Wynalazek niniejszy dotyczy ciagówek, w szczególnosci zas ich kól pedniowych.W ciagówkach zwyklej konstrukcji przed osadzeniem na pedni mechanizmu kola pedniowego nalezy zdjac jedno z tyl¬ nych kól napedzajacych, co jest trudne ze wzgledu na ciezar tego kola.Konstrukcja wedlug wynalazku umozli¬ wia latwe osadzenie ma pedni kola pednio¬ wego i mechanizmu napedzajacego bez zdej¬ mowania jakiejkolwiek czesci ciagówki, dzieki1 czemu umieszczenie urzadzenia wy¬ maga bardzo malo czasu i pracy. Ta cecha ma szczególni znaczenie z punktu widzenia handlowego wykorzystiania budowy kola pedniowego, zmniejsza bowiem w znacz¬ nym stopniu koszt zmontowania kola ped¬ niowego.Druga ceche charakterystyczna wynalaz¬ ku stanowi to, ze kolo pedniowe ciagówki wedlug wynalazku moze byc wlaczane przez jej kierowce, skutkiem czego nape¬ dzane jest zapomoca silnika ciagówki, lub tez moze byc wylaczane przez uruchomie¬ nie dzwigni i bedzie ono nieczynne wtedy, gdy ciagówka zostaje uzyta do innych ce¬ lów.Dalsze cechy wynalazku sa podlane w ponizszym opisie.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok zgóry na ciagówke, wyposazona w kolo ped¬ niowe wdlug wynalazku, fig. 2 — przekrójwzdluz Ifójl 2—% oznaczonej na fig. 1, fig. 3^—- widok urzadzenia zgary uwidocz- niajjacy sposób, w jaki umieszcza, slf je na: ciagówce lub zdejmuje sie z rój,'-fig. 4 — przekrój wzdluz linjiJ 4—4, oznaczonej na fig 2, przyczem pewne czesci zostaly usu¬ niete celeta lepszego uwidocznienia kon¬ strukcji.Ciagówka oznaczona jest ogólnie na ry¬ sunku liczba 10. Ulepszone kolo pedniowe jest przymocowane w zwykly sposób do jedmeiji scianki skrzynki pedniowej 12, bez¬ posrednio od wewnetrznej strony tylnych kól 11, przyczem w skrzynce pedniowej przewidziany jest okragly otwór 13, w celu umozliwienia przymocowania do niej kola pedniowego. W skrzynce pedniowej osa¬ dzone jest stozkowe kolo zebate 14 na wa¬ le napedzajacym pedni i napedzajace u- lepszone kolo pedniowe.Skrzynka rurowa 15 wyposazona jest w kryze pierscieniowa 16, przymocowana do niej nad otworem 13 zapomoca licznych srub 17. Skrzynka 15 ma przekrój kolowy czyli ksztalt rury i wystaje z pedni daleko nazewnatrz, przyczem na koncu jej jest o- sadzone lozysko kulkowe 18, Z kryzy 17 wystaje do wewnatrz przez otwór 13 wy¬ step 19 o przekroju w ksztalcie odwróco¬ nej litery U. W koncu tego wystepu jest osadzone drugie lozysko 20 na jednej linji z otworem 13 i lozyskiem 18.Stozkowe kolo zebate 21, stale zazebia¬ jace sie z kolem zebatem 14, tworzy nie- razdzielna calosc z tuleja 22, osadzona w lozysku kulkowem 20 i wystajaca naze¬ wnatrz w taki sposób, iz przylega do kry¬ zy 16. W otwór tulei 22 wchodzi wewnetrz¬ ny koniec walu 23 kola pedniowego tak, by sie mógl obracac, podczas gdy zewnetrz¬ ny koniec tego walu jest podobnie osadzo¬ ny w lozysku kulkowem 18. Zatem wal 23 przechodzi podluznie przez skrzynke i jest tak osadzony, by mógl sie obracac w lo¬ zysku kulkowem 18 i w tulei 22. Wewnetrz¬ ny koniec walu 23 jest zaopatrzony w na¬ kretke 41, przymocowujaca tuleje do walu.Zewnetrzny koniec walu 23 wystaje z lozyska 18 i jest wyposazony w odcinek 24 z zeberkami, do którego jest przymocowane koto pedniowe 25, zaopatrzone w plytke blaszana, przymocowana do zeber 24 za¬ pomoca rozszczepionej tulei 26, scietej stozkowo, wspóldzialajacej z temi zebrami.Ta tuleja jest wcisnieta w stozkowe sciety otwór srodkowy kola pedniowego zapomo¬ ca nasrubka 27, nakreconego na koniec walu 23. Jest to zwykly sposób przymoco¬ wywania' kola pedniowego lub narzadu po¬ dobnego do walu z zeberkami i nie stanowi czesci niniejszego wynalazku.Z powyzszego wynika, ze gdy obraca sie kolo zebate 14, co stale maj miejsce pod¬ czas dzialania silnika ciagówki i wlaczenia sprzegla, wówczas zostaje równiez nape¬ dzane kolo zebate 21, obracajace tuleje 22 w lozysku kulkowem 20. Poniewaz wal 23 jest osadzony obrotowo w tej tulei, wiec nie bedzie on przytem napedzany, a kolo pedniowe 25 bedzie znajdowac sie w stanie spoczynku. Pomiedzy tuleja 22 i walem 23 jest umieszczone sprzeglo klowe, urucho¬ miane recznie i sluzace do