Wynalazek dotyczy tego rodzaju urza¬ dzen sygnalizujacych pozar, które sa za¬ opatrzone w przyrzady sygnalowe, samo¬ czynnie sygnalizujace zarówno wybuch po¬ zaru, jak i niesprawnosci urzadzenia i w których prryrzady sygnalowe sa tak wyko¬ nane, ze sa uruchomiane zapomoca pradów dozorczych. Obwody stanowia boczniki, przechodzace przez pomieszczenia, podle¬ gajace ochronie, i skladajace sie z galezi o dwóch przewodach, polaczonych ze soba szeregowo poprzez zródlo pradu i przekaz¬ nik dozorczy. Kazdy z tych przewodów w kazdem chronionem pomieszczeniu posiada dwa przerywacze pradu, przerywajace w razie powstania pozaru prad w obwodzie, do którego sa przylaczone. Wynalazek jest oparty na fakcie, ze przerwy w obwodzie dozorczym, które moga byc spowodowane przez niesprawnosci w ukladzie przewo¬ dów elektrycznych, zdarzaja sie nader rzad¬ ko w obydwóch przewodach galezi jedno¬ czesnie, podczas gdy wybuch ognia zawsze spowoduje przerwe w obu przewodach od¬ galezienia. Okolicznosc ta jest wyzyskana przez niniejszy wynalazek do dozoru sy¬ gnalów, sygnalizujacych pozar lub nie¬ sprawnosc w dzialaniu urzadzenia. W tym celu narzady, sygnalizujace pozar i nie¬ sprawnosc w dzialaniu urzadzenia, sa w mysl wynalazku dozorowane przez wspo¬ mniany przekaznik dozorczy i jeden lub kil¬ ka przekazników, wskazujacych niespraw¬ nosc w dzialaniu urzadzenia, przyczem te ostatnie przekazniki sa tak wykonane, ze pod wplywem przerywaczy parado, wlaczo-nydh w pfzewocjty bocznika, lacza sie z sy¬ gnalem, wskazujacymi niesprawnosc w dzia- lanid urzadzenia,'gdy przerywa ma miejsce w jednym tylko przewodzie odgalezienia, i sygnalem pozarowym, gdy przerwa! zaszla w obydwóch przewodach odgalezienia.Urzadzenie w mysl wynalazku najlepiej jest wykonac w taki sposób, aby prad nor¬ malnie przeplywal przez bocznik i wlaczo¬ ny wen przekaznik dozorczy. Aby mozltwie najbardziej zmniejszyc zuzycie pradu, przez wspotmniane przekazniki, wskazujace niesprawnosci w dzialaniu urzadzenia, nor¬ malnie prad nie przeplywa, przyczem sa one tak wykonane, ze wprawia je w ruch przekaznik dozorczy, który wskutek umie¬ szczenia go w boczniku bedzie pozbawiony pradu zarówno w przypadku pozarni, jak i w przypadku niesprawnosci w dzialaniu urzadzenia. Najlepiej jest obwody przekaz¬ ników, wskazujacych niesprawnosci w dzia¬ laniu urzadzenia, poddac dozorowi prze¬ kaznika dozorczego w taki sposób, ze zosta^ ja one zamkniete przez bocznik, gdy prze¬ kaznik dozorczy zostaje pozbawiony, pra¬ du w nastepstwie niesprawnosci w bocz¬ niku.Wynalazek jest opisany ponizej doklad¬ niej, a na rysunku przedstawiono schematy polaczen ukladów urzadzen do sygnalizo¬ wania pozarów odpowiednio do rozmaitych postaci wykonania wynalazku.Na fig. 1 litera Ax jest oznaczony bocz¬ nik, polaczony z aparatem centralnym, li¬ tera zas A2 jest oznaczony podobny bocz¬ nik, polaczenia któreigo nie sa jednak uwi¬ docznione w szczególach, gdyz sa one iden¬ tyczne do polaczen bocznika Ax.Jeden przewód Z,! kazdego, bocznika od¬ chodzi od jednego bieguna (np. dodatniego) baterji B1 i zawiera szereg termostatycz¬ nych par kontaktów a normalnie zamknie¬ tych, przyczem na koncu jest polaczony przez uzwojenie przekaznika R z