Obecnie cukier otrzymuje sie w cukrow¬ niach z buraków sposobem dyfuzyjnym.Slufczne jest jednak przytoczenie glów¬ nej jego zasady, która polega na tern, ze co¬ raz ubozsza w cukier krajanke traktuje sie równiez coraz ubozszemi sokami. Osiaga sie tern lepsze wyniki, im bardziej stosowane urzadzenia, sluzace do tego celu, umozli¬ wiaja dokladniejisze zastosowanie tej za¬ sady.Jednakze wszystkie dotychczas stosowa¬ ne urzadzenia dyfuzyjne umozliwiaja tylko czesciowo zastosowanie fej zasady, gdyz w zadnem z tych urzadzen nie mozna uniknac wiekszego lub mniejiszego zmieszania soków o rozmaitej gestosci w chwili, gdy przesyla sie je przez rure dla soku; nie mozna rów¬ niez przeszkodzic krajance by sie zmiesza¬ la podczas usuwania jej po wyslodzeniu.Zawartosc soku cukrowego na 100 kg buraków wynosi np. 87—88 litrów lub 95 kg, wówczas dyfuzja wedlug dotychczasowych sposobów daje 110 do 130 litrów soku, przyczem straty przy otrzymywaniu wyno¬ sza od 0,30 do 0,50% ilosci buraków. Bio¬ rac pod uwage ilosc wody, zuzytej na opróz¬ nianie dyfuzorów, to z powyzszego wynika, ze jakkolwiekby dokladnie nie przeprowa¬ dzono dyfuzje, to jednak nie mozna znane- mi sposobami uzyskac lepszych wyników, czyli zmniejszyc rozcienczenie otrzymywa¬ nego soku i obnizyc straty cukru podczas lugowania Celem wynalazku niniejszego jest uzy-sikanie niniejszego koncowego rozcienczenia ^is^ku, zmniejszenie,strat przy lugowaniu i ^^owife^wyc^ei^psunie krajanki, dzieki cze- mui uzycie wody jest mniejisze, niz zwykle.Wynalazek niniejszy polega na rozdzie¬ laniu sluta soku, co umozliwia zmniejsze¬ nie cisnienia krazacego soku, zwieklszenie do dowolnej ilosci dyfuzorow i zmniejsze¬ nie rozcienczenia soku, przyczem zapobiega sie zmieszaniu soków o rozmaitych gesto¬ sciach, przez co zmniejsza sie znacznie ilosc wody, potrzebnej do dyfuzji Na zalaczonym rysunku przedstawiono dla przykladu rozmaite odmiany wykonania wynalazku.Fig. 1, 2, 3 i 4 przedstawiaja schema¬ tycznie dzialanie baterj i ^dyfuzyjnej wedlug wynalazku, a fig. 5 przedstawia podluzny i poprzeczny przekrój urzadzenia do dyfuzji sposobem ciaglym w mysl wynalazku.Na fig, 1 przedstawiono czesc baterji dy¬ fuzyjnej podczas ruchu, skladajaica sie z szesciu dyfuzorow dl, c?2, d3, d4, d5, d6, wypelnionych krajanka i sokiem. Sok z dl przechodzi do d2; sok z d2 przechodzi do d3 i t. d.Celem umozliwienia tego rodzaju pro¬ wadzenia procesu bez powodowania zmie¬ szania teokóty, kazdy z dyfuzorow zaopa¬ truje sie np. w zbiornik rJ, r2, r3, r4, r5, r6.Skoro z kolejnych dyfuzorow isok przelewa sie do odpowiednich zbiorników, wó»wczas krajanka nie jest juz zanurzana w soku (za wyjatkiem dyfuzora, przyleglego do opróz¬ nianych i dyfuzora napelnionego).Nastepna operacja polega na wrecz przeciwnej czynnosci, to jest na przesylaniu soku ze zbiorników do 'dyfuzorow, przy¬ czem sok przeplywa z rl do c/2, z t2 do d3 i t. A {fig. 2) tak, iz pod koniec tiej opera¬ cji soki z rozmaitych zbiorników przesuwa¬ ja sie o jeden zbiornik bez spowodowania zmieszania sie soków i bez stosowania do¬ datkowego cisnienia.Wzmiankowane powyzej zbiorniki moz¬ na zastapic przez serje (B) dyfuzorow, tworzaca z /serja (AJ jedna wspólna bate- rje (fig. 3), przyczem dyfuzory serji (A) sa wypelnione sokiem i krajanka, a dyfuzo¬ ry .serji y[B) jedynie krajanka.Pierwsza operacja; polega na przesyla¬ niu soków