PL149968B1

PL149968B1 - Sposób uprawiania ask0karpów grzybów należących do gatunków z rodzaju morchella

Info

Publication number: PL149968B1
Application number: PL25938186A
Authority: PL
Priority date: 1986-05-07
Filing date: 1986-05-07
Publication date: 1990-04-30

Description

OPIS PATENTOWY

149 968

POIςΚΔ

RZECZPOSPOLITA

LUDOWA

Patent dodatkowy do patentu nrZgłoszono: 86 05 07 (P. 259381)

Pierwszeństwo CZY t ELNIA

U- edu Patentowego

Γ«, μ |φ «μ W· UlW»j

Int. Cl.’ A01G 1/04

URZĄD

PATENTOWY

PRL

Zgłoszenie ogłoszono: θθ 31 Opis patentowy opublikowano: 1990 08 31

Twórcy wynalazku: Roland Dean Ower, Gary Lynn Mills, James Anthony Małachowski Uprawniony z patentu: Neogen Corporation, Lansing (Stany Zjednoczone Ameryki)

SPOSÓB UPRAWIANIA ASKOKARPÓW GRZYBÓW NALEŻĄCYCH DO GATUNKÓW Z RODZAJU MORCHELLA

Przedmiotem wynalazku jest sposób uprawiania askokarpów grzybów należących do gatunków z rodzaju Morchella, a zwłaszcza smardzów. Smardze należą do workowców i są bardzo poszukiwane ze względu na swój doskonały smak. Grzyby te rosną w stanie naturalnym bez jakiegokolwiek uprawiania. Dotychczas nie udało się opracować takiej metody ich uprawy, która zapewniałaby całoroczną produkcję smardzów na skalę przemysłową. Istnieją doniesienia o próbach uprawy smardzów na świeżym powietrzu, jednak dotychczas nie udało się uprawiać tych grzybów tak jak Innych gatunków grzybów blaszkowych, względnie innych form jadalnych,w pomieszczeniach o kontrolowanych warunkach otoczenia, z dokonywaniem zbioru przez cały rok.

Tworzenie się askokarpu czyli owocnika występuje w dojrzałym stadium cyklu rozmnażania płciowego smardza. Dojrzały askokarp zawierający askospory (zarodniki workowe) to kulminacja cyklu życiowego obejmującego łączenie się dwu jąder haploidalnych z wytworzeniem jądra diploidalnego, które ulega mejozie z wytworzeniem haploidalnych askospor. W przypadku Morchella zaobserwowano zarówno autogamicane, jak i heterogamiczne łączenie się przed mejozą. Alternatywny cykl życiowy to proces bezpłciowy, w którym wytwarzane są konidia (zarodniki bezpłciowe), z których może wzrastać nowa grzybnia zawierająca jądra haploidalne. W celu bronienia się przed niesprzyjającymi warunkami, wegetatywne grzybnie zlewają się w utwardzone twory zwane przetrwalnikami (sklerocjarai), które mogą przetrwać trudne warunki bytowania. Tak więc owocowanie smardzów zachodzi tylko w określonych korzystnych warunkach.

149 968

Celem wynalazku było zatem opracowanie sposobu uprawiania smardzów i innych gatunków ż rodzaju Morchella, nadającego się do realizacji w skali przemysłowej i pozawala jącego na całoroczne zbiory owocników. Stosowane w opisie i zastrzeżeniach patentowych określenia są zgodne z definicjami podanymi w pracy C.J. Alexopoulosa i C.W. Mimsa Intrcduęłęty Mycology, 3rd Ed·, John Wiley and Sons,. Nowy Jork (1979). Askokarp to *owocnik zawierający worki. Askospora to mejospora powstała w workd. Worek to workopodobna komórka zawierająca zwykle określoną liczbę askospor (na ogół 8) utworzona w wyniku swobodnego kształtowania się komórek, zazwyczaj po kariogamii i mejozie. Jest ona charakterystyczna dla klasy workowców. Konidiosporą to prosta lub rozgałęziona strzępka powstająca ze strzępki wegetatywnej, zdolna do utrzymywania na swym końcu lub odgałęzieniu jednej lub większej liczby komórek konidialnych· Konidium, zwane czasem konidiosporą, to nieruchliwa spora bezpłciowa, tworząca się zwykle na końcu lub boku komórki. W pewnych przypadkach istniejącą uprzednio komórka strzępkowa może przekształcić się w konidium. Strzępka” to Jednostka struktury wegetatywnej większości grzybów. Jest to rurkowata, nitkowata komórka zawierająca jądra bezpłciowe. Grzybnia to masa strzępek stanowiąca plechę grzyba. Zawiązek (zwany też prymordium) to początkowe stadium wszelkich struktur. Przetrwalnik w rozumieniu niniejszego opisu to strzępki zawierające przechowywane przez nie zapasy substancji odżywczych, które mogą zbijać się w grudki i które mogą zawierać pewne ilości podłoża. Mogą one także tworzyć struktury swtardniałe, zwane dalej stwardniałymi przetrwalnikami. Podłoże to w rozumieniu niniejszego opisu glebopodobny materiał służący jako środowisko, w którym grzyb wzrasta i z użyciem którego tworzy owocniki.

