Dotychczasowe sposoby uzycia pradu elektrycznego do niszczenia drobnoustro¬ jów, a wiec do sterylizacji, daly male wy¬ niki i przeto pozostaly bez praktycznego znaczenia. Istnialo ogólne mniemanie, ze prad elektryczny nie moze byc stosowany do sterylizacji i ze nawet dodatnie wyniki, przy których udowodnione bylo zabijanie drobnoustrojów, mialy zródlo nie w pra¬ dzie elektrycznym, jako takim, ale — w dzialaniu produktów elektrolitycznego rozkladu kwasów albo zasad na drobnou¬ stroje. Jednakze okazalo sie, ze prad elek¬ tryczny, jako taki, ma wielka zdolnosc zabijania drobnoustrojów wszelkiego ro¬ dzaju, jezeli tylko prawidlowo sa obrane warunki dzialania pradu na drobnoustro¬ je. Idzie w tym wypadku o stosowanie pra¬ du elektrycznego stalego przy scisle okre¬ slonych warunkach i przy uzyciu okreslo¬ nej aparatury.W przebiegu prób ustanowiono, ze do zabijania drobnoustrojów potrzebny jest elektryczny prad staly o okreslonej sile i ze wysokie napiecia zupelnie nie wywiera¬ ja albo wywieraja male dzialanie na drob¬ noustroje. Znaleziono dalej, ze sila pradu do zabijania drobnoustrojów okreslonego rodzaju jest zalezna od rodzaju i zdolnosci oporu tych" drobnoustrojów. Przebieg za¬ bijania jest funkcja sily pradu i czasu dzia¬ lania pradu, jak równiez zdolnosci oporu danego rodzaju; drobnoustrojów. Malo od¬ porne drobnoustroje wymagaja malej silyptadu, wzglednie przy okreslonej sile pra¬ du, zostaja zabite juz po krótkim czasie, a dla osiagniecia tego samego wyniku przy bardziej odpornych bakterjach, mianowi¬ cie przy bakterjach o podluznej formie pradem o tej samej sile trzeba dzialac znacznie dluzej. Ogólnie powiedziec moz¬ na, ze prad o 10 — 12 amperach przy na- fCo^i ód 2Q^^(T^Kaw i przy powierzch- anTa^okóld-^pO^cm3 jest w mozno¬ sci zabicia wszystkich dotychczas bada¬ nych drobnoustrojów w przeciagu dwóch godzin. Dla wylaczenia wszelkiego ubocz- negod^ j^roz&zcz^ r jyskazang^ jest wykonywac Pggggszabr- jania pomiedzy^od^wied&ienii .przepona1 mi, najlepiej w t, zw, przyrzadzie trójko- morowym.Przyrzad trójkomorowy sklada sie ze skrzyni z odpowiedniego materjalu, która w podluznym kierunku rozdziela sie odpo- wiedniemi przeponami na trzy przestrze¬ nie. Sterylizowany jmaterjal jiapelnia^srod- kowa przestrzen, ograniczona obydwiema jjrzeponaini^Frzepony majalna zewnetrz- ! nej od srodkowej przestrzeni stronie siat¬ kowe albo kratowe elektrody z odpowied¬ niego materjalu, przez które umozliwione jest doprowadzenie pradu elektrycznego clo przepon. Przestrzenie zewnetrzne, t, \.Icatodowa i anodowa, które sa ograniczone z jednej strony przez przepone, a z dru¬ giej — przez scianki naczynia, wypelnia sie woda, utrzymywana przez odpowied¬ nie urzadzenia w stanie biezacym, Materjal, który ma byc uwolniony od zarodzi, moze byc uzyty w stanie stalym albo plynnym. Jezeli maja byc poddane dzialaniu pradu elektrycznego ciala sta¬ le, które jednak musza umozliwiac prze¬ nikanie cieczy, to musza one byc nasycone w przestrzeni srodkowej opisanego przy¬ rzadu roztworem soli kuchennej albo in¬ nych el^ktrolitpfw, albo cialo stale zostaje "^wprowadzone do przestrzeni srodkowej, a pozostala przestrzen wypelnia sie roztwo¬ rem soli kuchennej albo roztworem innego elektrolitu-o