drugim przewodem L2 bocznika, idacym wstecz równolegle do przewodu ia ptzez szereg termostatycznych par kontaktów 6. Pary kontaktów a i 6 sa odpowiednio polaczone parami w jednostki T. Przewód L2 nie jest bezposrednio polaczony z drugim biegunem baterji (biegunem ujemnym), lecz przedtem przechodzi przez normalnie zamknieta pa¬ re kontaktów kx w zespole kontaktów prze¬ kaznika R oraz przez opór FM. Najlatwiej bedzie zrozumiec caly uklad z nastepuja¬ cego opisu sposobu jego dzialania.Normalnie uzwojenie przekaznika do¬ zorczego R jest wzbudzane pradem, prze¬ plywajacym przez zamkniety bocznik, przy¬ czem para kontaktów k1 jest zamknieta, in¬ ne zas pary kontaktów sa otwarte.Jezeli bocznik A1 bedzie wprawiony w dzialanie przez pozar w taki sposób, ze pa¬ ry kontaktów a, b jednego lub kilku termo¬ statów zostana otwarte, to przewody L± i L2 zostana przerwane i uzwojone przekaz¬ nika R zostanie pozbawione pradu, tak ze przekaznik zwolni swoja kotwice. Para kontaktów k± zostanie otwarta, lecz w da¬ nym przypadku nie powoduje to nastepstw; pozostale pary kontaktów zostana zamknie¬ te. Uzwojenie przekaznika dozorczego R zostanie wówczas zwarte przez pare kon¬ taktów k2, lecz to takze bedzie bez znacze¬ nia w danym przypadku. Z powodu za¬ mkniecia pary kontaktów &3 przekaznik 77?, dzialajacy z opóznieniem, zostaje wlaczony w obwód, biegnacy od dodatniego bieguna baterji B1 przez przewód c, przekaznik TR i pare kontaktów ks do ujemnego bieguna baterji Bv Gdy po uplywie pewnego czasu przekaznik TR przyciagnie swa kotwice, to, przez zamkniecie przednie} pary kontaktów lr1 i tylnej pary kontaktów fr1 w normalnie nieczynnym przekazniku FR, wskazujacym niesprawnoisc w dzialaniu urzadzenia1 ze¬ wrze on normalnie pozostajace pod pradem uzwojonie przekaznika pozarowego BR, który zwalnia swa kotwice i zamyka swe tylne pary kontaktów. Przez zamkniecie pary kontaktów brx ujemny biegum baterji Bt zostaje polaczony % Jedija szyna zbiorcza - 2 —MSK, podczas gdy druga szyna zbiorcza PSK jest polaczona przez zamkniecie pary kontaktów lr2 przekaznika TR i przewód c z biegunem dodatnim baterji Bt, Dzwonki alarmowe AK i lampa alarmowa AL, wla¬ czone miedzy szyny zbiorcze, zaczynaja dzialac i sygnalizuja wybuch pozaru. To, ze ogien powstal w obrebie bocznika A1% jest wskazane przez lampke sygnalowa SL, po¬ laczona jedynie z bocznikiem Ax\ lampka ta, gdy przekaznik R zostanie pozbawiony pradu, bedzie polaczona przez przewód c i zamkniete kontakty k4 oraz ks przekaznika dozorczego R z baterja B±.Uzwojenie glównego przekaznika sygna¬ lizujacego pozar HBS jest normalnie pola¬ czone w szereg z uzwojeniem przekaznika sygnalizujacego pozar BR i idlatego otrzy¬ muje zbyt malo pradu, azeby uruchomic glówny przekaznik sygnalizujacy pozar HBS. Pto przyciagnieciu kotwicy przez prze¬ kaznik TR, uzwojenie glównego przekazni¬ ka sygnalizujacego pozar HBS zostaje bez¬ posrednio polaczone z baterja przez za¬ mkniete pary kontaktów lr1 i fr1 oraz br1 i w ten sposób otrzymuje dostateczna ilosc pradu, aby zaczac dzialac i przekazac sy¬ gnal do glównej skrzynki pozarowej.Jezeli zachodzi pojedyncza przerwa w jednym lub w drugim przewodzie bocznika AlA np. w przewodzie L2, to