Sposób według wynalazku umożliwia uprawianie gatunków z rodzaju Morchella z wytworzeniem dojrzałych askokarpów czyli owocników. Grzybni wegetatywnej dostarcza się składniki odżywcze, umożliwiające rozwój grzybni matecznej w postaci bogatej w te składniki grzybni z przetrwalnikami. Po zaszczepienui grzybnią mateczną ubogiego w składniki odżywcze podłoża ewentualnie dostarcza się grzybni matecznej składniki odżywcze z zewnętrznego źródła takich składników. Taka bogata w składniki odżywcze grzybnia mateczna zawiera dostatecznie dużo tych składników na to, by sprostać wszelkiemu zapotrzebowaniu na te składniki rozwijających się następnie owocników. Po etapie odżywiania środowisko wzrostowe grzybni i towarzyszących jej przetrwalników zostaje w znacznym stopniu zmienione w celu pobudzenia płciowego cyklu wzrostu, w którym powstają askokarpy (widoczne grzyby).

Procesowi temu sprzyja usunięcie zewnętrznego źródła środków odżywczych, a także poddanie grzybni i towarzyszących jej przetrwalników działaniu znacznych ilości wody. Pierwszym dowodem płciowego cyklu wzrostu jest pojawianie się zawiązków, a ostatecznym ukształtowanie się dojrzałych owocników. Okres wzrostu do chwili pojawienia się zawiązków do uzyskania przez owocniki prawie pełnej dojrzałości jest szczególnie krytycznym stadium rozwoju, toteż warunki procesu kontroluje się dokładnie dla zmniejszenia do minimum zamierania rozwijających się owocników. Jeden z ważnych czynników minimalizowania zamierania rozwijających się owocników to zapewnienie właściwego nagromadzenia czynników odżywczych, zwłaszcza obojętnych lipidów w grzybni i towarzyszących jej przetrwalnikach, co podtrzymuje proces dojrzewania owocników. Inne ważne czynniki to utrzymywanie właściwej wilgotności powietrza i podłoża oraz właściwej wentylacji w czasie rozwijania się owocników. Ponadto należy zapewniać optymalną prędkość przepływającego nad środowiskiem powietrza i wyrównywanie dziennych ubytków wody. Grzybnią mateczną stosowaną do uprawiania smardzów sposobem według wynalazku jest bogata w składniki odżywcze grzybnia wraz z przetrwalnikami, w tym z przetrwalnikami stwardniałymi, będącymi zasobnikami składników odżywcyzch, odpornymi na niesprzyjające warunki.

Pierwszym etapem procesu uprawiania smardzów jest uzyskanie przetrwalnikowej grzybni matecznej. Stosowanie takiej grzybni matecznej zapewnia dużą efektywność produkcji grzybów. Jakkolwiek uprawę smardzów można prowadzić rozpoczynając cykl od spor, to jednak produkcja jest wtedy znacznie wolniejsza, a więc niepraktyczna w skali prze149 968 myślowej. Ponadto tradycyjne stosowanie matecznej grzybni ziarnistej jako inokulum jest ogólnie niewłaściwe, gdyż prowadzi ono do powstania hodowli wysoce zanieczyszczonej innymi grzybami i bakteriami.

