Przy stosowaniu cegiel kanalowych po¬ siadajacych zwykly otwór wlewowy, stru¬ ga leizny tryska poczatkowo do góry w postaci fontanny, rozpryskujac sie przy- tem na zimnej plycie dolnej i na zimnych scianach wlewnicy. Pod wplywem proce¬ sów utleniajacych, na powierzchni tych bezzwlocznie krzepnacych odprysków two¬ rza sie wówczas, jak wiadomo, skorupy, które czesto sa powodem znaczniejszego tworzenia sie odpadków podczas dalszej obróbki bloków.To szkodliwe tworzenie sie skorup, ma miejsce nietylko przy odlewaniu calego ukladu, lecz takze, np. w razie chwilowej przerwy w odlewaniu poszczególnego blo¬ ku, przy odlewaniu bloków o róznych roz¬ miarach na jednej plycie, w razie braku zrecznosci robotnika, przy ukosnym kie¬ runku osi, lub niekorzystnego polozenia o- tworu wlewowego i t d.Jezeli zamierza sie uniknac tworzenia sie odprysków i skorup, przez ostrozne rozpoczynanie procesu odlewniczego, to zdarza sie czesto, ze bloki zatrzymuja sie (nie rosna wgóre) z powodu zbytniego o- chlodzenia sie metalu.Zwlaszcza jezeli chodzi o bloki o znacz¬ niejszym przekroju poprzecznym, zdarza sie czesto, zwlaszcza przy odlewaniu ciez¬ kich sztuk ze stali, ze metal wyplywajacy z otworu wlewowego i rozlewajacy sie poplycie dolnej stosunkowo zimnej, docho- t i ^\ %^c d° sq[aa wlewnicy juz jest skrzepnie- \ * t^ i zostaje' zalany, przez plynaca za nim mase metalu. Przy wysokokrzemowych i glinowych gatunkach stali czesto znaczna czesc bloków, np. przy powolnem odlewa¬ niu, wykazuje, skutkiem tak zwanego za¬ lania, popekania, a przez to staje sie nie¬ zdolna do uzytku.Jezeli otwór wlewowy nie jest doklad¬ nie pionowy (fig. 5), to struga leizny jed¬ nostronnie odchylona od tego kierunku, oblewa sciane wlewnicy i wywoluje skut¬ kiem miejscowego przegrzania nadgryzie¬ nia, które wlewnice czynia niezdolnemi do uzytku. Skutkiem tego jednostronnego od¬ chylenia strugi od pionu, równiez i krzep¬ niecie doplywajacego metalu odbywa sie nierównomiernie, wobec czego niejedno- stajnosc struktury powoduje równiez nie- równomiernosc zachowania sie gotowego materjalu wobec ewentualnych obciazen.Ujemnym skutkom dotychczasowej me¬ tody pracy nie mozna zapobiec, np. przez nadanie wiekszej srednicy otworowi wle¬ wowemu, poniewaz w takim razie nie moz- naby juz odbijac mlotem ciezkich nadle- wów (korzeni).Przedmiotem wynalazku niniejszego jest nowy sposób syfonowego odlewania bloków, bryl i podobnych odlewów, który nadaje sie zwlaszcza do odlewów stalo¬ wych i nietylko nie posiada wspomnia¬ nych braków, lecz nawet wprowadza caly szereg innych waznych ulepszen, które podnosza jakosc odlewu, a samo odlewa¬ nie upraszczaja, przyspieszaja i zmniejsza¬ ja koszta.Sposób wedlug wynalazku daje miano¬ wicie jeszcze te korzysc, ze nadaje sie równie dobrze do zwyklej pracy odlewni¬ czej, jak i do specjalnego odlewania nie¬ równych bloków w jednym ukladzie i pro¬ wadzi do jednolitego typu cegiel kanalo¬ wych, wobec czego potrzebne dotychczas niezmiernie duze zapasy cegiel kanalo¬ wych w stalowniach i wytwórniach cegiel staja sie zbyteczne. Wynalazek polega na tern, ze przy odlewaniu syfonowem na ply¬ cie dolnej wylozonej ceglami kanalowemi, wprowadza sie leizne do wlewnicy przez szczeliny w ceglach kanalowych, a zwla¬ szcza korzystnie przez szczeliny podluzne.Okolicznosc ta pozwala na wprowadza¬ nie do wlewnicy leizny z nieznaczna sto¬ sunkowo szybkoscia wlasna, gdyz w razie wyzyskania najwiekszego wymiaru dolu wlewnicy do ulozenia zespolu szczelin, o- trzymuje sie znacznie wiekszy przekrój wlewu, niz przy dotychczasowych sposo¬ bach. Leizna moze wobec tego wznosic sie spokojniej i równomierniej, przyczem nie tworza sie odpryski i skorupy.Wazna rzecza jest przytem, ze nowy sposób pozwala na wieksza szybkosc pracy a zatem na wyzyskanie wszelkich korzysci z nia zwiazanych, poniewaz wobec usunie¬ cia strumienia metalu wlewajacego sie do wlewnic w postaci fontanny, ustaje ko¬ niecznosc specjalnie powolnego odlewania, zwlaszcza ze sie ma do dyspozycji wiekszy przekrój wlewu.Dobroc odlewu podnosi sie jeszcze pod innym wzgledem, jezeli w mysl wynalazku zastosuje sie cegly kanalowe opatrzone nieprzerwanemi szczelinami podluznemi, przyczem istnieje moznosc regulowania w szerokich granicach i nastawiania dlugosci oraz polozenia szczelin wlewowych, zapo- moca wkladek w