Przedmiotem wynalazku jest mechanizm róznicowy z kolami stozkowymi stosowany w nape¬ dach pojazdów, obrabiarek i innych urzadzen.Znane sa mechanizmy róznicowe z kolami stozkowymi, w których polozenie kól centralnych oraz satelit ustalone jest za pomoca pierscieni dystansowych, umieszczonych miedzy powierzch¬ niami czolowymi tych kól a obudowa. Wlasciwa grubosc pierscieni dystansowych okresla sie w oparciu o wymiary montazowe kól stozkowych oraz obudowy lub o próby wspólpracy par kól stozkowych mechanizmu.W napedach niektórych urzadzen zawierajacych mechanizm róznicowy zachodzi koniecznosc utrzymaniajak najmniejszego luzu katowego miedzy kolami centralnymi. Wymaga to pracochlon¬ nego doboru grubosci pierscieni dystansowych, a w miare pracy mechanizmu, okresowej kontroli oraz likwidowania luzów,jakie pojawiac sie moga na skutek tarcia miedzy pierscieniami dystanso¬ wymi a kolami stozkowymi i obudowa. Sa to czynnosci czasochlonne, znacznie wydluzajace czas montazu. Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych niedogodnosci a zagadnieniem technicznym podlegajacym rozwiazaniu jest przedstawienie konstrukcji mechanizmu róznicowego z kolami stozkowymi, która umozliwia latwa i bezstopniowa regulacje luzu miedzy zebami jego kól.Zgodnie z wynalazkiem, kola centralne mechanizmu róznicowego osadzone sa obrotowo w sciankach czolowych koszyka zamocowanego osiowo przesuwnie w obudowie, a satelity osadzone na tulejkach, przesuwnych wzgledem sworzni jarzma, utwierdzonego w obudowie. W gwintowa¬ nym otworze jednej ze scian czolowych koszyka umieszczona jest wkretka, za pomoca której zmienia sie odleglosc kól centralnych. Na gwincie zewnetrznym korpusu umieszczona jest nakretka z wykonanym od czola stozkowym otworem, o którego pobocznice opieraja sie powierzchnie czolowe tulejek z osadzonymi na nich satelitami.W drugiej odmianie wynalazku, kola centralne umieszczone sa w otworach obudowy. W gwintowanym otworze jednej ze scian umieszczona jest wkretka, za pomoca której zmienia sie odleglosc tych kól.Satelity umieszczone sa obrotowo na tulejkach osadzonych przesuwnie na sworzniachjarzma, które zamocowane jest w wybraniu obudowy. O stozkowy otwór nakretki, umieszczonej na gwincie zewnetrznym obudowy7, opieraja sie powierzchnie czolowe tulejek z osadzonymi na nich2 146 032 satelitami. Scianka tulejek, na których osadzone sa satelity jest na pewnym odcinku wydluzona i zachodzi na niekolowy fragmentjarzma. Czolowa powierzchnia tulejek nachylonajest pod katem, odpowiadajacym pochyleniu pobocznicy otworu stozkowego nakretki umieszczonej na obudowie.Rozwiazanie mechanizmu róznicowego wedlug wynalazku umozliwa plynna regulacje luzu miedzy jego kolami stozkowymi poprzez pokrecanie w odpowiednim kierunku nakretki umie¬ szczonej na obudowie oraz wkretki znajdujacej sie w scianie czolowej koszyka lub korpusu.