. Jedna z metod hodowania stwardniałych przetrwalników przeznaczonych do stosowania jako inokulacyjna grzybnia mateczna polega na tym, że pojemnik napełnia się pszenicą, lub innym materiałem wegetatywnym w około 40-8(¾ pojemności tego pojemnika. Pszenicę przykrywa się następnie perforowaną przykrywką, na ogól folią plastikową lub metalową, jakkolwiek można także stosować inne materiały. Pozostałe 20-60% pojemności pojemnika wypełnia się prawie całkowicie wilgotną glebą. Objętość pojemnika wynosi od 50 ml do kilku litrów, lecz na ogół stosuje się pojemniki o objętości około 500 ml. Ziarna pszenicy lub inny roślinny materiał można uzupełniać innymi składnikami odżywczymi stanowiącymi organiczne lub nieorganiczne źródła azotu, substancjami mineralnymi, witaminami i węglowodanami, które sprzyjają gromadzeniu składników odżywczych potrzebnych w stadium rozwoju askokarpów. Pojemnik przykrywa się i wyjaławia w autoklawie dla zniszczenia ewentualnie obecnych w nim zanieczyszczających środowisko organizmów. Warstwę gleby w wyjałowionym pojemniku inokuluje się askosporami ze strzępkami wegetatywnymi lub niewielkimi kawałeczkami przetrwalników, po czym pojemnik zamyka się szczelnie. Utrzymuje się go w temperaturze 10-30°C, korzystnie 18-22°C. Strzępki z inokulum rosną poprzez glebę i rozprzestrzeniają się w ziarnach. Po około 1 tygodniu w warstwie gleby pojawia się luźno splątana masa strzępek. Widziane pod mikroskopem strzępki są w dużym stopniu rozgałęzione, podzielone i nabrzmiałe do beczułkowatego kształtu.

Następnie zachodzi adhezja sąsiadujących komórek z wytworzeniem zwartej masy widocznej nie uzbrojonym okiem. To właśnie strzępkowe komórki przetrwalników przechowują materiały pobrane z objętych kolonią ziaren pszenicy. Przetrwalniki hodowane w ten sposób tworzą w stadium swej dojrzałości twarde struktury, które stają się dość duże. W praktyce cała warstwa gleby zostaje zamknięta w stwardniałych przetrwalnikach.

Stwardniałe przetrwalniki zbiera się i stosuje jako grzybnię mateczną. Niektóre ze stwardniałych przetrwalników można zmagazynować jako inokulum zapasowe do produkcji dodatkowych przetrwalników lub do innych zastosowań. Stwierdzono, że utrzymywanie przetrwalników w temperaturze około 5°C pozwala na długotrwałe ich przechowywanie.

Dojrzałymi przetrwalnikami inokuluje się podłoże. Istnieją dwa warianty postępowania zgodnego ze sposobem według wynalazku. Zgodnie z pierwszym z tych wariantów dojrzałe przetrwalniki dzieli się na kawałeczki, którymi inokuluje się podłoże. Z kawałeczków tych powstają strzępki, które po dodaniu składników odżywczych wytwarzają dodatkową masę grzybni i towarzyszących jej przetrwalników. Masa ta powstaje w podłożu, przed pobudzeniem cyklu płciowego. Zgodnie z drugim wariantem postępowania podłoże inokuluje się stwardniałymi przetrwalnikami rozwiniętymi w pojemnikach i dodatkową grzybnię, która z nich wyrasta, pobudza się do cyklu płciowego bez dodawania składników odżywczych.

Ważnym aspektem sposobu według wynalazku jest pobudzanie grzyba do płciowego cyklu wzrostu, w którym powstają askokarpy. Jednym z czynników sprzyjających takiemu pobudzeniu jest pozbawienie grzybów zewnętrznego źródła składników odżywczych, dzięki czemu asymulacja i gromadzenie tych składników przez grzyb usta je, lub ulega znacznemu spowolnieniu. Tak więc środowisko wzrostu grzyba zostaje zmienione ze środowiska bogatego w składniki odżywcze w środowisko w nie ubogie. W rozumieniu wynalazku środowisko ubogie to środowisko nie zawierające łatwo dostępnych środków dożywczych, które mogłyby byó dostarczane rozwijającym się askokarpom. Tak więc składnikami odżywczymi zużywanymi przez askokarpy do rozwoju są składniki nagromadzone przez grzybnię i przetrwalniki przed pobudzeniem cyklu płciowego.