postaci zasuw, wsuwa¬ nych zaleznie od potrzeby, nawet krótko przed rozpoczeciem odlewania.Okolicznosc, ze przy takiem przepro¬ wadzeniu nowego sposobu kanaly az do chwili rozpoczecia odlewania pozostaja o- twarte, umozliwia bardzo latwa kontrole, czy przypadkowo w kanalach nie znajduja sie ciala obce lub wystepy zaprawy w miej¬ scach laczenia cegiel. W ten sposób mozna uratowac niejeden blok, który w przeciw¬ nym przypadku móglby sie zepsuc skut¬ kiem obecnosci takich cial obcych lub - 2 -trudnosci w przeplywie z powodu zweze¬ nia przekroju kanalu.Wynalazek pozwala dalej na regulowa¬ nie szybkosci tworzenia sie kazdego bloku w poszczególnych wlewnicach zapomoca wstawionych zasuw, w ten sposób, aby we wszystkich wlewnicach na tej samej plycie dolnej, mialy miejsce te same warunki, na¬ wet w razie róznic w rozmiarach poszcze¬ gólnych bloków.Okolicznosc, ze w mysl wynalazku sze¬ rokosc szczeliny stanowi jedynie ulamek srednicy kanalu, pozwala przy nowej me¬ todzie pomimo duzych przekrojów szczelin wlewowych na szybsze, latwiejsze i sku¬ teczniejsze usuwanie nadlewów, tak zwa¬ nych korzeni, poniewaz korzenie te lacza sie z materjalem bloku tylko powierzchow¬ nie swa cienka scianka.Przedmiotem wynalazku jest takze u- rzadzenie sluzace do wykonania nowego sposobu. Urzadzenie takie sklada sie, np. z plyty dolnej z ceglami kanalowemi, za¬ opatrzonemu w szczeliny najkorzystniej podluzne i dajace sie zasuwac zaleznie od potrzeby zapomoca wkladek, przesuwanych w kierunku podluznym. Urzadzenie takie mozna, w przeciwienstwie do dotychczaso¬ wego sposobu pracy, stosowac na stale, bez wzgledu na wielkosc i ilosc wlewnic i na rodzaj odlewu. Ta wlasciwosc urzadze¬ nia powoduje oszczednosc na pracy i cza¬ sie i umozliwia w kazdej chwili zmiane programu odlewania przy stosowaniu wy¬ konanych na stale plyt.Korzystna zwlaszcza postac wykonania nowego urzadzenia otrzymuje sie, jezeli w scianach podluznych szczelin cegiel kana¬ lowych, wytworzy sie zlobki o ksztalcie kli¬ nowym lub podobnym, sluzace do pomie¬ szczenia i prowadzenia wkladek, a to w ten sposób, azeby wkladki te z powstaniem cisnienia w leiznie, unosily sie wgóre i sta¬ nowily uszczelnienie w rodzaju zaworów.Aby postepujacy do wlewnicy strumien metalu wplywal spokojnie, rozszerza sie przekrój podluznej szczeliny i zwraca uwa^ ge na nadanie Jej takiej formy ogólnej, któraby byla korzystna dla wlasciwego przeplywu strumienia w szczelinie wle¬ wowej.Wynalazek obejmuje poza tern pewne uproszczenie, które znacznie ulatwia sto¬ sowanie urzadzenia. Polega ono na tern, ze zamiast stosunkowo krótkich zasuw stosuje sie jednolite prety tego samego przekroju z wcieciami do odlamywania, wobec czego obok jednolitej cegly kanalo¬ wej, do przeprowadzenia nowej metody wystarczaja jednolite zasuwy, których dlu¬ gosc mozna dowolnie zmieniac.Fig. 1 rysunku przedstawia przekrój po¬ przeczny cegly kanalowej a, wykonany w mysl wynalazku, wraz z zasuwa b, która ma, np. przekrój szescioboczny i przesuwa sie w odpowiednio uksztaltowanych zlob¬ kach scian szczeliny, laczacej sie z kana¬ lem; fig. 2 przedstawia plyte dolna, wyko¬ nana w mysl wynalazku, z wlewnicami przygotowanemi do odlewania; fig. 3 uwi¬ docznia spokojny przebieg odlewania.Odpowiednie szkice na fig. 4 i 5 uwi¬ doczniaja dawna metode odlewania, celem objasnienia opisu wynalazku.Na fig. 4 cegly kanalowe tego samego ksztaltu oznaczone sa temi samemi liczba¬ mi, jak sie to zwykle praktykuje w spisach magazynów cegiel kanalowych hut lub w katalogach fabryk wyrabiajacych takie ce¬ gly. Z róznorodnosci tych liczb mozna sa¬ dzic, jak duze rozmiary musial miec do¬ tychczas taki zapas cegiel i jakiej pracy wymagalo zawiadywanie nim oraz regu¬ larne uzupelnianie i wlasciwe uzytkowanie róznopostaciowych cegiel kanalowych.Fig. 5 podaje przyklad, jak w przeci¬ wienstwie do nowego sposobu (fig. 3), w razie uzycia stosowanych dotychczas cegiel kanalowych z otworem wlewowym, po¬ wstaje jakby fontanna wewnatrz wlewni¬ cy przy wlewaniu roztopionego materjalu.Sposób dzialania nowego sposobu ujaw- — 3 —nia sie oczywiscie i wtedy, gdy szczeliny wlewowe leizny rozmieszczone sa mniej lub wiecej skosnie lub poprzecznie do po¬ dluznej osi cegiel kanalowych, o ile tylko zapewniona jest odpowiednio wielka dlu¬ gosc szczelin w poszczególnych wlewni¬ cach. PL