Próbowano juz stosowac transformator wysokiego napiecia, zwlaszcza transforma¬ torek napieciowy, w którym uzwojenie pierwotne nawiniete jest warstwami na jed- dolitej cewie z materjalu izolacyjnego i przylaczone w taki sposób, ze potencjal te¬ go uzwojenia zwieksza sie od znajdujacego sie nazewnatrz potencjalu poczatkowego w kierunku rdzenia, otoczonego tern uzwoje¬ niem; przytem poczatek wewnetrznej war¬ stwy uzwojenia przeprowadzony jest przez kryze cewy izolacyjnej. Przy takietm wyko¬ naniu transformatora wysokiego napiecia u- zyskuje sie przedewlszystkiem te zalete, ze izolacja olejowa uzwojen transformatora staje sie niepotrzebna, wskutek czego taki transformator moze byc wykonany jako bezolejowy.W celu wykorzystania tych zalet w transformatorze wysokiego napiecia, którego uzwojenie sklada sie z pojedynczych kraz¬ ków, proponuje sie wedlug wynalazku kraz¬ ki miedzy tulejami, otaczajacemi rdzen ze¬ lazny jednolitego ciala izolacyjnego o prze¬ kroju podluznym w ksztalcie odwróconych ku dolowi dwóch liter U, umiescic w taki sposób, aby potencjal tych krazków zwiek¬ szal sie, poczawszy od otwartej strony dol¬ nej tych U do zamknietej górnej czesci tych U, i aby koniec krazka, przylegajacego do zamknietej czesci, byl wyprowadzony przez izolator przepustowy, spojony z jednolitem cialem izolacyjnem. Napiecie zwieksza sie wiec wzdluz srodkowej osi transformatora, Z tej przyczyny, celem zaoszczedzenia ma¬ terjalu izolacyjnego, grubosc scianki tulej jednolitego ciala izolacyjnego bedzie sie zwiekszala w taki sposób wraz ze zwieksza-jfeeem sie napieciem, ze powstaje przestrzen £a uzwojenia, posiadajaca w przekroju po cfcfowym ^aasiftA-Siktora ksztalt dwóch kli¬ nów. Pojedyncze krazki uzwojenia beda za¬ tem mialy odpowiednio zmniejszone sredni¬ ce wraz ze zwiekszajacem sie napieciem, co umozliwia bardziej zwarta budowe trans¬ formatora.Mozna takze dwa takie jednolite ciala izolacyjine wsunac czesciowo jedno w drugie w taki isposób, aby izolatory przepustowe lezaly na stronach przeciwleglych. Umozli¬ wia sie dzieki temu wykonanie transforma¬ tora, którego oba bieguny odizolowane sa od ziemi.Przyklady wykonania wynalazku uwi¬ docznione sa na rysunku. Fig. 1 przedstawia przekrój jednofazowego transformatora wy¬ sokiego napiecia wedlug wynalazku, fig. 2— przekrój wzdluz plaszczyzny, obróconej o kart 90° w stosunku do plaszczyzny prze¬ kroju wedlug fig. 1, fig. 3 — wykonanie cia¬ la izolacyjnego w takim transformatorze wysokiego napiecia i fig. 4 — transformator jednofazowy wysokiego napiecia z bieguna¬ mi izolowanemi wzgledem ziemi.Naokolo rdzenia zelaznego 11 (fig. 1) nawiniete jest uzwojenie wtórne 12 i umie¬ szczone jednolite cialo izolacyjne, posiada¬ jace w przekroju osiowym ksztalt dwóch od¬ wróconych ku dolowi liter U i skladajace sie z tulej 13, 14, czesci 15, laczacej oby¬ dwie te tuleje, i z izolatora przepustowego 16. W miejscu wolnem miedzy obydwiema tulejami 13 i 14 mieszcza sie pojedyncze ceWki krazkowe 17, miedzy zas kazdemi dwiema cewkami krazkowemi — krazek izo¬ lujacy 18. Krazki izolacyjne trzymaja sie same przez sie na rurze izolacyjnej 19, wskutek czego uzwojenie pierwotne wyko¬ nywa sie nazewnatrz jednolitego ciala izo¬ lacyjnego 13, 14, 15, a nastepnie umieszcza sie je w tern ciele jako