Wynalazek dotyczy maszyny do beze¬ lektrodowego spawania lukowo-oporowego, zwlaszcza maszyny do spawania ze soba poszczególnych arkuszy blachy w celu wy¬ tworzenia dlugich pasów. Taka maszyna zostala juz zbudowana i okazala sie bardzo uzyteczna, umozliwia ona bowiem taik silne zacisniecie spawanych arkuszy, ze odpo¬ wiednio silny wzajemny nacisk krawedzi spawanych nie zmienia w niczem gladkiej plaskiej powierzchni blachy. W maszynach do spawania blachy uzywa sie zwykle me¬ chanicznych urzadzen do zaciskania w po¬ laczeniu z trzpieniami przytrzymujacemi i wystepami oporowemi, stykajacemi sie z odpowiedniemi sciankami lub podobnemi wystepami arkuszy spawanych. Wedlug wynalazku jest to zbyteczne.Stosowanie maszyny wedlug wynalazku jest korzystne jeszcze z innej przyczyny.Elektromagnetyczne urzadzenie zaciskowe, które jest cecha znamienna wynalazku, jest Wbudowane w czesciach maszyny, przy¬ trzymuj acych szczeki, doprowadzajace prad. Elektromagnetyczne urzadzenie do zaciskania ma tylko jedna ruchoma czesc glówna, mianowicie plyte naciskowa, pod¬ czas gdy mechaniczne urzadzenia zacisko¬ we maja wiele czesci ruchomych. Elektro¬ magnetyczne urzadzenie zaciskowe wedlugWynalazku posiada niezlozona budowe, wy¬ maga bardzo malo miejsca i moze byc bar¬ dzo latwo uruchomiane zapomoca odpo¬ wiednich wylaczników, umieszczonych w obwodzie pradu zasilajacego.Maszyna, wyposazona w urzadzenie wedlug wynalazku, ma czysty i ladny wy¬ glad, a mechanizm nie posiada zadnych skomplikowanych trudnodostepnych cze¬ sci; oczyszczanie, obslugiwanie i kontrolo¬ wanie maszyny jeat latwe; dzieki nieskom¬ plikowanej budowie maszyna jest tansza w wykonaniu, obsludze i utrzymaniu.Wedlug wynalazku szczeki, doprowadza¬ jace prad, sa polaczone z elektromagne- tycznem urzadzeniem do zaciskania przed¬ miotów spawanych, przyczem z kazda szczeka polaczone jest jedno urzadzenie do zaciskania. Szczeki sa polaczone ze spe- cjalnemi nasadami z materjalu przewodza¬ cego magnetycznie, w których ulozone jest uzwojenie; powierzchnie naciskowe szczek i nasad znajduja sie w przyblizeniu w tej samej plaszczyznie. Kotwice elektromagne¬ sów, uksztaltowane jako plyty naciskowe, sa oddzielone od dolnej czesci urzadzenia zaciskowego samym przedmiotem spawa¬ nym; plyty naciskowe wywieraja nacisk na przedmiot spawany zapomoca dwóch pa¬ sów swej powierzchni, oddalonych od sie¬ bie i znajdujacych sie jeden ponad szcze¬ ka, doprowadzajaca prad, a drugi ponad nasada do zaciskania, przyczem pomiedzy temi pasami powierzchnia plyty naciskowej nie dotyka przedmiotu spawanego. Prad do spawania i prad do zaciskania doprowadza sie do szczek wzglednie uzwojen elektro¬ magnesów z dwóch obwodów pradu, od sie¬ bie niezaleznych.Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na rysunku.Fig. 1 przedstawia schematycznie ma¬ szyne do spawania wedlug wynalazku w widoku zprzodu; fig. 2 — maszyne w prze¬ kroju wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1; fig. 3 — powierzchnie zaciskowa nasady, polaczonej ze szczeka, doprowadzajaca prad, w wido¬ ku zgóry, a fig. 4 — uklad polaczen elek¬ trycznego urzadzenia zaciskowego.Na fig. 2 przedstawione sa dwa stosun¬ kowo waskie, pjaskie arkusze blachy 10 i //, które maja byc spojone wzdluz swych krawedzi 12. Znajdujace sie naprzeciw sie¬ bie szczeki 13, doprowadzajace prad, sa wykonane z magnetycznie nieprzewodzace- go materjalu o wysokiej przewodnosci elek¬ trycznej np. z fyropzu* Arkusze 10 i 11 mo¬ ga byc bardzo dlugie i posiadaja najlepiej krawedzie prostolinijne. Szczeki 13 posia¬ daja równiez prostolinijne krawedzie robo¬ cze i posiadaja dlugosc, odpowiadajaca ar¬ kuszom 10 i 11. Szczeki, a wraz z niemi i arkusze 10 i 11, które sa dociskane do szczek zapomoca przyrzadu wedlug