Przy mieszanki w jednakowym stosun¬ ku cial, jak np. plynów, gazów, materja- lów ziarnistych, powstaja trudnosci wtedy, gdy doplyw jednego srodka, do którego wi¬ nien byc doprowadzany drugi srodek w jednakowym stosunku, odbywa sie nie w jednakowym stopniu. Tak np. do wody wodociagowej nie mozna wprost doprowa¬ dzac jednakowych stosunkowo dodatków chemicznych, sluzacych do usuwania szkodliwych osadów w przewodzie lub do innego polepszenia wody, poniewaz woda wodociagowa podlega niejednakowemu ci¬ snieniu i jest pobierana nie w jednako¬ wych ilosciach. Dodatki te musza byc do¬ stosowane do wahan przeplywajacego strumienia.Wedlug wynalazku, celem osiagniecia proporcjonalnosci miedzy narzadem steru¬ jacym, np. kólkiem ^krzydelkowem, wla- czonem w przeplywajacy strumien i uru¬ chomianiem przeplywajaca iloscia wody, a silnikiem, uskuteczniajacym doprowadza¬ nie dodatków, musi byc zastosowane urza¬ dzenie rozdzielcze, lezace w obwodzie pra¬ du rozruchowego silnika, które po za¬ mknieciu pradu elektrycznego zostaje znów otwierane przez silnik lub narzad sterujacy. W ten sposób praca silnika zo¬ staje dostosowana do narzadu sterujace¬ go, dzieki czemu do glównego strumienia, uruchomiajacego narzad sterujacy, stale zostaja dodawane dodatki w jednakowym stosunku. Zamiast kólka skrzydelkowego, jako narzad sterujacy, moze byc zastoso¬ wany tlok, przesuwajacy sie ruchem zwrot-nym, lub podobne urzadzenie. Urzadzenie do wykonania sposobu mieszania moze byc tak Wykonacie;;£e;kólko skrzydelkowe po¬ rusza tanaze stykowa, która tak wchodzi w czynne polaczenie z druga tarcza stykowa, przylaczona do silnika, ze ruch silnika jest uzalezniony od ruchu kólka skrzydelko¬ wego. W tym przypadku wylaczenie silni¬ ka po uskutecznieniu dawki powodowal¬ by sam silnik. Zapomoca ruchu kólka skrzydelkowego mozna równiez oddzialy¬ wac na opory elektryczne, za posrednic¬ twem których ruch silnika elektrycznego zostaje uzgodniony z szybkoscia kólka skrzydelkowego. Do tego celu nadawalby sie np. znanego rodzaju regulator odsrod¬ kowy, osadzony na wale kólka skrzydel¬ kowego. W przypadku niniejszym wyla¬ czanie silnika po uskutecznieniu dawki u- skutecznia sam silnik. Z drugiej strony jednak do wykonania sposobu, zamiast silnika elektrycznego, mozna równiez za¬ stosowac elektrycznie poruszana kotwice (solenoid). W tym przypadku nie stosuje sie obrotowych tarcz stykowych, a wal, poruszany narzadem sterujacym, zaopa¬ truje sie w jedna tylko tarcze z odpowied- niemi wystepami. Zapomoca tych wyste¬ pów przy zamknieciu pradu elektrycznie poruszana kotwica otrzymuje impulsy pra¬ du, które uruchomiaja urzadzenie wydzie¬ lajace. Impulsy pradu, przenoszone zapo¬ moca wystepów, stosuja sie do szybkosci obrotowej narzadu sterujacego. We wszyst¬ kich ostatnio wyliczonych przypadkach wylaczanie silnika uskutecznia kólko skrzydelkowe.Dodatki, doprowadzane do przeplywa¬ jacego strumienia w stalym stosunku, a które zazwyczaj sa w postaci plynu, mu¬ sza pod wzgledem ich skladu stale byc jednakowemi i wykazywac taki sam sto¬ sunek mieszaniny. Wytwarzanie plynu do¬ datkowego z odpowiednich zbiorników za¬ pasowych najlepiej uskutecznia narzad sterujacy, znajdujacy sie w przewodzie przeplywowym, wzglednie silnik zapomo¬ ca narzadów, opisanych ponizej.Wreszcie moga byc zastosowane urza¬ dzenia do ochrony plynu dodatkowego przed szkodliiwem dzialaniem nian powie¬ trza.