149 968

Innym ważnym czynnikiem sprzyjającym pobudzeniu jest poddanie grzybów działaniu dużych ilości wody w podłożu, w Którym grzyby te wzrastają. Podłoże nawadnia się zasadniczo do nasycenia dla ułatwienia pobudzenia bogatych w składniki odżywcze grzybni i przetrwalników do cyklu płciowego. Zasadniczo do nasycenia oznacza, że wykorzystuje się co najmniej około 90% zdolności nasycenia podłoża wodą, przy czym korzystnie wykorzystuje się około 100% tej zdolności. Korzystnie poddawanie działaniu wody realizuje się poprzez stałą wymianę wody. Można to przeprowadzić np. perkolując wodę przez podłoże.

Zgodnie z wyżej wspomnianym pierwszym wariantem sposobu według wynalazku przetrwalniki dzieli się na kawałki o objętości 0,5-4 cm³ i inokuluje się nimi cienką warstwę podłoża, zwykle o głębokości 1-4 cm. Dobre rezultaty osiąga się stosując 6-30 cm⁵podzielonych przetrwalników na 1 m² powierzchni podłoża. W przypadku stosowania stwardniałych przetrwalników wzrost grzybni z inokulum pobudza się mocząc kawałki przetrwalników w wodzie tuż przed zainokulowaniem nimi podłoża.

Podłożem nośnym jest podłoże ubogie w składniki odżywcze, pozwalające na kontrolowanie dostępności tych składników poprzez nanoszenie na podłoże zewnętrznego źródła składników odżywczych. Do odpowiednich podłoży należy standardowy kompost z kory, gleby lub trocin albo glina gancarska, ewentualnie z dodatkiem substancji mineralnych. Przykładowo, z powodzeniem można stosować Supersoil (produkcji R.McL.Co., San Francisco, St.Zjedn. Ameryki) w stanie zakupionym, lub po dwukrotnym przepłukaniu dwoma równoobjętościowymi porcjami wody. Podłoże powinno pozwalać na odpowiednie odwadnianie, wykazywać zdolność buforowania, umożliwiać wymagane zatrzymywanie się wody i zapewniać właściwą aerację, pozwalającą na wymaganą wymianę gazową. Przykładowo podłoże składa się 25% z piasku i w 75% z materiału organicznego. Dodaje się także niewielką ilośó wapna. Organiczna częśó podłoża to głównie mielona kora sosnowa (85%)_>torf (10%) i kora sekwoi (5%). Mieszanka glebowa wykazuje zawartość wody 55% i pojemność powietrzną 25%.

Podłoże wyjaławia się parą wodną albo gorącą wodą, względnie sterylizuje się je w autoklawie. Następnie wyjałowione podłoże miesza się z wodą, wytwarzając łatwą do posługiwania się nią zawiesinę. Zawiesinę wylewa się na tace z otworami umożliwiającymi odprowadzenie wody. Po nałożeniu na tacę warstwy zawiesiny pozwala się by woda odciekła, uzyskując glebę wolną od wody grawitacyjnej, to jest zawierającą maksimum przestrzeni wypełnionych powietrzem. Jest to korzystne z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, pozwala na zwiększoną produkcję grzybni i towarzyszących jej przetrwalników, które powstają w całej masie podłoża. Po drugie, usunięcie wody stojącej zmniejsza do minimum występujące w późniejszym okresie problemy z zanieczyszczeniem drobnoustrojami.

