PL183752B1 - Stabilizowany trichlorek monobutylocynowy - Google Patents

Abstract

1. Stabilizowany trichlorek monobutylocynowy, znamienny tym, ze jako stabilizator za- wiera estry gliceryny z ewentualnie nienasyconymi alifatycznymi kwasami karboksylowymi o 1 do 18 atomach wegla. PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest trichlorek monobutylocynowy (MBTC), przydatny zwłaszcza do powlekania szkła naczyniowego, stabilizowany przeciw wpływowi wilgoci i postępującemu ciemnieniu.

Znane jest nanoszenie warstw z najróżniejszych tlenków metali, zwłaszcza z tlenku cynowego, na pojemniki szklane, aby polepszyć ich odporność na uderzenie i ścieranie. Taka warstwa tlenku cynowego działa jako inicjator dla tak zwanego końcowego ulepszania na zimno, wprowadzanego po procesie odprężania.

Zazwyczaj związki cynowe w postaci pary lub rozproszyny wprowadza się w kontakt z gorącą powierzchnią szkła przy tak zwanym końcowym ulepszaniu na gorąco, przy czym wytwarza się na drodze pirolitycznej cienka warstwa tlenku cynowego. Ze względu na ich właściwości fizyczne, jak rozpuszczalność w wodzie, zdolność parowania itp., jak również na ich małą toksyczność, stosuje się do tego zwłaszcza trichlorki monoorganocynowe (niemiecki opis DE-C-2541710). Przy przeróbce tych związków okazało sięjednak, że zależnie od czystości ijakości produktów może dochodzić wskutek występowania cząstek stałych, zwłaszcza po dłuższym składowaniu, do znacznych zakłóceń w procesie powlekania szkła.

Według europejskiego patentu EP-A-0 132 024, dla uniknięcia występowania cząstek stałych, dodaje się do trihalogenków monoalkilocynowych najróżniejszego rodzaju materiały pomocnicze, zwłaszcza alkohole.

Dalszym problemem, który występuje przy trichlorku monobutylocynowym po dłuższym składowaniu, j est postępuj ące ciemnienie, które może prowadzić aż do ciemnobrązowego zabarwienia. To ciemne zabarwienie produktu może także poważnie utrudnić proces przeróbki, zwłaszcza na etapach pomiarów i dozowania. Dalej, w przypadku trichlorku monobutylocynowego, pod wpływem wilgoci dochodzi bardzo szybko do widocznych wykrystalizowań; przy dłuższym oddziaływaniu, przypuszczalnie wywołanym prze utworzenie się hydratów, może nawet dojść do powstania ciekłego układu wielofazowego.

Obecnie znaleziono, że stabilizowany przeciw wpływowi wilgoci i postępującemu ciemnieniu trichlorek monobutylocynowy otrzymuje się, jeśli doda się do niego estry gliceryny z alifatycznymi kwasami karboksylowymi. Odpowiednimi estrami sąnie tylko monoestry, lecz także di- i triestry gliceryny z alifatycznymi, ewentualnie nienasyconymi kwasami karboksylowymi o 1 do 18 atomach węgla. Przykładowo, odpowiednimi estrami gliceryny są octany, propioniany, 1 -etylopentanokarboksylany, walerianiany, kaprylany, undekanokarboksylany, jak również heptadekanokarboksylany. Szczególnie skuteczne są przy tym mono- i dioctan gliceryny, względnie mieszaniny z nich obu i estru kwasu 1-etylopentanokarboksylowego.

Jako ilości dodatku można dobierać od 0,5 do 10% wag.; zazwyczaj wystarcza od 0,5 do 1,5% wag.

183 752

Dodawane według wynalazku stabilizatory są przy tym zaskakująco znacznie bardziej skutecznie, niż środki pomocnicze według stanu techniki. Tak na przykład (patrz przykłady), przy dodatku 1% monooctanu gliceryny, krystalizacja następujące tylko na do 15% powierzchni, podczas gdy przy środkach pomocniczych według EP-A-0132 024, po takim samym czasie, krystalizacja istnieje na całej powierzchni.

Skuteczność dodawanych stabilizatorów wyjaśnia się bliżej za pomocą następujących przykładów.