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia czesciowy przekrój urzadzenia, fig. la — szczegól, fig. 2 — schemat urzadzenia z odpowiedniemi zbior¬ nikami zapasowemi do plynu dodatkowe¬ go, wreszcie fig. 3 — przekrój urzadzenia, które zapobiega szkodliwemu wplywowi powietrza na plyn dodatkowy.Dany srodek przeplywa w kierunku strzalki A przez przewód 1, w którym jest umieszczone kólko skrzydelkowe 2 osa¬ dzone na wale 3 zaopatrzonym w kólko zebate 4, zazebiajace sie z przekladnio- wem kolem zebatem 5. Kolo 5 jest osa¬ dzone na ulozonym w oslonie 6 wale 7, na którym umocowany jest cylinder 8 z ma- terjalu izolacyjnego. Na cylindrze 8 jest umocowany pierscien istykowy 9. Nawprost cylindra 8, oddzielnie od tego cylindra, lecz w tym samym kierunku osiowym u- mocowany jest na wale 11, ulozonym w oslonie 6, cylinder 10, wykonany równiez z materjalu izolacyjnego. Na cylindrze jest osadzony pierscien stykowy 12, które¬ go lapka stykowa 13 wystaje ponad cylin¬ der 8 i wchodzi w zetkniecie z lapka sty¬ kowa 131 pierscienia 9. Celem zapobieze¬ nia temu, aby lapka stykowa 131, skutkiem wyprzedzenia nie dotknela lapki stykowej z drugiej strony, przyczem wtedy silnik napedzalby kólko skrzydelkowe 2, lapka stykowa 131 jest odpowiednio izolowana na tej stronie, która ona nie powinna do¬ tykac lapki stykowej 13. Do pierscieni stykowych 9 i 12 przylegaja slizgowe spre¬ zyny stykowe 14.Zamiast cylindrów i tarcz stykowych moga byc umieszczone na walach 7 i 11 stykajace sie ze stykowemi sprezynami 14 — 2 —tarcze 81 i 1&1, zaopatrzona w trzpienie stykowe 91 i 121, które, stykajac sie ze so¬ ba, zamylkaja prad dla silnika. Jeden z tych obydwóch trzpieni stykowych móglby byc ruchomo np. sprezyscie tak osadzony, ze przy wiekszym oporze drugi trzpien stykowy moze go odchylic i minac. Skut¬ kiem tego unika sie ciaglego przeplywu pradu, wzglednie niepotrzebnej straty te¬ goz, w razie gdy isilnik nie uruchomia pompy, kólko skrzydelkowe zatrzyma sie lub nastapi jakiekolwiek inne zaklócenie.Najlepiej jest urzadzic na jednej z tarcz 81 luib 101 dwa lub kilka sztywnych trzpie¬ ni stykowych tak, ze trzpien stykowy, ru¬ chomo osadzony na drugiej tarczy wcho¬ dzi miedzy sztywne trzpienie istykowe. W ten sposób tworzy sie skuteczny styk, jesli przy rozruchu narzadu sterujacego nie wystarcza pierwszy impuls pradu.Na wale 11 jest osadzone kolo prze¬ kladniowe 15, które zazebia sie z kólkiem zebatem 17, osadizonem na wale silnika 16. Na wale silnika osadzona jest pompa ssaco-tloczaca 18, od której przewód sisaw- ny prowadzi do zbiornika 20 plynu dodat¬ kowego, a przewód tloczny 21 do przewo¬ du /. Najlepiej jest, jezeli miejsce przy¬ laczenia przewodu tlocznego 21 do prze¬ wodu 1 lezy bezposrednio przy kole skrzy- delkowem 2, aby ruch obrotowy kola skrzydelkowego sluzyl do dokladnego mieszania. Przewód elektryczny 22, pola¬ czony ze stykiem slizgowym 14 i silnikiem 16, moze byc wlaczany lub wylaczany za- pomoca wylacznika 231. Zamiast pompy mozna równiez zastosowac urzadzenie podnosne lub jakiekolwiek inne urzadze¬ nie przydzielajace.Sposób dzialania urzadzenia jest na¬ stepujacy.Plyn, przeplywajacy przewodem 1 w kierunku strzalki A, napedza kólko skrzy¬ delkowe 2, którego ruch za posrednictwem kól zebatych 4, 5 oraz walu 7 przenoszony jest na cylinder 8 z tarcza stykowa 9. Co do sposobu pracy przyjeto, ze najwieksza ilosc obrotów silnika 16 jest przynajmniej równa, zwykle zas wieksza niz ilosc obrotów kólka skrzydelkowego 2 przy najwiek¬ szym przeplywie plynu.Lapka stykowa 131 cylindra 8 dopedza wiec lapke stykowa 13 cylindra 10, wobec czego iskutkiem zamkniecia pradu silnik 16 zostaje uruchomiony. Jezeli ilosc obrotów silnika jest równa ilosci obrotów kólka 2, obydwie tarcze przy pelnym przeplywie wody biegna synchronicznie, poniewaz styk nie moze sie rozlaczyc. Rozlaczenie moze nastapic wtedy, gdy skutkiem przerwania sie strumienia plynu cylinder 8 zatrzyma sie lub przy zmniejszonej szybkosci prze¬ plywu, wywolanej zmiana cisnienia lub zmniejszeniem pobierania wody, pozo¬ staje wtyle. W obydwóch przypadkach tarcza stykowa cylindra 10 zatrzymuje sie w pewnej odleglosci skutkiem wyczerpa¬ nia sie ruchu silnika. Bieg obydwóch cy¬ lindrów polega na tern, ze przy dowolnym przeplywie plynu cylinder 10 wysuwa sie naprzód, nastepnie jednak znów zostaje dopedzony przez cylinder 8. Kólko wiec skrzydelkowe zawsze pociaga za soba znów ruch silnika. Okreslonej drodze kól¬ ka skrzydelkowego, która jest zalezna od przeplywajacej kazdorazowo ilosci plynu, odpowiada taka sama stosunkowo droga urzadzenia mieszajacego, która jest miara przymieszki. Stosunek mieszania plynu glównego z plynem dodatkowym musi wiec stale byc jednakowy.W wielu przypadkach wymagana jest czesta zmiana stosunku dodatków, np. w zuzywanych wodach, w których rozpu¬ szczone w nich czesci skladowe niekiedy zmieniaja sie w ciagu dnia. Dlatego tez u- rzadzenie do mieszania, odpowiadajace wszystkim wymaganiom, powinno dawac sie latwo nastawiac. Opisane powyzej u- rzadzenie zadoscczyni takze i temu wyma¬ ganiu, poniewaz mozna je nastawiac w — 3 —rozmaity sposób, np. zapomoca zmiany przekladni miedzy walem kólka skrzydel¬ kowego a cylindrem stykowym lub miedzy silnikiem a cylindrem stykowym, jak rów¬ niez miedzy silnikiem a pompa. Wreszcie mozna zmieniac ilosc obrotów silnika za¬ pomoca hamowania, oporów i t. d.Fig. 2 przedstawia schematyczny zarys urzadzenia, przedstawianego na fig. 1, w polaczeniu z odpowiedniemi zbiornikami zapasowemi, z których srodki, potrzebne do tworzenia plynu dodatkowego, tak sa pobierane w zaleznosci od kólka skrzydel¬ kowego 2, ze zostaje zapewniony jednako¬ wy stosunek nasycenia wzglednie miesza¬ niny plynu dodatkowego. Z drugiej strony stosunek mieszaniny moze byc w rozmaity sposób regulowany. W rozszerzonej czesci 23 przewodu 1 umieszczony jest narzad sterujacy, np. kólko skrzydelkowe, od¬ dzialywujace na urzadzenie rozdzielcze 24, które tak steruje silnik elektryczny 16, ze pompa 18 zasysa plyn dodatkowy ze zbiornika 20 przez przewód 19 i doprowa¬ dza go w proporcjonalnych ilosciach przez przewód tloczny 21 do przewodu 1. Zbior¬ nik 20 z rozczynem, który winien byc uzu¬ pelniany w jednakowym stosunku nasyce¬ nia wzglednie mieszaniny, jest od góry o- twarty. Nad zbiornikiem 20 jest umie¬ szczony zbiornik posredni 25. Narzad 26, otwierajacy zbiornik 25, uruchomiany jest zbiornikiem 16. W tym celu na wale silni¬ ka jest osadzone kolo pasowe 27, które za posrednictwem pasa 27' napedza kolo pa¬ sowe 28, osadzone na wale 29 narzadu o- twierajacego 26. W ten sposób doprowa¬ dzanie rozpuszczanego srodka ze zbiorni¬ ka 25 do zbiornika 20 jest uzaleznione od biegu silnika elektrycznego 16 i do zbior¬ nika 20 dostaje sie ze zbiornika 25 stale taka ilosc rozpuszczanego srodka, jaka by¬ la zawarta w zassanej ilosci plynu dodat¬ kowego, poniewaz odplyw i doprowadza¬ nie sterowane sa narzadem regulujacym.Stosunek nasycenia musi wtedy bez wzgle¬ du na wielkosc odplywu plynu dodatko¬ wego, niezaleznie od ilosci i czasu, pozo¬ stawac stale jednakowy.Dopelnianie zbiornika posredniego 25 odbywa sie samoczynnie ze zbiornika za¬ pasowego 30. Skladajace sie z klapy 31 urzadzenie, zamykajace zbiornik zapaso¬ wy 30, sterowane jest równiez silnikiem 16 wzglednie narzadem sterujacym, znajdu¬ jacym sie w czesci rozszerzonej 23. Urza¬ dzenie zamykajace 31 powinno byc za kazdym razem otwierane wtedy, gdy wal 29 osiagnal pewna okreslona ilosc obro¬ tów, a po pewnym czasie, odpowiednio do dopelniania zbiornika zapasowego 25, u- rzadzenie zamykajace 31 winno byc znów zamkniete. W tym celu na wale 29 jest u- mocowane kolo pasowe 32, które za po¬ srednictwem pasa 33 napedza kolo paso¬ we 34, wal 35 kola pasowego 34 wylacza skutkiem róznych przekladni: miedzy ko¬ lami pasowemi po kazdem opróznieniu zbiornika 25 regulator czasu 36, który o- twiera klape 31, a po uplywie pewnego czasu zamyka ja. Regulator czasu zostaje dokladnie nastawiony i w powyzej opisa¬ ny sposób uzalezniony od ilosci obrotów silnika. Skutkiem tego do zbiornika 25 stale jest wpuszczane tyle rozpuszczanego srodka, ile odpowiada jego zawartosci.Podczas gdy zbiorniki 25 i 30 reguluja proporcjonalny doplyw rozpuszczanego srodka do zbiornika 20, plywak 37, umie¬ szczony w zbiorniku 20, reguluje doplyw plynu, potrzebnego dla rozpuszczanego srodka i doplywajacego ze zbiornika 39 przez przewód 38. Z drugiej strony mozna zastosowac takie wykonanie, ze doplyw rozczynnika do zbiornika bylby sterowa¬ ny narzadem regulujacym w taki sam spo¬ sób, jak doplyw rozpuszczanego srodka.Stosunek mieszaniny w zbiorniku 20 w ten sposób pozostaje niezalezny od ilosci i czasu