Znane jest zastosowanie urzadzen dru¬ kujacych do przyrzadów pomiarowych na gaz, elektrycznosc i t. d. Urzadzenia dru¬ kujace notuja stan licznika lub tez druku¬ ja bezposrednio rachunek na odpowiednia kwote. Takie urzadzenia drukujace zna¬ lazly zastosowanie w okresowo rejestruja¬ cych przyrzadach pomiarowych, w celu u- nikniecia niedogodnego obliczania wedlug wykresów, nie mogly jednak rozpowszech¬ nic sie, poniewaz po dluzszej pracy wyka¬ zuja rózne wady.W znanych urzadzeniach drukujacych odbicie znaków otrzymuje sie zapomoca tasmy barwiacej, poduszki barwiacej, wal¬ ców lub zapomoca kalki/ We wszystkich jednak tych urzadzeniach czcionki ulegaja w ciagu krótkiego czasu zabrudzeniu, wo¬ bec czego druk bedzie coraz slabiej uwy¬ datniony, a po wyschnieciu farby nie moz¬ na otrzymac zadnego odbicia, albo odbicie bedzie bardzo niewyrazne. Odpadki, skla¬ dajace sie z czastek barwnika i strzepków materjalu tasmy, zanieczyszczaja mecha¬ nizm urzadzenia drukujacego. Równiez u- trzymywanie zapasów farby drukarskiej oraz doprowadzanie farby do czcionek na¬ strecza w znanych urzadzeniach pomiaro¬ wych wiele trudnosci. Poza tern do niedo¬ godnosci urzadzen znanych nalezy zali¬ czyc wysychanie lub zanieczyszczanie sie farby w ciagu stosunkowo krótkiego czasu, wobec czego nalezy czesto uzupelniac zapas farby i otwierac w tym celu przyrzad po-miarowy. Istnieje takze mozliwosc falszo- ^wsfcnia odbitek zapomoca scierania i nadru- fcowywania/ Dalsza niedogodnoscia zna¬ nych urzadzen drukujacych jest to, ze u- chwyty liter, ich czesci podporowe i na¬ pedowe musza byc stosunkowo mocne, aby mogly wytrzymywac powtarzajacy sie na¬ cisk przy drukowaniu, przyczem mecha¬ nizm przyrzadu pomiarowego zaledwie wystarcza do uruchomiania tych urzadzen.Jezeli zamiast drukowania cyfr stosuje sie ich wytlaczanie, to czcionki sa narazo¬ ne na jeszcze wieksze naprezenia. Oprócz czcionek trzeba w takich urzadzeniach za¬ stosowac równiez odpowiednie matryce, które sa nastawiane równoczesnie z czcion¬ kami i które musza byc ponadto ustawia¬ ne prawidlowo wzgledem przynaleznych czcionek. Zachodzi przytem mozliwosc za¬ nieczyszczenia przyrzadu pomiarowego od¬ padkami, powstalemi przy wytlaczaniu, oraz pylem. Te odpadki nalezy od czasu do czasu usuwac.Wynalazek dotyczy urzadzenia druku- jacego, nadajacego sie zwlaszcza do przy¬ rzadów pomiarowych i nie posiadajacego wspomnianych wad. W szczególnosci urza¬ dzenie to nie hamuje dzialalnosci przy¬ rzadu pomiarowego i jest uruchomiane stosunkowo nieznacznemi silami. Podrabia¬ nie odbitek jest uniemozliwione, wzglednie jest latwe do rozpoznania. Urzadzenie dru¬ kujace moze dzialac w ciagu dlugiego o- kresu czasu bez nadzoru. Czcionki drukar¬ skie do urzadzenia sa latwe do wykonania i tanie.Wedlug wynalazku odbitki wytwarza sie w ten sposób, ze ponad wypuklemi lub* wkleslemi literami przeprowadza sie pa¬ pierowe pasmo, którego powierzchnia jest odpowiednio przygotowana do zapisania, jak np. do przyrzadów, piszacych zapomo- ca srebrnych trzpieni, stosowanych w zna¬ nych indykatorach; po drugiej stronie pa¬ sma papieru przesuwany jest narzad cier¬ ny, który sciera sie i pozostawia na bialej powierzchni papieru w wypuklych miej¬ scach czcionek ciemne slady, przyczem mo¬ ze byc takze zastosowany np. ciemny pa¬ pier, zaopatrzony w jasna powloke, sciera¬ na z wypuklych miejsc czcionek. Takie od¬ bitki sa trudne do podrobienia, wzglednie odbitki podrobione moga byc odrazu roz¬ poznane. W celu dalszego utrudnienia podrabiania odbitek pasmo moze byc za¬ opatrzone we wzór podkladowy.