z serji (A) dyfuzorow do serji (B), to znaczy z dl do d2, z d3 do d4 z d9 do dlO, z dli do dl2.Nastepna operacja polega Ina przesyla¬ niu soków z serji (B) dyfuzorow do serji (A), to znaczy z d2 do d3, z d4 do d5.Z powyzszego wynika, ze 'te operacje 'sa identyczne z operacjami, wymiefrionemi w poprzedbim przypadku i ze przesylanie so¬ ków z dyfuzorow jedne} serji do dyfuzorow drugiej serji odbywa cie w tym przypadku calkowicie bez zmieszania i bez; dodatko¬ wych cisnien.Jasne sa oczywiscie korzysci takiego sposobu dyfuzji.Sok nie przechodzi juz przez wszystkie dyfuzory, gdyz lulguje on kolejno krajanke w kazdym z dyfuzorow stale zwiekszajac swe stezenie. Poniewaz cisnienie wody nie posiada w tym wypadku zadnego znaczenia, moznaiby wiec zwiekszac do nieskonczonosci ilosc dyfuzorow i dowolnie zmniejszac roz¬ cienczenie soku oraz straty cukru w pozoi- sHialych wyslodkach. W tym przypadku (nie¬ ma tez zupelnie wód odpadkowych, które dotychczas stanowily od ^ do Vs czesci strat. Poniewaz przymusowe krazenie soku zastepuje sie zwyklem moczeniem krajanki wiec dzieki temu unika sie równiez lak zwa¬ nych „gniazd", to jest martwych punktów lugowania krajanki, dzieki czemu unika sie równiez strat nieokreslonych. Brak wód od¬ padkowych powoduje zmniejszenie ilosci wody, 'potrzebnej do 'dyfuzji, o te wlasnie objetosc.Poniewaz w nowym sposobie nieubite wyslodki, nie przeszkadzaja krazeniu so¬ ków, mozna wiec korzystnie do diyfcuzji na¬ wracac pod cisnieniem wode wyslodkowa, przez oo zmniejsza sie o polowe straty cu¬ kru w tych ostatnich. — 2 —Wkoncu sposób niniejszy posiadla i te jeszcze zalete, ze mozna natychmiast zapo¬ biegac fermentacji, wywolanej np. przez u- zycie niezdrowych lub zle wymytych bura¬ ków lub tez zarazonej wodyf .gdyz baterje mozna kontrolowac w kazdej chwili bez zadnych trudnosci.Przy sposobie wedlug wynalazku dy¬ fuzja odbywa sie równiez wtedy, gdy sok nie oplóikuje krajanki, poniewaz cukrowy sok z wewnetrznych komórek dyfunduje w tym czasie w kierunku warstewki soku, przylegajacej jeszcze zewnetrznie do kra¬ janki, a poza tern dyfuzja odbywa sie rów¬ niez wewnatrz samej krajanki ód wewnetrz¬ nej czesci, miniej wyczerpanej, ku czesci ze¬ wnetrznej, wyczerpanej najbardziej.W praktyce Wynalazek mozna wykonac w nastepujacy sposób.Baterje dyfuzyjna moga tworzyc dyfu- zory z pokrywami, zaopatrzone w ruire wlo¬ towa dla sprezonego powietrza oraz rure wydechowa. Przeplyw soku z dyfuzorów serji A do dyfuzorów serji B odbywa sie w ten sposób, ze do pierwszych doprowadza sie sprezone powietrze, a drugie laczy sie z atmosfera.Poniewaz wszystkie operacje odbywaja sie serjowo od serjL A w kierunku serji B i przeciwnie, mozna wiec uskuteczinic jed¬ noczesne zamykanie i otwieranie kurków powietrznych i zaiworów sokowych w kaz¬ dej serji.Ladowanie i wyladowywanie dyfuzorów odbywa sie w sposób prosty i nie wymaga zadnych 'dodatkowych wyjasnien.Z powyzszego wyinika, ze niniejsze u- rzadzenie mozna bez trudnosci i wiekszych zmian zastosowac do zwyklej Jbaterji dyfu¬ zyjnej, zmieniajac ja w baterje wedlug ni¬ niejszego wynalazku.Inny sposób praktycznego wykonania wynalazku polega na uruchomieniu podczas pierwszej fazy operacji obu serji dyfuzorów, przyczem np. serje A mozna umiescic po¬ nad serja B, by sok z pierwszych dyfuzorów mógl przeplywac do drugich; w nastepnej fazie operacji serje B -umieszcza sie nad serja A i t. d. Ten sposób wymaga przesu¬ wania dyfuzorów, ale pozwala uniknac sto¬ sowania 'sprezonego powietrza.Sok mozna równiez -przesylac przy po¬ mocy pomp odsrodkowych lub podobnych.Wkoncu ten sam wynik mozna uzyskac pozostawiajac sok nieruchomo w dyfuzo- rach, a przesylajac tylko krajanke z jedne¬ go dyfuzora da drugiego. Ta operacja pole¬ ga na jednoczesnem usuwaniu lub nie usu¬ waniu krajanki, ze Wszystkich dyfuzorów bez usuwania soków i Ina ponownem pogra¬ zaniu krajanki w soku mniej stezonym, przyczem cala serje przesuwa sie o jeden dyfuzor w zwyklym kierunku lugowania.Dla przykladu mozna przyjac, ze kra¬ janka znajduje sie w oddzielnych zbiorni¬ kach, które mozna pograzac w dyfuzorach i które posiadaja ksztalt dokladkiie odpo¬ wiadajacy dyfuzorom (fig. 4).Pierwsza faza operacji •polega na wysu¬ waniu dziurkowanych zbiorników V, 2\ 3\ i t. d. z dyfuzorów 1, 2, 3, i t. d. Nastepna faza polega na ponoWnem pograzeniu kra¬ janki w soku, przyczem jednak zbiornik 1' wprowadza sie do dyfuzora 2, 2' do dyfu¬ zora 3 i t. d.Obie wymienione dyfuzyjne metody — przesylanie soku i przesylanie krajanki — daja 'te same wyniki, polegajace, jak juz po¬ wyzej wspomniano, na znacznie lepszem wyczerpaniu krajanki, niz przy zwyklej dy¬ fuzji, i ma otrzymaniu mniej rozcienczone¬ go soku; jednoczesnie usuwaja one nieokre¬ slone straty przy dyfuzji i znacznie zmniej¬ szaja ilosc wody, potrzebnej do dyfuzji, jak równiez usuwaja koniecznosc stosowania wód do przemywania.Sposób wedlug wynalazku mozna wy¬ konywac metoda ciagla, przyczem moze on byc prawie samoczynny.Wiadomo, ze w ostatnich latach wyna¬ leziono wiele aparatów do ciaglej dyfuzji.Zaden jednak z tych sposobów nie urzeczy- — 3 —wistasa .zasady wyaaalazku, która, jak to wspomniano, jest znamienna spuszczaniem soków z (poszczególnych dyfuzorów (bez po¬ wodowania ich zmieszania.Na fig, 5 przedstawiano sposób wykona¬ nia dyfuzji ciaglej wedlug zasad wynalaz¬ ku niniejszego, przyczem aparat do wyko¬ nywania dyfuzji przedstawiono w przekro¬ ju podluznymi i poprzecznym.Dyfuzor o dzialaniu ciagiem -sklada sie z cylindrycznej powloki A, zaopatrzonej wewnatrz w przegrode srubowa B, B, B.Jest to w zasadzie sruba Archimddesa, u- mieszczicina poziomo.Cylinder wypelnia sie woda do poziomu C w ten sposób, by ten poziom nie dosie¬ gna! wolnego brzegu przegrody srubowej.W tym przypadku kazdy iskok przegrody srubowej ogranicza oddzial D, D\ D"; od¬ dzialy te sa od siebie wzajemnie oddzielo¬ ne.Skoro caly beben poddaje sie powolne¬ mu obrotowi, np. w kierunku strzalki a (fig. 5), wówczas powierzchnia kaizdej porcii plynu, zawartego miedzy dwoma kolejnemi oddzialami srubowej przegrody, pozostaje pozioma, a plyn przekuwa sie w kierunku osi bebna, jak to ma miejsce w srubach Ar- chimedesa, sluzacych do podnoszenia ply¬ nów. To stopniowe przesuwanie sie plynu z rozmaitych oddzialów odbywa sie bez naj¬ mniejszego 'stykania sie lub mieszania po¬ szczególnych porcji soku. Przy kazdym ob¬ rocie (bebna plyn przesuwa sie o jeden krok, to jest o dlugosc, równa szerokosci oddzia¬ lu. Kierunek przesuwania sie plynu1 zazna¬ czono na rysunku (strzalka 6.Celem zanurzenia krajanki kolejno w rozmaitych porcjach soku, przesuwajacych sie wewnatrz bebna, zwoje srubowej prze¬ grody laczy sie przy pomocy krat lub dziur¬ kowanych blach E, E (nie^rzedstawionych