wyna¬ lazku, moga byc przesuwane do siebie i od¬ suwane od siebie pfizez uruchomianie odpo¬ wiedniej ramy 14 z materjalu magnetycz¬ nie nieprzewodzacego, na której sa osadzo¬ ne. Przyrzad do uruchomiania ramy nie jest przedstawiony na rysunku i nie jest rów¬ niez czescia wynalazku. Szczeki 13 sa u- mieszczone w wycieciach 15 ramy 14 i sa mocno polaczone z rama zapomoca srub.Szczeki 13 otrzymuja prad do spawania od transformatora 16, przedstawionego sche¬ matycznie. Szczeki chlodzi sie woda, prze¬ plywajaca przewodami 16* (fig. 2).Bezposrednio przy szczekach 13 przy¬ mocowane sa na ramie 14 nasady 17, wy¬ konane z materjalu magnetycznie przewo¬ dzacego i uksztaltowane odpowiednio do ksztaltu szczek (fig. 3), przyczem sa one* polaczone z rama zapomoca np. srub, nieu- widocznionych na rysunku. Górne po¬ wierzchnie 18 nasad tworza powierzchnie do zaciskania i znajduja sie prawie w tej samej plaszczyznie jak górne powierzchnie 20 szczek 13; powierzchnie 20 moga jednak byc nieznacznie wyzsze niz powierzchnie 18, jak to zaznaczono na rysunku; najlepiej jednak gdy te powierzchnie znajduja sie w tej samej plaszczyznie poziomej. Nasady17 sa zaopatrzone na powierzchniach 18 w zlobki 21, w których umieszczone sa uzwo¬ jenia 22. W przykladzie wykonania zasto¬ sowano trzy cewki 22, które sa polaczone w szereg i sa umieszczone w kierunku podluz¬ nym w nasadzie 17. Wysokosc cewek jest mniejsza niz glebokosc zlobków 21; górna wolna przestrzen zlobków jest wypelniona do linji powierzchni 18 pierscieniowemi wkladkami 23 z materjalu przewodzacego prad, które tworza zamkniete elektryczne obwody pradu. Pierscieniowe wkladki 23, wykonane najlepiej z miedzi, maja umozli¬ wic w obwodzie pradu wzbudzajacego po¬ wstawanie sily przeciweleklromotorycznej, zapomoca której zmniejsza sie tworzenie sie luku swietlnego w wylaczniku, sluza¬ cym do wylaczania cewek 22.Nad nasadami 17 i szczekami 13 znaj¬ duja sie plyty naciskowe 24. Plyty maja wymiary, odpowiednie do wymiarów szczek 13 i nasad 17, i sa wykonane z materjalu, przewodzacego magnetycznie. Kazda z plyt wywiera nacisk na przedmiot spawany dwoma pasami swej powierzchni, z których jeden 25 znajduje sie ponad górna po¬ wierzchnia 20 szczeki 13, a drugi 26 ponad brzegiem 27 nasady 17. Pozostala po¬ wierzchnia jest oddzielona od przedmiotów spawanych 10 i 11 mala szczelina 28.Wzdluz brzegów plyt 24 umieszczone sa paski 29, które tworza powierzchnie naci¬ skowe 25, 26 i sa wykonane z materjalu, który w stosunku do materjalu blachy spa¬ wanej 10 i 11 ma wiekszy spólczynnik tar¬ cia i ewentualnie lepsza wytrzymalosc na zuzycie niz magnetycznie przewodzacy ma- terjal wlasciwych plyt.Plyty 24 sa oddzielone od nasad 17 ar¬ kuszami blachy spawanej 10 i 11. Plyty 24 moga byc podnoszone i opuszczane na przedmiot spawany zapomoca hydraulicz¬ nego urzadzenia, polaczonego z uchami 30, wsrubowanemi w plyty 24. Urzadzenie do podnoszenia sklada sie z cylindra 31 z cie¬ cza, którego drazek tlokowy jest polaczony ze srodkowem uchem 30 (fig. 1), oraz z przeciwwagi 32, która jest polaczona zapo¬ moca wspólnego walu 33 i laczników 34 z obydwoma koncami plyty 24 i wspóldziala z urzadzeniem hydraulicznem w podnosze¬ niu wzglednie w utrzymywaniu w polozeniu podniesionem plyty naciskowej.Urzadzenie jest wykonane, a przeciw¬ waga jest dobrana tak, ze plyty 24 opu¬ szczaja sie samoczynnie pod dzialaniem wlasnego ciezaru, gdy cisnienie cieczy w cylindrze 31 ustaje; gdy natomiast cisnie¬ nie w cylindrze wzrasta, to plyty nacisko¬ we zostaja podniesione.Trzy cewki* 22, mieszczace sie w zlob¬ kach nasady, sa wlaczone szeregowo w ob¬ wód pradu 35. Kierunek pradu w cewkach moze byc odwrócony zapomoca wylaczni¬ ków 36 i 37, laczacych uzwojenie z glówne- mi przewodami 