Wynalazek niniejszy dotyczy obrabia¬ rek do wytwarzania matryc, a przedmiotem jego jest przyrzad do obróbki matryc, któ¬ ry moze byc przystosowany do zwyklej to¬ karki.Przyrzad w mysl wynalazku sluzy w szczególnosci do obróbki matryc, uzywa¬ nych* do wyrobu gietkich przewodów czyli wezów metalowych; matryce takie trzeba bylo dotychczas wyrabiac recznie z duzym nakladem kosztów.W patencie Nr 14814 opisano obrabiar¬ ke, sluzaca -do obróbki specjalnych, bardzo zlozonych matryc, uzywanych przy wyro¬ bie wezów metalowych, przyrzad zas we¬ dlug niniejszego wynalazku sluzy do obrób¬ ki matryc pirostszego ksztaltu. Matryce ta¬ kie, w razie zyczenia, mozna równiez obra¬ biac zapomoca obrabiarki, opisanej w pa¬ tencie Nrl4814, lecz wtedy proste te ma¬ tryce nie wymagaja podczas obróbki skom¬ plikowanych ruchów, wlasciwych obrabiar¬ ce. Przedmiotem wynalazku jest przyrzad, który mozna umiescic na tokarce w celu latwej obróbki prostszych matryc.Przyrzad wedlug wynalazku obraca ma¬ tryce surowa, a jednoczesnie przysuwa ja do narzedzia tokarki lub odsuwa ja od nie¬ go. Przyrzad ten, niezawierajacy zupelnie sprezyn, dziala w sposób scisle regulowany.Przyrzad niniejszy moze byc uzyty nie- tylko do tokarek, lecz równiez do innych obrabiarek, posiadajacych wrzeciono obro¬ towe i sanki na narzedzie.Przyklad wykonania wynalazku uwi¬ doczniaja rysunki, na których fig. 1 przed¬ stawia tokarke;, zapatrzona w przyrzad wedlug wynalazku do obrabiania matryc w widoku zfooku; fig. 2 —, widok zgóry i czesciowe przeciecie przyrzadu; fig. 3 — przekrój przyrzadu wzdluz linji 3—3 na fig. 2; fiig. 4 — przekrój tegoz wzdluz linji 4—4 na fig. 3; fig. 5 — przekrój przyrza¬ du wzdluz linji 5—5 na fig. 3; lig. 6 — wi¬ dok zprzodu uchwytu, w którym osadzona jest matryca surowa z wytoczonem juz roz¬ szerzeniem otworu srodkowego i obtoczona powierzchnia czolowa; fig. 7 — takiz widok uchwytu z matryca, odwrócona celem ob¬ toczenia jej powierzchni tylnej; lig. 8 — przekrój tegoz uchwytu w wiekszej podzial- ce wzdluz linji 8—8 na fig. 6; fig. 9 — roz¬ winiecie powierzchni ksiuka kierowniczego przyrzadu; fig. 10 — przekrój przyrzadu wzdluz linji 10—10 na fig. 3, uwidoczniaja¬ cy dwa wspóldzialajace ze soba kólka ze¬ bate o przerwanem uzebieniu; fig. 11 — widok zprzodu matrycy, obrobionej zapo- moca niniejszego przyrzadu; fig. 12 — wi¬ dok zboku tejze matrycy; fig. 13 — jej przekrój wzdluz linji 13 — 13 na fig. 11.Zwykla tokarka, uwidoczniona na fig. 1 i posiadajaca naped pasowy, sklada sie z loza 15, glowicy 16, wrzeciona 17, wózka narzedziowego 18, sanek 19 oraz oprawki na narzedzie 20, w której osadza sie na¬ rzedzie 21, przyczem na lozu 15 tej tokar¬ ki pomiedzy glowica 16 i wózkiem 18 osa¬ dzony jest przyrzad wedlug wynalazku do obróbki matryc.Przyrzad (fig. 2 i 3) posiada ksztalt wspornika 