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój osiowy, a fig. 2-przekrój plaszczyzna A-A wykonania odmiany wynalazku z kolami centralnymi mocowanymi w koszyku, natomiast fig. 3 - przekrój osiowy, a fig. 4 - przekrój plaszczyzna B-B odmiany wynalazku z kolami centralnymi mocowanymi w obudowie mechanizmu róznicowego i przesuwnym wzgledem niej jarzmem.Obudowa 1 mechanizmu róznicowego zamocowana jest na tulei 2, ulozyskowanej za posred¬ nictwem lozysk igielkowych 3 w korpusie 4. Wpust 5, wchodzacy w kanalki obudowy 1 i tulejki 2, oraz wkret 6, umieszczony w obudowie 1 i koncówka osadzony w nawierceniu tulei 2, zabezpieczaja przed wzajemnym przemieszczeniem obudowy 1 i tulei 2. Tuleja 2 zaopatrzona jest w wieniec zebaty 7 wspólpracujacy z kolem zebatym 8, za którego posrednictwem przekazywany jest na obudowe 1 naped. Kolacentralne 9 i 10 osadzone sa odpowiednio na walkach 11 i 12, na które jest przekazywany naped. Miedzy tymi kolami umieszczone jest jarzmo 13, na którego sworzniach 14 osadzona jest tulejka 15. Wydluzony fragment jej scianki zachodzi na korpus jarzma 13, co wyklucza obrót tulejki 15 wzgledem sworznia 14, a zapewnia wzajemne przesuniecia. Na tulejce 15 osadzone jest obrotowo kolo stozkowe satelity 16, które opiera sie ojej kolnierz. Na powierzchni obudowy 1 wykonany jest gwint, a na nim umieszczona jest nakretka 17, zaopatrzona od czola w stozkowy otwór, o którego pobocznice opieraja sie powierzchnie czolowe tulejek 15.W wybranie obudowy 1 wsunietyjest osiowo koszyk 18. W jego scianie czolowej osadzonejest obrotowo kolo centralne 10. W gwintowanym otworze, wystajacego poza obudowe 1, przeciwleg¬ lego zakonczenia koszyka 18 umieszczona jest wkretka 19, która opiera sie o, wysuniety w otwór koszyka 18, pierscien 20, w którym obrotowo osadzone jest kolo centralne 9. Przed obrotem pierscienia 20 wzgledem koszyka 18 zabezpiecza kolek 21 utwierdzony w koszyku 18 i wchodzacy w kanalek 22 pierscienia 20. Na powierzchni zewnetrznej obudowy 1 wykonany jest kanalek 23, w którym miesci sie zagiecie 24 krawedzi nakretki 17, co wykluczajej obrót wzgledem obudowy 1. W kanalek 25 wkretki 19 zagiety jest koncowy fragment 26 koszyka 18, co zabezpiecza przed wzajem¬ nym ich obrotem.Przeniesienie i rozdzial momentów obrotowych przez tak skonstruowany mechanizm opiera sie o zasade dzialania typowego mechanizmu róznicowego z kolami stozkowymi. Zaleta konstruk¬ cji wedlug wynalazku przejawia sie w mozliwosciach plynnej regulacji luzów miedzyzebnyeh, której dokonywac mozna na zamontowanym juz mechanizmie, co ulatwia zarówno wykonawstwo mechanizmu róznicowego, jak równiez regulacje, jaka wyniknac moze podczas eksploatacji, wskutek wycierania sie wspólpracujacych elementów.Regulacjeluzów przeprowadza sie poprzez pokrecanie nakretki 17 i wkretki 19. W przypadku zbyt duzych luzów miedzyzebnych nalezy zmniejszyc odleglosc kól centralnych 9 i 10 oraz dla zachowania wlasciwej geometrii przekladni stozkowych odleglosc kola stozkowego satelity 16 od osi obrotu tych kól. Zmniejszenie odleglosci kól centralnych 9 i 10 uzyskuje sie poprzez wkrecanie wkretki 19, po uprzednim wyzwoleniu zagiecia 26 koszyka 18 z kanalka 25. Przyblizenia kola stozkowego satelity 16 do osi obrotu kól centralnych 9 i 10 dokonuje sie poprzez pokrecanie nakretki 17, podczas którego stozkowy jej otwór napiera na tulejki 15, z osadzonymi na nich obrotowo kolami stozkowymi satelity 16, wymuszajac ich przesuniecie. Napór nakretki 17 na tulejki 15 powoduje równiez stale przyleganie jarzma 13 do obudowy 1. Równoczesnie ze zmiana odleglosci wszystkich kól nastepowac beda przesuniecia koszyka 18 wzgledem obudowy 1 tak, aby luz miedzy osadzonymi w nim