PL178013B1

PL178013B1 - Nowe kompleksy złota (I) z trifenylofosfiną i alifatycznymi perfluorowanymi kwasami karboksylowymi oraz sposób ich wytwarzania

Info

Publication number: PL178013B1
Application number: PL94305819A
Authority: PL
Inventors: Edward Szłyk; Antoni Grodzicki; Iwona Łakomska
Original assignee: Univ Mikolaja Kopernika
Priority date: 1994-11-10
Filing date: 1994-11-10
Publication date: 2000-02-29
Also published as: PL305819A1

Abstract

1 . Nowe kompleksy ztotal)) z trifenylofosfinąi alifatycznymi perfluorowanymi kwasami karboksylowymi o wzorze ogólnym RCOOAuP/C^Hsf,, w którym R oznacza rodnik pentafluoroetylowy, heptafluoropropylowy lub nonadekafluorononylowy. 2. Sposób wytwarzania nowych kompleksów złota(I) z trifenylofosfiną i alifatycznymi perfluorowanymi kwasami karboksylowymi o wzorze ogólnym RCOOAuP(C6H5)3, w którym R oznacza rodnik pentafluoroetylowy, heptafluoropropylowy lub nonadekafluorononylowy, znamienny tym, że sól srebrową kwasu karboksylowego o ogólnym wzorze [RCOOAg]2, w którym R ma wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji z chlorkiem trfeS nylofosfiny złota(I) w środowisku rozpuszczalnika organicznego, poniżej temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej, bez dostępu światła, a uzyskany produkt reakcji zatęża się, oddziela, przemywa i suszy.

Description

Przedmiotem wynalazku są nowe kompleksy złota(I) z trifenylofosfiną i alifatycznymi perfluorowanymi kwasami karboksylowymi o ogólnym wzorze RCOOAuP(C₆H₅)₃ oraz sposób ich wytwarzania.

Znane sąkompleksy złota(I) o wzorze ogólnym RjCOOAuP(C6H₅)3, w którym R, oznacza rodnik metylowy, trifluorometylowy, dichlorooctowy, pentadekafluoroheptylowy oraz pentafluorofenylowy. Kompleksy te otrzymuje się w reakcji kwasu octowego, trifluorooctowego, dichlorooctowego, pentadekafluorooktylowego oraz pent^Uf^^<^i^co^<^inzco^^owego z metylo(trifenylofosfmy)złota(I) - C^AuPPhj w benzenie, a produkt ekstrahuje eterem etylowym.

Niedogodnościątej metody jest stosowanie trudnego w syntezie i nietrwałego związku metylo(trifenylofosfony)złota(I). Reakcję prowadzi się ostrożnie ze względu na gwałtowne wydzielanie się metanu. Konieczność przeprowadzania ekstrakcji produktu eterem etylowym powoduje obniżenie wydajności procesu poniżej 60%. Ponadto niedogodnością tej metody jest stosowanie szkodliwego dla zdrowia benzenu.

Istotą wynalazku są nowe kompleksy złota(I) z trifenylofosfiną i alifatycznymi perfluorowanymi karboksylanami o wzorze ogólnym RCOOAuP^Hjb, w którym R oznacza rodnik pentafluoroetylowy, heptafluoropropylowy lub nonadekafluorononylowy.

Sposób wytwarzania nowych kompleksów złota(I) według wynalazku polega na tym, że sól srebrową kwasu karboksylowego o ogólnym wzorze [RCOOAg]₂, w którym R oznacza rodnik pentafluoroetylowy, heptafluoropropylowy lub nonadekafluorononylowy poddaje się reakcji z chlorkiem trifenylofosfiny złota(I) w środowisku rozpuszczalnika organicznego, poniżej temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej, bez dostępu światła, a uzyskany produkt reakcji zatęża się, oddziela, przemywa i suszy w znany sposób. Korzystnie reakcji poddaje się sól srebrową kwasu karł^<^ł^t^s^l<^owego [RCOOAgh rozpuszczoną w mieszaninie etanolowo-benzenowej, ze stechiometryczną ilością chlorku trifenylofosfiny złota(I) rozpuszczonego w benzenie w stosunku molowym M:L =1:1. Uzyskany produkt reakcji po przesączeniu zatęża się, aż do pojawienia się osadu, a następnie rekrystalizuje z benzenu, bez dostępu światła. Produkt reakcji oddziela się w obecności eteru naftowego.

