Wynalazek niniejszy dotyczy hamulca bezpieczenstwa z opadowym ciezarem, sto¬ sowanego zwlaszcza przy maszynach wy¬ ciagowych.Hamulce bezpieczenstwa, o ile sa one uksztaltowane jako hamulce opadowe z ciezarem, posiadaja wade dzialania mas.Aby zapobiec temu spowodowano miedzy innemi, ze opadowy ciezar pomimo jego zwolnienia zupelnie nie dziala na drazki hamulca, wlaczajac jednoczesnie hamulec jazdy i przenoszac dzialanie opadowego ciezaru poprzez hamulec jazdy, wiec po¬ srednio na drazki hamulca. Istota hamul¬ ca bezpieczenstwa polega na tern, ze powi¬ nien dzialac wtedy, gdy zawodzi hamulec jazdy. Wlaczenie wiec hamulca jazdy, gdy on nie dziala, nie jest celowe.Przy innych hamulcach, w których cie¬ zar hamulcowy dziala bezposrednio, dzia¬ lanie zamykajace i hamujace rozdzielono w ten sposób, ze oba dzialania pochodza od sil róznorodnych. Najpierw wlaczone zo¬ staje dzialanie zamykajace, oddzialywaja¬ ce slabsza sila, a potem nastepuje dziala¬ nie hamujace, które wystepuje z wieksza sila. Osiaga sie to zasadniczo przez zmia¬ ne przekladni dzwigni. Jednak i w tych przypadkach jednoczesnie z dzialaniem ha¬ mujacem jest polaczone dzialanie mas na dzwignie hamulca, poniewaz zmiana prze¬ kladni dzwigni nie jest w stanie usunac dzialania rozpedu wagi hamulca. Równiez tlumiki nie moga usunac tej wady. Sa one coprawda w stanie zuzyc rozped masy, jednakze powstaja podczas tlumienia silydynamiczne, znacznie przewyzszajace sile statyczna ciezaru. Ma to ten skutek, ze drazki i tamulec w tym oktesie czasu sa przeciazone w granicach, które mozna zgó- ry okreslic, i wywoluja wstrzasy w hamul¬ cu i drgania liny.Równiez hamulce z kilkoma ciezarami, które opadaly stopniowo co do czasu i wiel¬ kosci sily, nie okazuja sie doskonale. Co- prawda i tu wstrzasy zostaja zlagodzone, jednak powtarzaja sie one zaleznie od licz¬ by ciezarów. Jezeli dzialanie opadajacych kolejno ciezarów zostaje stlumione, to na¬ stepuje zupelne hamujace dzialanie, spóz¬ nione w miare stlumienia.W niniejszym hamulcu dzialania zamy¬ kajace sa oddzielone od dzialania hamu¬ jacego, przyczem wady znanych hamulców sa wedlug wynalazku usuniete w ten spo¬ sób, ze dzialanie hamujace przy dzwigni hamulcowej nastepuje zupelnie bez dzia¬ lania mas. Zamykajace i hamujace dziala¬ nia moga byc wykonywane zapomoca jed¬ nego ciezaru, albo przy pomocy dwóch cie¬ zarów, lecz w kazdym czasie nastepuje dzialanie hamujace po dzialaniu zamyka- jacem stale bez stopniowania czasu i sily, przy zachowaniu niezmienionego stosunku dzwigni. Dzialanie hamujace jest przytem wylaczone samoczynnie od dzialania zamy¬ kajacego przy zamknieciu hamujacem. Przy stosowaniu jednego ciezaru zostaje on za¬ wieszony jako wahadlo i dziala dopiero w polozeniu wychylenia. Przy stosowaniu dwóch ciezarów, ciezar mniejszy zaciski hamulec, gdy wiekszy ciezar, powodujacy wlasciwe dzialanie hamulca, jest oparty na dzwigni hamujacej.Na rysunku uwidoczniono dwa przy¬ klady wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia hamulec z wahadlowo zawieszonym ciezarem, fig. 2 — hamulec z jednym za¬ mykajacym i jednym hamujacym ciezara¬ mi, fig. 3 — osiagniety wykres hamowania.Dzwignie 1, która prowadzi do szczeki hamulcowej, chwytaja petlicowy drazek 2 (nieuwidocznionego) hamulca jazdy i petli¬ cowy drazek 3, polaczony z opadowym cie¬ zarem. Na czopie 4 jest zalozona dzwignia katowa 5, której koniec poziomego ramie¬ nia styka sie z petlicowym drazkiem 2.Pionowe ramie polaczone jest zapomoca pe¬ tlicowego drazka 6 z zapadkowa dzwignia 8, wahajaca sie na stalym czopie 7. Czop 7 podtrzymuje równiez dzwignie ciezarowa 9, która w polozeniu zwolnionem jest pod¬ trzymywana zapomoca dzwigni z zapadka 10, która moze byc odczepiona przez ma¬ szyniste. Dzwignia wahadlowa 12 A do któ¬ rej jest przymocowany ciezar 11, w polo¬ zeniu zwolnionem zaczepia dzwignie za¬ padkowa 8. Koncowy punkt ramienia 13 w dzwigni wahadlowej 12 jesfr^wodzony w pe¬ tli 15, wahajacej sie na czopie 14.Reczne kólko 16 z wrzecionem i petla 17 przy malych hamulcach jest przeznaczo¬ ne do podnoszenia ciezaru, natomiast przy duzych hamulcach do tego celu jest prze¬ znaczony cylinder z tlokiem. Drazek pe¬ tlicowy 3 moze byc zaopatrzony w tlumik sprezynowy lub — olejowy 18. Na stalym