Niniejszy wynalazek dotyczy maszyny formierskiej do wyrabiania z ziemi formier¬ skiej form do odlewów, która sklada sie: z ruchomej wgóre i wdól dolnej glowicy, dzwigajacej rame formierska, i w zwykly sposób umocowanej glowicy górnej, która moze byc odchylana na strone i posiada urzadzenia elektromagnetyczne do przy¬ trzymywania, wzglednie wyciagania mo¬ deli z formy, przy obnizeniu sie glowicy dolnej. Przyczem prad urzadzenia elektro¬ magnetycznego przerywa sie, wzglednie zamyka przez odchylenie wzglednie po¬ wrót glowicy górnej polozenia, wzglednie do polozenia roboczego.Na zalaczonym rysunku przedstawiono jeden przyklad rozwiazania konstrukcyj¬ nego wynalazku.Fig. 1 przedstawia cale zestawienie no¬ wej maszyny formierskiej czesciowo w wi¬ doku zprzodu a czesciowo w przekroju; fig. 2—odnosny rzut poziomy z odchy¬ lona nieco na strone glowica górna; fig. 3 — urzadzenie do przerywania wzglednie zamykania pradu czesciowo W przekroju w wiekszej skali; fig. 4—jest przekrojem wzdluz linji IV— IV na fig. 6. fig. 5 przedstawia widok zdolu na kra¬ zek wentyla sterujacego; fig. 6—wentyl sterujacy, sluzacy do re¬ gulowania wplywu srodka wywierajacego cisnienie czesciowo w widoku a czesciowo w przekroju ; fig. 7—uszczelnienie w odpowiednio po¬ wiekszonej skali tloka glównego, fig. 8 jest widokiem zdolu na wentyl ste¬ rujacy, fig. 9 przedstawia widok zgóry na tlok glówny. Jak widac z fig. 1 rysunku pod-stawa 7 przechodzi u góry w otwarty cy¬ linder 2. W cylindrze tym znajduje sie przesuwalny pionowo tlok 3, ksztaltu próznego wewnatrz podwójnego, cylindra, przyczem cylinder 4 mniejszy i u góry o- twarty znajduje sie wewnatrz cylindra wiekszego 3. W scianie bocznej cylindra * 4 znajduje sie otwór 5 tworzacy polaczenie pomiedzy cylindrami 4 i 3. ,W cylindrze 4 slizga sie mniejszy tlok 6,-który tworzy calosc z glowica dolna 7, wzglednie jest do niej przymocowany.Glowica w normalnem polozeniu spoczywa na wiekszym tloku 5.Z podstawy 1, wzglednie cylindra 2, wy¬ staja nazewnatrz w dwie przeciwne strony dzwigary 8 i 8a. Na dzwigarze 8 umie¬ szczony jest, miedzy innemi, wentyl do regulowania doplywu do cylindrów 2 i 4 srodka wywierajacego cisnienie. Wentyl ten posiada prózny wewnatrz korpus 9, wewnatrz którego znajduje sie obrotowy wentyl lub krazek sterowniczy 10. Kra¬ zek ten w dole posiada dwa kanaliki 77 i 12,- zas wgórze — dwie pary wystaja¬ cych listewek 13. Krazek sterowni* czy obracac mozna rekojescia trzona 75, zapomoca wystajacych z trzona ra¬ mion lub nasadek 76, które wchodza pomie¬ dzy listewki 13 krazka sterowniczego, Sprezyna spiralna 17, przymocowana do trzona wentyla, zabezpiecza przyleganie do siedliska. W dnie korpusu 9 wentyla— znajduja sie.otwory 18, 19, 20 i 27. Otwór 18 polaczony jest zapomoca rury 22 z ma¬ lym tlokiem 6, a przez to i z cylindrem 4.Otwór 79 polaczony jest z przewodem 23 sprezonego powietrza, przez który dopro¬ wadza sie odpowiednia ilosc tego powietrza z jakiegokolwiek odpowiedniego zbiornika.Otwór 20 polaczony jest rura 24 z wglebie¬ niem 25 w dnie cylindra 2. Wreszcie otwór 27 prowadzi nazewnatrz i jest zaopatrzo¬ ny w