bez wzgledu na wielkosc odplywu rozczynu.Z silnikiem elektrycznym moze byc je- — 4 —szcze polaczone urzadzenie do mieszania lub sprezana, która wdmuchiwalaby po¬ wietrze lub gazy do jedrnego lub kilku zbiorników, celem lepszego przemieszania rozczynu. Powietrze jest przytem dopro¬ wadzane nie stale, lecz wówczas, gdy u- rzadzenie dawkujace 18, a jednoczesnie i urzadzenie odmierzajace zbiornika 25 sa czynne, i j. w decydujacej chwili zuzy¬ wania i nowego przygotowania rozczynu.Do napedu urzadzenia potrzebny jest tylko jeden silnik, który moze napedzac nietylko wszystkie ruchome czesci, lecz jednoczesnie takze dowolna ilosc tych u- rzadzen do rozczynów tak, ze wytwarza¬ nie zwiazków chemicznych, rozczynów i mieszanin moze sie odbywac w jednym przebiegu samoczynnie i bez nadzoru. Spo¬ sób ten moze byc stosowany we wszyst¬ kich przypadkach, w których jakiekolwiek materjaly, plynne, papkowate lu!b w po¬ staci proszku, w roziczymach lub zmiesza¬ ne ze soba maja byc dodawane do okre¬ slonego plynu glównego.Moze siie zdarzyc, ze powietrze szko¬ dliwie dziala na plyn dodatkowy. Temu zapobiega urzadzenie, przedstawione na fig. 3. Zbiornik 20 na plyn dodatkowy jest tutaj zamkniety. W zbiorniku zapasowym 20 jest umieszczony zabezpieczony zbior¬ nik odbiorczy 41, napelniony plynem re¬ akcyjnym. Ten zbiornik 41 w przedstawio¬ nym na rysunku przykladzie wykonania wykonany jest jako plywak, który pola¬ czony jest z powietrzem atmosferycznem zapomoca rury 42. Doprowadzajaca po¬ wietrze rura 42, przesuwnie osadzona w korku 43 zbiornika, jest przymocowana do plywaka i sluzy jednoczesnie jako pret prowadniczy dla plywaka. Jezeli zbiornik zapasowy nie jest wykonany ze szkla prze¬ zroczystego, to nie potrzeba stosowac spe¬ cjalnego urzadzenia wskaznikowego do wskazywania stopnia napelnienia, ponie¬ waz zawartosc zbiornika 20 jest równiez widoczna z polozenia rury 42, która ewen¬ tualnie zaopatruje sie w podzialke. Przy równomiernem opuszczaniu sie poziomu rura, doprowadzajaca powietrze, moze na¬ wet sluzyc do mierzenia pobieranych ilo¬ sci. Mozna takze zastosowac urzadzenie stykowe, które przy okreslonem polozeniu rury w znany sposób dziala na wlaczone w obwód pradu urzadzenie wskaznikowe, za¬ pomoca którego optyczne lub akustyczne sygnaly wskazuja na koniecznosc ponow¬ nego napelnienia zbiboiika. Rura ssawna, prowadzaca do silnika, jest zaopatrzona w filtr 40; rura ta sluzy jednoczesnie jako prowadnica plywaka 41. Rury 19 i 42 sa przeprowadzone przez korek 43 zbiornika.Poniewaz rura 42 porusza sie wraz z ply¬ wakiem wgóre i wdól, to, celem osiagnie¬ cia szczelnego zamkniecia w miejscu pro¬ wadzenia tej rury zastosowana jest dlaw- nica 44. Gdy ze zbiornika 20 pobierany jest plyn dodatkowy, to przez rure 42 wchodzi powietrze, które przedostaje sie przez srodek reakcyjny plywaka 41 i odpo¬ wiednio oczyszczone wzglednie zneutrali¬ zowane plynie przez otwór 45 do wnetrza zbiornika zapasowego tak, ze powietrze nie moze szkodliwie oddzialywac na plyn do¬ datkowy. PL