PL196120B1 - Rozpuszczalnik ulegający destrukcji biologicznej - Google Patents

Abstract

Rozpuszczalnik ulegający destrukcji biologicznej do usuwania żywic poliuretanowych z powierzchni metalowych, znamienny tym, że zawiera rozpuszczalnik estrowy i rozpuszczalnik eterowy, rozpuszczalnik estrowy zawiera od 60 do 98,5 części wagowych estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego i bursztynowego oraz od 1,0 do 25 części wagowych eteru metylowego glikolu tri- i tetraetylenowego i od 0,5 do 15 części wagowych wody, a rozpuszczalnik eterowy zawiera od 40 do 80 części wagowych eteru metylowego glikolu dipropylenowego oraz od 10 do 20 części wagowych estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego, bursztynowego oraz od 0,5 do 20 części wagowych eteru metylowego glikolu tri- i tetraetylenowego i od 0,5 do 20 części wagowych wody, przy czym proporcje rozpuszczalnika estrowego do eterowego mieszczą się w zakresie od 0:1 do 1:0.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest rozpuszczalnik ulegający destrukcji biologicznej, przeznaczony do usuwania żywic poliuretanowych z powierzchni metalowych.

Z opisu patentowego PL 183 639 znane są rozpuszczalniki organiczne stosowane w lotnictwie do usuwania środków smarnych zabezpieczających elementy metalowe przed korozją oraz do mycia mechanizmów precyzyjnych. Należą do nich przede wszystkim produkty naftowe takie jak benzyny ekstrakcyjne, benzyny do lakierów oraz frakcje reformatowe i alkilatowe. W rozpuszczalnikach tego typu dopuszczalne granice zawartości żywic są znacznie przekroczone: rozpuszczalniki te oddziałują korozyjnie na elementy miedziane i pozostawiają oleiste plamy. Powyższe niedogodności utrudniają praktyczne stosowanie tych rozpuszczalników do skutecznego czyszczenia konserwowanych powierzchni i należytego przemywania mechanizmów precyzyjnych, a obecne w nich związki aromatyczne dyskwalifikują je pod względem ekologicznym.

Znane rozpuszczalniki alifatyczne i aromatyczne posiadają niską temperaturę wrzenia i dużą lotność, co ze względu bezpieczeństwa pożarowego znacznie utrudnia, lub wręcz dyskwalifikuje ich stosowanie. Z licznych patentów znane jest stosowanie chlorowanych węglowodorów alifatycznych jako doskonałych rozpuszczalników, jednak ich toksyczne oddziaływanie na człowieka i środowisko jest powodem zmniejszania zakresu ich stosowania.

Alternatywą dla opisanych chlorowanych i innych uznanych za szkodliwe rozpuszczalników są modyfikowane estry kwasów dikarboksylowych. Są to rozpuszczalniki bezbarwne, przezroczyste, przyjazne dla środowiska i ulegające łatwo destrukcji biologicznej.

Dalszymi ich zaletami są: dobra mieszalność z innymi rozpuszczalnikami, wysoka temperatura wrzenia i zapłonu, łagodny zapach własny. Bazę do otrzymania tych rozpuszczalników stanowi mieszanina kwasów dikarboksylowych: adypinowego, bursztynowegp i glutarowego. Oprócz rozpuszczalników na bazie kwasów dikarboksylowych dobre wyniki daje stosowanie rozpuszczalników na bazie eterów alifatycznych glikoli i poliglikoli bądź ich mieszaniny.

Celem wynalazku było opracowanie ekologicznego, łatwego w użyciu i efektywnego rozpuszczalnika do usuwania żywic poliuretanowych i smarów z metalowych powierzchni.

Stwierdzono, że korzystne własności użytkowe posiada rozpuszczalnik estrowy zawierający estry metylowe kwasów dikarboksylowych: adypinowego, glutarowego i bursztynowego, etery metylowe glikolu tri- i tetraetylenowego (bikanol M-3,4) i wodę, oraz rozpuszczalnik eterowy zawierający etery glikoli polioksyetylenowych i polioksypropylenowych i wodę.