kurek 26 (fig. 6) w celu regulowania ilosci uchodzacego srodka uzytego do wy¬ warcia cisnienia. Aby uniknac nieszczel¬ nosci pomiedzy tlokiem 3 a cylindrem 2 tlok zaopatrzony jest w pierscieniowy ka¬ nal 27 (fig. 7), w który wklada sie uszczel¬ niajacy pierscien 28; pierscien ten posiada na wewnetrznej powierzchni wciety rowek ksztaltu V. Przez waski dostep 30 wcho¬ dzi sprezone powietrze z cylindra 2 do ka¬ nalu 27 pierscienia uszczelniajacego 28, wskutek czego ten ostatni przyciskany jest silnie do scianki cylindra 2.W piascie 32, dzwigara poprzecznego 8a, umocowany jest stosunkowo silny slup pionowy 31. Na górnym koncu tego slupa znajduje sie przymocowane obrotowo ra¬ mie 34; pierscienie dolny 33 i górny 35 oraz sruba 36, ustalaja polozenie ramie¬ nia w kierunku pionowym. Do drugiego konca ramienia przymocowany jest piono¬ wy trzon 37 zapomoca nakretek 38. W ten sposób trzon ten wraz z ramieniem 34 obra¬ ca sie okolo slupa 31. W polozeniu robo- czem dolny koniec trzona 37 wchodzi w wykrój 39 piasty 40, w która przechodzi dzwigar poprzeczny 8 i wzgledem tego wy¬ kroju nie moze sie przesuwac w kierunku do góry, dzieki zamocowaniu go nakretka 41, tak ze cale urzadzenie zabezpieczone jest od przesuniecia sie wgóre przy wywar¬ ciu cisnienia skierowanego do góry na ra¬ mie 34.Trzon 37 i piasta 40 sluza równoczesnie do ograniczenia ruchu ramienia 34 w jed¬ nym kierunku, a mianowicie przy obrocie górnej glowicy 44 w polozenie robocze tak, by ta ostatnia znalazla sie w stosownem polozeniu wzgledem glowicy dolnej 7.Górna glowica sklada sie z prostokatne¬ go korpusu 42 osadzonego obracalnie na trzonie srubowym 43, przechodzacym przez ramie 34 i z magnetycznego urzadzenia 14 do przytrzymywania modeli, przymo¬ cowanego do korpusu 42; urzadzenie to ma równiez ksztalt prostokatny. Urzadzenie 44 moze byc jakiejkolwiek dowolnej do¬ stosowanej konstrukcji. Jak podano na fig. 1 moze ona skladac sie z odlanego korpusu zelaznego o ksztalcie skrzynki i umieszczo-nych w niej-..pewnej ilosci elektromagnesów podkolczastych. Przez dno korpusu prze¬ chodzi pewna ilosc ,oków elektromagne¬ tycznych z miekkiej stali izolowanych mufkami z niemagnetycznego materjalu.Dolne czolowe powierzchnie oków leza w plaszczyznie dolnej glowicy 44, górne zas dotykaja do trzpieni elektromagnesów.Zwoje eletromagnesów otrzymuja prad, jak zwykle, zapomoca przewodów 48 i 49, wlaczonych w znany sposób w zacisk scienny 50.W omawianem urzadzeniu przewidziany jest sposób, zapomoca którego podczas wy¬ ciskania form—ruchoma czesc maszyny przerywa, wzglednie wlacza, w stosowniej chwili, prad do elektromagnesów. W tym celu wlaczone jest w przewód 49 miedzy zaciskiem sciennym 50, a górna glowica 44, urzadzenie do przerywania, wzglednie wlaczania pradu. Urzadzenie to sklada sie z umieszczonych w puszce 51 stalego kontaktu 52 i sprezyny kontaktowej 53 (fig. 3), do których dolaczone sa koncówki przewodów. Normalnie sprezyna kontak¬ towa 53 nie dotyka do kontaktu 52, moze byc jednak z nim zlaczona zapomoca sworznia 54, zaopatrzonego w glówke 55.Sworzen 54 slizga sie w otworze piasty 40 poprzecznego