calosc. Poczatek 20 uzwojenia pierwotnego, zlozonego z poje¬ dynczych krazków, jejt polaczony z uziemio¬ nym rdzeniem zelaznym 11. Górny koniec tego uzwojenia jest przylaczony do jednego konca pierscienia metalowego 21, zaopa¬ trzonego w szczeline, którego drugi koniec 22 wyprowadzony jest poprzez izolator 16.Pierscien metalowy 21 sluzy przytem jako zwój wejsciowy. Poczawszy od zlobka ja¬ rzacego 23 (fig. 2), umieszczona jest na ze¬ wnetrznych powierzchniach tulej 13 i 14, jak równiez i na czesci laczacej 15, przewodza¬ ca okladzina 24, otrzymana sposobem na¬ tryskowym, ewentualnie z metalu lub grafi¬ tu. Okladzina 'ta uwidoczniona jest na fig. 2 linjami przerywanemi. Otwarta strone ciala izolacyjnego pokrywa sie jeszcze dniem 25, przymocowanem do rdzenia.Zamiast umieszczania izolatora 16 w kierunku tulej mozna umieszczac go w ten sposób, aby wystawal on z jednolitego ciala izolacyjnego, zajmujac prostopadle do jego osi polozenie, co przedstawione jest linjami przerywanemi na prawej stronie fig. 2. O- siaga sie niekiedy przez to dalsza oszczed¬ nosc, wynikajaca ze zmmiejlszenia wysoko¬ sci konstrukcji.Fig. 3 przedstawia sposób wykonania jednolitego ciala izolacyjnego, w którem grubosc scian obydwóch tulej 13, 14 zwiek¬ sza sie wraz ze zwiekszajacem sie napie¬ ciem. Mozna takze pomieszczeniu, w którym znajduje sie uzwojenie, nadac ksztalt wy¬ sokiego walca (fig. 1 i 2), zewnetrzne zas powierzchnie tulej wykonac jako skosne. iW transformatorze wysokiego napiecia do u- mieszczenia w scianie wzgledlnie w suficie budynku transformatorowego lub podstacji rozdzielczej koniec rdzenia, lezacy przy za¬ mknietej czesci 15, moze sluzyc do przymo¬ cowania kryzy 26 do wbudowywania wzgled¬ nie do przymocowywania.Na fig. 4 przedstawiony jest transforma¬ tor wysokiego napiecia, w którym zaden z obydwóch biegunów nie jest uziemiony. W tym przypadku dwa jednolite ciala izolacyj¬ ne 27, 28, kazde posiadajace w przekroju poosiowym ksztalt dwóch liter U, wymienio¬ nych przy opisie poprzednich figur, wsunie- — 2 —te sa jedno w drugiej wskutek tego izolatory przepustowe 16 obydwóch biegunów trans¬ formatora leza po stronach przeciwleglych.Jezeli jeden z kilku ojpisatnych systemów jednofazowego transformatora w liczbie trzech sztuk umiescic na* wspólnym trój- rdzeniowym szkielecie zelaznym, to otrzy¬ muje sie transformator, który posiada znacz¬ nie mniejsze wymiary, niz obecne trójfazo¬ we transformatory. Trzeba jeszcze dodac, ze niekiedy odleglosci faz miedzy izolatora¬ mi nie sa wystarczajace i izolatory te mu¬ sza byc rozmieszczone naprzemian po prze¬ ciwleglych stronach osi symetrji.Mozna takze dwa jednofazowe systemy transformatorowe typu wedlug wynalazku osadzic na rdzeniach dwurdzeniowego szkie¬ letu zelaznego; konce uzwojen, lezace przy otwartych czesciach u-owatego ciala izola¬ cyjnego, a zatem srodek uzwojenia pier¬ wotnego, sa wtedy polaczone ze szkieletem, który nalezy odizolowac od ziemi. Pocza¬ tek uzwojenia wysokiego napiecia jest po¬ laczony z ziemia, koniec zas tego uzwojenia posiada wzgledem ziemi napiecie dwa razy wieksze, niz rdzen zelazny wzgledem ziemi.Mozna równiez transformatory tego ro¬ dzaju umieszczac w sposób znany jeden nad drugim, uzwojenia zas wysokiego napiecia laczyc z soba kaskadowo. PL