Stwierdzono jednocześnie, że w większości przypadków nieoczekiwanie korzystne własności użytkowe posiada rozpuszczalnik będący mieszaniną złożoną z rozpuszczalnika estrowego zawierającego estry metylowe kwasów dikarboksylowych: adypinowego, glutarowego i bursztynowego, etery metylowe glikolu tri- i tetraetylenowego (bikanol M-3,4) i wodę oraz z rozpuszczalnika eterowego zawierającego etery glikoli polioksyetylenowych i polioksypropylenowych i wodę. Rozpuszczalnik taki powoduje łatwiejszy rozkład grup izocyjanianowych i połączeń uretanowych znajdujących się w żywicach poliuretanowych, co znacznie poprawia własności użytkowe rozpuszczalnika.

Rozpuszczalnik według wynalazku jest szczególnie przydatny do czyszczenia aparatury do produkcji wyrobów i żywic poliuretanowych. Możliwe jest oddzielne stosowanie rozpuszczalnika estrowego i eterowego, jednakże analiza możliwości wykorzystania wymienionych wyżej rozpuszczalników do czyszczenia dozowników oraz urządzeń uszczelniających i mieszających, stykających się z żywicami poliuretanowymi wykazała, że w większości przypadków zastosowanie tylko jednego z tych rozpuszczalników daje gorsze efekty użytkowe i korzystniejsze jest stosowanie mieszaniny dwu rozpuszczalników. Proporcje ilościowe tych rozpuszczalników dobiera się doświadczalnie zależnie od miejsca stosowania rozpuszczalnika i fazy produkcji wyrobów poliuretanowych.

Rozpuszczalnik według wynalazku zawiera rozpuszczalnik estrowy i rozpuszczalnik eterowy, rozpuszczalnik estrowy zawiera od 60 do 98,5 części wagowych estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego i bursztynowego oraz od 1,0 do 25 części wagowych eteru metylowego glikolu tri-i tetraetylenowego i od 0,5 do 15 części wagowych wody, a rozpuszczalnik eterowy zawiera od 40 do 80 części wagowych eteru metylowego glikolu dipropylenowego oraz od 10 do 20 części wagowych estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego, bursztynowego oraz od 0,5 do 20 części wagowych eteru metylowego glikolu tri-i tetraetylenowego i od 0,5 do 20 części wagowych wody, przy czym proporcje rozpuszczalnika estrowego do eterowego mieszczą się w zakresie od 0:1 do 1:0.

PL 196 120B1

Rozpuszczalnik estrowy jest jednorodną klarowną cieczą bezbarwną lub lekko żółtą, posiada: liczbę estrową od 416 do 644 mg KOH/g, masę właściwą od 1,073-1,088 g/cm³, zakres pH od 8,16-9,98 i lepkość od 2,75 do 5,75 · 10^-2 mPa-s.

Rozpuszczalnik eterowy jest jednorodną klarowną cieczą bezbarwną lub lekko żółtą, posiada:

₃ liczbę estrową od 130-270 mg KOH/g, masę właściwą od 0,958 do 1,028 g/cm³, zakres pH od 6,6 do 9,4 i lepkość od 3,25 do 6,5 · 10^-2 mPa^s.

Proporcje rozpuszczalników estrowego i eterowego dobiera się doświadczalnie do rodzaju i etapu technologii. Najczęściej stosuje się rozpuszczalnik estrowy z niewielkim dodatkiem rozpuszczalnika eterowego (około 10% wagowych).

Rozpuszczalnik według wynalazku przeznaczony do usuwania żywic poliuretanowych nie oddziaływuje ujemnie na organizm ludzki.

P r z y k ł a d 1

Rozpuszczalnik estrowy zawiera 60 kg estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego, bursztynowego w proporcji jak 30:40:30, 25 kg bikanolu M-3,4 oraz 15 kg wody. Rozpuszczalnik jest klarowną cieczą, barwy jasno żółtej o masie właściwej 1,076 g/cm³, liczbie estrowej 416,38 mg KOH/g, pH - 9,98 i lepkości 5,75 · 10^-2 mPa^s.

P r z y k ł a d 2

Rozpuszczalnik estrowy zawiera 98,5 kg estrów metylowych kwasów adypinowego, glutarowego, bursztynowego, 1 kg bikanolu M-3,4 i 0,5 kg wody.

