzszych okreslen wynika, ze po¬ cisk, stanowimy jppziedmiot wynlalaizku, mo¬ ze byc uistateczmiony na swym torze w naj- lepisizych warunkach, nawet przy bardzo duzych katach podniesienia z tego powodu, ze jego brzechwy, 'zaryglowane w polozeniu czynnem, beda pracowaly w strefie kom¬ presji, W ten sposób mozna bedzie zgodnie z wynalazkiem nadac statecznosc pociskom o dlugosci dwunastu lub wiecej kalibrów.Skutek goszczacych pocisków o duzej dlugosci jeaft dobrze znany.Nalezy wprost przypomniec o fakcie, ze dlugie pociski w mysl wynalazku doskona¬ le nadaja sie do niisizczetnoa celów, polozo¬ nych na pewnej wysokosci nad ziemia, np, zasiek z drutów kolczastych, które beda skoszone iprzez odlamki pocisku na prze¬ strzeni daleko wiekszej, niz przez pocisk o mniejszej dlugosci.Moznosc stnzelania pociskami wedlug wynalafcku pod duzemli katami podniebienia pozwala na nisizczenie celów osilonietych, polozonych ztylu przeszkód prawie piono¬ wych, takich, jak scianki skaliste i t, d, Imne walety i szczególy wynalazku ujaw¬ nia sie z opisu, który bedzie ponizej doko¬ nany z powolaniem sie na zalaczony rysu¬ nek, na którym fig, 1 przedstawia widok zboku jednej formy wykonania pocisku w mysl wynalazku z fozpietemi brzechwami; fig. 2 — przekrój czesciowy pocisku w wiekszej skali; fig, 3 — czesciowy widok zboku, przy zlozonych brizechwacli; fig, 4— przekrój wedlug linji 4— 4 na fig, 2, przy- czem patrzy sie w kierunku tylnej czesci pocisku; fi|g, 5 i 6 przedstawiaja odmiany brzechw; fig, 7 i 8 przedstawiaja urzadze¬ nie ryglujace brzechwy odpowiednio w polozeniu izlozonem lub roizwiinietem; fig. 9 przedstawia inna odmiane tego urzadze¬ nia; fig. 10 przedstawia szczegól fig, 2 w wieksizej skali; fig. 11 przedstawia mapól - Z —w widoku, napól w przekroju podluznym druga forme wykonania brzechw wedlug wynalazku w 6tanie rozwinietymr fig. 12 — przekrój wedlug linji 12—12 na fig. 11; fig. 13 przedstawia brzechwy w polozeniu zlo- zonem; fig. 14 — widok brzechw ztylu we¬ dlug fig. 13; fig. 15 przedstawia w wiekszej skali przekrój wedlug linji 15 — 15 na fig. 13; fig. 16 — osiowy przekrój czesciowy trzeciej formy wykonania wynalazku w po¬ lozeniu spoczynku; fig. 17 — widok ztylu tej formy wykonania; fig. 18 przedstawia szczegól w wiekszej skali; fig. 19 — widok brzechw Wedlug fig. 16 w polozeniu czyn- nem; fig. 20 — przekrój podluzny odmien¬ nej konstrukcji brzechw wedlug wynalazku w polozeniu spoczynku; fig. 21 — widok ztylu pocisku wedlug fig. 20.Pocisk wedlug wynalazku, przedsta¬ wiony na fig. 1 — 4, posiada skorupe o ksztalcie lositrolulkowo cylindrycznym lub jakimkolwiek innym odpowiednim i znacz¬ na dlugosc. Skorupa ta, przeznaczona do umieszczenia w niej materjalu wybuchowe¬ go, jest zaopatrzona w zapalnik 2 i posiada w tylnej czesci pierscien z rowkami znane¬ go typu, który sluzy do srodkowania poci¬ sku w lufie i ogranicza od przodu komore wybuchowa.Skorupa 1 jest przedluzona do tylu za¬ pomoca wydluzonej czesci 4, której najle¬ piej dac ksztalt scietego stozka o wierz- cholkku zwróconym ku tylowi i która jest zamknieta scianka 5.Czesc 4 konczy sie stopka 6, do której jest odpowiednio przymocowany ogon rur¬ kowy 7 znanego typu, zaopatrzony w