prad bedzie przerwany przez przekaznik dozorczy R, który zwalnia swoja kotwice i otwiera i zamyka te same pary kontaktów w swoim zespole kontaktów, jak powyzej bylo wska¬ zano. W tym przypadku prad przeplynie od dodatniego bieguna baterji B1 przez przewody Lx i L2, które sa polaczone rów¬ nolegle, gdyz pirzewód L2 zostaje przela¬ czony przez pare kontaktów k6 od ujemnego bieguna baterji do jej bieguna dodatniego, poprzez pary kontaktów k2 i k5i dalej przez przewód d, przez przekaznik wskazujacy niesprawnosci FR, a od tego ostatniego do ujemnego bieguna baterji 5r Przekaznik FR zostaje wtedy zasilony pradem, prze¬ plywajacym przez zamkniety przewód Llf pare kontaktów k6 do dodatniego bieguna baterji i otwiera swoja pare kontaktów tyl¬ nych frlt a zamyka przednia pare kontak¬ tów /r2. Ma to miejsce nim uzwojenie -dzia¬ lajacego z opóznieniem przekaznika TR, który jest wlaczony w obwód w sposób po¬ wyzej opisany, zostanie wzbudzone. W ten sposób zapobiega sie zwarciu uzwojenia przkaznika BR przez pare kontaktów fr1 i dlatego przekaznik ten pozostaje pod pra¬ dem po przyciagnieciu kotwicy przez prze¬ kaznik TR. W nastepstwie tego uzwojenie przekaznika HBS pozostaje nadal pozba¬ wione pradu i w ten sposób arii przyrzady alarmujace AK, ani glówna skrzynka po¬ zarowa nie alarmuja.Lampa sygnalowa FL i dzwonek sygna¬ lowy FK, sygnalizujace niesprawnosc w dzialaniu urzadzenia, sa polaczone z bate¬ rja przez pare kontaktów fr2 przekaznika FR i przewód c. Równiez jak poprzednio przynalezna bocznikowi Ax lampa sygnalo¬ wa SL zostaje wlaczona i w ten sposób wskazuje, ze niesprawnosc w dzialaniu u- rzadzenia mozna znalezc w boczniku Ax.Przerwa w przewodzie L2 dziala w spo¬ sób podobny do powyzej opisanego.Jezeli zachodzi jednostronne uziemienie, to przez uzwojenie przekaznika IR, polaczo¬ nego z ziemia i ze srodkowym punktem ba¬ terji B, bedzie przeplywal prad przez po¬ lowe baterji i przewód, w którym zaszlo u- ziemienie, wskutek czego w przekazniku tytm zostana zamkniete pary kontaktów ]rx i /r2. Przez to lampa JL, sygnalizujaca uzie¬ mienie, zostaje wlaczona przez przewód c i pary kontaktów fr1 i jr2 do dodatniego i ujemnego bieguna baterji i wskazuje, ze niesprawnosc polega na uziemieniu. Jedno¬ czesnie lampa sygnalowa FL i dzwonek sy¬ gnalowy FK sa wlaczone.Gdy zachodzi zwarcie, przekaznik do- zorczy R zwalnia swoja kotwice jak zwy¬ kle. Prad z baterji B przeplywa przez miej¬ sce zwarcia i pare kontaktów kx\ w ten spo- — 3 —sób baterja bedzie zwarta az do chwili, gdy przekaznik dozórczy R zwolni swoja kotwi¬ ce, co nastepuje, praktycznie biorac, na¬ tychmiast. Tem nie mniej, aby ochronic pa¬ re kontaktów k± od przepalenia sie, miedzy baterja a para kontaktów k± jest wlaczony opór FM poza innemi odgalezieniami od wspomnianego bieguna baterji. W tym przy¬ padku przekaznik FR, wskazujacy nie¬ sprawnosci w dzialaniu urzadzenia, jest wlaczony w obwód, biegnacy od dodatniego bieguna baterji przez przewód Lv pare kontaktów k6 i przekaznik FR do ujemnego bieguna baterji. W ten sposób dzialanie be¬ dzie takie samo, jak przy zwyklej prze¬ rwie.W przypadku podwójnego uziemienia dzialanie bedzie takie samo, jak w przy¬ padku zwarcia, przyczem jezeli