okreslonej zawartosci. Steze¬ nie uzytego roztworu soli musi byc tak wysokie, ze pozadana sila pradu osiaga sie przy sredniem napieciu 20 — 30 woltów.Dla moznosci dokladnego sledzenia od¬ dzialywania pradu elektrycznego na drob¬ noustrój e, badano przedewszystkiem przy próbach czyste kultury bakterji, a mianowicie : 1) streptokoki, stafylokoki, meningo- koki, pneumokoki i zwykle niechorobo- twórcze powietrzne drobnoustroje, na¬ stepnie 2) bacyle dyfterytu, dyzenterji, tuber- kulozy, tyfusu, cholery, bakterje coli com- mune, potem 3) bacylusy zapalenia sledziony, tezca, karbunkulu, waglika Frankera, bacyl pa- trificus Bienstockla i inne powietrzne i bezpowietrzne bakteiije gnilne i t. d, 4) wiele zarodzi, nalezacych do klasy wytwarzajacych trucizny, jak wzbudzicie- le ospy i wscieklizny.Stwierdzono, ze juz jest znaczna rózni¬ ca pomiedzy odpornoscia oddzielnych ro¬ dzajów, wyliczonych pod 1 i 2 drobnoustro¬ jów i bacylów, Streptokoki, stafylokoki i pneumokoki przy dzialaniu pradu o 10— 12 A przy uzyciu roztworu soli ku¬ chennej zostaja zabite w przeciagu 10 — 20 minut przy stosowaniu niezbyt zge- szczonej emulsji. To samo ma miejsce przy bacylach dyfterytowych, bacylach krwawej biegunki. Odporniejsze sa bacyle dyzen¬ terji, które wymagaja przy równej sile pradu dzialania do trzech kwadransów, i najodporniejszemi z tej grupy bakterji okazuja sie bacyle tuberkulozy, które prze¬ staja byc zdolnemi do rozwoju dopiero po godzinnym oddzialywaniu odpowiedniego pradu. Bacyle grupy 3 wymagaly póltora- dwóch godzin do calkowitego unicestwie¬ nia, W wyprowadzonych pod 4 rodzajach daje sie zauwazyc taka sama róznica, amianowicie Virus ospy okazuje sie znacz¬ nie odporniejszy, jak wscieklizny.Po stwierdzeniu tych faktów na czy¬ stych kulturach najrozmaitszych drobno¬ ustrojów, czyniono doswiadczenia uwolnie¬ nia od zarodzi pradem elektrycznym do¬ wolnego, zawierajacego bakterje materja- lu. Naprzyklad, wprowadzono do srodko¬ wej przestrzeni zgnite mieso w kawalkach 0 szerokosci 5—6 cm albo grubosci %¦ — 1 cm wraz z roztworem 1%-ym soli ku¬ chennej, przyozem dzialanie pradu o 12 A musialo trwac 12 godzin dla uwolnie¬ nia miesa od zapachu i zabicia wszyst¬ kich zawartych w nich bakterji gnil¬ nych.Poniewaz w przyrzadzie wystepuje bar¬ dzo predko wyczerpanie elektrolitu, to dla utrzymania pozadanej sily pradu potrzeb¬ ne jest dodawanie od czasu do czasu elek¬ trolitu do przestrzeni srodkowej. Po zni¬ szczeniu zarodzi nadmiar elektrolitu moze byc usuniety droga elektroosmotyczna; tem¬ peratura moze byc regulowana przez do¬ plyw wody do przestrzeni anodowej i ka¬ todowej, przecietnie pracuje sie w tempe¬ raturach od 18— 25°C. Przy sterylizacji plynów korzystnem jest utrzymanie w ru¬ chu plynu w srodkowej przestrzeni przez rury albo prlzez wprowadzenie obojetnych gazów, jak azot albo kwas weglowy. Jako przyklad sterylizacji plynów podana jest ponizej sterylizacja preparatu szczepion¬ ki dyfterytowej, zanieczyszczonej przez znaczna ilosc zarodzi dowolnego rodzaju.Przez dodanie soli kuchennej szczepion¬ ka zostala doprowadzona do zawartosci 1,2% soli kuchennej, nastepnie wprowa¬ dzona do przestrzeni srodkowej przyrza¬ du i w przeciagu 2 godzin poddana dziala¬ niu stalego pradu o 10 A