Najdluzszy czas trwania patentu do 16 murca 1947 r- Qd pewnego czasu przy budowie pojaz¬ dów mechanicznych wprowadzono tak zwa¬ ne pednie biegu szybkiego do nadawania pojazdowi szybkosci, wychodzacej poza normalny najszybszy bieg, ewentualnie do zmniejszania liczby obriotów silnika poza zwykly najwolniejszy bieg. Pednia taka, która mozna zastosowac badzto w uzupel¬ nieniu pedni normalnej pojazdów, badz zbu¬ dowac odrazu z ta ostatnia, stanowi przed¬ miot patentu glównego. Dla osiagniecia po¬ wyzszego celu stosuje sie dwa sprzegla klowe ze scietemi czolowemi powierzchnia¬ mi klów przy zastosowaniu mechanizmu wlaczajacego, który nastawia urzadzenie w jedno z dwóch polozen krancowych bez moznosci zajecia srodkowego polozenia spoczynku. Sciecia czolowych .powierzchni klów maja przyfcem taka postac, ze polowy sprzegiel, spotykajace sie przy wlaczaniu, za kazdym razem odpycha sie wzajemnie, dopóki szybkosci ich obrotów nie wyrówna¬ ja sie, poczem dopieino nastepuje ostateczne wlaczanie sprzegla.Ponadto zastosowano nasade, zaopatrzo¬ na na obydwóch koncach w sprzegla klowe o klach jednakowo scietych w ten sposób, ze czolowe ich powierzchnie sa równolegle wzgledem siebie.Wynalazek nimiejsizy wprowadza to u- doskonalenie, ze jedna nasade zastapiono dwoima oddzielnemi sprzeglami klowemi, o-sa cz^ych;przymusowo w ten sposób, ze przy * ybatacLeaki *dlTimzieigfo wlaczaja sie. Urzadzenie takie po¬ siada te zalete, ze zamiast wykonywania konców nasady w ksztalcie -dwu rozmaitych sprzegiel klowych, albo zaopatrywania jej w sprzegla podobne, stosuje sie dwa jedna¬ kowe sprzegla klowe. Jedno z tych sprze¬ giel osadza sie stosownie do wynalazku po¬ miedzy walem napedzajacym i napedza¬ nym, które powinny lezec wspólosiowo', podczas gdy drugie sprzeglo laczy dzielony wal posredni. Wynika stad dalsza jeszcze zaleta wynalazku, a mianowicie ze posrodku pomiedzy parami kól, stale zazebionemi, wystarcza mniejsza odleglosc, ponadto wszystkie cztery kola po stronie prawej i le¬ wej moga byc osadzone zwarcie, co zabez¬ piecza niezawodna i spokojna prace pedtni równiez i dlateigo, poniewaz obecnie nietyl- ko trzy, lecz wszystkie cztery koila umoco¬ wane sa na odpowiednich walach nieru¬ chomo.Jako urzadzenie wlaczajace dla tego ro¬ dzaju pedni zastosowano podwójna dzwi¬ gnie, osadzona pomiedzy obydwoma wala¬ mi i chwytajaca zapomoca odpowiednich widelek ruchome polówki sprzegiel. Dzwi¬ gnia ta wykonana jest na jednym koncu ja¬ ko kolankowa przez dolaczenie drazka, osa¬ dzonego przesuwnie w szczelinie i przyla¬ czonego do niej przegubowo. Aby dzwignia kolankowa zawsze byla doprowadzana do jednego lub drugiego polozenia krancowe¬ go, [i nie mogla zatrzymac sie w polozeniu posrediniem) koniec drazka 17 prowadzony w szczelinie jest polaczony zapomoca roz¬ ciaganej sprezyny z punktem stalym skrzyn¬ ki, np, z punktem obrotu dzwigni;, wlaczaja¬ cej sprzeglo. W ten sposób osiagnieto prosty i niezawodny w dzialaniu przyrzad; do wla¬ czania pedni.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania.Wal napedzajacy 1 osadzony jest wspól¬ osiowo z walem napedzanym 2 w skrzynek 3. Kolo 4 umocowane jest nieruchomo na wale napedzajacym, a kolo 5 równiez nie¬ ruchomo na wale napedzanym. Oba waly mozna laczyc ze soba bezposrednio zapo¬ moca ogniw 6 i 7 sprzegla klowego, z któ¬ rych ogniwo 6 osadzone jest przesuwnie na wale 1. Zboku lub pod kolem 4 umieszczone jest kolo 8, a zboku lub pod kolem 5 — ko¬ lo 9. Oba te kola sa równiez wspólosiowe.Kolo 8 zazebia siie stale z kolem 4, kolo zas 9 — z kolem 5. Konce walów kól 8 i 9 moz¬ na sprzegac bezposrednio ze soba zapomo¬ ca sprzegla klowego skladajacegio sie z o- gniw 10 i 11, z których ogniwo 10 jest prze¬ suwnie