pew¬ na ilosc otworów 8.Ogon ten sluzy do umieszczenia luski z ladunkiem miotajacym, której kryza wcho¬ dzi w .rowek 9.Na koncu ogona 7 na jego obwodzie zfriajdujesie szereg par uszek 10 (fig. 4), w których obracaja sie osie 11 brzechw 12.Kazda brzechwa sklada sie z ramienia 13, na którem posrodku sa osadzone dwie plaskie lopatki 14, 15 (fig. 1 —4), a.n&kon- cu lopatka zakrzywiona 16.Lopatki 14, 15 sa do siebie równolegle i w rozwinietem polozeniu brzechw sa rów¬ nolegle do osi pocisku, podczas gdy srednia os A — A skrajnej lopatki zakrzywionej 16 jest lekko pochylona ku przodowi po¬ cisku.Wystep 17 (fig. 7), znajdujacy sie wpo- biizu miejsca przegubowego osadzenia kaz¬ dej brzechwy, jest tak wykonany, ze opiera sie o tyl ogona w celu utrzymania brzechwy w polozeniu rozwinietem.Gdy brzechwy sa zlozone, to lopatki znajduja sie w polozeniach pochylych, przedstawionych na fig. 3.Po wystrzale brzechwy przechodza sa¬ moczynnie z polozenia wedlug fig. 3 w po¬ lozenie wedlug fig. 2 pod dzialaniem oporu powietrza i gazów ladunku miotajacego.W odmianie wedlug fig. 5 pocisk posia¬ da kilka szeregów brzechw 18, przyczem kazdy szereg jest na przodzie osadzony przegubowo na osi 19, umocowanej naprzy- klad w nieruchomej brzechwie 20; przed strzelaniem brzechwy te sa utrzymywiane na przedluzeniu skorupy pocisku zapomoca reki lub zapomoca odpowiedniego przyrza¬ du wbrew dzialaniu sprezyny 21, która za¬ pewnia rozwiniecie sie brzechw na podo¬ bienstwo wachlarza po wylocie pocisku z lufy.W odmianie wedlug fig. 6, os przegubu 22 jest umieszczona ztylu, co daje moznosc otrzymania w polozeniu rozwinietem brzechw statecznika o wielkiej rozpietosci.Oczywiscie, brzechwy moga byc wyra¬ biane w jakikolwiek sposób, naprzyklad zapomoca tloczenia, spawania, skladac sie z jednego lub kilku kawalków i t. d. Poza tern mozna im nadac kazdy inny ksztalt, odpowiedni do roli, która maja spelniac; Aby utrzymac brzechwy w danem po¬ lozeniu, mozna, w mysl wynalazku, stoso¬ wac rozmaite urzadzenia w rodzaju opisa¬ nych ponizej. — 3 —Wedlug farmy wykonania, przedstawio¬ nej na fi|g. 7 i 8, kulka 24, na która cisnie sprezyna 25 umieszczona w gniezdzie 26 brzechwy, wspóldziala z dwoma wyciecia¬ mi 27, 28 na nieruchomej czesci, odpowia- dajaeemi polozeniu zlozonemu i rozwiniete¬ mu.Sila sprezyny 25 i ksztalt wyciec 27, 28 sa tak dobrane, aby kulka mocno utrzy¬ mywala brzechwy z jednej strony w polo¬ zeniu zlozonem, w celu przeszkodzenia ich bujaniu sie albo zaczepieniu podczais mani- pulacyj z pociskiem, a z drugiej istrony w polozeniu rozwinietem, aby uniknac zloze¬ nia sie brzechw w chwili, gdy pocisk wy¬ strzelony pod duzym katom poczyna spa¬ dac. Sa one równiez obliczone tak, by u- mozliwic odryglowywanie brzechw pod dzialaniem oporu powietrza, jak równiez pod cisnieniem wywieranem ewentualnie reka.Wedlug odmiany przedstawionej na fig. 9, zaryglowanie w polozeniach zlozonem i rozwinietem odbywa sie zapomoca krzywej sprezyny 29A która odpowiednio moze wchodzic w wyciecia 30 i 31.Brzechwy moga byc jeszcze unierucho¬ mione przed strzelaniem w polozeniu zlo¬ zonem zapomoga pierscienia ryglujacego 32 (fig. 2 i 10), nasadzonego na ogon tak, ze moze sie slizgac. Na przedniej