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia urzadzenie drukujace w wi¬ doku zprzodu, fig. 2 — zboku, fig. 3 — wi¬ dok zgóry pedni urzadzenia drukujacego, fig. 4 — szemat pedni urzadzenia druku¬ jacego, a fig. 5 — widok zprzodu odmiany wykonania urzadzenia.Jako czcionki uzyte sa cyfry krazków 1 licznika. Po tych krazkach przesuwane jest pasmo papierowe z powierzchnia, przygo¬ towana odpowiednio do drukowania. Przed pasmem papierowem umieszczona jest ra¬ ma prowadnicza 3 sanek 4. Rama ta jest przymocowana do ramion 5, które daja sie obracac na osi 6, i jest przyciskana do pa¬ sma 2 zapomoca sprezyny 7.W sankach 4, które sa prowadzone krazkami 8 w zlobkach ramy prowadni¬ czej 3, umieszczony jest narzad cierny 9, którego powierzchnia przylega do krazków cyfrowych /. Narzad ten jest obracany przekladnia o stosunku, wiekszym od jed¬ nosci, zapomoca przekladni 10 z kolami czolowemi oraz z kolem zebatem 11, które zazebia sie z zebatka 12, umieszczona wzdluz prowadnicy sanek. Sanki 4 sa po¬ laczone zapomoca drazka 13 (fig. 1 i 3) z korba 14, która obraca sie podczas druko¬ wania.W razie obracania korby 14, sanki 4 wykonywaja przesuw zwrotny, a narzad cierny 9 slizga sie przytem ponad rzedami cyfr, które maja byc drukowane, a miano¬ wicie narzad ten jest obracany w kierun¬ ku, przeciwnym toczeniu sie, i zapomoca — 2 —przekladni o stosunku, wiekszym od jedno¬ sci, jak wspomniano wyzej.Druk otrzymuje sie sposobem suchym dzieki scieraniu sie narzadu ciernego 9, wykonanego np. ze srebra lub z innego scierajacego sie metalu albo stopu.Szczególna zaleta opisanej postaci wykonania jest to, ze sanki 4 w bocznem polozeniu spoczynkowem odslaniaja po¬ wierzchnie pasma, wskutek czego nadruko¬ wane cyfry moga byc dogodnie odczytywa¬ ne. Osiaga sie to w ten sposób, ze jeden zwrotny punkt przekladni korbowej 13, 14 jest przesuniety tak, ze sanki znajduja sie zboku w stosunku do krazków cyfrowych /.Podczas drukowania narzad cierny jest zlekka przyciskany do powierzchni papieru sprezyna 7 za posrednictwem ramy pro- wadniczej 3 i sanek 4. Powierzchnia narza¬ du ciernego jest odpowiednio poprzecznie zlobkowana wzgledem kierunku obrotu lub jest uczyniona szorstka w inny sposób. Ra¬ ma prowadnicza 3 moze byc odchylana do góry na osi 6 po zwolnieniu sprezyny 7 oraz przekladni korbowej 13, 14, przyczem pa¬ smo papierowe staje sie wtedy latwo do¬ stepne.Pasek papierowy jest odwijany z hamo¬ wanego krazka zapasowego 15 i przewijany na walec 17 w znany sposób zapomoca me¬ chanizmu zegarowego i walca 16 z trzpie¬ niami. Walec 17 jest napedzany zapomoca odpowiedniej przekladni, zwiekszajacej liczbe obrotów np. zapomoca przekladni lin¬ kowej, przyczem linka 18 dziala równocze¬ snie jako sprzeglo poslizgowe pomiedzy kolami linkowemi. Walec 17 moze zatem obracac sie szybciej od krazka zapasowego 15 nawet wtedy, gdy na tym krazku nawi¬ niete jest niewiele papieru, tak iz srednica walca moze byc znacznie mniejsza, niz srednica krazka zapasowego 15. Przerwanie sie pasma papierowego nie jest mozliwe