178 013

Istotną, zaletą sposobu według wynalazku jest zastosowanie etanolu, co znacznie polepszyło rozpuszczalność karboksylanu srebra w mieszaninie reakcyjnej, skróciło czas syntezy i zmniejszyło ilość szkodliwych rozpuszczalników aromatycznych oraz zwiększyło wydajność procesu.

Kompleksy według wynalazku sąbezbarwnymi substancjami krystalicznymi o temperaturze topnienia w zakresie 273 - 382 K, rozkładającymi się w temperaturze 591 do 733 K z wydzieleniem metalicznego złota w atmosferze powietrza lub azotu. Przeznaczone są one do uzyskiwania powłok złotych z fazy gazowej.

Przedmiot wynalazku został bliżej zilustrowany w przykładach jego wykonania.

Przykład I. W kolbie płaskodennej umieszcza się 0,247 g (0,5 · 10'³ mola) chlorku trifenylofosfmy złota(I) rozpuszczonego w 0,02 dm3 benzenu. Następnie mieszając daje się małymi porcjami 0,135 g (0,25 · 10-3 _mola) karboksylanu srebra(I) o wzorze [RCOOAg]₂, gdzie R oznacza rodnik pentafluoroetylowy, rozpuszczonego w 0,06 dm3 mieszaniny etanolowo-benzenowej o stosunku objętościowym 2:1. Syntezę prowadzi się mieszając, bez dostępu światła, w temperaturze 293 K, przez okres 15 godzin. Produkt po przesączeniu i przemyciu 0,015 dm3 benzenem suszy się strumieniem zimnego powietrza. Produkt oddziela się w obecności eteru naftowego. Uzyskuje się 0,264 g kompleksu złota(I) o wzorze RCOOAuP(C₆H5)3, gdzie R oznacza rodnik pentafluoroetylowy w postaci bezbarwnego drobnokrystalieznego proszku, co stanowi 84,9% wydajności teoretycznej. Kompleks ten poddano analizie elementarnej na zawartość złota metodą AsA oraz węgla i wodoru metodą półmikroanalizy. Oznaczona zawartość pierwiastków wynosi dla: Au 31,5%; C 38,4%; H 2,5% i potwierdza zawartość obliczoną dla C2F₅COOAuP(C6H₅)3 w granicach błędu 0,3%. Skład soli potwierdzony został przez analizę termograwimetryczną, spektroskopię w podczerwieni (200 - 4000 cm-¹) oraz widma magnetycznego rezonansu jądrowego °C, ¹⁹F, 3^lP. Otrzymany kompleks charakteryzuje się temperaturą topnienia 382 K oraz temperaturą rozkładu do złota metalicznego wynoszącą 733 K. Widmo podczerwieni zawiera pasma w zakresie 1660 i 1330 cm-1 pochodzące od drgań grup COO karboksylanów, pasma drgań P-C przy 1435 cm'1 oraz Au-O i Au-P w zakresie 430 - 440 cm-1 i 370 - 380 cm-1. Pasma rezonansowe fosforu znaleziono na widmie NMR w zakresie 27 - 28 ppm, co potwierdza obecność fosfiny w kompleksie.

Przykład II. W kolbie płaskodennej umieszcza się 0,247 g (0,5 · 10-³ mola) chlorku trifenylofosfiny złota(I) rozpuszczonego w 0,02 dm3 benzenu. Następnie mieszając dodaje się małymi porcj ami 0,161 g (0,25 -10-³ mola) karboksylanu srebra(I) o wzorze [RCOOAg^, w którym R oznacza rodnik heptafluoropropylowy, rozpuszczonego w 0,06 dm3 etanolu. Syntezę prowadzi się bez dostępu światła, w temperaturze 293 K, przez okres 15 godzin. Produkt po przesączeniu i przemyciu 0,01 dm3 benzenem suszy się strumieniem zimnego powietrza i oddziela w obecności eteru naftowego. Uzyskuje się 0,269 g kompleksu złota(I) o wzorze RCOOAuP(C₆H5)3, w którym R oznacza rodnik heptafluoropropionowy w postaci bezbarwnego drobnolkystahcznego proszku, co stanowi 80,0% wydajności teoretycznej.