Alternatywnie, wyjaławianie można prowadzić dopiero po umieszczeniu podłoża na tacach. Po zainokulowaniu podłoża kawałkami przetrwalników utrzymuje się wokół tac temperaturę 10-22°C i wilgotność względną 75-95%, zaś zawartość wody w podłożu utrzymuje się w zakresie 50-75%· Wkrótce po zainokulowaniu z przetrwalników wyrastają strzępki, które całkowicie zarastają tace w ciągu około 1 tygodnia. W trakcie rozwijania się grzybni i towarzyszących jej przetrwalników nie dodaje się wody, pozwalając podłożu schnąć, korzystnie do uzyskania zawartości wody poniżej 75%. Schnięcie podłoża przed etapem dostarczania odżywczych składników uważane jest za ważny czynnik sprzyjający hamowaniu wzrostu bakterii i innych grzybów, które mogłyby uszkodzić rozwijające się smardze lub powstrzymywać ich wzrost.

Smardze jako grzyby nie wytwarzają same pożywienia, tak jak czynią to rośliny zdolne do fotosyntezy, toteż wszystkie zużywane przez siebie składniki odżywcze pobierają ze źródeł zewnętrznych. Ponieważ podłoże jest celowo pozbawione składników odżywczych, tkance smardzów należy w pewnym momencie dostarczyć potrzebne składniki odżywcze, tak więc zgodnie z tym wariantem składniki te podaje się grzybni wzrastającej z inokulum.

149 968

Dodatkowa grzybnia i przetrwalniki wytworzone w wyniku wzrostu wegetatywnego po dostarczeniu składników odżywczych powinny zawierać, w postaci nagromadzonego zapasu, zasadniczo całą ilość składników potrzebnych’dla skutecznego rozwoju owocników.

Składniki odżywcze dostarcza się grzybni w taki sposób, by możliwe było ich wycofanie z pozostawieniem podłoża w nie ubogiego. Usunięcie składników odżywczych sprzyja zajściu cyklu płciowego i zmniejsza liczbę przypadków zanieczyszczenia. Wygodnym sposobem zapewniania usuwalnego źródła składników odżywczych jest umieszczanie grzybni na podłożu bogatego w te składniki materiału, w który mogą wrastać strzępki rozprzestrzeniając składniki odżywcze w całej kolonii. Przykładowo, przygotowuje się pojemniki podobne do stosowanych przy hodowli stwardniałych przetrwalników. Pojemniki te, np. słoiki, napełnia się materiałem organicznym, który przykrywa się odporną na ciepło perforowaną wykładziną, zwykle folią metalową. Wykładzinę tę przykrywa się glebą do wrębu słoika, którą to glebę przykrywa się następną warstwą perforowanej folii. Folię tę zamyka się szczelnie arkuszem folii metalowej i prowadzi się sterylizację.

Źródło składników odżywczych, którym wypełniony jest słoik stanowi materiał organiczny. Materiał ten ulega procesom metabolicznym i ostatecznie zostaje zgromadzony w grzybni i towarzyszących jej przetrwalnikach w postaci węglowodanów i lipidów, a następnie zostaje zużyty do wytworzenia askokarpów. Źródłem składników odżywczych stosowanym najpowszechniej w realizacji sposobu według wynalazku są ziarna pzesnicy, jednak odpowiednie są także inne materiały wegetatywne, włącznie z mieszanym kompostem. Przy stosowaniu ziaren pszenicy dostarcza się je w ilości 1000-8000 g (waga sucha) na 1 m podłoża. Dawka ta może się jednak zmieniać, gdyż podana wartość jest jedynie przybliżona.

Korzystne jest by w tym stadium powstało możliwie najwięcej bogatej w składniki odżywcze grzybni i towarzyszących jej przetrwalników, ponieważ prawdopodobnie istnieje bezpośrednia zależność między ilością grzybni i przetrwalników w podłożu, a całkowitą wagą askokarpów w przeliczeniu na jednostkę powierzchni podłoża. Materiał organiczny można uzupełniać witaminami, substancjami mineralnymi, dodatkowymi białkami i innymi substancjami.

Po sterylizacji wierzchnią warstwę folii usuwa się z ochłodzonych, wyjałowionych słoików, po czym słoiki kładzie się dnem ku górze na powierzchni podłoża z grzybnią. Strzępki rosną ku górze przez otwory w drugiej warstwie folii, pobierają składniki odżywcze i rozprowadzają je w kolonii grzybni. Podczas odżywiania utrzymuje się wilgotność gleby 45-70%, wilgotność względną 85-95% i temperaturę 10-22°C. Odżywianie kontynuuje się przez 7-40 dni, zwykle przez 16 dni. Pod koniec okresu odżywiania na powierzchni podłoża obserwuje się dużą lizcbę zarówno konidiów, jak i przetrwalników.