Badanie MBTC na stabilność wobec wilgoci otoczenia

Aby sprawdzić wpływ wilgoci otoczenia na MBTC, obserwuje się próbki MBTC w stanie otwartym i ustala się czas, po którym pozwalają się każdorazowo zarejestrować znaczące zmiany w produkcie.

W tym celu zaopatruje się szkiełka zegarkowe o średnicy 10 cm każdorazowo w 2 ml próbkę MBTC i jedno obok drugiego wystawia się otwarcie, pod wyciągiem, na powietrze otoczenia. Czołowąklapę wyciągu utrzymuje się otwartą 15 cm nad dnem, a środkowy punkt szkiełek z próbkami znajduje się w odległości 10 cm od otworu. Próby powtarza się kilkakrotnie przy różnych położeniach szkiełek zegarkowych względem siebie, a wyniki prób uśrednia się, aby wyrównać ewentualne ich rozrzuty.

W układzie doświadczalnym badane wykrystalizowanie rozpoczyna się przy obrzeżu powierzchni cieczy, a następnie ciągnie się dalej, ku wnętrzu.

W tabeli przytoczono udział powierzchni zakrystalizowanej w odniesieniu do powierzchni całkowitej. Im niższyjest udział powierzchni zakrystalizowanej, tym lepszajest skuteczność stabilizatora.

Zastosowane w tabeli nazwy skrótowe oznaczają:

Glmono: monooctan giiceyrny

Gldiac: dioctan gbceynay

Gltriac: rrk^tta^n ghcerny

Gl-2eth-mono: monoester gliceryny z kwasem 1-etylopentanokarboksylowym G1 -2eth-di: diester gliceryny z kwasem 1 -etylopentanokarboksylowym

Czas trwania próby (godz.)	MBTC bez dodatku	MBTC + 1%etanolu+	MBTC + 0,5% Glmono	MBTC +1% Glmono	MBTC + 1,5% Glmono	MBTC + 0,5% Gldiac	MBTC + 1% Gldiac	MBTC + 1,5% Gldiac
1	100%	15%	10%	5%	2%	10%	5%	1%
2	—	50%	15%	10%	5%	15%	10%	5%
3	—	100%	50%	15%	10%	40%	15%	10%

/ doświadczenie porównawcze

Czas trwania próby (godz.)	MBTC + 0,5% Gltriac	MBTC + 1% Gltriac	MBTC + 1,5% Gltriac	MBTC +1% Gl-2eth-mono	MBTC + 1% Gl-2eth-di
1	15%	10%	5%	5%	5%
2	20%	15%	10%	5%	5%
3	50%	25%	15%	10%	10%

Badanie MBTC na stabilność względem postępującego ciemnienia

MBTC ciemnieje przy pozostawaniu na świetle, co prowadzi do tego, że ciecz dotąd prawie tak jasna jak woda, po pewnym czasie przybiera wygląd ciemnobrązowy.

Jako dodatkowy efekt, zwłaszcza przy stosowaniu mono- i/lub diestrów gliceryny, wskazuje się stabilizowanie przeciw temu stopniowemu ciemnieniu, tak że proces ten zostaje znacznie spowolniony.

183 752

	Barwa wyjściowa	Po 1 tygodniu składowania	Po 1 miesiącu składowania	Po 3 miesiącach składowania
MBTC + 1% etanol©	prawie tak jasna jak woda	żółta	jasno brązowa	ciemno brązowa
MBTC + 1% Glmono	prawie tak jasna jak woda	prawie tak jasna jak woda	prawie tak jasna jak woda	jasno żółta
MBTC + 1% Gldiac	prawie tak jasna jak woda	prawie tak jasna jak woda	prawie tak jasna j ak woda	jasno żółta

/ doświadczenie porównawcze

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena 2,00 zł.

Claims (3)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Stabilizowany trichlorek monobutylocynowy, znamienny tym, że jako stabilizator zawiera estry gliceryny z ewentualnie nienasyconymi alifatycznymi kwasami karboksylowymi o 1 do 18 atomach węgla.
2. 2. Stabilizowany trichlorek monobutylocynowy według zastrz. 1, znamienny tym, że stabilizator jest dodawany w ilościach od 0,5 do 10% wagowych.
3. 3. Stabilizowany trichlorek monobutylocynowy według zastrzeżenia 1 lub 2, znamienny tym, że stabilizator jest monooctanem gliceryny, dioctanem gliceryny lub ich mieszaniną.