sprzegania ra¬ zem tych dwóch narzadów oraz nadania w razie potrzeby wskutek tego napedu kolu pedniowemu zapomoca kola zebatego 21.Zewnetrzny koniec tulei 22 wyposazo¬ ny jest w pewna ilosc zeber 28a przyczem srodkowy odcinek walu 23 posiada podob¬ ne zebrai 29. Na zebrach 29 jest osadzona przesuwnie tuleja sprzeglowa 30 w polo¬ zeniu, umozliwiajacem sprzeganie jej z ze¬ brami 28 i napedzanie wskutek tego walu 23 równoczesnie z tuleja 22. Gdy tuleja 30 zajmuje polozenie, przedstawione nai fig. 2, wówczas kolo zebate 21 nie jest sprzezone z kolem pedniowem 25. Jezeli jednak tule¬ ja 30 zostanie przesunieta do wewnatrz* wówczas zebra 28 i 29 zaczepia o tuleje sprzeglowa 30, i nastapi sprzezenie kola pedniowego 25 z kotem zebatem 21.Przyrzad jest wyposazony w urzadze¬ nie do przesuwania tulei 30 w celu zmu¬ szenia jej do dzialania. Urzadzenie to skla¬ da sie z pionowego walu 31, osadzonego obrotowo w lozysku 38, odlanem w skrzyn¬ ce 15, przyczem wal ten jest zaopatrzony w korbe 32, tworzaca nierozdzielna calosc z jego dolnym kncem w skrzynce 15. Do ramienia tej koiby jest przymocowany ob¬ rotowo trzewik 33, pracujacy w zlobku 34, utworzonym na1 powierzchni tulei 30. Gdy wal 31, obracajac sie robi pól obrotu, wów¬ czas tu/leja 30 porusza sie ruchem zwrot¬ nym od jednego skrajnego polozenia do drugiego.Do górnego konca walu 31 jest przymo¬ cowane zapomoca czopa 36 przedluzenie 35, którego górna czesc jest wygieta, two¬ rzac rekojesc, dzieki czemu kierowca moze nietylko obracac wal 31, lecz równiez pod¬ nosic go do góry. W górnym koncu lozy¬ ska 38 wyzlobiony jest rowek 37, dla czopa 39 przechodzacego przez wal 31, który tym sposobem zapobiega obracaniu sie te¬ go walu. Dookola dolnego konca walu 31, pomiedzy korba 32 i dnem lozyska 38, jest umieszczona zwijana sprezyna helikoidalna 40, dzieki której wal jest stale pobudzany sprezyscie do zajecia polozenia, w którem czop 39 bedzie spoczywal na górnym kon¬ cu lozyska 38. Gdy tuleja 30 znajduje sie w polozeniu nieczynaem przedstawionem na fig. 2, wówczas czop 39 wchodzi w ro¬ wek 37, dzieki temu utrzymuje sie sprezy¬ scie urzadzenie rozlaczone. Z latwoscia mozna zauwazyc, ze gdy kierowca chce przesunac tuleje 30, wówczas wystarcza mu tylko podniesc raczke 35 i obrócic ja.Z rozpatrzenia fig. 3 i 4 wynika, ze po¬ niewaz przekrój poprzeczny wystepu 19 ma ksztalt odwróconej litery U, przeto u- mozliwia to przerzucanie oliwy z kola roz- pedowego 43 silnika do skrzynki 15, dzieki czemu uskutecznia sie simarowanie lozysk l18 i 20 oraz tulei 22 i sprzegla 30. Staly przeplyw oliwy dookola lozyska utworzo¬ nego w tulei 22, zapewnia trwalosc pracy tego lozyska. W tulei tej urzadzone sa o- twory 44 na oliwe, umozliwiajace przenika¬ nie smarów pryskajacych z kola rozpedo- wego do lozyska.Najwazniejsza zaleta wynalazku uwy¬ datnia sie wtedy, gdy zachodzi potrzeba zdjecia1 z ciagówki kola pedniowego i skrzynki lub osadzenia urzadzenia na cia- gówce w ruchu. W tym przypadku usuwa sie sruby 17 i obraca sie o cwierc obrotu skrzynke 15 w otworze 13 tak, aby dino wystepu 19 w ksztalcie litery U bylo od¬ wrócone ku przodowi ciagówki. Wówczas mozna cofnac wtyl kolo pedniowe 25 az do polozenia, przedstawionego na fig. 3 linja- mi przerywanemi, oswobadzajac przylegle kolo 11 ciagówki. Zatem urzadzenie moze byc rzeczywiscie zdjete z ciagówki bez usu¬ wania z niej kola. Stanowi to bardzo cenna ceche przy pracy ciagówek oraz przy sprze- .dazy ulepszonego urzadzenia, gdyz zdejmo¬ wanie tylnego* kola ciagówki, niezbedne po¬ przednio dla osadzenia kola pedniowego, wymagalo znacznego niakladu pracy ii wy¬ datków. Dotychczas w bardzo wielu przy¬ padkach nie kupowano kól pedniowych dla ciagówki z powodu kosztu i trudnosci ich osadzenia. Obecnie te wady zostaly usu¬ niete w ulepszonej konstrukcji kola ped¬ niowego.Dalsza korzysc stosowania ulepszonej konstrukcji polega na temt ze wal 31, spre¬ zyne 40 i tuleje ^z zeberkami 30 laczy sie i osadza zapomoca narzadu 19 w ksztalcie litery U, wskutek czego usuwa sie koniecz¬ nosc stosowania szczególnej plytki w celu osadzenia tych czesci w skrzynce. PL