Dostarczywszy koloniom grzybni i nowo powstałym prze trwa ln i kom całkowitą ilość składników odżywczych niezbędnych dla wytworzenia askokarpów, źródło tych składników usuwa się. Usunięcie składników odżywczych jest koniecznym etapem uprawy, gdyż cykl płciowy nie zachodzi w jakimkolwiek znaczącym stopniu w obecności nadmiaru tych składników poza grzybnią. Stosowanie słoików zawierających składniki odżywcze umożliwia natychmiastowe usunięcie większości dostępnych składników, a w rezultacie grzybnia pozostaje w ubogim w nie podłożu.

Po usunięciu źródła składników odżywczych do podłoża wprowadza się niewielką dodatkową ilość wody, np. 1 litr na 1 m² podłoża i pozwala się by wzrost wegetatywny zachodził jeszcze przez około 10 dni. W tym okresie utrzymuje się wilgotność podłoża 45-70%, wilgotność względną 85-95% i temperaturę 10-22°C. Po upływie tego okresu przetrwalniki są już dojrzałe.

Dojrzała grzybnia i towarzyszące jej przetrwalniki, bogate w nagromadzone składniki odżywcze, lecz pozbawione zewnętrznego źródła tych składników, są gotowe do poddania ich działaniu dużych ilości wody, przyczyniających się do pobudzenia cyklu płciowego. Korzystnie podłoże i grzybnię smardzów nawadnia się drogą powolnej perkolacji wody przez

149 968 podłoże w ciągu 12-36 godzin. Wodę wprowadza się do podłoża z prędkością 250-1000 ml/godzinę na 1 m² powierzchni podłoża. Podłoże i perkolującą wodę utrzymuje się w temperaturze 10-22°C.

Zgodnie z drugim wariantem sposobu według wynalazku dojrzałe przetrwalniki, np. stwardniałe przetrwalniki wyhodowane w słoikach, stosuje się do zainokulowania zwilżonego, ubogiego w składniki odżywcze podłoża, przy czym stosuje się znacznie większą ilość inokulum, zwykle 1500-4000 cm⁵ na 1 m² pola powierzchni podłoża. Przetrwalniki tę zawierają zgromadzone składniki odżywcze niezbędne dla zajścia proliferacji strzępkowej, a następnie wytworzenia się owocników. Przetrwalnikami można inokulować podłoże stosując Je w całości lub w kawałkach. Można Je używać bezpośrednio po wyjęciu ze słoików lub po uprzednim zmoczeniu wodą, zazwyczaj przez zanurzenie na 18-24 godzin. Inokulacja podłoża ubogiego w składniki odżywcze jest w efekcie pozbawieniem przetrwalników zewnętrznego źródła składników odżywczych, co stanowi jeden z czynników pobudzających do płciowego cyklu wzrostu.

Drugi czynnik, poddanie działaniu dużych ilości wody, można zrealizować równocześnie z inokulacją podłoża lub wkrótce potem. Podłoże zwilża się dokładnie w trakcie inokulacji, na krótko przed nią, lub wkrótce po niej, zapewniając tym samym działanie dużych ilości wody, pobudzające cykl płciowy. Jednakże lepsze rezultaty uzyskuje się w przypadku, gdy przetrwalniki utrzymuje się w podłożu, pozwalając by grzybnia kononizowała to podłoże przez około 7 dni w warunkach zbliżonych do warunków stosowanych dla tego okresu w pierwszym wariancie, kiedy to przetrwalniki utrzymuje się w podłożu ubogim w składniki odżywcze zanim rozpocznle się perkolowanie wody przez podłoże. Następnie, podobnie Jak w pierwszym wariancie, przez podłoże perkoluje się wodę, stwarzając warunki sprzyjające powstaniu zawiązków z grzybni.