w przekroju podluznym dla wiekszej wyra¬ zistosci rysunku), umieszczonych promie¬ niowo i prostopadle do zwojów srubowej przegrody. Obecnosc ich zujelnie nie prze¬ szkadza ruchowi plynu, który swobodnie przechodzi przez ich otwory lub pomiedzy poszczególnemi pretami (w przypadku kra¬ ty) ; skoro kazdy oddzial jest wypelniony mieszanina sokui krajanki, wówczas ta ostat¬ nia wychodzi nazewnatrz dzieki owym kra¬ tom lub blachom E, E i dostaje sie skutkiem obrotu bebna do jego górnej czesci; pod¬ czas przesuwania sie krajanka ocieka, przy¬ czem sok wraca do oddzialu, który wlasnie krajanka opuscila, nastepnie szpada piono¬ wo do doline^ czesci bebna. Jesli rozpatry¬ wac w pewinej okreslonej chwili krajanke, która znajduje sie w srodku oddzialu, za¬ wierajacego plyn, np. oddzialu D\ wtedy czas, uplywajacy pomiedzy tym momentem i chwila, gdy krajanka, uniesiona przez obrót bebna, opaida wdol, oidpowiada prawie pólobrotowi bebna, podczas któreglo "wszyst¬ kie porcje plynu przesuna sie o pól 'skoku.Z powyzszego wynika, ze krajanka spada w przestrzen pomiedzy oddzialem, który dopiero do ,opuscila, a nastepnym. Poza tern ten ruch krajanki odbywa sie stale w tej samej pionowej plajszczyzmie, prostopa¬ dlej «do osi bebna bez osiowego przesunie¬ cia, i Z powyzszego wynika, ze jezeli we¬ wnatrz bebba umiescic na niezaleznym od bebna wale nieruchome pochyle plyty Ff F lub podobne urzadzenia o pochyleniu, rów- nem polowie skoku przegrody srubowej, wówczas spelnia sie dwa nastepujace wa¬ runki: a) spadajaca krajanka przesuwa sie po pochylych plytach i spada nie pomiedzy dwa oddzialy, lecz dokladnie do oddzialu z sokiem, znajdujacego sie w bezposrediniem sasiedztwie z oddzialem, który krajanka dopiero co odpuscila; b) slizganie sie krajanki po pochylych plytach powoduje jej ruch w kierunku osi, przeciwnym do kierunku przekuwania sie plynu (kierunek przeciwny do Wskazanego na rysunku przez strzalke b), ^przyczem oba te ruchy postepowe sa sobie prawie równe — 4 —(jak wynika z powyzszego opisu przy kaz¬ dym pólobrocie bebna sok i krajanka prze¬ suwaja sie o pól skoku).Z powyzszego wynika, ze w opisanym przyrzadzie przeprowadza sie dyfuzje spo¬ sobem (nieciaglym (jesli chodzi o przesuwa¬ nie sie soku), przyczem unika sie calko¬ wicie mieszania. Przyrzad ten posiada tyle kolejnych dyfuzorów, ile zwojów posiada przegroda srubowa. Mieszania unika sie dzieki temu, ze z jednej strony soki roz¬ maitych dyfuzorów nigdy nie sltykaja sie z roba, a z drugiej strony porcje krajanki przesuwaja sie przez przyrzad w scisle jednakowych okresach czasu, tak ze zadna z piolrcyj krajanki nie pozostaje w aparacie dluzej od innej, Poniewaz sok i porcje krajanki przesu¬ waja sie jednoczesnie w kierunkach prze¬ ciwleglych, wiec iajdowanie krajanki i wy¬ ladowanie wyslodków odbywa sie na prze¬ ciwleglych koncach bebna, jak równiez do¬ plyw wody oraz odplyw isoku.Beben ogrzewa sie wewnetrznie lub ze¬ wnetrznie, zas do wapniowania krajanki lub podgrzewania soku stosuje sie znane uklady Slteffena lulb Naujdelt'a.Niniejszy wynalazek stosuje sie nietyi- ko do wysladzamia buraków, lecz równiez do wszelkich produktów roslinnych, z któ¬ rych luguje sie cukier, np. do trzciny cu¬ krowej i t. d., jak równiez do lugowania ko¬ rzenia icykorji, roslin bulwiastych lub dalji i innych korzeni lub bulw, celem otrzymania ¦z nich inuliny. PL