Przy wytwarzaniu przedmiotów kutych dazy sie zwykle, oprócz nadawania ksztal¬ tu, do udoskonalenia struktury materjalu, a tern samem do polepszenia wlasnosci wy¬ trzymalosciowych.Spostrzezono, ze wskutek zmiany kie¬ runku krysztalów, nastepujacej jednocze¬ snie z polepszaniem ziarnistosci przy ksztaltowaniu magnezu lub stopów magne¬ zowych, mozna otrzymac przedmioty, któ¬ re pod wzgledem wytrzymalosci posiada¬ ja wlasciwosci kierunkowe. Polega to prawdopodobnie na heksagonalnej struk¬ turze krysztalów magnezu. Heksagonalne krysztaly wykazuja bowiem, jak wiadomo, zaleznie od kierunku, w którym sa obcia¬ zane, rózne granice elastycznosci, a poza tern w magnezie i jego stopach rozklad i wzajemne przesuwanie sie krysztalów, po¬ wstalych wskutek rozkladu, sa ograniczo¬ ne przewaznie do jednej tylko plaszczyzny krysztalów. Ta kierunkowosc krysztalów powoduje, ze obrabiane przedmioty wyka¬ zuja w róznych kierunkach i przy róznych rodzajach obciazenia rózne wlasnosci wy¬ trzymalosciowe. Jednak nie mozna z tego wywnioskowac, aby kierunkowe wlasnosci wytrzymalosciowe przedmiotów kutych z magnezu byly najdogodniejsze ze wzgledu na te naprezenia i kierunki naprezen, naktóre nastepnie przedmiot jest narazony przy uzyciu. * .^rzedmiotefti "niniejszego wynalazku jest sposobi, umozliwiajacy odpowiednie wyzyskanie kierunkowych wlasnosci wy¬ trzymalosciowych, wystepujacych przy wykuwaniu magnezu i stopów magnezo¬ wych. Zalety tego sposobu ujawniaja sie w pierwszym rzedzie wtedy, gdy chodzi o wytwarzanie z wiekszego bloku odlanego wiekszej liczby kutych przedmiotów, po¬ siadajacych kierunkowe wlasnosci wytrzy¬ malosciowe.Wedlug wynalazku przekuwany jest najprzód surfrwy blok odlany, np. zapo- moca zgrubiania, przyczem osiaga sie okre¬ slony kierunek wytrzymalosci, nie u- wzgledniajac jednak narazie ksztaltu przedmiotu odkuwanego. Z bloku, wytwo¬ rzonego w ten sposób, wycina sie czesci, stanowiace surowe pojedyncze przedmio¬ ty, a mianowicie przy wycinaniu uwzgled¬ nia sie kierunek, w którym wystepuja wy¬ sokie naprezenia w przedmiocie ksztalto¬ wanym. Ta wlasciwosc nadaje przedmio¬ towi wykutemu szczególnie dobre wlasci¬ wosci.Sposób jest opisany w kilku nastepuja¬ cych przykladach wykonania.Zadanie polega np. na wytworzeniu kutego przedmiotu o dowolnym ksztalcie ze stopu magnezowego, zawierajacego o- kolo 8% glinu i dajacego dobrze odkuwac sie, przyczem przedmiot gotowy powinien wykazywac wi pewtnym kierunku wysoka granice plynnosci przy rozciaganiu lub przy zgniataniu. Odlany blok cylindrycz¬ ny, którego wysokosc dobrano odpowied¬ nio w celu osiagniecia dostatecznej drob- noziarnistosci w stosunku do rozmiarów przedmiotu odkuwanego, zgrubia sie zapo- moca prasy, wzglednie mlota, w tempera¬ turze 280°—400°. Wybiera, sie np. blok odlany o srednicy 200 mm i wysokosci 800 mm, w którym krysztaly sa ulozone nieregularnie, a nastepnie zgrubia sie go na kloc 6 o srednicy okolo 380 mm i wy¬ sokosci okolo 250 mm, w którym kryszta¬ ly wskutek wykonanego ksztaltowania przybraly kierunki, oznaczone na rysunku linjami kreskowanemi. Ze zgrabionego klo¬ ca wykrawa sie odcinki, którym nadaje sie ksztalt ostateczny zapomoca dalszej ob¬ róbki mechanicznej, np. w formie kuzni¬ czej. W celu zmniejszenia strat na osia¬ gnietej uprzednio kierunkowosci wytrzy¬ malosci przedmiotów surowych, w czasie nastepujacej dodatkowej obróbki wskaza¬ ne jest nadawanie ksztaltów zasadniczo zapomoca narzedzi zdzierajacych, tak ze plastyczna zmiana ksztaltu zostaje znacz¬ nie ograniczona. O ile dalsze ksztaltowa¬ nie przedmiotów surowych, wycietych z wykutego bloku, jest uskuteczniane pla¬ stycznie w stanie, dajacym sie ksztalto¬ wac, to jest wskazane, aby przeprowadzac ksztaltowanie w mozliwie najnizszej tem¬ peraturze, w celu unikniecia rekrystaliza¬ cji.Kierunek zgrubiania okreslono ponizej jako glówny,kierunek odksztalcania, po¬ niewaz sposób niniejszy mozna przeprowa¬ dzac takze zapomoca innych plastycznych sposobów formowania, jak np. zapomoca rozciagania. W celu wytworzenia kutych przedmiotów z mozliwie najwyzlsza grani¬ ca plynnosci przy zgniataniu w tym kie¬ runku, w którym gotowy przedmiot jest poddawany przewaznie naprezeniom sci¬ skajacym, wycina sie z wykutego przed¬ tem bloku czesci c równolegle do glówne¬ go kierunku odksztalcania. W glównym kierunku naprezen stwierdzono przytem nastepujace wartosci wytrzymalosciowe: granica plynnosci przy rozciaganiu — 11 kg/mm2, a granica plynnosci przy zgnia¬ taniu — 17 kg/mm2.W razie wytwarzania kutych przed¬ miotów z mozliwie najwyzsza granica plynnosci przy rozciaganiu w tym kierun¬ ku, w którym gotowy przedmiot jest pod¬ dawany przewaznie naprezeniom ciagna- — 2 —cym, nalezy wyciac z bloku wykutego cze¬ sci d, lezace prostopadle do glównego kie¬ runku odksztalcania. Uzyskuje sie mniej wiecej nastepujace wartosci w) glównym kierunku naprezen: granica plynnosci przy rozciaganiu — 17 kg/mm2, a przy zgniata¬ niu — 11 kg/mm2, W razie wycinania z wykutego bloku pojedynczych czesci e, pod katem 45° do glównego kierunku odksztalcania, otrzy¬ muje sie nastepujace wartosci wytrzyma¬ losciowe: granica plynnosci przy rozciaga¬ niu — 6 kig/mm2, oraz przy zgniataniu — 6 kg/mm2.Nastepujace przyklady opisuja prak¬ tyczne zastosowanie sposobu do wytwarza¬ nia okreslonych przedmiotów kutych.Przyklad I. Od korbowodów silników spalinowych wymaga sie przedewszyst- kiem wytrzymalosci na wysokie napreze¬ nia sciskajace w kierunku podluznym. Z wyzej wymienionego wykutego bloku wy¬ cina sie, równolegle do kierunku zgrubia¬ nia, czworograniaste drazki i ksztaltuje je wstepnie zapomoca obróbki mechanicznej (toczenia lub frezowania) w taki sposób, aby ostateczne ksztaltowanie w formie kuz¬ niczej bylo tak nieznaczne, ze nie wyste¬ puje znaczniejsza zmiana kierunkowosci struktury. Wykonczanie przedmiotu wy¬ tloczonego jest uskuteczniane w tempera¬ turze okolo 320°C.Przyklad II. Od kola lopatkowego tur¬ bosprezarki wymaga sie jak najwyzszej wytrzymalosci na rozciaganie w kierunku naprezen, wywolanych dzialaniem sil od¬ srodkowych, a wiec w kierunku promienio¬ wym. Przy wytwarzaniu takiej czesci na¬ lezy wiec podzielic blok wykuty na odcin¬ ki, odpowiadajace rozmiarom kola lopat¬ kowego tak, aby plaszczyzna kola spre¬ zarki byla skierowana prostopadle do kie¬ runku zgrabiania. Pojedyncze czesci wy¬ koncza sie badz zapomoca obrabiania me¬ chanicznego, ewentualnie w formie kuzni¬ czej, jak to opisano w przykladzie L PL