Przedmiotem wynalazku jest uklad hydrauliczny dla maszyn roboczych z akumulowaniem energii w kole bezwladnosciowym, zwlaszcza dla koparek jednonaczyniowych, o elementach wykonawczych charakteryzujacych sie bezwladnoscia. Uklad hydrauliczny umozliwia akumulo- wanie energii oraz jej wykorzystanie w procesie roboczym, szczególnie w fazie hamowania rozpe¬ dzonych mas.Dotychczas znane i najczesciej stosowane rozwiazania konstrukcyjne maszyn roboczych, w których wystepuja elementy wykonawcze charakteryzujace sie bezwladnoscia, opieraja sie na zastosowaniu hydraulicznych elementów dlawiacych lub tez hamulców ciernych dla wyhamowania energii rozpedzanych mas.Znane jest równiez rozwiazanie przedstawione w polskim opisie patentowym nf 119977, umozliwiajace w fazie hamowania obrotu nadwozia lub opadajacego osprzetu maszyny roboczej akumulowanie energii, która nastepnie przekazywana jest do glównego ukladu hydraulicznego zasilania. Wadawymienionych rozwiazan, w przypadku stosowania dlawików hydraulicznych lub hamulców ciernych, sa znaczne straty energetyczne ujawniajace sie w formie ciepla, wzrostu zuzycia paliwa oraz zmniejszenia wydajnosci pracy.W przypadku rozwiazan przedstawionych w polskim opisie patentowym nr 119977 do wad zaliczyc mozna koniecznosc wykonywania przez operatora dodatkowych czynnosci dla wlaczenia obwodu odzysku energii oraz rozbudowany konstrukcyjnie uklad wymagajacy wielu specjalnych elementów hydrauliki.Celem wynalazku jest podwyzszenie sprawnosci energetycznej maszyny roboczej, poprzez akumulowanie energii w fazie hamowania lub fazach ruchówjalowych oraz przekazanie tej energii podczas ruchów roboczych, przy jednoczesnym zmniejszeniu ilosci elementów hydraulicznych niezbednych dla zrealizowania tego ukladu oraz zwiekszonym stopniu bezpieczenstwa pracy.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym, ze uklad wyposazony jest: w zespól silniko-pomp umieszczonych na wspólnym wale i sprzegnietych z kolem bezwladnosciowym, w2 145 169 którego obudowie umieszczony jest zawór podcisnieniowy, w przelacznik hydrauliczny umie¬ szczony w linii miedzy silniko-pompa i cylindrem roboczym oraz w przelacznik hydrauliczny umieszczony w linii miedzy rozdzielaczem i cylindrem roboczym, przy czym przelaczniki hydrauli¬ czne zwiazane sa w linii sterowania ze sterownikiem. Uklad hydrauliczny wyposazony jest w zawór amortyzujacy umieszczony pomiedzy cylindrem roboczym, a przelacznikami hydraulicznymi oraz w silnik hydrauliczny odbiornika energii umieszczony miedzy przelacznikiem hydraulicznym silnika a linia splywowa zakonczona zbiornikiem.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, przedstawia¬ jacym uklad hydrauliczny z akumulowaniem energii z kole bezwladnosciowym dla koparek jednonaczyniowych, wyposazonych w wysiegnik oraz dodatkowy odbiornik energii.Uklad hydrauliczny przedstawiony na rysunku sklada sie z silnika napedowego 1, napedzaja¬ cego pompe glówna 2 oraz pompe pomocnicza 3, zasilane ciecza ze zbiornika 4. W sklad obwodu pompy pomocniczej 3 wchodzi zawór zwrotny sterowania 30, akumulator hydrauliczny 8, zawór przelewowy 31, sterownik 16 uruchamiany dzwignia 17, dwa zawory dlawiace 22 oraz 24. Z pompa glówna 2 polaczone sa hydraulicznie rozdzielacze 23, zawór przelewowy 26, przelacznik hydrauli¬ czny cylindra 27, cylinder roboczy 21 oraz linia splywowa zakonczona filtrem 6. W sklad ukladu hydraulicznego wchodza równiez obwody akumulowania i przekazywania energii, polaczone hydraulicznie z cylindrem roboczym 21 oraz mechanicznie z elementem wykonawczym, stanowia¬ cym w przykladzie wykonania wysiegnik 20, charakteryzujacy sie duza bezwladnoscia. Zasadnicza czesc obwodów akumulowania i przekazywania energii sklada sie z umieszczonego w obudowie kola bezwladnosciowego 9, polaczonego przez przekladnie 10 z zespolem silniko-pomp 11,12,13.Silniko-pompa 11 polaczona jest z jednej strony z dwoma liniami hydraulicznymi, z których jedna sklada sie z zaworu zwrotnego 5 oraz zbiornika 4, natomiast druga z zaworu zwrotnego 7, zaworu przelewowego 29 i przelacznika hydraulicznego cylindra 27. Z druga strona silniko-pompy 11 polaczona jest przez zawór dlawiacy 14 linia splywowa, zakonczona filtrem 6 i zbiornikiem 4.Silniko-pompa 12 polaczona jest z jednej strony z dwoma liniami hydraulicznymi, z których jedna sklada sie z zaworu zwrotnego 5 oraz zbiornika 4, natomiast druga z zaworu zwrotnego 7, zaworu przelewowego 29 i przelacznika hydraulicznego cylindra 27. Druga strona silniko-pompy 12 polaczona jest przez przelacznik