22, który przymocowuje sie do loza tokarki. We wsporniku osadzone sa panewki: górna 23 i dolna 24. W panewce 23 osadzony jest walek 25, na którego ze¬ wnetrzny koniec nasrubowany jest uchwyt 26; drugi koniec walka osadzony jest w pa¬ newce 27, umieszczonej we wsporniku 28, wspierajacym sie na przedluzeniu wsporni¬ ka 22 (fig. 5). W panewkach dolnych 24 i 30 osadzony jest obrotowo walek ksiukowy 29. Na lewym koncu walka 29 (fig. 3) o- sadzone jest lozysko czolowe 31, na którem wspiera sie kolnierz 32 konca walka 29; na drugim koncu tego walka zaklinowana jest tarcza ksiukowa 33 i czolowe kólko zebate 34, wspóldzialajace z zebatem kólkiem 35 walka 36, zaklinowanego lub przymocowa¬ nego w inny sposób do wydrazonego wrze¬ ciona 17 tokarki. W prawym koncu walek 25 (fig. 3) posiada wydrazenie 37, mie¬ szczace korek 38, którego wysuniety, za¬ okraglony koniec wspiera sie na tarczy ksiukowej 33.Pomiedzy panewkami 23 i 27 zaklino¬ wane jest na walku 25 czolowe kólko zeba¬ te 39, posiadajace czesciowe uzebienie (fig. 10), wspóldzialajace z kólkiem 40, posia¬ dajacem równiez czesciowe uzebienie i za- klinowanem na walku 29. Wrzeciono 17 to¬ karki obraca zatem okresowo walek 25 za posrednictwem wymienionych kól zeba¬ tych 39 — 40, a jednoczesnie wskutek wspóldzialania korka 38 z tarcza ksiukowa 33 walek 25 przesuwany jest osiowo w swych lozyskach. Korek 38 walka 25 doci¬ skany jest do tarczy 33 nie zapomoca spre¬ zyny, lecz zapomoca opisanego ponizej u- kladu, nadajacego walkowi 25 ruchy posu¬ wisto-zwrotne.Wspornik 28 posiada wpobliizu podsta¬ wy wydrazenie, mieszczace sworzen 41, w którego wydrazonym koncu 42 umieszczo¬ ny jest korek 43, stykajacy sie swym wy¬ sunietym koncem zaokraglonym z tarcza ksiukowa 33 w punkcie, srednicowo prze¬ ciwleglym punktowi zetkniecia sie korka 38 z ta tarcza. Ksiuk tarczy 33, uwidoczniony w rozwinieciu na fig. 9, posiada ksztalt dwóch skierowanych w przeciwnych kie¬ runkach powierzchni srubowych, zbiegaja¬ cych sie ze soba w miejscu, tworzacem grzbiet 33* oraz w miejscu, srednicowo przeciwleglem temu grzbietowi i twoirzacemWglebienie 33", dzieki czemu podczas obra¬ cania sie tarczy Ksiukowej 33 jeden z kor¬ ków 38, 43, stykajacych sie z ta tarcza, be¬ dzie przesuwany w prawo, a drugi — w le- wo.(fi£. 3).Korek 43 cofa walek 25 do polozenia pierwotnego. Walek ten wysuwany jest na- zewnatrz, czyli w lewo (fig* 3) przez na-^ cisk tarczy 33 na korek 37. W lewym koncu sworznia 41 umieszczona jest kulka 44, ci¬ snaca na koniec 54 dzwigni, której ramiona 46 oddzialywaja na walek 25. Dzwignia ta ma postac widelek, których ramiona 46 (fig. 5), obejmujace walek 25, osadzone sa obrotowo na wsporniku 22 zapomoca kla¬ mer 47 (fig. 2), obejmujacych te ramiona i polaczonych obrotowo zapomoca czopów 48 z dwoma suwakami 49, osadzonemi w otworach 50 