uziemienia nie sa jednakowe, uzwojenie przekaznika JR zostaje wlaczone w obwód jak w przy¬ padku pojedynczego uziemienia i przekaznik JR wlacza lampe JL, sygnalizujaca uzie¬ mienie.W przypadku podwójnej przerwy, co do której przyjmuje sie, ze moze ona miec miejsce tylko w razie wybuchu pozaru, na¬ stepuje w chwili przerwy zwiekszenie na¬ piecia naskutek samoindukcji, tak ze mozna dbawiac sie przebicia izolacji w jakimkol¬ wiek slabym punkcie przewodu. Tego ro¬ dzaju niesprawnosc lub inna niesprawnosc, zachodzaca w tej chwili, nie powinna jed¬ nak przeskodzic przekazaniu sygnalu alar¬ mowego bez wzgledu na to, czy niespraw¬ nosc zachodzi po jednej lub po drugiej stronie pary kontaktów termostatu, wpra¬ wionego w dzialanie. Mozna dla przykladu przyjac, ze termostat, oznaczony znakiem Ta, zaczal dzialac i przerwal obydwa prze¬ wody L-l i L2 i ze w chwili tej przerwy za¬ szlo miedzy przekaznikiem dozórczym R a termostatem naprzyklad w miej ecu I prze¬ bicie, czyli nastapilo zwarcie. W tym przy¬ padku przebicie pociaga za sob?^ zwarcie uzwojenia przekaznika dozorczego R i w ten sposób dopomaga do pozbawienia uzwoje¬ nia przekaznika pradu. W tym przypadku niesprawnosc bedzie jeszcze bardziej za¬ pewniala pozbawienie przekaznika dozor¬ czego R pradu. Jezeli przebicie nastapi mie¬ dzy termostatem i baterja, np. w punkcie //, to nie wywiera ono szkodliwego wply¬ wu na sygnal alarmowy, poniewaz wskutek powstania przerwy w obwodzie termostatu przekaznik FR, wskazujacy nieprawidlowo¬ sci w dzialaniu urzadzenia, nie moze byc wzbudzony.W ukladzie wedlug schematu fig. 1 o wielu bocznikach przekaznik dozorczy R i lampa sygnalizujaca SL, wyszczególniajaca dany bocznik, znajduja sie w centrali; in¬ ne przekazniki i lampy sygnalowe sa wspól¬ ne wszystkim bocznikom. W uzupelnieniu opisanych urzadzen zapasowa baterja B2 moze byc polaczona z odpowiedniemi para¬ mi kontaktów zespolu kontaktów przekazni¬ ka dozorczego R.Fig. 2 przedstawia inna postac wykona¬ nia, w której w kazdym przewodzie bocz¬ nika jest przewidziany osobny Jprzekaznik FR1 lub FR2, wskazujacy niesprawnosci w dzialaniu urzadzenia. W podanym tu przy¬ kladzie uzwojenia tych przekazników sa wlaczone miedzy srodkowy punkt baterji B i jeden z przewodów Llf L2 poprzez nor¬ malnie otwarte pary kontaktów k7 lub k8 w przekazniku dozorczym R. Uzwojenie prze¬ kaznika R zostaje pozbawione pradu w spo¬ sób opisany powyzej, zarówno w przypad¬ ku pozaru, jak tez i w przypadku niespraw¬ nosci w dzialaniu urzadzenia. Dwa przewo¬ dy Lx i L2 na koncu bocznika przeciwleglym baterji, to jest tam, gdzie przewody sa po¬ laczone z uzwojeniem przekaznika dozor¬ czego R, sa polaczone ze srodkiem baterji B. Przekazniki, wskazujace niesprawnosci w dzialaniu urzadzenia, sa wtedy wlaczone równolegle do odpowiednich przewodów Lx lub L2 odpowiednio miedzy srodkiem bate¬ rji z jednej strony i punktami m1 i m2 na odpowiednich przewodach z drugiej stro- — 4 —ny. Pomiedzy temi ostatniemi punktami i odipowicdniemi biegunami baterji sa wla¬ czone opory M1 i M2, które powoduja po polazeniu przewodu przez przekaznik do- zorczy R glówna czesc spadku napiecia po¬ miedzy odpowiedniejni biegunami a srod¬ kiem baterji. Przewody