₃

Rozpuszczalnik jest bezbarwną klarowną cieczą, o masie właściwej 1,087 g/cm³, liczbie estrowej 644,50 mg KOH/g, pH - 8,20 i lepkości 2,75 · 10^-2 mPa^s.

P r z y k ł a d 3

Rozpuszczalnik estrowy zawiera 99,5 kg estrów metylowych kwasów adypinowego, glutarowego, bursztynowego i 0,5 kg wody.

₃

Rozpuszczalnik jest bezbarwną klarowną cieczą, o masie właściwej 1,085 g/cm³, liczbie estrowej 675,50 mg KOH/g, pH - 6,47 i lepkości 3,75 · 10 ² mPa^s.

Rozpuszczalnik stosuje się w postaci roztworu z rozpuszczalnikiem eterowym.

P r z y k ł a d 4

Rozpuszczalnik eterowy zawiera 40 kg eteru metylowego glikolu dipropylenowego, 20 kg estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego, bursztynowego, 20 kg bikanolu M-3,4 i 20 kg wody. Rozpuszczalnik jest klarowną cieczą, o barwie lekko żółtej, o masie właściwej 1,028 g/cm³, liczbie estrowej 130,0 mg KOH/g, pH - 9,40 i lepkości 6,5 · 10² mPa^s. Rozpuszczalnik stosuje się w postaci roztworu z rozpuszczalnikiem estrowym.

P r z y k ł a d 5

Rozpuszczalnik eterowy zawiera 80 kg eteru metylowego glikolu dipropylenowego, 19 kg estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego, bursztynowego, 0,5 kg bikanolu M-3,4 i 0,5 kgwody.

Rozpuszczalnik jest bezbarwną klarowną cieczą, o masie właściwej 0,960 g/cm³, liczbie estrowej 130,0 mg KOH/g, pH - 6,90 i lepkości 4,0 · 10^-2 mPa^s.

Rozpuszczalnik stosuje się w postaci roztworu z rozpuszczalnikiem estrowym.

Do czyszczenia powierzchni metalowych pokrytych zwartą masą poliuretanową stosuje się rozpuszczalnik składający się z 90% rozpuszczalnika estrowego o składzie jak w przykładzie 1 i z 10% rozpuszczalnika eterowego o składzie jak w przykładzie 4.

Jakość i szybkość czyszczenia uzyskana przy zastosowaniu tego rozpuszczalnika jest znacznie lepsza, niż przy czyszczeniu z zastosowaniem tylko rozpuszczalnika estrowego lub tylko eterowego.

Do czyszczenia powierzchni metalowych zanieczyszczonych wstępnie usieciowaną żywicą poliestrową stosuje się rozpuszczalnik składający się z 95% rozpuszczalnika estrowego o składzie jak w przykładzie 2 i z 5% rozpuszczalnika eterowego o składzie jak w przykładzie 5. Jakość i szybkość czyszczenia uzyskana przy zastosowaniu tego rozpuszczalnika jest znacznie lepsza, niż przy czyszczeniu z zastosowaniem tylko rozpuszczalnika estrowego lub tylko eterowego.

Claims (1)

1. Rozpuszczalnik ulegający destrukcji biologicznej do usuwania żywic poliuretanowych z powierzchni metalowych, znamienny tym, że zawiera rozpuszczalnik estrowy i rozpuszczalnik eterowy, rozpuszczalnik estrowy zawiera od 60 do 98,5 części wagowych estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego i bursztynowego oraz od 1,0 do 25 części wagowych eteru metylowego glikolu tri- i tetraetylenowego i od 0,5 do 15 części wagowych wody, a rozpuszczalnik eterowy zawiera od 40 do 80 części wagowych eteru metylowego glikolu dipropylenowego oraz od 10 do 20 części wagowych estrów metylowych kwasów: adypinowego, glutarowego, bursztynowego oraz od 0,5 do 20 części wagowych eteru metylowego glikolu tri- i tetraetylenowego i od 0,5 do 20 części wagowych wody, przy czym proporcje rozpuszczalnika estrowego do eterowego mieszczą się w zakresie od 0:1 do 1:0.