Znane sa zawory zwalniajace do jedno¬ komorowych hamulców, dzialajacych spre¬ zonem powietrzem, wlaczone do przewodu wylotowego cylindra hamulcowego, przy- czem na narzad zamykajacy tych zaworów dziala przy zwalnianiu hamulca z jednej strony róznica miedzy chwilowem a naj- wyzszem cisnieniem w przewodzie glównym lub zbiorniku pomocniczym, z drugiej zas— cisnienie w cylindrze hamulcowym. Powyz¬ sze znane zawory zwalniajace posiadaja jednak wady, polegajace glównie na zbyt wielkiej liczbie przepon, zastosowanych do rozrzadu, oraz na ukladzie mechanizmu roz- rzadczego w zaworze. Wedlug wynalazku otwieranie i zamykanie zaworu zwalniaja¬ cego odbywa sie pod dzialaniem dwu na¬ rzadów rozrzadczych (tloków lub przepon), umieszczonych w kadlubie zaworu na wspól¬ nej osi, na których powierzchnie robocze dzialaja jednoczesnie wspomniane powyzej cisnienia oraz cisnienie atmosferyczne. Na¬ rzad rozrzadczy, znajdujacy sie pod cisnie¬ niem, panujacem w cylindrze hamulcowym, oraz pod cisnieniem atmosferycznem, moze byc przytern uksztaltowany jako grzybek zaworowy. Wskutek niewielkiego skoku wspomniany grzybek zaworowy moze dzia¬ lac równiez w pofozeniu podniesionem, co pozwala na zaoszczedzenie szczeliwa dla jednego narzadu rozrzadczego. Przy pew¬ nym szczególnym ukladzie narzadów roz¬ rzadczych drazki, laczace te narzady, moga byc nieuszczelnione, co stanowi równiez^yoszfcz&me ze WKgledti na unikniecie po- flraby stosowania dlawnic.* ^ N& rysftinku uwieczniono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia schematycznie w przekroju jeden z przykladów wykonania zaworu zwalniaja¬ cego w polozeniu, jakie zajmuje podczas jazdy; fig. 2 — tenze przyklad w polozeniu zwalniania hamulca; na fig. 3 i 4 przedsta¬ wiony jest drugi przyklad wykonania w po¬ lozeniu podczas jazdy i zwalniania; na fig. 5, 6 i 7 — trzeci przy&lad wykonania w po¬ lozeniach jazdy, zwalniania i w polozeniu, nastepujacem po hamowaniu; na fig. 8, 9 i 10 — trzy dalsze przyklady wykonania za¬ woru zwalniajacego.Zawór rozrzadczy Westinghouse'a / (fig. 1) jest w znany sposób polaczony z cylin¬ drem hamulcowym 2, zbiornikiem pomocni¬ czym 3 oraz przewodem glównym 8. Od wy¬ lotu 4 zaworu rozrzadczego / prowadzi przewód 5 do zaworu zwalniajacego 6, któ¬ ry moze byc równiez polaczony z cylindrem hamulcowym 2, jak wskazuje linja przery¬ wana 7. Dzieki takiemu polaczeniu zwalnia¬ nie hamulca, czyli odhamowywanie pocia¬ gu, rozpoczyna sie natychmiast przy odpo¬ wiednim wzroscie cisnienia w przewodzie glównym, niezaleznie od ewentualnego o- póznienia dzialania zaworu rozrzadczego 1.Zawór zwalniajacy 6 sklada sie z dwóch komór 9 i 1Q9 umieszczonych jedna nad dru¬ ga i polaczonych ze soba rura 11. Od dna komory 9 prowadzi do zbiornika pomocni¬ czego J przewód 12, polaczony prócz tego przewodem 13^ zaopatrzonym w zawór zwotny 14y z górna czescia komory 9. Po¬ dobne konstrukcje stosowano juz do innych celów w zaworach rozrzadczych hamulców, dzialajacych spreionem powietrzem. Ko¬ mora 10^ jest u dolu polaczona z przewo¬ dem 5, u