Przedmiotem wynalazku jest sprzeglo elastyczne do laczenia rur podsadzkowych, wyposazone w elastyczna wkladke.Rurociagi do przeplywu podsadzki hydraulicznej montowane sa glównie z rur stalowych, naj¬ czesciej 4 m dlugosci, których kolnierzowe zlacza srubowe z tekturowymi uszczelkami sa sztywne, nie pozwalaja na odchylenia osi laczonych rur, ani tez na poosiowa kompensacje dlugosci. Sztyw¬ nosc polaczen utrudnia montaz i eksploatacje rurociagów podsadzkowych, które sa instalowane w chodnikach górniczych o zmiennej konfiguracji, czesto deformowanych cisnieniem górotworu i które musza ornijad na przyklad instalacje transportowe* Szczególnie uciazliwy jest montaz sztywnych rurociagów skracanych lub wydluzanych co cykl podsadzania przy wejsciu z chodnika do sciany. W samej scianie, gdzie rurociag podsadzkowy zwiazany jest najczesciej z obudowa zmechanizowana, której sekcje moga byc przesuwane w róznej kolejnosci, nastepuje skrepowanie ruchu obudowy i zwiazanego z nia sztywnego rurociagu. Rurociagi scianowe przy ruchu obudowy sa wiec rozpinane lub komplikuje sie ich mocowanie z obudowa.Duza dynamika przeplywu mieszaniny podsadzkowej 1 malo stabilne mocowanie rurociagów sprzy¬ jaja drganiom, co okresla sie jako "rurociag chodzi*. Przy sztywnych polaczeniach drgania i balansowanie rurociagu sa przyczyna rozluzowania uszczelnienia i czesto niezabezpieczonych awarii instalacji podsadzkowej. Dalsze trudnosci spowodowane sztywnym zlaczem wystepuja przy wymianie zuzytych rur z instalacji podsadzkowej* Tolerancja dlugosci rur jest duza, przekracza kilkakrotnie grubosc uszczelki* Bez kompensacji dlugosci wymiana rur jest trudna, prowadzi do lamania osi instalacji przy wpinaniu rury dluzszej lub silowego sciagania rurociagu przy rurze krótszej* Znaczna czesc sily zlacza srubowego redukowana jest wtedy przez opór sciaganych czesci instalacji i pogarsza sie docisk uszczelki. Ponadto do transportu podsadzki hydraulicz-2 145 251 nej, oprócz rurociagów stalowych ze sztywnymi zlaczami, stosuje sie elastyczne instalacje z rur gumowych, zwlaszcza w scianach* Wytrzymalosc rurociagów gumowych na cisnienie wewne¬ trzne transportowanej mieszaniny podsadzkowej, jak i na obciazenia mechaniczne jest jednak niewystarczajaca, W zwiazku z tym ich stosowanie jest mozliwe tylko w niektórych scianach, przy potencjalnie niskich cisnieniach /w plytkich kopalniach/.W instalacjach przemyslowych /powierzchniowych/ znane sa równiez kompensatory osiowe, na przyklad mieszkowe kompensatory stalowe, które zapewniaja kompensacje wydluzen termicznych.Znane sa takze amortyzatory drgan i kompensatory do wyrównywania zmian dlugosci przewodów rurowych z wkladkami gumowymi lub z tworzyw sztucznych. Tego typu rozwiazanie przedstawione na przyklad w polskim opisie patentowym nr 42 955 stanowi elastyczna wkladka, spinajaca wewnetrzne kolnierze rurowych laczników i uszczelniona z nimi poprzez dociskowe pierscienie.Powyzsze znane kompensatory nie nadaja sie jednak do zastosowania w dolowych instalacjach podsadzkowych, w których jednoczesnie trzeba zapewnic odpornosc na wysokie cisnienie, odpor¬ nosc na scieranie przeplywajaca mieszanina wody, piasku i skal oraz mozliwosc stosunkowo duzych odchylen osi laczonych rur 1 kompensacji poosiowej. Ponadto wymagana jest tutaj duza wytrzymalosc na sily poosiowe rozrywajace badz sciskajace zlacze, pochodzace od sil masowych, jak i sil zewnetrznych wystepujacych na przyklad przy kroczeniu obudowy zmechanizowanej, do której podwieszona jest rurociag. Wymagana jest takze odpornosc na sily poprzeczne, to jest samonosnosc zlacza elastycznego, poniewaz rurociag podsadzkowy podwieszany jest w dogodnym, dostepnym miejscu do obudowy zmechanizowanej lub na trasie do obudowy chodnikowej i nieko¬ niecznie podtrzymuje instalacje w obrebie sprzegla. Zlacze musi równiez przenosic obciazenia poprzeczne od sasiednich laczonych rur.W celu zmiany niekorzystnych cech sztywnego laczenia rur w instalacji podsadzkowej opraco¬ wane elastyczne sprzeglo wedlug wynalazku, wyposazone w elastyczna wkladke spinajaca wewne¬ trzne kolnierze rurowych laczników i uszczelniona z nimi poprzez dociskowe pierscienie.Zgodnie z wynalazkiem sprzeglo ma osiowo-promieniowy