z powodu poslizgu linki po kolach linko¬ wych. Dzieki temu pasmo to jest zawsze na¬ prezone.Licznik elektryczny 20 (fig. 4) obraca zapomoca walka 21 krzyzak 22 przekladni róznicowej, której kolo 23 jest sprzezone zapomoca sprzegla slizgowego 230 z me¬ chanizmem licznikowym 231, a kolo 24 jest sprzezone z mechanizmem licznikowym 241 zapomoca sprzegla slizgowego 240. Kola 23, 24 sa zatrzymywane naprzemian zapomoca narzadu ryglujacego 25, wskutek czego od licznika 20 jest napedzany zawsze tylko je¬ den mechanizm licznikowy. Polówki sprze¬ giel slizgowych 230, 240, od strony mecha¬ nizmów licznikowych, sa sprzegniete osiami 232, 242 z przekladnia zwrotna 233, 243, 26, sluzaca do nastawiania liczników na zero.Sprzeganie jest uskuteczniane narzadem 260, który w przykladzie wykonania, przed¬ stawionym na fig. 3, jest sprzezony bezpo¬ srednio z narzadem ryglujacym 25, wedlug zas fig. 4 jest sprzezony za posrednictwem pedni 265 z narzadem 25. Kolo 36 prze¬ kladni róznicowej jest sprzezone z narza¬ dem ciernym 9 zapomoca pedni 360 i prze¬ kladni korbowej 13, 14 sanek 4 (fig. 3). Ko¬ la 35, 36 przekladni róznicowej moga byc naprzemian ryglowane narzadem rygluja¬ cym 37. Mechanizm 233, 243, 26 do ustawia¬ nia liczników na zero oraz przekladnia kor¬ bowa 13, 14 sanek 4 sa napedzane prze¬ kladnia róznicowa zapomoca sprezyny spi¬ ralnej 32, umieszczonej w dwudzielnej o- slonie. Wal, na którym jest osadzona spre¬ zyna spiralna 32, jest sprzezony pednia 31 z malym silnikiem 30, który naciaga sprezy¬ ne okresowo lub tez w miare zuzywania sie nagromadzonej energji. Sprezyna jest po¬ laczona pednia 33 z krzyzakiem 34.Sprezyna 32 posiada taki zasób energji, który wystarcza do kilkakrotnego urucho¬ miania urzadzenia drukujacego, co jest ko¬ nieczne np. w razie gdy do silnika 30 prad nie doplywa wskutek zaniku napiecia sie¬ ci i t. d.Z mechanizmami licznikowemi sa pola¬ czone tarcze 2310 i 2410, które sa nastawia¬ ne przed kazdem drukowaniem w taki spo- — 3 —sofo, abyostatni krazek cyfrowy mechaniz¬ mu licznikowego byl odpowiednio ustawio¬ ny, te jest dby cyfry nie znajdowaly sie w polozeni* posredniem. Zapadka 27 fest sprzezona zapomoca pedni 270, np. zapomo- ca mmiósrodu, (lig. 2) z narzadem rygluja¬ cym 37. Obydwie czesci sa rozrzadzane za- pomoca zapadki 70 (fig. 4) oraz tarczy za¬ padkowej 71, obracanej mechanizmem ze¬ garowym 72. Narzady 260 i 25 sa sterowane zapomoca dzwigni sterowniczej 73 oraz tar¬ czy 74.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy. W polozeniu, przed stawionem linja ciagla, licznik 20 napedza mechanizm licznikowy 241. Mechanizm licznikowy 231 jest uprzednio nastawiony na zero zapomoca mechanizmu 26. Po u- plywie okreslonego czasu wyciecie 710 tar¬ czy 7/ dochodzi do zapadki rozrzadczej 70, która pod dzialaniem sprezyny przybiera polozenie, oznaczone linjami kreskowane¬ mu Wskutek tego równiez narzady 37 i 27 zostaja przestawione w polozenie, przed¬ stawione linjami kreskowanemi. Mechanizm licznikowy 241 nastawia sie wskutek tego na okreslona wartosc liczbowa i zatrzymu¬ je sie. Sprezyna 32 napedza teraz urzadze¬ nie drukujace 4, 9 za posrednictwem pedni 33, 34, 36, 360. W mechanizmie liczniko¬ wym 231 zostaje wydrukowane poloze¬ nie zerowe, w mechanizmie zas liczniko¬ wym 241 — liczba, nastawiona uprzednio