góry zas posiada otwór 15, lacza* cy komore te z powietrzem zewnetrznym.W górnej komorze znajduje sie tlok16, któ¬ rego uszczelnione tloczysko 17 przechodzi £K2ez rure 11 i opiera sie na tloku 18, po¬ ruszajacym sie w dolnej komorze 10. Tlok 18 posiada podluzny kanal 19 i spoczywa na krazku 20.Fig. 1 przedstawia zawór rozrzadczy 1 w polozeniu jazdy i ladowania, przyczem oddzielone od siebie tlokiem 16 czesci ko¬ mory 9, mianowicie góma i dolna, napel¬ niaja sie przez przewody 12 i 13 powie¬ trzem, doplywajacem ze zbiornika pomoc¬ niczego. Niewielka róznica cisnien, dziala¬ jaca na tlok 16 w kierunku nadól, a powsta¬ jaca wskutek niejednakowych powierzchni roboczych (górnej i dolnej) tloka 16 o jed- nostronnem tloczysku 17, oraz ciezar oby¬ dwu tloków 16 i 18 zostaja wyrównane dzieki sprezynie 21, dzialajacej na tlok 18, wskutek czego przy calkowicie naladowa¬ nym hamtdou powstaje niewielkie cisnienie powietrza, skierowane w strone wylotu i zapewniajace calkowite opróznienie cylin¬ dra hamulcowego przez przewód 5 i otwór 19.Gdy zawór rozrzadczy przy obnizeniu sie cisnienia w przewodzie glównymi znaj¬ dzie sie w niepirzedstawiomeim na rysunku polozeniu podczas hamowania pociagu, wówczas powietrze wyplywa ze zbiornika pomocniczego 3 do cylindra hamulcowego 2, przyczem cisnienie w zbiorniku pomocni¬ czym zmniejsza sie. W zwiazku z tern obni¬ za sie równiez cisnienie w przewodzie 12 i pod tlokiem 16, podczas gdy cisnienie po¬ nad tym tlokiem pozostaje bez zmiany dzie¬ ki istnieniu zaworu zwrotnego 14. Wskutek tego na tlok 16 dziala nadól znaczna rózni¬ ca cisnien, dociskajaca tlok 18 do krazka 20, Jesli zawór zwalniajacy jast bezposrednio polaczony przewodem 7 z cylindrem hamul¬ cowym, wówczas na tlok 13. dziala od dolu cisnienie, panujace w cylindrze hamulco¬ wym, które jednak nie jest dostatecznie wy¬ sokie, aby przy normalnych warunkach ru¬ chu moglo podniesc tlok 18 z krazka 20.Gdy zawór rozrzadczy 1 w celu zwolnie¬ nia hamulca zostaje doprowadzany do po^ lozenia, przedstawionego na fig. 1, zapomo- — 2 —ca zwiekszania cisnienia w przewodzie glównym, wówczas powietrze z przewodu glównego przeplywa ponownie do zbiornika pomocniczego 3 i zwieksza cisnienie w tym zbiorniku. Wskutek tego wzrasta równiez cisnienie w przewodzie 12 i pod tlokiem 16, a róznica cisnien, dzialajaca na tlok 16 na- dól, zmniejsza sie dopóty, dopóki nie spad¬ nie ponizej cisnienia powietrza, przeplywa¬ jacego z cylindra hamulcowego i dzialaja¬ cego na tlok 18. Gdy to nastapi (fig. 2), tlok 18 podnosi sie z krazka 20 i powietrze wy¬ plywa z cylindra hamulcowego: 2 przez o- twór 19 nazewnatrz dopóty, dopóki cisnienie pod tlokiem 18 nie zmniejszy sie o tyle, ze tlok 16 przesunie tlok 18 ponownie nadól.W ten sposób konczy sie pierwszy okres zwalniania hamulca. Nastepne okresy zwal¬ niania osiaga sie przez dalsze zwiekszanie cisnienia w zbiorniku pomocniczym 3 zapo- moca stopniowego zwiekszania cisnienia w przewodzie glównym, az wreszcie cisnienie w zbiorniku pomocniczym osiagnie wysokosc cisnienia