wspornika 22. Suwaki 49 mo¬ ga przesuwac sie, nie mogac jednak obra¬ cac sie dzieki klinom prowadniczym 51.Polozenie suwaków 49 w otworach 50 regu¬ luje sie zapomoca srubek 52, wsrubowanych we wspornik 22 tak, iz srubki te tworza o- parcia, na których moga wspierac sie lewe konce suwaków 49. We wsporniku 22 wy¬ cieta jest szpara 53, umozliwiajaca dostep do srubek 52, które wkreca sie mniej lub wiecej przy regulowaniu polozenia suwaków 49.. Pod klamrami 47 zbiegaja sie ramiona 46 widelek w trzon 54 dzwigni (fig. 5 i 2), wspierajacy sie na kulce 44. Na walku 25 osadzony jest luzno pierscien 55, zaopa¬ trzony w uszka 56 (fig. 5)t wspierajace sie na górnych koncach ramion 46, a pomiedzy pierscieniem 55 i kolnierzem 57 walka 25 osadzone jest lozysko oporowe 58. Pierscien 55 zaopatrzony jest w dwa zwisajace ra¬ miona 59, obejmujace walek 29 i zapobie¬ gajace w ten sposób obracaniu sie pierscie¬ nia 55.Wspornik 28 tworzy (z lewej strony fig. 3) oslone 60 (fig. 5), siegajaca do wsporni¬ ka 22. Oslona ta zaopatrzona ^est w po¬ krywke 61, osadzona na zawiasach i od¬ chylana w celu odsloniecia mechanizniU.Wpoprzek oslony 60 przebiega pod wal¬ kiem 29 przegroda 62, zatrzymujaca smart gromadzacy sie we wglebieniu 63, w któ- rem obraca sie kólko zebate 40. W prawym koncu przyrzadu niniejszego znajduje sie oslona 64 (fig. 4), przymocowana do wspor¬ nika 28 zapomoca srub 65. W oslonie tej umieszczone sa: tarcza ksiukowa 33 ora? kólka zebate 34 i 35 (fig. 3).Przyrzad do obróbki matryc dziala w - sposób nastepujacy: wskutek posredniego obracania tarczy 33 przez wrzeciono 17 to¬ karki walek 25 zostaje przesuniety w lewo (fig. 3), dzieki prowadzeniu korka 37 po wystajacym ksiuku tarczy 33* Jednocze¬ snie korek 43 styka sie z wglebieniem 33" (fig. 9) tego ksiuka i przytrzymywany tam jest przez dzwignie widelkowa 46, 54, któ¬ rej trzon 54 zostaje odchylony w prawo (fig. 5). Po przejsciu korka 37 przez grzbiet 33' (fig. 9) ksiuka tarczy 33, ksiuk ten prze¬ suwa swa wznoszaca sie powierzchnia ko¬ rek 43 w lewo, odsuwajac przez to za po¬ srednictwem dzwigni 45* 54 walek 25 od narzedzia tokarki, przyczem wskutek obra¬ cania sie walka 29 walek 25 obraca sie o- kresowo dzieki przekladni 39 i 40 o c^e- sciowem uzebieniu. Czolowe kólko zebate 39 moze nieznacznie przesuwac sie osiowo wzgledem kólka 40, zazebiajac sie z niem nadal. Nalezy przytem zauwazyc, ze kólko zebate 39 wykonywa jeden calkowity obrót, gdy kólko 40 wykonywa tylko pól obrotu, podczas zas wykonywania przez kólko 40 drugiej polowy obrotu kólko 39 jest nieru¬ chome. Ksztalt ksiuka 33 jest dostosowany do kólka zebatego 40 tak, iz walek 25 prze¬ suwany jest w lewo (fig, 3) podczas obraca¬ nia sie, a nastepnie przesuwany w prawo, gdy pozbawiona uzebienia czesc obwodu kólka 40 nie obraca jjuz kólka 39% a przez to i walka 25.Na