Regulowanie pomp wodociagowych slu¬ zy dotychczas do wyrównania nierówno¬ miernego pobierania wody. W danym je¬ dnak wypadku zostalo przyjetem, ze do¬ plyw i pobieranie wody z pompy sa w ogól¬ nosci równomierne, natomiast podczas pra¬ cy pompy wodociagowej zachodzi nierów- nomiernosc, która jest wlasciwoscia cia¬ gniecia wody zapomoca sprezonego powie¬ trza. Nierównomiernosc ta ma byc usunie¬ ta przez wylaczanie stron cylindra, a za¬ tem przez obnizenie sprawnosci sprezarki.Przyjmijmy, ze rura a na fig. 1 równo¬ miernie plynie do zbiornika b pewna, okre¬ slona na jednostke czasu ilosc wody, wzgl. mulu. Plyn, dostajacy sie do zbiornika 6, ma byc przetloczony przez przewód c pom¬ py wodociagowej d do zbiornika e. Gdyby pompa d tloczyla ciagle te sama ilosc wo¬ dy wzgl. mulu, to nie byloby potrzeba oso¬ bnego urzadzenia regulujacego. Przy pom¬ pach tlokowych np. takie urzadzenie jest niepotrzebne, chociazby nawet przewód tlo¬ czny / pompy d wchodzil od dolu do zbior¬ nika e. Przy pompach tloczacych sprezonem powietrzem i przy pompach odsrodkowych wyplyw umieszcza sie powyzej zbiornika e, jak to wskazuje na fig. 1 kreskowany prze¬ wód g. Przy takiem jednak przeprowadze¬ niu przewodu tlocznego traci sie podczas napelniania zbiornika e woda lub mulem wysokosc h. Aby tego uniknac, doplyw wody wzgl. mulu, równiez i przy pompach, tloczacych sprezonem powietrzem, winienbyc urzadzony nie na wzór przewodu g, lecz na wzór przewodu /. Jezeli jednak woda lub mul doplywa do zbiornika e od dolu, to przy pompie powietrznej ilosc tloczone¬ go plynu bedzie bardzo wielka, póki po¬ ziom plynu w zbiorniku e bedzie niski. Do¬ piero wraz z podnoszeniem sie poziomu wo¬ dy wydajnosc ciagniecia bedzie powoli ma¬ lala. Skutkiem tego przy równomiernym doplywie plynu rura a pompa powietrzna tloczy przy niskim poziomie, np. przy po¬ ziomie i, wiecej plynu, niz go doplywa ru¬ ra a i naodwrót, przy poziomie 1 w zbior¬ niku e tloczy mniej niz go rura a doplywa, poniewaz teraz przeciwcisnienie jest wiek¬ sze. Dotychczas pomagano sobie w ten spo¬ sób, ze zbiornikowi b dawano tak wielkie wymiary, aby nierównomierfiosc pracy u- rzadzenia wyciagowego d w ten sposób zo¬ stala poniekad usunieta. To jednak bylo tyl¬ ko wtedy mozliwe, gdy nie uzywano zbyt wysokich zbiorników e. Rzecz ta przedsta¬ wia sie jednak zupelnie inaczej, skoro zbiornik e ma znaczna wysokosc, np. 10 do 15 m. Przy takiej wysokosci zbiornika wa¬ hania ilosci plynu, przetloczonego pompa powietrzna, sa tak wielkie, ze zbiornik b musialby miec nadzwyczaj wielkie rozmia¬ ry, poniewaz przy niskim poziomie plynu w zbiorniku e zbiornik b musi doprowadzac wieksza ilosc plynu, której przewód a nie moze dostarczyc, i naodwrót przy wyso¬ kim poziomie plynu w zbiorniku e zbior¬ nik b musi pomiescic plyn, który doplynal przewodem a w ilosci wiekszej, niz pompa d moze przetloczyc. Aby tego uniknac wahania poziomów wody w zbiornikach b i e maja byc wykorzystane do takiego wy¬ równania nierównomiernosci pracy pompy d, ze mozna zastosowac zbiornik 6 o sto¬ sunkowo malych rozmiarach.Przyjmijmy, ze doplywajaca przewo¬ dem a do zbiornika b ilosc wody lub mulu ma byc przetloczona pompa powietrzna d do wyzej lezacego zbiornika e; póki poziom plynu w zbiorniku e bedzie niski, pompa d bedzie szybko pompowala doplywajaca ilosc plynu do zbiornika e. Aby jednak zbiornik b nie wypróznil sie calkowicie, u- rzadzenie ma w ten sposób funkcjonowac, zeby