czopie 7 jest zawieszony tlumik 19, który zlaczony jest z dzwignia wahadlowa 12 i przejmuje zywa sile wahadla. Jest on do¬ wolnego ksztaltu i moze byc równiez za¬ wieszony na czopie 20.Hamulec dziala w sposób nastepujacy.Po zwolnieniu dzwigni zapadkowej 10 cie¬ zar 11 z dzwignia ciezarowa 9 w polozeniu wychylenia wahadla opada. Przytem od¬ byta droga h opadania jest tylko czescia calej drogi H opadania, wskutek czego rozped jest maly i zostaje pochloniety tlu¬ mikiem 18. Dzwignia katowa 5 zostala wprowadzona przytem w polozenie, ozna¬ czone linja przerwana, i zwalnia na koncu drogi zamykania dzwignie zamykajaca 7 zapomoca drazka petlicowego 6. Wahadlo 12 zostaje zwolnione i zajmuje polozenie pionowe, oznaczone linja przerwana, przy¬ czem dzialanie jego masy zostaje pochlo¬ niete w tlumiku 19 i stalym czopie 7. takt — 2 —ze dzwignia 9 tego rozpedu = G (H — h) zupelnie nie odczuje. (G jest przytern rów¬ ne ciezarowi 11). Jezeli dzwignia ma byc zwolniona, to przy podniesieniu dzwigni 9 koncowy punkt ramienia 13 przesuwa sie w petli 15 tak, ze przez dalsze podniesie¬ nie dzwignia wahadlowa 12 znowu zostaje doprowadzona w polozenie wychylenia i zaczepia sie w dzwigni zapadkowej 8.W hamulcu wedlug fig. 2 drazek petli¬ cowy 2 hamulca jazdy chwyta równiez dzwignie hamulcowa, a drazek petlicowy 3 jest polaczony z opadowym ciezarem. Na tej dzwigni jest zawieszony tlumik 18 oraz zaopatrzony jest w kolankowy uklad dzwi¬ gni 21. Dzwignia 9 waha sie na stalym czo¬ pie 7, podtrzymuje sie ona w polozeniu zwolnionem zapomoca dzwigni zapadko¬ wej 10. Jest ona bezposrednio obciazona ciezarem 22 i bywa podnoszona zapomoca recznego kólka 16 na wrzecionie, zakon- czonem petlica 17, która zaopatrzona jest w klin 23 i dziób 24. W petlicy dzwigni cie¬ zarowej 9 zapomoca czopów 25 jest za¬ wieszona prowadnica 26, w której przesuwa sie swobodnie tloczysko 29, do którego jest przymocowany ciezar 30. Prowadnica 26 jest zaopatrzona w czop 27, na którym jest osadzona dzwignia zaciskowa 28. Prowad¬ nica 26 obejmuje tloczysko 29, do którego jest przymocowany ciezar 30, utrzymywa¬ ny zapomoca tloka 32 w cylindrze 31. Cy¬ linder posiada zawór 33, który jest rozrza¬ dzany zapomoca ukladu kolankowej dzwi¬ gni 21 i ciegna 34.Hamulec dziala w sposób nastepujacy.Po zwolnieniu dzwigni 10 ciezar 22 z dzwi¬ gnia 9 opada do oznaczonego polozenia. Az do zamkniecia szczek hamulca ciezar prze¬ byl droge s i po odebraniu pracy rozpedu w tlumiku 18 — dodatkowa droge t. Dra¬ zek petlicowy 3 musi sie przytem skrócic o droge t i przelamac w polozeniu zwolnio¬ nem rozlozony kolankowy uklad dzwigni 21. Drazek 34 doprowadza przytem zawór 33 do polozenia wydmuchu. Czynnik na- pedny nie utrzymuje juz ciezaru 30, który opuszcza sie, jednak po kilku milimetrach drogi ciezar zapomoca dzwigni zaciskowej 28 zatrzymuje sie w prowadnicy 26 tak, ze i tu dzialanie ciezaru na dzwignie nastepu¬ je zupelnie bez dzialania mas. Przy zwol¬ nieniu hamulca zapomoca recznego kólka 16 klin 23 doprowadza zawór 33 w poloze¬ nie czynne. Drazek 34 jest uksztaltowany podatnie, czynnik napedny doplywa pod tlok 32 i podtrzymuje ciezar 30. Przy dal- szem podniesieniu drazka petlicowego 17, dziób 24 pod dzwignia zaciskowa 28 zwal¬ nia zacisk tak, ze dzwignia 9 moze byc swo¬ bodnie dalej doprowadzona do polozenia zwolnionego.Wykres przebiegu jest przy obu hamul¬ cach jednakowy. Przy zwolnieniu hamulca zostaje uruchomiona najpierw tylko czesc calkowitego dzialania hamujacego, miano¬ wicie tylko ta, która potrzebna jest do za¬ mkniecia szczek hamulcowych. Po usku¬ tecznieniu dzialania zamykajacego, zosta¬ je wobec tego zwolnione dzialanie hamu¬ jace tak, ze przylacza sie ono w punkcie 35 wykresu, wedlug fig. 3. Zwolnienie moze byc przytem tak nastawione, ze dzialanie hamujace rozpoczyna sie albo przed za¬ konczeniem dzialania zamykajacego, albo po niem w czasie tlumienia ciezaru zamy¬ kajacego, po linjach 36 lub 37. Trwanie wzrastania dzialania hamujacego az do naj¬ wyzszej wartosci (czas T) jest zalezne od polozenia wychylenia sie wahadla, albo od polozenia zwolnienia zaworu 33, a wiec od miary dlawienia czynnika napednego. W zadnym jednak razie nie sa narazone dzwignie hamulcowe i—ciezarowe na dzia¬ lanie masy ciezarów. PL