przy napieciu 25 woltów przy temperaturze 20°. Po tym czasie szczepionka, która przedtem zawie¬ rala 10000 zarodzi w jednym cm3, byla calkowicie sterylizowana bez jakiejkolwiek widocznej zmiany szczepionki i bez jakie¬ gokolwiek uszkodzenia zawartosci jej anti- toksyny.Sposób szczególnie sie nadaje do stery¬ lizacji substancji, ulegajacych zmianom od goraca albo przez wplyw chemicznych czynników.Sposób wedlug wynalazku daje sie dalej stosowac do wytwarzania wlasciwych szczepionek. Okazalo sie, ze przy podda¬ waniu czystych kultur drobnoustrojów te¬ mu postepowaniu otrzymuje sie martwe bakterje, nadajace sie w wybitny sposób do sporzadzania wlasciwych szczepio¬ nek.Do sporzadzania wlasciwych szczepio¬ nek z bakterji postepowano dotychczas w ten sposób, ze z czystych kultur bakterji oddzielano bakterje wirówka i wymywano je izotonicznym roztworem soli kuchennej, nastepnie pograzano je znów w izotonicz- ny roztwór soli kuchennej i zabijano bak¬ terje przez dzialanie goraca (56—60°) al¬ bo przez dzialanie dezynfekujacych srod¬ ków (fenolu, trójkrezolu, eteru i t. d.). Z emulsji zabitych bakterji wytwarzano roz¬ cienczenia z okreslona iloscia zarodzi w 1 cm3' i uzywano bezposrednio, jako szcze¬ pionke. Metoda ta miala te wielka wade, ze przez ogrzanie do wyzszej temperatury albo równiez przez dzialanie srodków de¬ zynfekcyjnych bylo wywolywane znaczne nadwerezenie wlasnosci odpowiednich ro¬ dzajów bakterji, wskutek czego wyniki, o- otrzymywane przez sporzadzane w ten sposób tyfusowe i cholerowe szczepionki, pozostawaly bardzo nieznaczne.Fakty powyzsze byly znane i wskazy¬ wano niejednokrotnie na szkodliwy wplyw temperatury i chemikaljów, wskutek cze¬ go niejednokrotnie dazono do znalezienia srodków, dazacych do zabicia bakterji w mozliwie ochraniajacy sposób. Tempera¬ ture, poprzednio uzywana do zabijania (60°), obnizono w ostatnich czasach do 56° i porzucono wszystkie silnie dzialajace srodki dezynfekcyjne, jak krezol i fenol, — 3 —natomiast, jako odpowiedni srodek, uzy¬ wany byl eter.Okazalo sie, ze bakterje, zabite stosow¬ nie do wynalazku pradem elektrycznym, nadaja sie daleko lepiej do wytwarzania szczepionek od zarodzi, zabitych goracem albo chemikaljamL Gdy np. szczepionka, wytworzona z bacylów krwawej biegunki, zabitej przez ogrzanie do 56°, byla w sta¬ nie dopiero w ilosci 1 cm3 przedluzyc zycie bialej myszy, zarazonej bacylami krwa¬ wej biegunki w 11 dni po ochronnem za¬ szczepieniu, o kilka dni, to szczepionka wytworzona z bacylów krwawej biegun¬ ki, zabitych pradem elektrycznym, w ilosci 0,01 zdolala w tych samych warunkach calkowicie zapobiec smierci. Rozumie sie, ze obie szczepionki byly ustawione na te sama liczbe zarodzi. Podobnie dodatnie wyniki zostaly osiagniete przy streptoko- kach, pneumokokach, bacylach tyfuso¬ wych, dyfterytowych i wielu innych.Okazalo sie dalej, ze dla kazdego ro¬ dzaju bakterji istnieje okreslona granica sily pradu, ponizej której nie nastepuje zabijanie nawet przy dlugim czasie trwa¬ nia dzialania pradu na drobnoustroje.Stwierdzono, ze prady elektryczne, któ¬ rych sila nie wystarcza do zabijania bak¬ terji, wywoluja jednak pewne zmiany, wy¬ razajace se tern, ze bakterje utracaja cho¬ robotwórcze dzialanie, ale pozostaja zdol- nemi do rozwoju na sztucznych odzyw¬ kach. Identyczne dzialanie moze byc o- siagniete w ten sposób, ze pradem, które¬ go sila wystarcza do zabicia bakterji, dzia¬ la sie na nie przez niewystarczajaca ilosc czasu.Nastepujace przyklady wyjasniaja po¬ dane okolicznosci. 