czesci pier¬ scienia znajduja sie pazury 33, stykajace sie z brzechwami 16, gdy pierscien 32 jest utrzymywany w polozeniu ryglujacem przez sprezyny lukowe (34) o odpowiedniej sile, wchodzace w rowek okólny 35 ogona 7.W chwili wystrzalu pierscien 32 cofa sie pod dzialaniem sily bezwladnosci i zwalinia brzechwy.Jako odmiane mozna zastosowac zwia¬ zanie razem brzechw odpowiedniem wiaza¬ dlem 36 (fig. 3), na'jlepiej z jedwabiu lub innego materjalu, który spala sie podczas palenia sie ladunku miblajacego.Wiazadlo takie moze byc zastapione p/rzez sprezyne (niieprzedstawiona na ry¬ sunku) , zaopatrzona w szereg nieglebokich wyciec, odpowiadajacych zebrom 37 ra¬ mion brzechw.Roteimaite czesci pocisku moga byc zbu¬ dowane z jakiegokolwiek odpowiedniego materjalu, naprzyklad skorupa moze byc wykonana z twardej stali, a brzechwy z gli¬ nu.Fig. 11 — 15 przedstawiaja inna forme wykonania, w której brzechwy 38,39 o ksztalcie cylindrycznym lub innym sa tak wykonane, ze obracaja sie okolo osi 40, 41, zasadniczo równoleglych do osi pocisku.Brzechwy te dobrze jest osadzic parami na wspólnych zawiasach, przyczem obracaja sie one w kierunkach przeciwnych, wskutek czego kazda para brzechw stanowi, w po¬ lozeniu rozlozonem, narzad stabilizacyjny o ksztalcie zasadniczo cylindrycznym, zwrócony swa wklesla strona nazewnatrz.Osie 40, 41, najlepiej uksztaltowane zprzodu tak (w miejscu 42 na fig. 11), aby zmniejszyc opór powietrza, Sa podtrzymy¬ wane przez czesci sztywne 44, 45, odpo¬ wiednio osadzone na ogonie 7. Otwory 46, wykonane w tych czesciach i w brzechwach nawprost otworów 8 ogona 7, pozwalaja na przechodzenie gazów prochowych. Wiaza¬ dlo 47 (np. nitka metalowa), umieszczone najlepiej na przedniej czesci ogona, aby nie przeszkadzac zalozeniu ladunku, utrzymu¬ je przed strzelaniem brzechwy w poloze¬ niu zlozonem i stapia sie przy wystrzale pod dzialaniem palacych sie gazów pro¬ chowych. Wyzwolone w ten sposób brzech¬ wy zostaja po wyjsciu z lufy ustawione przez sprezyny 48 w polozenie rozstawio¬ ne, przedstawione na fig. 11 i 12, w którem ich zagiecia 49 napotykaja oporki 50, pro¬ wadzace pocisk w lufie (fig. 12 i 15).Brzechwy najlepiej wykonac tak, by sie nakladaly jedna na druga w polozeiniu zlo¬ zonem, jak to przedstawiaja fig. 14 i 15, na czesciach podtrzymujacych 44. W ten spo¬ sób nadaje sie calosci, mocno opartej na o- gonie 7, duza sztywnosc, stawiajaca opór — 4 —wielkim odksztalceniom, brzechw zarówno podczas manipulacyj, jak tez podczas spa¬ lania sie ladunku miotajacego, oraz ewen¬ tualnie .stosuje sie dodatkowe ladunki 5i.Te dodatkowe ladunki 51 sa umieszczo¬ ne w gniazdach miedzy brzechwami i scian¬ ka lufy, bedac utrzymywane przez zagie¬ cie 49 brzechw. Ladunki 51 zostaja zapala¬ ne spalinami ladunku glównego, uchodza- cemi przez otwory 8 ogona 7 oraz przez o- twory 46 brzechw. Liczba ladunków dodat¬ kowych moze byc dowolna.Najwieksza powierzchnie ustateczniaja- ca otrzymuje sie wtedy, gdy brzechwy w stanie zlozonym twwza dwie warstwy na¬ lozone jedna na dnuga, przyczem po¬ wierzchnia usitateczniajaca wynosi w ten sposób prawie dwa razy tyle, co powierzch¬ nia obwodowa zewnetrzna- Zakrzywiony ksztalt; brfzechw zwieksza ich opór; Rozrzad