Kompleks ten poddano analizie elementarnej na zawartość złota metodą ASA oraz węgla i wodoru metodą półmikroanalizy. Oznaczona zawartość pierwiastków wynosi dla: Au 29,1%; C 39,0%; H 2,45% i potwierdza zawartość obliczoną dla C₃F₇COOAuP(C₆H₅)₃ w granicach błędu 0,3%. Skład soli potwierdzony został przez analizę termograwimetryczną, spektroskopię w podczerwieni (200 - 4000 cm’₁) oraz widma magnetycznego rezonansujądrowego ⁿC, ^F, ^P. Otrzymany kompleks ma temperaturę topnienia 378 K, zaś temperatura rozkładu do złota metalicznego wynosi 591 K. Widmo podczerwieni zawiera pasma w zakresie 1660 i 1330 cm'¹ pochodzące od drgań grup COO karboksylanów, pasma drgań P-C przy 1435 cm⁴ orazAu-Oi Au-P w zakresie 430 - 440 cm’₁ i 370 - 380 cm⁴. W widmie NMR w zakresie 27 - 28 ppm, stwierdzono obecność pasm rezonansowych fosforu, co potwierdza obecność fosfiny w kompleksie.

Przykład III. W kolbie jak w przykładzie I umieszcza się 0,124 g (0,25 · 10‘3 mola) chlorku t^fen^ylofosfiny złota(I) rozpuszczonego w 0,02 dm₃ benzenu. Następnie mieszając dodaje się 0,156 g (0,125 · 10‘₃ mola) karboksylanu srebra(I) o wzorze [RCOOAg]₂, w którym R oznacza rodnik nonadekafluorononylowy rozpuszczonego w 0,02 dm·³ etanolu. Syntezę prowadzi się i produkt reakcji oddziela jak w przykładzie I. Uzyskuje się 0,197 g kompleksu złota(I) o wzo4

178 013 rze RCOOAuP(C₆H5)3, gdzie R oznacza rodnik nonadekafl uorononylowy w postaci bezbarwnego proszku, co stanowi 81,0% wydajności teoretycznej.

Kompleks ten poddano analizie elementarnej na zawartość złota metodą ASA oraz węgla i wodoru metodąpółmikroanalizy. Oznaczona zawartość pierwiastków wynosi dla: Au 20,0%; C 34,4%; H 1,7% co potwierdza zawartość obliczoną dla C₉F₁₉COOAuP(C6H₅)3 w granicach błędu 0,3%. Skład soli potwierdzony został także przez analizę termograwimetryczną, spektroskopię w podczerwieni (200 - 4000 cm⁴) oraz widma magnetycznego rezonansu ⁿC, 19F, 3¾ Otrzymany kompleks posiada temperaturę topnienia 373 K, zaś tennperatura rozkładu do złota metalicznego wynosi 608 K. Widmo podczerwieni zawiera pasma w zakresie 1660 i 1330 cm⁴pochodzące od drgań grup COO karboksylanów, pasma drgań P-C przy 1435 cm⁴ oraz Au-O i Au-P w zakresie 430 - 440 cm⁴ i 370 - 380 em'1 Pasma rezonansowe fosforu znaleziono na widmie NMR w zakresie 27 - 28 ppm, co potwierdza obecność fosfiny w kompleksie.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Nowe kompleksy złota(I) z trifenylofosfiną i alifatycznymi perfluorowanymi kwasami karboksylowymi o wzorze ogólnym RCOOAuP(C₆H₅)3, w którym R oznacza rodnik pentafluoroetylowy, heptafluoropropylowy lub nonadekafluorononylowy.
2. Sposób wytwarzania nowych kompleksów złota(I) z trifenylofosfiną i alifatycznymi perfluorowanymi kwasami karboksylowymi o wzorze ogólnym RCOOAuP(C₆H₅)₃, w którym R oznacza rodnik pentafluoroetylowy, heptafluoropropylowy lub nonadekafluorononylowy, znamienny tym, że sól srebrową kwasu karboksylowego o ogólnym wzorze [RCOOAg]₂, w którym R ma wyżej podane znaczenie, poddaje się reakcji z chlorkiem trifenylofosfiny złota(I) w środowisku rozpuszczalnika organicznego, poniżej temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej, bez dostępu światła, a uzyskany produkt reakcji zatęża się, oddziela, przemywa i suszy.
3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że korzystnie reakcji poddaje się sól srebrową kwasu karlb^l^i^y^ll^^wego rozpuszczoną w mieszaninie etanolowo-benzenowej ze stechiometryczną ilością chlorku trifenylofosfiny złota(I) rozpuszczonego w benzenie w stosunku molowym 1:1.