1) Kultura pneumokoków o silnej cho¬ robotwórczosci dla bialych myszy i swi¬ nek morskich zostaje wprowadzona na sta¬ la odzywke. Drobnoustroje zostaja po roz¬ woju oddzielone od substancji odzywczej zapomoca fizjologicznego roztworu soli kuchennej i przez dluzsze wstrzasanie w roztworze soli kuchennej przerobione na emulsje, która przedewszystkiem zostaje poddana dzialaniu pradu elektrycznego w srodkowej przestrzeni skladajacego sie z trzech czesci przyrzadu, przyczem prad o sile 10—12 A przy czynnej powierzch¬ ni elektrod o 400 cm2 dziala w przeciagu l1/^ godziny. Próby pokazaly, ze pneumo- koki po tym czasie zostaly zupelnie zabite.Przy uzyciu do emulsji, sporzadzonej w ten sam sposób z zyjacych pneumokoków pradu o tej samej sile, ale gdyby próbe przerwano po % godzinie, to * okazaloby sie, ze drobnoustroje, przeniesione na od¬ zywke, sa zdolne do rozwoju i w ciagu 24 godzin okazuja bardzo znaczny rozrost, ze jednak chorobotwórczosc ich przy zaszcze¬ pieniu, jak sie to okazalo na bialych my¬ szach i morskich swinkach, zostala zni¬ szczona. Przed dzialaniem pradu elek¬ trycznego wystarczalo dla zabicia bialej myszy 0,01 cm3 z emulsji i 0,1 cm3 dla za¬ bicia swinki morskiej o ciezarze 250 g w przeciagu 3—4 dni. Po pólgodzinnem od¬ dzialywaniu pradu elektrycznego o 10 A w powyzej opisanym przyrzadzie kultura zostala tak zmieniona, ze obecnie jeden cm3 emulsji moze byc wewnatrz dany bialej myszy i nie mniej, jak 5 cm3 — swince morskiej bez jakiegokolwiek cho¬ robotwórczego dzialania na zwierzeta.Równiez i inne kultury wykazuja to samo dzialanie pradu.Bardzo podobnie zachowuja sie bacyle tuberkuliczne typus humanus i typus bo- vinus. Rozwinieta kultura bacylów tuberku- licznych zostaje równiez wyplókana z od¬ zywki i w roztworze soli kuchennej podda¬ na dzialaniu elektrycznego pradu stalego w przestrzeni srodkowej przyrzadu, skla¬ dajacego sie z trzech komór. Kultura zo¬ staje po dwóch godzinach^ oddzialywania pradu o 10 A tak dalece unicestwiona, ze dalsze kultywowanie na sztucznem po¬ dlozu odzywczem nie udaje sie. Gdy jed- — 4 —hak na emulsje elektryczny prad oddzia¬ lywa tylko 1—ilV2 godziny, to moze byc osiagniety znaczny rozrost bacylów tuber- kulicznych, ale przy zaszczepieniu swin¬ kom morskim bacyle te nie wywieraja cho¬ robotwórczego dzialania, t. j. one nie sa w stanie wywolywac tuiberkulozy u zwierzat.Swinki morskie, którym zaszczepiono znacz¬ ne dozy kultury po dzialaniu pradu, nawet po 6—8 tygodniach nie przejawialy zad¬ nych zewnetrznych symptomatów tuberku- lozy. W miejscach zaszczepienia nie moz¬ na rozpoznac zadnych zmian. Sekcja zabi¬ tych zwierzat pokazala, ze nie zaszly zad¬ ne paitalogiczne zmiany, wewnetrzne orga¬ ny byly zupelnie normalne.W wielu wypadkach jest przeto ko- rzystnem stosowanie do wytwarzania szczepionek drobnoustrojów, które byly poddane dzialaniu pradu elektrycznego.Technika wytwarzania tych szczepionek, z natury rzeczy, pozostaje taka sama, jak poprzednio. PL