przy hamowaniu, a wiec cisnienia powyzej i ponizej tloka 16 stana sie jedna¬ kowe. Hamulec jest wówczas calkowicie zwolniony.Jesli polaczyc przewód 12 nie z pomoc¬ niczym zbiornikiem powietrza 3, lecz bez¬ posrednio z przewodem glównym 8, to otrzymuje sie taki sam sposób dzialania, jednak stopniowe zwalnianie hamulca od¬ bywa tsie przytem w czasie szybszym, gdyz nie zachodzi potrzeba wytworzenia w zbiorniku pomocniczym takiego cisnienia, jakie w danej chwili panuje w przewodzie glównym.W celu odhamowywania odprzegnietego wagonu mozna zawór zwrotny 14 otwierac recznie. Gdy to nastapi, wówczas wyrówny¬ wa sie cisnienie po obydwóch stronach tlo¬ ka 16. Trzon zaworu zwrotnego opiera sie na talerzu 32, zamykajacym otwór 33. Pod¬ noszac krazek 32 zapomoca odpowiedniego drazka, otwiera sie zawór 14. Jednoczesnie powietrze z przewodu 12 uchodzi przez otwór 33 nazewnatrz. Okolicznosc te mozna wykorzystac do obnizenia cisnienia, panu¬ jacego w zbiorniku pomocniczym, o ile o- siagnie ono niepozadana wysokosc.Zawór zwalniajacy wedlug fig. 3 rózni sie od przedstawionego na fig. 1 tern, ze dolny tlok 18 ma ksztalt tloka róznicowego, którego rozszerzona czesc 22 przesuwa sie w cylindrze 23, stanowiacym przedluzenie komory 10. Z cylindrem 23 laczy sie bezpo¬ srednio górna komora 9, przyczem górna czesc tego cylindra jest polaczona z powie¬ trzem zewnetrznem, dzieki czemu na dolna powierzchnie tloka 16 i górna powierzchnie tloka 22 dziala cisnienie atmosferyczne.Podczas gdy przewód 13 dochodzi, jak po¬ przednio, do komory 9 ponad tlokiem 16, przewód 12 prowadzi ponizej czesci 22 tlo¬ ka 18 do cylindra 23. Nadajac czesci 22 od¬ powiednie wymiary, mozna osiagnac calko¬ wite wyrównanie sil, dzialajacych na tloki 16 i 18 do góry i nadól, wskutek czego spre¬ zyna 21 staje sie zbedna. Sposób dzialania tegb zaworu zwalniajacego jest taki sam, jak zaworu zwalniajacego wedlug fig. 1. Na fig. 4 jest przedstawiony zawór w polozeniu zwalniania z tlokiem 18, odsunietym od krazka 20.Na fig. 5 jest przedstawiana odmiana wykonania zaworu zwalniajacego wedlug fig. 1, polaczona z urzadzeniem do wywo¬ lywania, w razie potrzeby, hamowania kon¬ cowego. W podobny sposób mozna równiez wykonac urzadzenie wedlug fig. 3.Drazek 24 krazka 20, zamykajacego o- twór 19 dolnego tloka, moze sie przesuwac w dnie komory 10 i jest zaopatrzony w plytke zaworowa 25, przylegajaca od dolu do otworu przelotowego 26 w dnie komory i przyciskana do niego zapomoca sprezyny 27. Plyilka 25 i sprezyna 27 znajduja sie w skrzynce 28, do której prowadzi przewód 29, polaczony ze zbiornikiem pomocniczym 3. Przewód 12 laczy w tym przykladzie wy¬ konania górna komore 9 z przewodem ?glównym 8, a nie ze zbiornikiem pomocni- — 3 -czyni; zawór zas zwalniajacy jest polaczo¬ ny bezposrednio z cylindrem hamulcowym przewodami 5 i 7.Podczas hamowania na tlok 16 komory 9 dziala nadól, jak powyzej wyjasniono, pewna róznica cisnien. Gdy róznica ta jest dostatecznie wielka, a mianowicie pokony¬ wa napiecie sjprezyn 21 i 27 oraz cisnienie, panujace w