W patencie francuskimi Nr 572911 z 24 stycznia 1903 roku pod tytulem „Nawóz a- zotowo-potasowy i sposób jegq otrzymywa¬ nia" opisano sposób otrzymywania nawozu, zlozonego zasadniczo z mieszaniny chlorku potasu i chlorku anionowego, zwanej ,,pota- zotem". Sposób ten polega na traktowaniu kwasem weglowym i amonjakiem minera¬ lów, zawierajacych jednoczesnie chlorek sodowy i chlorek potasowy, a zwlaszcza sylwinitu.Otóz stwierdzono, ze przy otrzymywaniu potazotu mozna, jako zródlo kwasu weglo¬ wego, stosowac mieszanine gazowa, zawie¬ rajaca oprócz kwasu weglowego równiez tlenki fosforu, praktycznie wiec mieszanine gazowa, pochodzaca z utlenienia gazów, za¬ wierajacych fosfor i tlenek wegla, wywia¬ zanych podczas redukcji fosforanów w pod¬ wyzszonej temperaturze. Tlenki fosforu mieszaniny gazowej w obecnosci amonjaku, doprowadzonego w dostatecznej ilosci, zo¬ staja zwiazane na fosforan amonowy, a wiec sdbstancje, która wprowadza do pota¬ zotu oprócz dwóch czynników uzyzniaja¬ cych, to jest azotu i potasu, trzeci czynnik, a mianowicie fosfor.Celem wykonania w praktyce sposobu wedlug wynalazku dodaje isie do lugów ma¬ cierzystych, pozostajacych po oddzieleniu nawozu potrójnego, kolejno lub jednocze¬ snie, gazowy amonjak i mieszanine gazowa,zawierajaca kwas weglowy i tlenek fosforu, iJdfli^tyilko mieszanina gazowa jest dosta¬ tecznie bogaW rt kwas weglowy, aby usku¬ tecznic reakcje natychmiastowa, a wydzie¬ lanie potrójnego nawozu prowadzi sie w temperaturze dostatecznie niskiej, by lugi pokrystaliczne byly ubogie w chlorek pota¬ su, straca sie szybko dwuweglan sodowy bez znaczniejszych ilosci dwuweglanu potaso¬ wego. Po oddzieleniu dwuweglanu sodowe¬ go pozostale lugi pokrystaliczne traktuje sie amonjlakiem, mieszanina gazowa, zawie¬ rajaca jednoczesnie tlenki fosforu.i kwas weglowy, oraz mineralem, zawierajacym jednoczesnie chlorek sodowy i chlorek po¬ tasowy. Te trzy dodatki mozna uskuteczniac jednoczesnie lub kolejno w porzadku dowol¬ nym pod tym jedynie warunkiem, zeby uni¬ kac wytwarzania dwuweglanu sodowego, co mozna osiagnac, jesli wprowadzania mie¬ szaniny gazowej nie poprzedzic wprowa¬ dzaniem amonjaku. W tych warunkach, wprowadzajac amonjak w ilosci dostatecz¬ nej do wytworzenia nietylko jednoweglanu amonowego z kwasem weglowym, lecz tak¬ ze fosforanu amonowego z kwasem fosforo¬ wym, osiaga sie po oziebieniu cieczy jedno¬ czesna krystalizacje chlorku potasowego, chlorku amonowego i fosforanu amonowe¬ go, otrzymujac nawóz, zawierajacy jedno¬ czesnie trzy skladniki uzyzniajace. Lugi po¬ krystaliczne po teim straceniu wprowadza sie do procesu kolowego w celu wytworze¬ nia dwuweglanu rodowego, jak to wspo¬ mniano powyzej.Zamiast zastepowac kwas weglowy w kazdej z dwóch faz opisanego naweglania mieszanina gazowa, zawierajaca jednocze¬ snie kwas weglowy i tlenki fosforu, mozna sie zadowolnic równiez zastepowaniem kwa¬ su weglowego mieszanina gazowa, zawiera¬ jaca jednoczesnie kwas weglowy i tlenki fo¬ sforu, tylko w jednej z faz naweglania, o których wspomniano powyzej. Jesli, na- przyklad, uzyta mieszanina gazowa jest zbyt uboga w kwas weglowy, aby móc slu¬ zyc w fazie wytwarzania dwuweglanu sodo¬ wego, mozna ja stosowac tylko w fazie wy¬ twarzania jednoweglanu amonowego, zas w fazie wytwarzania dwuweglanu sodowego — stosowac tylko czysty dwutlenek wegla.W powyzszych rozwazaniach brano je¬ dynie pod uwage chlorek sodowy i chlorek potasowy, jako wchodzace w sklad minera¬ lu. Faktycznie jedtnak mineraly, zawieraja¬ ce jednoczesnie chlorek sodu i chlorek po¬ tasowy, czesto zawieraja równiez znaczne ilosci soli magnezowych, a zwlaszcza chlor¬ ku magnezowego. W tym przypadku podczas dodawania do lugów macierzystych po stra¬ ceniu dwuweglanu sodowego amonjaku, mie¬ szaniny kwasu weglowego i tlenku fosforu oraz mineralu straca sie równiez fosforan amonowomagnezowy, a takze weglan amo¬ nowomagnezowy, jesli mieszanina gazowa nie zawiera dostatecznej ilosci tlenków fo¬ sforu, aby stracic calkowicie magnez. Osa¬ dy te mozna oddzielic, albo tez mozna je pozostawic w lugach pokrystalicznych; w tym ostatnim przypadku mieszaja sie one z chlorkiem potasu, fosforanem amonu i chlorkiem amonu, które krystalizuja na nich.Weglan amonowo - magnezowy, który, zgodnie z powyzszemi rozwazaniami, zmie¬ szany jest badzto z fosforanem amonowo- magnezowym, badz tez wraz z nim i z chlorkiem potasowym oraz chlorkiem amo¬ nowym, mozna przetworzyc na fosforan a- monowomagnezowy, jesli na mieszanine stala, zawierajaca ten weglan, podzialac no- wemi ilosciami gazu, zawierajacemi tlenki fosforu i, ewentualnie, kwas weglowy; pod dzialaniem tej mieszaniny weglan a- monowomagnezowy przetwarza sie na fo¬ sforan, zas inne skladniki mieszaniny nie podlegaja zadnej przemianie; kwas weglo¬ wy, towarzyszacy, ewentualnie, tlenkom fo¬ sforu, odzyskuje sie calkowicie w gazach pozostalosciowych po przeróbce, zwiekszo¬ ny o ilosc kwasu weglowego z weglanu amo- nowomagnezowego. - 2 - PL PL