Drugi wariant jest pod kilkoma względami korzystniejszy od pierwszego. Jedną z ważniejszych zalet jest możliwość stosowania głębszej warstwy podłoża, zwykle 6-16 cm. Hodowle o większej głębokości mogą zawierać więcej przetrwalników, a w rezultacie z jednostki powierzchni otrzymuje się więcej askokarpów niż przy cieńszej warstwie podłoża. Pierwszy wariant może być jednak korzystniejszy, gdyż jest on bardziej zbliżony do analogicznych procesów uprawy innych typów grzybów, a więc łatwiej można go realizować przy użyciu istniejących już urządzeń i oprzyrządowania. Po etapie nawadniania, zgodnie z pierwszym lub drugim wariantem, pozwala się, by woda z podłoża odciekła, przy czym w celu lepszego odprowadzenia wody można stosować odsysanie · Utrzymuje się wilgotność względną 85-95% i temperaturę 10-22°C. Zawartość wilgoci w podłożu utrzymuje się w tym okresie w zakresie 55-65%·

Po zakończeniu tego okresu, to jest 1-3 dni po nawadnianiu, zaczynają powstawać zawiązki smardzów. Są to kuliste agregaty strzępek o średnicy około 1 mm. W ciągu kilku dni zawiązki tworzą wypustki, będące pierwszą oznaką tworzenia się podstawy askokarpu. Okres wzrostu od pojawienia się zawiązków do rozwinięcia się askokarpów o wysokości około 30 mm to bardzo ważny okres w rozwoju askokarpów. W okresie tym utrzymuje się temperaturę około 10°C lub wyższą, korzystnie 10-22°C, a zwłaszcza 18°C, wilgotność względną około 85-95% i zawartość wilgoci w podłożu nie wyższą niż 60%, korzystnie 50-60%, Jeśli nie będzie się utrzymywać tych warunków, niedojrzałe askokarpy mogą ulec zamarciu. Stwierdzono, że maksymalną wydajność produkcji askokarpów uzyskuje się zapewniając w pobliżu podłoża przepływ powietrza o stałej prędkości co najmniej 20 cm/minutę, korzystnie 20-40 cm/minutę.

Po osiągnięciu przez askokarpy wysokości 30 mm zapewnia się im warunki sprzyjające stałemu rozwojowi i dojrzewaniu. W tym okresie utrzymuje się temperaturę co najmniej 10°C, korzystnie 10-27°C, wilgotność względną 80-95% i zawartość wilgoci w podłożu nie wyższą niż 55%, korzystnie 30-55%. W miarę rozwoju askokarpów mogą one nabierać barwy ciemnoszarej, przy czym po osiągnięciu dojrzałości barwa szara zmienia się w złoto-brązową. Po pierwszym zbiorze askokarpów można pobudzić hodowlę do wytworzenia następnej lub następnych partii grzybów.

149 968

Stosując sposób według wynalazku w uprawie Morchella esculenta uzyskano wydajność 25-500 askokarpów z 1 m².