zapomoca sprezyny powoduje rozstawienie brzechw bez raptownego wstrzasu.,Zreszta^ brak wystepów i prawi¬ dlowy uklad powierzchni brzechw zapew¬ niaja pociskowi najlepsze warunki ruchu po torze.W formie wykonania wedlug fig- 16 — 19 brzechwy moga sie slizgac w kierunku podluznym, wskutek czego po wystrzale znajduja sie nazewnatarz stoefy wirów, wy¬ tworzonej ztylu pocisku, w polozeniu, w którem sily ustateczniajace, dzialajace na nie, beda dzialac na dluzsze ramiona dzwi¬ gni W tym celu ogon, do którego sa przy¬ twierdzone brzechwy, jest zaopatrzony w prseKlluznice 52 (fig. 16) odpowiednio do niego przytwierdzona lub stanowiaca z nim jedna calosc. Przedluzinica ta jest osadzo¬ na tak, iz moze isie slizgac w rurze prowad- niczej 53, osadzonej na osi pocisku, w któ¬ rej wnetrzu jest umieszczona czesc posred¬ nia 54, tzlekka stozkowa w miejscu 55, prze¬ znaczona do wstpóldzialania z czescia prze- dluznicy o odpowiednim ksztalcie, aby za¬ klinowac te ostatnia w /polozeniu wedlug fig. 19. Sprezyna 56t opierajaca sie z jedne) strony o dno 57 rury 53, a z dmigiej stronty o wystep 58 ogona 7, dazy dk odrzucenia tego ostatniego wtyl. Rygiel 59, n# który dziala sprezyna 60, sluzy do zaryglowywa*' nia ogona 7 w polozeniu wedlug fig- 16 przed strzelaniem.Przy wystrzale gazy prochowe uchodza przez otwory 8, wtlaczaja rygiel 59 i wy* zwalaja w ten sposób ogon 7, który sprezy* na 56 ustawia w polozenie wedlug fig. 19.Aczkolwiek rozrzad ogonem 7 w przed¬ stawionym przykladnie uskutecznia sprezy¬ na, samo sie przez sie rozumie, ze do tego celu moga byc uzyte wszelkie inne odpo- wiednie srodki: dzialanie gaizów procho^ wych, opór powietrza, bezwladnosc i t. d.Krawedzie zewnetrzne 61 brzechw (fig, 17) sa zakrzywione w celu zwiekszenia ich dzialania ustateczniajacego, i sa zlekka po¬ chylone ku osi pocisku, aby wytworzyc lep¬ sze -warunki statecznosci odplywu. Posia¬ daja one, co jest dobre, wybrzuszenia 62% przeznaczone do zwiekszenia momentu bez¬ wladnosci niebezpiecznego przekroju brzechwy, oraz otwory 63, zapewniajace zrównowazenie cisnien* W formie wykonania wedlug fig. 20 i 21» slizgajace sie brzechwy 64 przesuwaja sie wtyl przy wystrzale pod dzialaniem bes* wladnosci swojej masy, przezwyciezajac opór sprezyny ryglujacej 65. Lopatki przedstawione w miejscu 66 ustatcczniaja pocisk zwlaszcza zapomoca pociagania.W wypadku, gdy udoskonalenia, stano¬ wiace niniejszy wynalazek, sa zastosowane do bomby lotniczej, gdzie niema ladunku miotajacego, to brzechwy sa zaopatrzone w odpowiedni srodek, np. sprezyne do wyw^* lania, w razie potrzeby wespól z oporem powietrza, rozwiniecia brzechw W chwili, gdy pocisk wychodzi z rury wyrzutowej lub innego odpowiedniego przyrzadu wyrzuca* jacego.Rozumie sie samo przeiz sie, ze powyzej — 5 —opisane formy wykonania sa podane tylko jako przyklady wyjasniajace, lecz bynaj¬ mniej nie ograniczajace wynalazku i ze roz¬ maite zmiany w szczególach moga byc wprowadzone do nich, nie wychodzac poza ramy niniejszego wynalazku.Takisamo równiez wynalazek nie jest o- graniczony tylko do pocisków o wielkiej pojemnosci, lecz moze byc stosowany do wszystkich pocisków, zaopatrzonych lub nie zaopatrzonych w ogon z otworami. PL PL