dzwigara 8, w której o- twarty wykrój 39 wchodzi pionowy trzon 37, obracalnego ramienia 34. Normalnie wskutek nacisku sprezyny kontaktowej 53, wystaje wolny koniec sworznia 54 ku wne¬ trzu wykroju 39. Olówka 55 sluzy do o- graniczenia ruchu sworznia ku wykrojowi.Jasnem jest, ze gdy trzon 37 wejdzie w wy¬ krój 39, wówczas sworzen cofnie sie w o- twór i zlaczy kontakty 53 i 52, uskutecz¬ niajac w ten sposoób zamkniecie kola pra¬ du.Pionowy sworzen 56, umocowany w dnie cylindra 2, przechodzi przez dno tlo¬ ka 3 przy jego brzegu i siega w glab tloka, przez co ruch obrotowy tloka jest uniemoz¬ liwiony. Sworzen ten zaopatrzony jest na górnym koncu w odpowiednio duza glów¬ ke 57, sluzaca do ograniczenia ruchu tloka 3 do góry. Do glowicy dolnej 7, przymo¬ cowany jest zdolu sworzen 58; sworzen ten siega przez otwór w sciance 59 tloka 3 do wnetrza tego tloka, wskutek czego unie¬ mozliwione jest skrecenie sie glowicy 7 oraz malego tloka 6, wzgledem tloka wiek¬ szego 3. Scianka 59 tloka 3 tworzy, wraz z cylindrem 4 i tlokiem 3, jedna calosc i stanowi zamkniecie cylindra i tloka od gó¬ ry, nie stawiajac przytern przeszkody u- chodzenia powietrza z cylindra malego 4 przez otwór 5 do wnetrza tloka 3 a z te¬ go nazewnatrz, przez otwór w sciance czolowej górnej, przy slizganiu sie malego tloka 6.* Czesc skladowa urzadzenia do formowa¬ nia stanowi rama 60 z odpowiedniemi wy¬ stepami 61, do których przymocowane sa pionowo stojace trzpienie 62. Zwykle drew¬ niane dno wchodzi dokladnie w dolna czesc ramy. Przedstawiona plyta do przymo¬ cowania modeli jest specjalnej konstrukcji, jasnem jest jednak, ze moga byc zastoso¬ wane takze plyty inaczej skonstruowane ale pod warunkiem, ze sa wykonane w ca¬ losci lub w czesci z magnetycznego metalu albo gdy jest przewidziana, wzglednie mo¬ ze byc do nich dolaczona, czesc ulegajaca namagnetyzowaniu. Jak przedstawiono na rysunku, wspomniana plyta modelarska sklada sie z dolnej plyty 64, która jest wy¬ konana np. z aluminjum lub innego nie¬ magnetycznego metalu, i ze zlaczonej z ta stale plyty górnej 65, wykonanej jednak z metalu magnetycznego. Plyta 64 posiada zwykle rekojesci lub wystepy 66 zaopa¬ trzone w otwory 77, któremi wchodzi na trzpienie 62 wystepów 61 ramy. Modele 68 przymocowane sa w zwykly sposób do plyty 64.Celem wykonania formy do odlewu u- stawia sie na' glowicy 7 rame formierska wraz z plyta i modelami, jednak odwrot¬ nie, tak by plyta z modelami lezala na glo-wicy i nastepnie napelnia sie ja ziemia for¬ mierska. Dalej rekojescia 14 nastawia sie wentyl sterujacy w ten sposób, by sprezone powietrze weszlo przez przewód 23, kanal 19, kanalik lacznikowy 11 w otwór 18 i przewodami 22a i 22 do cylindra 4, a mia¬ nowicie pod maly tlok 6. Wskutek tego tlok 6 wraz z glowica 7 podnosi sie do chwi¬ li, az powietrze sprezone znajdzie wolna droge przez otwór 5, poczem zpowrotem opada, przebieg ten powtarza sie w szyb¬ kim nastepstwie po sobie tak dlugo, jak dlu¬ go wentyl sterujacy jest ustawiony w po¬ dany powyzej sposób. Zbyteczna ziemie formierska usuwa sie zrównywujac pozo¬ stala z górna krawedzia ramy, poczem na¬ klada sie dno 63. Ody dno zostalo juz wlo¬ zone, odwraca sie rame dnem nalozoneni nadól i ustawia na glowicy 7 w ten spo¬ sób, by plyta z modelami spoczywala na górnej krawedzi ramy, jak to wskazuje fig. 1. Po tej czynnosci przesuwa sie poziomo ramie 34, az trzon 37 wejdzie do wykroju 39 piasty 40 stanowiacej zakonczenie dzwi¬ gara poprzecznego 8. To przesuniecie ra¬ mienia 34 nietylko ze wprowadza glowi¬ ce górna 44 w dokladne polozenie ponad glowica dolna 7, lecz równoczesnie wlacza samoczynnie prad dla cewek elektroma¬ gnesów 45, gdyz trzon 37 wchodzac w wy¬ krój 39 wytraca sworzen 54, przez co ten ostatni zlacza sprezyne kontaktowa 53 ze stalym kontaktem 52. Po tern przesunieciu ramienia 34 w polozenie robocze, nastawia sie wentyl sterujacy zapomoca rekojesci 14 w ten sposób, by otwory 19 i 20, znajdu¬ jace sie w dnie korpusu wentyla, zostaly zlaczone z kanalem 72 krazka wentyla, wskutek czego sprezone powietrze, znaj¬ dujac wolna droge, dostaje sie przewoda¬ mi 23x24 i wykrojem 25 do przestrzeni cy¬ lindra 2, zamknietej zgóry tlokiem 3 i pod¬ nosi ten ostatni do góry a wraz z nim glo¬ wice 7.i rame z modelami. Podnoszac sie wgóre plyta z modelami dochodzi wreszcie do dolnej powierzchni górnej glowicy 44, zaopatrzonej w urzadzenie magnetyczne, tak, ze forma zostanie scisnieta miedzy glowicami 7 i 44, a dno 63 ramy wchodzi cokolwiek w rame 60 zaleznie od nacisku i masy formierskiej. W ten sposób zo¬ staje wykonana dobrze scisnieta forma do odlewów. Po ukonczeniu cisnienia formy, nastawia sie rekojesc 14 tak, by otwory 20 i 21 zostaly zlaczone kanalikiem 12.Przez takie nastawienie wentyla sprezone powietrze uchodzi z cylindra 2 kurkiem 25, skutkiem czego tlok 3 wraz z glowica 7 i rama 60, zawierajaca gotowa forme, opada zpowrotem w pierwotne polozenie.Plyta wraz z modelami do niej przymoco- wanemi zostaje jednak przytrzymana na dolnej powierzchni glowicy 44, a mianowi¬ cie wskutek dzialania pola magnetycznego miedzy okowami 46 elektromagnesów 45 a plyta 65 z miekkiej Stali. Poniewaz mo¬ dele przymocowane do plyty zostaja w ten sposób utrzymane w górze, a forma poru¬ sza sie nadól, ustepuje w ten sposób samo¬ czynne wyciagniecie modeli z formy, gdy obie glowice, po ukonczeniu zabiegu sci¬ skania, oddalaja si eod siebie. Rame wraz z gotowa forma odklada sie, zas plyte z mo¬ delami zapomoca nacisku na rekojesc 66 wyjmuje sie nazewnatrz, wskutek czego i ramie 34 wraz z glowica 44 poddajac sie naciskowi odchyla sie na strone z pierwot¬ nego polozenia ponad glowica 7. To prze¬ suniecie na strone ma nietylko te zalete, ze na glowice 7 mozna bez przeszkód za¬ lozyc nowa rame formierska, ale równiez wskutek oddalenia sie trzonu 37 z wykro¬ ju 39 piasty 40 stanowiacej zakonczenie dzwigara 8, przerywa sie polaczenie mie¬ dzy sprezyna kontaktowa 53 a stalym kon¬ taktem 52, gdyz sworzen 54 nie znajdujac oparcia ustepuje naciskowi sprezyny kon¬ taktowej. W ten sposób prad krazacy przez nawiniecia elektromagnesów zostaje przerwany, a plyta z modelami, wskutek braku sily przytrzymujacej, odpada i mozebyc natychmiast, po odwróceniu, ulozona na glowicy 7. PL