Do wyrzucania torpedy z rury lodzi podwodnej uzywa sie powietrza sprezone¬ go pod cisnieniem 60 kg/cm2, zawartego w zbiorniku wyrzutowym o pojemnosci 135 li¬ trów* Za posrednictwem zaworu wyrzutowego dostaje isie powietrze ze wispomnianego zbiornika do rury wyrzutowej, Powietrze, znajdujace sie w rurze po wyrzuceniu torpedy, uchodzi na powierzch¬ nie morza skutkiem wtargniecia do rury wo¬ dy morskiej o cisnieniu, odpowiadajacem glebokosci, na jakiej znajduje sie rura (naogól miedzy 1 a 1,2 kg/cm2), tworzac przytem dlugotrwale i tak duze banki, ze widziec je mozna na odleglosc dwóch tysie¬ cy metrów. Ponadto skutkiem dlugotrwale¬ go wypelniania sie rury woda morska lódz podwodna moze zachowac stwe zaglebienie i polozenie tylko przy pomocy bardzo szyb¬ kiego ruchu, gdyz inaczej musialaby sie wynurzyc.Lódz podwodna zatraca skutkiem tego jedyna swa zalete, t. j. niewidocznosc, po* niewaz nieprzyjaciel moze scisle okreslic jej polozenie i scigac ja lub uniknac stor¬ pedowania.Wynalazek niniejszy ma za zadanie u- sunac te braki, a poza tern wykluczyc wplyw, jaki wyrzucenie serji torped wy¬ wiera na istatecznosc lodzi podwodnej.Wynalazek oparty jest na nastepujacych zasadach: uzycie do wyrzucania torped minimal-* hej ilosci powietrza pod niozliwie najwiek- szem cisnieniem; = P.s.J, * ^strzymanie wypierania torpedy w chwili, kiedy uzyskanie powyzszych wa¬ runków jest mozliwe; wyzyskanie w stosowny sposób ze¬ wnetrznego cisnienia wody morskiej na wnetrze rury do wyrzucania toiped, wresz¬ cie skierowanie powietrza uzytego do wy¬ rzucania torpedy do wnetrza lodzi podwod¬ nej przy pomocy wspomnianego wyzej ci¬ snienia wody morskiej.Za przedmiot rozwazania powyzszych zasad wziete sa dla przykladu wymiary ru¬ ry do wyrzucania torped typu francuskiego, których dlugosc wynosi 6,84 m, a srednica 0,543 m. Rura posiada zatem pojemnosc 1,583 m3, poza tern zas objetosc zbiornika powietrza (do wyrzucania torped) wynosi 0,135 m3 przy cisnieniu 60 kg/cm2, czyli in- nemi slowy 8,1 m3 przy cisnieniu 1 kg/cm2.Przy maksymalnem, dopuszczalnem ci¬ snieniu w rurze 2,7 kg/cm2 wynosi ilosc po¬ wietrza, uzytego do wyparcia torpedy 1.583x2,7 = 4,37 m3, a wiec pozostaje ja¬ ko reszta: 8,1 m3 — 4,27 m3 = 3,83 m3 po¬ wietrza, które nie jest potrzebne, a ponad¬ to przyczynia sie do zwiekszenia baniek po¬ wietrza i przedluza ich wydobywanie sie.Poniewaz cisnienie 60 kg/cm2 jest do¬ statecznie wysokie, przeto mozna cisnienie 2,7 kg/cm2, a ze wzgledu na straty 3 kg/cm2, stosowac nie na calej dlugosci rury, lecz tylko na przestrzeni 3,4 m.W takim razie objetosc powietrza po¬ trzebna do wyrzucenia torpedy równa sie 3,4x0,2315x3 = 2361 litrów, przy cisnie¬ niu 1 kg/cm2, a cisnienie, przy którem na¬ lezy wstrzymac wypieranie torpedy, wy¬ nosi: 8100 — 2361 135 = 42,52 kg/cm2.Szybkosc torpedy po przebyciu 3,4 m dlugosci rury obliczona jest na podstawie ogólnego wzoru na energje kinetyczna gdzie M oznacza mase torpedy, P — ci¬ snienie na cm2, s — przekrój torpedy, a d — dlugosc przestrzeni, na której stoso¬ wane jest cisnienie.Poniewaz torpeda podlega od wewnatrz cisnieniu wypierajacemu 2,7 kg/cm2, a od zewnatrz cisnieniu wady morskiej, przeto cisnienie wypadkowe, wywierane na torpe¬ de, wynosi ich róznice i j. 1,7 kg/cm2.Poniewaz ciezar torpedy 0,5334 wyno¬ si 1525 kg, przeto szybkosc v równa sie: 2X1,7X0.2315X3,4*9,81 1525 — 13,14 misek.W chwili dojscia torpedy do konca ru¬ ry cisnienie zmniejszy sie proporcjonalnie 6,84 do t. j. bedzie wynosic okolo 3,40 1,3 kg/cm2.Jezefli jednoczesnie ze wstrzymaniem wypierania torpedy otworzy sie otwór, znajdujacy sie w tylnej czesci rury do wy¬ rzucania torped, to powietrze ujdzie do wnetrza lodzi podwodnej, a tern samem w chwili dojscia torpedy do konca rury cisnie¬ nie powietrza opadnie ponizej 1 kg/cm2 czyli innemi slowy ponizej cisnienia, wy¬ wieranego od zewnatrz przez slup wody morskiej, a wóda morska w miare uchodze¬ nia powietrza do wnetrza lodzi podwodnej bedzie wypelniac rure, nie dopuszczajac do uchodzenia powietrza na powierzchnie.Okolicznosc ta ma jeszcze inne, powaz¬ niejsze znaczenie.Poniewaz lodzie