fig. 11—13 uwidoczniona jest tytu¬ lem przykladu jedna matryca, która mozna 3 -Wykonac zapomoca opisanego fitzyrzadu.Matryca ta ma ksztalt wycinka srubowej powierzchni 61r, zaopatrzonego w otwór srodkowy 68. Otwór 68 rozszerzony jest od strony czolowej matrycy, tworzac wglebie¬ nie 69. Surowa matryca ma ksztalt cienkie¬ go krazka metalowego, zaopatrzonego w otwór srodkowy i wyciecie katowe. W pierwszej operacji obrobiona zostaje stro¬ na czolowa matrycy. Surowa matryce przy¬ mocowuje sie we wglebieniu 74 tarczy 70 uchwytu 26 (fig. 6—8) zapomoca srubek 71, wsrubowanych w nagwintowane otworki 72 tej matrycy, w taki sposób, iz srubki te nie wystaja ponad powierzchnie czolowa ma¬ trycy i nie przeszkadzaja jej obtaczaniu.Tarcze 70 umieszcza sie nastepnie we wgle¬ bieniu 26* uchwytu 26 i przymocowuje don zapomoca srub 73, przyczem wglebienie 26l scisle centruje surowa matryce wzgledem osi walka 25, a sruby 73 umozliwiaja za¬ mocowanie matrycy w zadanem polozeniu katowem wzgledem tarczy ksiukowej 33.Podczas obracania sie surowej matrycy wraz z walkiem 25 przysuwa sie ona jed¬ noczesnie do narzedzia 21, które obtacza wtedy jej powierzchnie czolowa. Wskutek przerywanego obrotu walka 25 matryca wy¬ konywa jeden calkowity obrót podczas zblizania sie do narzedzia^ a nastepnie przestaje sie obracac i jednoczesnie odsu¬ wa od tego naredzia. Surowa matryce u- stawia sie w takiem polozeniu katowem wzgledem tarczy ksiukowej 33, aby wycie¬ cie katowe matrycy znajdowalo sie na¬ przeciw narzedzia 21 podczas oddalania sie oden tej matrycy, dzieki czemu robotnik moze wtedy przesuwac narzedzie poprzecz¬ nie w kierunku strzalki (fig. 6). W ten spo¬ sób obtoczona zostaje srubowo cala po¬ wierzchnia czolowa surowej matrycy, przy¬ czem skok powierzchni srubowej regulowa¬ ny jest przez tarcze ksiukowa 33. Nastepnie wytacza sie rozszerzenie 69 otworu srodko¬ wego 68 matrycy, poczem odsrubowuje sie tarcza 70 od uchwytu Zs.i odejmuje odt niej matryce. Do przytrzymywania matrycy w uchwycie 26 podczas obtaczania jej dru¬ giej strony sluzy druga tarcza, podobna do tarczy 70 z ta róznica jednak, iz posiada gniazdo 76 (fig. 7) o obtoczonem srubowo dnie, na którem opiera sie obrobiona juz powierzchnia czolowa matrycy, która przy- srubowuje sie w gniezdzie 76 do tarczy 75 zapomoca srubek 71, a nastepnie przymo¬ cowuje te tarcze do uchwytu 26 zapomoca srub 73. Zamiast dwóch róznych tarcz 70 i 75 mozna uzyc jednej tylko tarczy, posia¬ dajacej po obydwóch stronach gniazda na matryce, z których jedno posiada dno pla¬ skie, a drugie — o powierzchni srubowej.Tarcze nalezy wtedy odwrócic na druga strone celem zamocowania matrycy druga strona. Po przysrubowaniu tarczy 75 do uchwytu 26, obtacza sie odpowiednio druga strone matrycy pod dzialaniem tarczy ksiu¬ kowej 33 i otrzymuje sie gotowa matryce. PL