cylindrze hamulcowym i dzia¬ lajace na tlok 18, wówczas odsuwa plytke 25 od otworu 26 w dnie komory 10 (fig. 7) i przez przewód 29 plynie sprezone powie¬ trze ze zbiornika pomocniczego 3 do zaworu zwalniajacego, stad zas przez przewody 5 i 7 — do cylindra hamulcowego. Podczas gdy w zwyklych jednokomorowych hamul¬ cach powietrznych doplyw sprezonego po¬ wietrza do cylindra hamulcowego zalezy wylacznie od stosunku cisnien, panujacych w pomocniczym zbiorniku powietrza i prze¬ wodzie glównym, i zostaje przerwany przez zawór 30 przy osiagnieciu pewnego okre¬ slonego stosunku cisnien, to cisnienie w cy¬ lindrze hamulcowym przy zastosowaniu wynalazku zalezy jedynie od stosunku ci¬ snien w cylindrze i w przewodzie glównym.Gdy cisnienie w cylindrze hamulcowym przypadkowo zmniejszy sie, przy okreslo- nem cisnieniu w przewodzie glównym, badz wskutek tego, ze przez zuzycie klocków ha¬ mulcowych zwieksza sie zbytnio skok tlfoka cylindra hamulcowego, badz tez dlatego, ze nieszczelnosci cylindra hamulcowego wy¬ woluja straty na cisnieniu, wówczasi powie¬ trze doplywa ze zbiornika pomocniczego przez otwór 26 do cylindra hamulcowego i zwieksza w nim cisnienie. Fig. 6 przedsta¬ wia zawór zwalniajacy w polozeniu zwal¬ niania.Na fig. 8 jest przedstawiony przekrój zaworu zwalniajacego w innym przykla¬ dzie wykonania. W górnej komorze 9 jest umieszczony tlok 16, stanowiacy narzad rozrzadczy; czesci komory, oddzielone tym tlokiem, sa polaczone bezposrednio wzgled¬ nie poprzez zawór zwrotny 14 z przewodem glównym lub zbiornikiem pomocniczym, dolnej komorze 10 znajduje sie gniazdo 40 zaworu, pod którem jest umieszczona nasa¬ da 5 do przylaczenia przewodu, prowadza¬ cego do cylindra hamulcowego. Na gniez¬ dzie 40 spoczywa drugi narzad rozrzadczy 41 w ksztalcie grzybka zaworowego, na któ¬ rego górna powierzchnie dziala przez otwór 15 cisnienie atmosferyczne.Na fig. 9 sa przedstawione dwa tloki 42 i 43, na których powierzchnie zewnetrzne dziala najwyzsze i chwilowe cisnienie, pa¬ nujace w zbiorniku pomocniczym lub w przewodzie glównym, na powierzchnie zas wewnetrzne dziala cisnienie atmosferyczne.Miedzy temi 'tlokami jest umieszczony jako dalszy narzad rozrzadczy grzybek zaworo¬ wy 44, zamykajacy komore 45 z odgalezie¬ niem do cylindra hamulcowego i polaczony z tlokiem 43 zapomoca uszczelnionego tlo- czyska 46.Gdy przestrzen miedzy tlokiem 42 a grzybkiem zaworowym 44 jest polaczona z cylindrem hamulcowym, wówczas mozna (fig. 10) nie uszczelniac tloczyska 46. W tym przypadku w kierunku otwarcia zaworu dziala cisnienie, dzialajace na róznice po¬ wierzchni tloka 42 i grzybka zaworowego 44, przyczem cisnienie to wskutek wiekszej po¬ wierzchni tloka dziala w pozadanym kie¬ runku. Gdy powierzchnia grzybka zaworo¬ wego jest wieksza niz powierzchnia tloka, wówczas przestrzen miedzy grzybkiem 44 i tlokiem 43 mozna równiez laczyc z cylin¬ drem hamulcowym, gdyz w tym przypadku cisnienie, panujace w cylindrze hamulco¬ wym i dzialajace na te dwa narzady, dzia¬ laloby równiez w kierunku otwarcia za¬ woru. PL