podwodne przy wy¬ rzucaniu serji torped wynurzaja przód swój pod wplywem naglej straty ciezaru skut¬ kiem jednoczesnego wystrzalu, a uzyta w mysl wynalazku ilosc powietrza jest znacz¬ nie mniejsza niz dotychczas i cisnienie po¬ wietrza w rurze juz nie istnieje, przeto wy¬ pelnianie sie rur woda morska jest znacz- l -iue szyDsze (w praktyce trwa ono mniej mz dwie sekundy), a lódz podwodna moze dzieki temu wyrzucic serje torped w cza¬ sie bezruchu, bez jakiejkolwiek tendencji do wynurzania sie.Na rysunkach jeit uwidocznione sche¬ matycznie w postaci przykladu urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalaizku.Fig, 1 przedstawia podluzny przekrój, stosowanego obecnie zaworu wyrzutowego, fig, 2 — czesciowy przekrój zaworu rózni¬ cowego wedlug wynalazku, a fig. 3 — ogól¬ ny uklad poszczególnych narzadów wraz z mechanizmem do samoczynnego urucho¬ miania kurka zamykajacego w zaworze róz¬ nicowym, jak i kurka zamykajacego mre, sluzaca do odprowadzania powietrza z ru¬ ry wyrzutowej do wnetrza lodzi podwod¬ nej.Zawór róznicowy systemu T. L. T.( przedstawiony na fig. 1 zmieniony jest o tyle, ze powietrze z zaworu róznicowego (fig. 2) prowadzi sie do rury A zaopatrzo¬ nej w kurek zamykajacy B (fig. 2).Z samej zasady, na jakiej oparty jest uzywany obecnie zawór wyrzutowy, wyni¬ ka, ze po zamknieciu kurka B, t. j, po po¬ wstrzymaniu uchodzenia powietrza z zawo¬ ru róznicowego (fig. 1), zawór wyrzutowy( ze wzgledu na róznice cisnien wywieranych na jego obie strony, zamknie sie samoczyn¬ nie.Powietrze moze uchodzic do wnetrza lodzi podwodnej przez otwór w górnej i tylnej czesci rury wyrzutowej, przyczem srednica otworu równa sie srednicy rury wyrzutowej. Nad otworem tyin osadzona jest nasada rurowa, wyposazona w kurek zamykaj acy N, Poniewaz szybkosc torpedy w rurze wyrzutowej wynosi okolo 13 m/sek, przeto po uplywie 0,3 sek od rozpoczecia wypie¬ rania torpedy (t. j. od otwarcia zaworu róznicowego) torpeda przesunie sie w ru¬ rze 3,4 m, W tej wlasnie chwili kurek B, sluzacy ido powstrzymywania dzialania wy¬ pierajacego, powinien zanuloiac sie t. j. przerwac uchodzenie powietrza z zaworu róznicowego, a kurek do odprowadzania powietrza do wnetrza lodzi podwodnej N powinien sie otworzyc (fig. 3).Po odprowadzeniu powietrza do wne¬ trza lodzi podwodnej i wypelnieniu rury woda morska zamyka sie wspomniany ku¬ rek N* Samoczynne uruchomienie obydwóch tych kurków odbywa sie przy pomocy cy¬ lindra powietrznego C (fig. 3). Cylinder ten polaczony jest z cylindrem D (fig. 3), którego trzon Hakowy dziala na zawór wy¬ rzutowy SL.Trzon E tloka cylindra C posiada prze¬ dluzenie, stanowiace trzon tlokowy cylindra F, który pelni funkcje glicerynowego ha¬ mulca hydraulicznego, Zapomoca nastawnej sruby G mozna regulowac czas trwania sko¬ ku tloków.Trzon E posiada wystep H, uruchomia¬ jacy opórke /, która utrzymuje kurek B w polozeniu otwartem. Skoro wystep H uru¬ chomi opórke zatrzymowa /, sprezyna R odciaga kurek B do polozenia zamknietego.W ten sposób nastepuje wstrzymanie do¬ plywu powietrza wyrzutowego.Przy pomocy wystepu J trzon K i wy¬ step L uruchomiajacy opórke zatrzymowa Af, oswobadzaja sprezyne i?1, która od¬ ciaga kurek N do polozenia otwartego, dzieki czemu rozpoczyna sie uchodzenie powietrza, uzytego dio wyrzucenia torpedy do wnetrza lodzi podwodnej. Na rurze od¬ prowadzajacej powietrze umieszczony jest (niezaznaczony na rysunku) inny kurek, którego zadaniem jest niedopuscic wody morskiej do przedzialu/Kurek ten urucho¬ miany jest elektromagnetycznie. Przewo¬ dy, wzbudzajace cewke, zakonczone sa dwoma stykami, które sie mieszcza we¬ wnatrz rury odprowadzajacej powietrze wypierajace torpedy. Kiedy zatem woda morska po wypelnieniu rury wyrzutowej zacznie sie wlewac do wnetrza lodzi, to - 3 -styki te zastana przez nia zwarto, a zatem obwód wzbudzajacy zamkniety, skutkiem czego cewka uruchomi kurek i doprowadzi go do polozenia zamknietego.Powyzszy przyklad wykonania wyna¬ lazku nie jest przykladem ograniczajacym, lecz rózne jego odmiany, dotyczace np. za¬ stosowania go do rur innego tytpu, objete sa ramami wynalazku. PL