stabilizator z centralnym gniazdem mieszczacym elastyczna wkladke i koncowymi gniazdami, w których sa umieszczone przesuwnie wewnetrzne kolnierze rurowych laczników.Przez zastosowanie sprzegla elastycznego wedlug wynalazku uzyskuje sie mozliwosc osiowego odchylenia laczonych rur i kompensacji wzdluz osi rurociagu, przy czym sprzeglo jest wytrzy¬ male na wysokie cisnienia jakie moga wystapic w rurociagu podsadzkowym, jest odporne na zgi¬ nanie, rozrywajace czy sciskajace sily wzdluzne, jest samonosne i nie wymaga specjalnego pod¬ parcia czy podwieszenia wyrównujacego polozenie osi laczonych rur oraz jest odporne na scie¬ ranie przez przeplywajaca mieszanine wody piasku i skal. Osiowo-promieniowy stabilizator w przypadku awarii sprzegla zabezpiecza dodatkowo przed tnacym dzialaniem strumienia miesza¬ niny podsadzkowej. Sprzeglo nadaje sie do montowania w istniejacych rurociagach bez zadnych przeróbek. Moze byc dostosowane równiez do zlacz szczekowych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeglo elastyczno w przekroju podluznym, a fig. 2 - przekrój podluzny sprzegla w drugiej wersji wykonania. Sprzeglo elastyczne do laczenia rur podsadzkowych ma dwa rurowe laczniki 1, których wewnetrzna kolnierze 2 sa spiete elastyczna wkladka 3 z gumy wzmocnionej kordem. Polaczenie i uszczelnienie elastycznej wkladki 3 z wewnetrznymi kolnie¬ rzami 2 rurowych laczników 1 stanowia dociskowe pierscienie 4 i sruby 5. Zewnetrzne kolnie¬ rze 6 rurowych laczników 1 sa dostosowane wymiarami i ksztaltem do kolnierzy laczonych rur podsadzkowych 7. Zaleznie od potrzeby moze to byc realizowane srubami, badz tez za pomoca innych rozwiazali, na przyklad szybkozlaczy.Sprzeglo ma osiowo-promieniowy stabilizator 8 lub 9, spelniajacy funkcje ochronna dla elastycznej wkladki 3 oraz ograniczajacy wielkosc swobodnego ruchu wzdluznego b i katowego OC , a takze przesuniec poprzecznych laczonych konców rurociagu podsadzkowego. Jak uwidocz¬ niono na fig. 1 rysunku, stabilizator 8 stanowi modelowany element z ?/ytloczonym centralnym gniazdem 10 mieszczacym elastyczna wkladke 3 i wytloczonymi koncowymi gniazdami 11, w któ-145 251 3 rych sa umieszczone przesuwnie wewnetrzne kolnierze 2 rurowych laczników !• Zgodnie z fig. 2 rysunku, stabilizator 9 moze byc równiez wykonany w postaci rurowego elementu zaopatrzonego obustronnie od wewnatrz w pary pierscieniowych ograniczników 12f 13 tworzacych odpowiednio koncowe gniazda 14 mieszczace przesuwnie wewnetrzne kolnierze 2 rurowych laczników 1 oraz centralne gniazdo 15 dla elastycznej wkladki 3.W obu przypadkach powierzchnie centralnych gniazd 10, 15 osiowo-proraieniowego stabiliza¬ tora 8, 9 sa oddalone od zewnetrznego plaszcza elastycznej wkladki 3 nie wiecej niz 1/10 srednicy tej wkladki, przez co przy wzroscie cisnienia przeplywu podsadzki powyzej 2f0 MPa gniazda te przejmuja nacisk i chronia elastyczna wkladke 3 przed popromieniowym nadmiernym rozciagnieciem i rozerwaniem. Koncowe gniazda 11, 14 na obu koncach osiowo-promleniowego stabilizatora 8, 9 nie pozwalaja pod wplywem cisnienia lub sil wynikajacych z laczenia osi rurociagu i jego rozciagania, na wieksze wydluzenie wkladki od 1/4 jej dlugosci, co wystar¬ cza do uelastycznienia instalacji podsadzkowej, a nie dopuszcza do jej przeciazenia 1 znisz¬ czenia* Gabaryty tych koncowych gniazd sa tak dobrane, aby osiowo-promieniowy stabilizator 8, 9 przenosil moment wynikajacy ze zginania rurociagu w przypadku przekroczenia kata lama¬ nia osi rurociagu wynoszacego 15° i ograniczal poosiowe wydluzenie sprzegla do 40 mm. Powyz¬ sze warunki zapewniaja potrzebna wytrzymalosc i trwalosc sprzegla.Zastrzezenie patentowe Sprzeglo elastyczne do laczenia rur podsadzkowych, wyposazone w elastyczna wkladke, spi¬ najaca wewnetrzne kolnierze rurowych laczników i uszczelniowa z nimi poprzez dociskowe pierscienie, znamienne t y m, ze ma osiowo-promieniowy stabilizator /8, 3/ z cen¬ tralnym gniazdem /10, 15/ mieszczacym elastyczna wkladke /3/ i koncowymi gniazdami /11, 14/» w których sa umieszczone przesuwnie wewnetrzne kolnierze /2/ rurowych laczników /1/.145 251 6 1114 10 3 8 25 figi 1 6 AY^^Ynuif ffig.2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 tg- Cena 220 zl PL