osadzone na wale 12. Dla przesunie¬ cia ogniwa 6 na wale / oraz ogniwa 10 na wale 12 sluzy dzwignia 14, osadzona na osi 13. Dzwignia ta wchodzi nasadkami widel- kowemi w odpowiedtnie zlobki pierscienio¬ we ogniw sprzeglowych. Do przelozenia dzwigni 14 z przedstawionego na rysunku polozenia w polozenie przeciwne, wskazane linja przerywana, sluzy drazek 15, urucho¬ miany zapomoca znanego, posredniego' me¬ chanizmu napinajacego 20. Mechanizm wla¬ czajacy wykonany jest w ksztalcie dzwigni kolankowej dzieki zastosowaniu drazka 17, prowadzonego jednym koncem w nierucho¬ mej szczelinie 16, drugim zas koncem 18 polaczonego przegubowo z dzwignia 14 i drazkiem 15. Dzieki rozciaganej sprezynie lub sprezynom 19, umieszczonej kub umie¬ szczonym po bokach, przyrzad wlaczajacy nie moze zajac nigdy polozenia srodkowego, lecz musi zawsze przybierac jedno z polo¬ zen krancowych, w których zostaja wlaczo¬ ne ogniwa sprzegla dolnego llib górnego.Pednia dziala w sposób nastepujacy.Azeby przez przesuniecie drazka 15 w lewo otrzymac bieg szybki, przyjmujac, ze wal napedzajacy / polaczony jest bezpo¬ srednio zapomoca sprzezonych ze soba ogniw 6 i 7 z walem napedzanym 2, nalezy przesunac drazek 21 o odjpowiednia wiel¬ kosc w lewo. Wskutek tego sprezyna 22 wzadsiku 20 zostaje scisnieta i usiluje (prze¬ lozyc idzwignie kolankowa 14, 17 na lewo.Dopóki na wal napedzajacy 1 dziala mo¬ ment obrotowy silnika, ogniwa sprzegiel nie rozlaczaja sie z powodu obciazenia wyste¬ pujacego na bokach napedzajacych ich ze¬ bów. Skoro stan ten zmieni sie poniewaz sil¬ nik nie otrzymuje gazu, to pod naciskiem sprezyny 22 nastepuje rozlaczenie ogniw 6 i 7, a jednoczesnie sprezyna 19 przyciska do siebie ogniwa 10 i 11. Poniewaz wskutek stosunku wymiarów kól1 kolo 9 w tym mo¬ mencie musi sie wolniej obracac od' kola 8, to ogniwo 10 bedzie sie slizgalo po ogniwie 11 odpowiednio do kierunku sciec czolo¬ wych powierzchni klów. Kolo 9 zmniejsza naogól bardzo wolno swoja szybkosc obro¬ towa, pozostajaca w zaleznosci od wielkiej sily bezwladnosci poruszajacego sie pojaz¬ du. Przeciwnie kolo 8 zwalnia nader szyb¬ ko, gdyz napedzajacy je silnik, nie otrzy¬ mujac wiecej paliwa, równiez szybko traci obroty. Z chwila gdy kolo 8 poczyna obra¬ cac sie wolniej od kola 9, to znaczy z chwi¬ la, gdy pomiedzy obydwoma przyleglemu ogniwami, wzajemnie odpychajacemi sie, jeszcze nastepuje zmiana wzglednego kie¬ runku przesuwu, rozciagana sprezyna 19 sprawia ostateczne wlaczenie ogniw 10 i 11 sprzegla. Po ponownem doprowadzeniu mieszanki do silnika odbywa sie naped po¬ jazdu z walu / przez kola 4 i 8 oraz 9 i 5 tak, ze ruch staje sie szybszy.Odwrotne przelaczanie z opisanego o- statmio polozenia krancowego w przeciwne polozenie krancowe odbywa sie w sposób nastepujacy.Drazek 21 przesuwa sie odpowiednio, przyczem sprezyna 23 zostaje scisnieta i u- siluje drazek 15, jak równiez dzwignie ko¬ lankowa 14, 17 przesunac w prawo. Dopóki ogniwa 10 i // sprzegla pozostaja jeszcze obciazone, rozciagniecie sprezyny nie moze ich rozlaczyc, Skoro jednak silnik przesta¬ nie otrzymywac paliwo, ogniwa 10 i 11 ro¬ zejda sie, a ogniwa 6 i 7 drugiego sprzegla skieruja sie ido siebie. Z powodu sciecia po¬ wierzchni czolowych ich klów, nie nastapi jednak jeszcze ostateczne wlaczenie, tylko ogniwo 7 z powodu wiekszej szybkosci obro¬ tu bedzie sie slizgac po ogniwie 6. W chwili jednak dodania silnikowi mieszanki szyb¬ kosc kola 4 w ciagu bardzo krótkiego czasu podniesie sie do szybkosci kola 5. Sikoro szybkosc kola 4 te szybkosc cokolwiek prze¬ kroczy, nastepuje zwrot ruchu wzglednego pomiedzy dbydwoma ogniwami 6 i 7, ogni¬ wa sprzegla ostatecznie sie lacza i naped bezposrednio z walu 1 na 2 zostaje przywróc eony. PL