Lx i L2 sa wtedy polaczone boeznikowo wzgledem przekaz¬ ników i maja taki maly opór, ze zwieraja odpowiednie przekazniki w przypadku, gdy niema zadnej przerwy w przewodach. Jezeli jednak jeden z przewodów zostanie prze¬ rwany, to uzwojenie odnosnego przekazni¬ ka otrzyma doplyw pradu poprzez odpo¬ wiednie opory Mx i M2, tak ze w ten spo¬ sób przekaznik zostaje uruchomiony i zwal¬ nia sygnal. W przypadku pozaru obydwa przekazniki FR1 i FR2 dzialaja, przekaznik pozarowy BR zostaje zwarty przez pary kontaktów g i h pierwszego przekaznika i glówny przekaznik pozarowy HBS zostaje wprawiony w dzialanie. Przy tej postaci wykonania przekaznik TR, dzialajacy z o- póznieniem i uwidoczniony na fig. 1, moze byc opuszczony. Sygnaly, lampy i podobne przyrzady sygnalizacyjne imoga byc umie¬ szczone w sposób podobny do podanego na Jfe. 3.Fig. 3 przedstawia zmiane ttóadu we¬ dlug fig. 1. Dwa przewody La i L2 sa w tym przypadku polaczone szeregowo po¬ przez opór W2 i przekaznik dozorczy R.Zostaja one polaczone równolegle, gdy u- zwojenie przekaznika dozórczego R zostaje pozbawione pradu i w ten sposób punkt srodkowy uzwojenia tego przekaznika R zo¬ staje polaczony przez pare kontaktów k9 i przekaznik alarmowy AR z ujemnym bie¬ gunem baterji B.Uzwojenie przekaznika AR normalnie otrzymuje prad, przeplywajacy przez pare kontaktów k10 oraz opór w19 i blokuje wte¬ dy sygnal alarmowy. Gdy uzwojenie prze¬ kaznika dozorczego R zostaje pozbawione pradu, przewód L2 zostaje polaczony z do¬ datnim biegunem baterji poprzez pare kon- - taktów-&llf przyczem opór w1 zapobiega zwarciu baterji. Jezeli uzwojenie przekaz¬ nika dozorczego R jest wzbudzone przez niesprawnosc w boczniku, np. przez przerwe w przewodzie Lv to prad bedzie nadal prze¬ plywal przez uzwojenie przekaznika alar¬ mowego AR po otwarciu pary kontaktów ^io» zdyz bedzie en przeplywal wtedy od dodatniego bieguna baterji przez pare kon¬ taktów kQ i drugi przewód L2. W ten spo¬ sób nie moze byc wyslany zaden sygnal po¬ zarowy. Niesprawnosc w dzialaniu urzadze¬ nia moze byc wskazana w jakikolwiek od¬ powiedni sposób, np. zapomoca przekazni¬ ka FR, wskazujacego niesprawnosc w dzia¬ laniu urzadzenia i wlaczonego w obwód za posrednictwem pary kontaktów k12. W ra¬ zie pozaru obydwa przewody Lx i L2 zosta¬ ja przerwane, a uzwojenie przekaznika do¬ zorczego R pozbawione pradu. Poniewaz obydwa przewody sa przerwane w srodku uzwojenia przekaznika dozorczego R i wo¬ bec tego niema napiecia, uzwojenie prze¬ kaznika alarmowego AR zostaje pozbawio¬ ne pradu. Przekaznik alarmowy i wskazu¬ jacy niesprawnosci w dzialaniu urzadzenia najlepiej jest umiescic, jak w poprzednio opisanych postaciach wykonania, to jest ja¬ ko wspólne dla calego szeregu boczników, polaczonych z tym samym centralnym apa¬ ratem.Wynalazek moze byc zastosowany do instalacyj, sygnalizujacych pozar, o skrzyn¬ kach alarmowych, wprawianych w ruch od¬ recznie, zamiast samoczynnych termosta¬ tów i moze byc dalej zastosowany do urza¬ dzen, zalewajacych ogien woda, o samo¬ czynnych przyrzadach do gaszenia ognia, przyczem narzady przerywajace sa odpo¬ wiednio uruchomiane przez dowolny narzad urzadzenia, który zaczyna dzialac w razie pozaru. PL