37'. Wylacznik 36 sluzy do wlaczania i wylaczania elektromagnetycz¬ nego urzadzenia zaciskowego. Wylacznik 37 sluzy do wlaczania pradu, przeplywaja¬ cego przez zwoje cewek w kierunku od¬ wrotnym, w celu rozmagnesowania urza¬ dzenia zaciskowego tak, aby mozna bylo zdjac latwo arkusze blachy 10 i 11. Wy¬ lacznik 36 jest wlaczany lub wylaczany za¬ pomoca guzików przyciskowych 40 wzgled¬ nie 41. Przez nacisniecie guzika 40 zostaje wzbudzona cewka 39, która uruchomia wy¬ lacznik 36 i zamyka Wylacznik pomocniczy 42. Obwód pradu wzbudzajacego pozostaje zatem zamkniety do czasu, az guzik 41 zo¬ stanie nacisniety, wskutek czego cewka 39 zostaje pozbawiona pradu i wylaczniki 42 i 36 przerywaja odpowiednie obwody. Wy¬ lacznik 37 uruchomia sie zapomoca cewki 43 i guzika 44. Paski 45 moga byc umie¬ szczone naprzeciw pasków 29 w klocach 17, Dzialanie urzadzenia jest nastepujace.Przy przerwanych obwodach pradu i pod¬ niesionych plytach naciskowych nalezy wprowadzic blachy 10 i 11 zboku do maszy¬ ny, umiescic je na nasadach 17 i ustawic je odpowiednio do szczek 13 i wzgledem sie- — 3 —bie (fig. 2). Najlepiej wkladac obie blachy z jednej strony maszyny, przesuwajac jed¬ na blache pod obiema plytami 24, a druga tylko pod jedna plyta, poczem plyty naci* skowe opuszcza sie w polozenie robocze przez usuniecie cisnienia cieczy w cylindrze 31. Po nacisnieciu guzika 40 wylacznik 36 zamyka obwód pradu wzbudzajacego, wsku¬ tek czego plyty 24 zostaja silnie przycia¬ gniete, a powierzchnie 25, 26 przyciskaja blachy 10 i 11 do szczek, doprowadzaja¬ cych prad, i do nasad 17. Pó wlaczeniu pra¬ du do spawania i odpowiedniem zblizeniu do siebie ram 14 odbywa sie spawanie wzdluz krawedzi 12, przyczem prad z transformatora przeplywa przez szczeki 13 i nasady 17 do przedmiotów spawanych po¬ przez powierzchnie kontaktowe 25 i 26.Prad do spawania wylacza sie w odpowied¬ niej chwili zapomoca przyrzadu nieuwi- docznionego. Gdy stopione krawedzie 12 sa przyciskane do siebie, wtedy potrzebna jest najwieksza sila zaciskowa. Maszyna we¬ dlug wynalazku odpowiada zupelnie temu wymaganiu i nie dopuszcza do przesuniecia sie czesci spawanych przy koncowem sci¬ skaniu. Osiaga sie to czesciowo wskutek te¬ go, ze zaciskanie odbywa sie zapomoca od¬ dalonych od siebie powierzchni 25 i 26.Przesuw ram 14 zostaje natychmiast wstrzymany, gdy stopione brzegi zostaly dobrze przycisniete do siebie. Po zakoncze¬ niu spawania nalezy przez nacisniecie guzi¬ ka 41 wylaczyc wylacznik 36, a bezposred¬ nio potem przez nacisniecie gtóka 44 za¬ mknac wylacznik 37, wskutek czego urza¬ dzenie zaciskowe zostaje rozmagnesowane, Po uruchomieniu urzadzenia hydrauliczne¬ go plyta 24 unosi sie do góry, poczem wyj¬ muje sie z maszyny polaczone Wachy 10 i U.Szczeline 18 pod blachami 10 i 11 moz¬ na pominac, pozostawiajac tylko szczeliny nad blachami, czyli pomiedzy blachami i plytami 24. W tym przypadku powierzch¬ nie wkladek 23, powierzchnia 18 i górna krawedz szczek 13 znajduja sie w jednej ' plaszczyznie i przylegaja wszystkie dobl&- \ chy. W tym przypadku prad dó spawania przeplywa nietylko przez szczeki 13 i po¬ wierzchnie 26, lecz równiez przez cala po¬ wierzchnie nasady 17 i Wkladek 23. Przez ograniczenie jednak powierzchni zacisku przedmiotu spawanego do Waskich po¬ wierzchni 25 i 26 osiaga sie znaczne zwiek¬ szenie skutecznosci dzialania przytrzymu¬ jacego.Podluzny ksztalt urzadzenia zaciskowe¬ go nadaje sie zwlaszcza do opisanego zada¬ nia. Wynalazek hie ogranicza sie jednak do opisanego przykladu wykonania, gdyz za¬ leznie od kazdorazowych warunków mozna stosowac równiez inny ksztalt urzadzenia.W pewnych przypadkach urzadzenie zaci¬ skowe wedlug wynalazku moze byc zasto¬ sowane do innych celów, bez polaczenia z maszyna do spawania. PL