Sposób według wynalazku pozwala uprawiać inne gatunki z rodzaju Morchella, a nie tylko smardze. Z powodzeniem uprawiano np. gatunki nazwane Morchella crassipes i Morchella costata. Podane w opisie warunki realizacji sposobu według wynalazku są warunkami korzystnymi i należy rozumieć, że wzrost grżybów będzie zachodził również przy poczynieniu odstępstw od np. zakresów wartości wilgotności względnej, wilgotności podłoża, temperatury i prędkości przepływu powietrza. Przykładowo, w opisie podano dolne granice zakresu korzystnych wartości temperatury dla różnych okresów cyklu uprawy, jednak przeżyciu askokarpów nie zagraża krótkotrwałe obniżenie temperatury do zbliżonej do temperatury zamarzania wody.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób uprawiania askokarpów grzybów należących do gatunków z rodzaju Morchella, zgodnie z którym wytwarza się grzybnię mateczną, którą inokuluje się podłoże * i otrzymaną dojrzałą grzybnię z przetrwalnikami uprawia się do uzyskania dojrzałych owocników, znamienny tym, że grzybnię mateczną otrzymuje się inokulując źródło organicznych i nieorganicznych składników odżywczych kawałkami przetrwalników, askospor, strzępek wegetatywnych l/lub konidiów, po czym grzybnią mateczną inokuluje się ubogie w składniki odżywcze podłoże i po ewentualnym dostarczeniu organicznych i nieorganicznych składników odżywczych z zewnętrznego źródła, grzybnię wraz z przetrwalnikami pozbawia się dostępu do składników odżywczych i utrzymuje się wilgotność w podłożu 45-75% i wysoką wilgotność względną po czym podłoże z dojrzałą grzybnią i przetrwalnikami nawadnia się wodą w ilości odpowiadającej co najmniej 90% zdolności nasycenia podłoża, a w okresie od ukazania się zawiązków do rozwinięcia się askokarpów o wysokości około 30 mm utrzymuje się zawartość wody w podłożu nie więcej niż 60%, wysoką wilgotność względną, temperaturę około 10°C lub wyższą i przepływ powietrza w pobliżu podłoża z prędkością co najmniej 20 cm/minutę, zaś w okresie od rozwinięcia się askokarpów o wysokości 30 mm do uzyskania przez askokarpy dojrzałości utrzymuje się zawartość wody w podłożu do 55%.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako źródło składników odżywczych przy wytwarzaniu grzybni matecznej stosuje się wilgotny, wyjałowiony materiał roślinny.
3· Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że inokuluje się ubogie w składniki odżywcze podłoże, stosując na 1 m² tego podłoża 6-30 cm^ grzybni matecznej w postaci przetrwalników.
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że przed dostarczeniem do podłoża zawierającego grzybnię mateczną składników odżywczych, utrzymuje się zawartość wilgoci w podłożu 50-75%, wilgotność względną 75-95% i temperaturę 10-22°0.
5· Sposób według zastrz. 1 albo 4, znamienny tym, źew okresie dostarczania do podłoża składników odżywczych utrzymuje się zawartość wilgoci w podłożu 45-70%, wilgotność względną 85-95% i temperaturę 10-22°C.
6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako źródło dostarczanych do podłoża składników odżywczych stosuje się materiał roślinny.
7. Sposob według zastrz. 6, znamienny tym, że stosuje się źródło składników odżywczych zawierające dodatkowo materiał wybrany z grupy obejmującej dodatki organiczne, dodatki nieorganiczne i ich mieszaniny, sprzyjający gromadzeniu się obojętnych lipidów w przetrwalnikach.

149 968

6, znamienny tym, że jako źródło ziarna pszenicy w ilości 1000-8000 g wagi suchej
8. Sposób według zastrz. składników odżywczych stosuje się p na 1 m pola powierzchni podłoża.
9. Sposób według zastrz, 1, znamienny tym, że po dostarczeniu składników odżywczych do podłoża zawierającego grzybnię mateczną utrzymuje się zawartość wilgoci w podłożu 45-75%, wilgotność względną 85-95% i temperaturę 10-22^pC.
10. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że nawadnianie podłoża prowadzi się perkolując przez nie wodę.
11. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że stosuje się p

250-1000 ml wody na 1 m pola powierzchni podłoża na 1 godzinę.
12. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że wodę perkoluje się w ciągu 12-36 godzin.
13. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że do perkolacji stosuje się wodę o temperaturze 10-22°C.
14. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że po etapie nawadniania podłoża utrzymuje się zawartość wody w podłożu 55-65%, wilgotność względną 85-95% i temperaturę 10-22°C do chwili ukazania się zawiązków.
15. Sposób według zastrz. 1, znamienny ty zanla się zawiązków do rozwinięcia się askokarpów o wysokości zawartość wody w podłożu 50-60%, wilgotność względną 85-95% i
16. Sposób według zastrz. 15, znamienny tym, utrzymuje się przepływ powietrza z prędkością 20-40 cm/minutę.
17. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w okresie od rozwinięcia się askokarpów o wysokości 30 mm do uzyskania przez askokarpy dojrzałości utrzymuje się zawartość wody w podłożu 30-55%, wilgotność względną 80-95% i temperaturę 10-27°C.

że w okresie od ukaokoło 30 mm utrzymuje się temperaturę 10-22°C.

że w pobliżu podłoża

Pracownia Poligraficzna UP RP. Nakład 100 egz.

Cena 1500 zł