kolami centralnymi 9 i 10 a kolem stozkowym satelity 16 rozlozyl sie symetrycznie na obie pary kól stozkowych.Przy zbyt malych luzach miedzyzebnych kól stozkowych mechanizmu róznicowego nalezy poluznic nakretke 17 oraz nakretke 19, co w wyniku wystepowania miedzy wspólpracujacymi ko-146032 3 lami stozkowymi sil osiowych, spowoduje powiekszenie odleglosci kól centralnych 9 i 10 i odleg¬ losci kola stozkowego satelity 16 od osi obrotu tych kól. Kazdorazowo po ustaleniu prawidlowego luzu miedzyzebnego nalezy zabezpieczyc nakretke 17 i wkretke 19 przed obrotem poprzez wykona¬ nie zagiec 24 i 26.Druga odmiana wynalazku, przedstawiona na fig. 3 i 4 rysunku rózni sie od opisanej tym, ze jarzmo 13 umieszczone jest suwliwie w wybraniach obudowy 1, kolo centralne 10 obsadzone jest obrotowo bezposrednio w tulei 2, a drugie kolo centralne 9 opiera sie za posrednictwem pierscienia 27 o wkretke 28 umieszczona w gwintowanym otworze zakonczenia obudowy 1. Przed obrotem pierscienia 27 wzgledem obudowy 1 zabezpiecza utwierdzony w niej kolek 29 wchodzacy w kanalek 30 pierscienia 27. Na powierzchni zewnetrznej obudowy 1 wykonany jest kanalek 31, w którym miesci sie zgiecie 32 krawedzi nakretki 17, co wyklucza jej obrót wzgledem obudowy 1.Regulacje luzów przeprowadza sie poprzez pokrecanie nakretki 17 i wkretki 28. Zmniejszenie odleglosci kól centralnych 9 i 10 uzyskuje sie poprzez wkrecanie wkretki 28 w obudowe 1, po uprzednim wyzwoleniu zagiecia 30 z kanalka 29. Przez pokrecenie nakretki 17 reguluje sie odleg¬ losc kola stozkowego satelity 16 od osi kól centralnych 9 i 10, przy czym napór nakretki 17 moze wywolac nie tylko zmiane tej odleglosci, ale równiez przesuniecie jarzma 13.Zastrzezenia patentowe 1. Mechanizm róznicowy zawierajacy kola stozkowe, obudowe orazjarzmo, znamienny tym, ze kola centralne (9 i 10) osadzone sa obrotowo w sciankach czolowych koszyka (18), który zamocowany jest przesuwnie w obudowie (1), satelity (16) osadzone sa obrotowo na tulejkach (15) umieszczonych przesuwnie na sworzniach (14) jarzma (13) utwierdzonych w wybraniu obudowy (1), przy czym jedna ze scian czolowych koszyka (18) stanowi wkretka (19), a na gwincie zewnetrz¬ nym obudowy (1) umieszczona jest nakretka (17), o której stozkowy otwór opieraja sie powierzchnie czolowe tulejek (15). 2. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze scianki tulejek (15) sa wydluzone na czesci obwodu i przylegaja do niekolowego fragmentu jarzma (13). 3. Mechanizm róznicowy zawierajacy kola stozkowe, obudowe oraz jarzma, znamienny tym, ze kola centralne (9) i (10) osadzone sa obrotowo w otworach obudowy (1), satelity (16) umie¬ szczone sa obrotowo na tulejkach (15) osadzonych przesuwnie na sworzniach (14) jarzma (13), które zamocowane jest przesuwnie w wybraniu obudowy (1), przy czym jedna ze scian czolowych obudowy (1) stanowi wkretka (28), a na gwincie zewnetrznym obudowy (1) umieszczona jest nakretka (17), o której stozkowy otwór opieraja sie powierzchnie czolowe tulejek (15). 4. Mechanizm wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze scianki tulejek (15) sa wydluzone na czesci obwodu i przylegaja do niekolowego fragmentu jarzma (13).146032146032146032 Fig.2 Fig.4 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 400 zl PL