przy poziomie mulu 6 pompa praco¬ wala tylko z polowa lub jedna czwarta si¬ ly. Osiaga sie to w ten sposób, ze jedna strona cylindra sprezarki powietrza zosta¬ je wylaczona. Skutkiem tego ilosc plynu, tloczonego urzadzeniem pompuj acem d, zmniejsza sie conajmniej do polowy. Je¬ zeli teraz poziom mulu w zbiorniku e pod¬ niesie sie z poziomu 3 do poziomu 2, to sprawnosc pompy powietrznej d zmniejszy sie wskutek zwiekszonego przeciwcisnienia.Wynikiem tego jest, ze poziom mulu w zbiorniku b równiez podniesie sie z pozio¬ mu 6 do poziomu 5. Jednak przy poziomie 5 mulu w zbiorniku b ta czesc cylindra, któ¬ ra przedtem byla wylaczona, zostanie teraz znowu wlaczona. Sprezarka pracuje za¬ tem obustronnie, przez co pompa powietrz¬ na pracuje znowu z normalna swa wydaj¬ noscia. Wskutek dalszego powolnego pod¬ noszenia sie poziomu mulu 2 w zbiorniku e az do poziomu 1 ilosc plynu przetlaczane¬ go pompa powietrzna d maleje, a poziom mulu wzgl. wody w zbiorniku 6 podnosi sie do poziomu 4. Skoro zbiornik e w ten spo¬ sób sie napelnil, i inny zbiornik zostal przy¬ laczony do pompy powietrznej dt caly ten przebieg powtarza sie na nowo. Gdy po¬ ziom wody w zbiorniku 6 spadl z 4 do 5, jedna strona cylindra sprezarki zostaje wy¬ laczona. Pomimo to poziom wody w zbior¬ niku b spada jeszcze az do 6, poniewaz wy¬ datek pompy powietrznej d jest wiekszy, niz doplyw do zbiornika b przewodem a tak, ze poziom 6 w zbiorniku 6 znowu odpo¬ wiada poziomowi 3 w zbiorniku e, a caly przebieg powtarza sie od poczatku.Jezeli, naodwrót, plyn lub mul ma byc przeniesiony ze zbiornika e do zbiornika b wedlug ukladu przedstawionego na fig. 2, i do tego ma byc uzyta komora wycia¬ gowa, zasilana powietrzem sprezonem, za- — 2 —chodza warunki podobne, do poprzednio o- pisanych. Pompa powietrzna bedzie tlo¬ czyla najwieksza ilosc plynu wtedy, gdy poziom mulu w zbiorniku e dojdzie do 1, mniej zas tloczyc bedzie, jezeli poziom wo¬ dy wzgl. mulu bedzie opadac, gdyz slup plynu w zbiorniku e bedzie dawac w komo¬ rze wyciagowej d wstepne cisnienie, a przez to sprezarka bedzie musiala dac cisnienie odpowiadajace róznicy wysokosci pozio¬ mów plynu w zbiornikach b oraz e. Skut¬ kiem tego z poczatku poziom mulu w zbior¬ niku b bedzie sie utrzymywal przy 4, a przy zmniejszeniu sie ilosci tloczonego plynu opadnie az do 5. Jezeli sprezarka dzialala z poczatku jednostronnie, a pompa po¬ wietrzna pracowala równiez polowa swej sily, to przy poziomie mulu 5 druga strona sprezarki 5 zostanie zapomoca plywaka wlaczona tak, ze sprezarka bedzie teraz pracowala obustronnie i sprawnosc pompy powietrznej stanie sie znowu normalna.Przez wlaczenie kilku poziomów wody, np. 7, 8, 9, mozna takze wlaczac druga i trze¬ cia sprezarke, które w podobny sposób be¬ da regulowane, jak to poprzednio opisano.Wlaczanie i wylaczanie jednej ze stron sprezarki, wzgl. poszczególnych sprezarek moze, jak wiadomo, odbywac sie w ten spo¬ sób, ze, zaleznie od warunków, w jednym ze zbiorników b wzgl. e umieszcza sie ply¬ wak, podnoszacy sie i opadajacy, którego lacznik lub mechanizm nastawczy dziala na elektryczne urzadzenie, wlaczajace naped sprezarki, lub na stawidla, sterujace srod¬ kiem preznym lub pednym, dzialajace na poszczególne strony sprezarki lub na cale sprezarki. Tego rodzaju urzadzenia w pom¬ pach wodociagowych najrozmaitszego wy¬ konania sa juz znane, tak, ze osobny opis i przedstawienie tychze na rysunku mozna pominac. PL