hydrauliczny 15 badz z linia splywowa zakonczona filtrem 6 i zbiornikiem 4, badz tez przez zawór zwrotny 28 i zawór amortyzujacy 25 z cylindrem roboczym 21.Silniko-pompa 13 polaczona jest zjednej strony z dwoma liniami hydraulicznymi, z których jedna sklada sie z zaworu zwrotnego 5 oraz zbiornika 4, natomiast druga z zaworu zwrotnego 7, zaworu przelewowego 29 i przelacznika hydraulicznego cylindra 27. Druga strona silniko-pompy 13 polaczona jest przez przelacznik hydrauliczny silnika 19 z silnikiem hydraulicznym odbiornika energii 18. Z obudowa kola bezwladnosciowego 9 polaczony jest zawór podcisnieniowy 32.Uklad hydrauliczny przedstawiony na rysunku dziala nastepujaco. Przy niepracujacej maszy¬ nie i wlaczonym silniku napedowym 1 ciecz hydrauliczna zasysana ze zbiornika 4 przez pompe glówna 2 tloczona jest do rozdzielacza 23 i dalej do linii splywowej, zakonczonej filtrem 6 i zbiornikiem 4. Po wlaczeniu rozdzielacza 23 na opuszczenie wysiegnika 20 ciecz tloczona przez pompe glówna 2, kierowana jest do tloczyskowej czesci cylindra roboczego 21. Wyplywajaca z drugiej strony cylindra roboczego 21 ciecz plynie do przesterowanych sygnalem sterownika 16, uruchamianego dzwignia 17 zaworu amortyzujacego 25 i przelacznika hydraulicznego cylindra 27 i dalej kierowana jest przez zawór zwrotny 7 do wlotów silniko-pomp 11,12,13. Wyplywajaca ciecz z silniko-pompy 11 kierowana jest przez zawór dlawiacy 14 do linii splywowej. Ciecz z silniko-pomp 12 przeplywa przez przelacznik hydrauliczny 15 do linii splywowej, z która laczy sie równiez ciecz plynaca z silniko-pompy 13 przez przelacznik hydrauliczny silnika 19.Zespól silniko-pomp 11,12,13 wprawia w ruch kolo bezwladnosciowe 9 przez przekladnie 10.Po wlaczeniu rozdzielacza 23 na podnoszenie wysiegnika 20, zostaje przesterowany sygnalem hydraulicznym ze sterownika 16 przelacznik hydrauliczny 15 i ciecz z silniko-pompy 12 kierowana jest przez zawór zwrotny 28 do linii, w której spotyka sie z ciecza plynaca z pompy glównej przez rozdzielacz 23 i przelacznik hydrauliczny cylindra 27. Oba strumienie cieczy plyna przez zawór amortyzujacy 25 do beztloczyskowej czesci cylindra roboczego 21. Tymsamym cylinder roboczy 21 uzyskuje wieksza predkosc na skutek dzialania dodatkowego strumienia cieczy tloczonej przez silniko-pompe 12, napedzana kolem bezwladnosciowym 9. W przypadku koniecznego odbioru145 169 3 dodatkowej energii wlaczony zostaje przelacznik hydrauliczny silnika 19 i ciecz hydrauliczna, tloczona przez silniko-pompe 13 napedzana kolem bezwladnosciowym 9 plynie do silnika hydrau¬ licznego odbiornika energii 19 i dalej do linii splywowej.Jesli po fazie opuszczania wysiegnika 20 nie nastepuje faza pracy, wówczas ciecz hydrauliczna kierowana jest do napedzanych kolem bezwladnosciowym 9 silniko-pomp 11, 22, 13, dwoma drogami, a wiec ze zbiornika 4 przez zawór zwrotny 4 oraz z linii splywowej przez przelacznik hydrauliczny cylindra 27 i zawór zwrotny 7. Ciecz opuszczajaca silniko-pompy 11,12,13 plynie do linii splywowej.Uklad hydrauliczny dla maszyn roboczych z akumulowaniem energii moze znalezc zastoso¬ wanie we wszystkich maszynach roboczych mobilnych i stacjonarnych, a zwlaszcza w koparkach ladowarkowych, dzwigach, w których wystepuje zjawisko rozpedzania i wyhamowania duzych mas, jak na przyklad przy obrocie nadwozia i sterowaniu osprzetami roboczymi.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad hydrauliczny dla maszyn roboczych z akumulowaniem energii w kole bezwladnos¬ ciowym, znamienny tym, ze wyposazonyjest: w zespól silniko-pomp (11,12,13) umieszczonych na wspólnym wale i sprzegnietych z kolem bezwladnosciowym (9), w którego obudowie umieszczony jest zawór podcisnieniowy (32), w przelacznik hydrauliczny (15) umieszczony w linii miedzy silniko-pompa (12) i cylindrem roboczym (21) oraz w przelacznik hydrauliczny (27) umieszczony w linii miedzy rozdzielaczem (23) i cylindrem roboczym (21), przy czym przelacznik hydrauliczny (15) i przelacznik hydrauliczny (27) zwiazany jest w linii sterowania ze sterownikiem (16). 2. Uklad hydrauliczny wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wyposazony jest w zawór amorty¬ zujacy (25) umieszczony miedzy cylindrem roboczym (21) a przelacznikiem hydraulicznym (27) i przelacznikiem hydraulicznym (15) oraz w silnik hydrauliczny odbiornika energii (18) umieszczony miedzy przelacznikiem hydraulicznym silnika (19) a linia splywowa zakonczona zbiornikiem (4).145169 \f*=L fH|jA ,L_ Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.' Cena 400 zl PL