zapomoca licznika 20. Sanki 4 wykonywaja wielokrotnie suwy zwrotne, dopóki zapad¬ ka rozrzadcza 70 nie wydostanie sie z wy¬ ciecia 719 i kolo 36 nie zostanie zatrzymane zapomoca narzadu 37. W tym samym czasie zapadka 27 zwalnia równiez tarcze 2310 i 2410. Jednoczesnie, lub nieco pózniej, szer¬ sza czesc tarczy 740 ustawia sie naprzeciw dzwigni sterowniczej 73 tak, ze narzady 25 i 260 przyjmuja polozenie, oznaczone linja¬ mi przerywanemi; Licznik 20 zostaje wsku¬ tek tego przelaczony z mechanizmu liczni¬ kowego 241 na mechanizm licznikowy 231, odwrotnie zas przekladnia rwrotna 26 zo¬ staje przelaczona z mechanizmu liczniko¬ wego 231 na mechanizm 241 i cofa ten me¬ chanizm az do polozenia zerowego* Sprzeglo 240 slizga sie przytem, poniewaz kolo 24 jest zaryglowane narzadem 25. Nastepnie rozpoczyna sie nowy okres rejestrowania, podczas którego zuzycie pradu jest rejestro¬ wane na mechanizmie licznikowym 231, podczas gdy mechanizm 241 pozostaje w polozeniu zerowem. W koncu okresu reje¬ stracyjnego urzadzenie drukujace zwalnia¬ ne jest ponownie. W nastepnem drukowaniu zostaje odbite polozenie koncowe mecha¬ nizmu licznikowego 231 oraz polozenie ze¬ rowe mechanizmu licznikowego 241, i tak dalej naprzemian. Polozenie zerowe zosta¬ je wydrukowane w celu umozliwienia sprawdzenia, czy poszczególne mechanizmy licznikowe zostaly rzeczywiscie calkowicie cofniete. Jest to bardzo wazne, poniewaz przy niezupelnie cofnietych mechanizmach licznikowych kwota do zapisania na konto odbiorcy bylaby powiekszona o kwote po¬ zostalosci. Odbiorca musialby wiec zapla¬ cic za duzo. Jezeli zas z jakiegokolwiek po¬ wodu polozenie zerowe nie zostalo osiagnie¬ te, to kwota pozostalosci zostaje wydruko¬ wana i winna byc odliczona od samy, wy¬ drukowanej przezczynny mechanizm liczni¬ kowy.Przelaczne sprzeglo przekladni zwrot¬ nej 26, 233, 243 mozna równiez zastapic przekladnia róznicowa z urzadzeniem ry- glujacem. Przedstawione urzadzenie jest jednak korzystniejsze, poniewaz przekazu¬ je nawet najmniejsze obdazenie, bowiem rozlaczone kola 233 wzglednie 243 moga swobodnie obracac sie i nie sa laczone za¬ pomoca sprzegla slizgowego, dzialajacego zawsze hamujaco.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania, zwlaszcza wedlug lig. 1 i 2, urzadze¬ nie jest umieszczone na podstawie 19 o ksztalcie mostka, który moze byc latwo o- sadzony ponad przedstawiona na fig. 3 f*d- — 4 —stawa pozostalych czesci przekladni. Po¬ wyzsze posiada zasadnicze znaczenie przy wyrobie masowym i dla pracy urzadzenia drukujacego, poniewaz obydwie przeklad¬ nie moga byc wytwarzane, wymieniane lub dogladane niezaleznie jedna od drugiej.Celowe jest ponumerowanie pasma od¬ powiednio na caly rok lub czesc roku, lub tez zaopatrzenie go w inne znaki po¬ rzadkowe jedno- lub wielobarwne, azeby takze po zadrukowaniu pasma mozna bylo za kazdym razem dokladnie ustalic, kiedy odbyla sie rejestracja.Na fig. 5 rama prowadnicza sanek jest podzielona na dwie polowy 301 i 302. Prze¬ kladnia z kolami zebatemi narzadu cierne¬ go 9 jest wedlug fig. 1 i 2 usunieta, nato¬ miast wal narzadu ciernego 9 jest ustawiony ukosnie do kierunku suwu sanek. Podczas ruchu sanek narzad cierny wykonywa ruch, skladajacy sie z ruchu slizgowego i obroto¬ wego wzgledem drogi, na której odbywa sie odbijanie. PL