Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania stopu cynkowego przeznaczonego do cyn¬ kowania wyrobów stalowych, zawierajacego wagowo: 0,45-0,75% Pb, 0,002-0,26% Sn, 0,001- 0,35% Sb, 0,08-0,25% Cd, 0,14-0,16% Al, 0,0012-0,15% Cu, 0,005-0,08% Fe, 0,0001-0,015% As, 0,0001-0,03% Cr, 0,001-0,02% Mn, do 0,03% Mg, reszta Zn, lub stopu zawierajacego wagowo: 0,35-0,85% Pb, 0,001-0,36% Sn, do 0,25% Sb, 0,10-0,30% Cd, 0,12-0,20% Al, 0,001-0,68% Cu, 0,001-0,10% Fe, 0,0001-0,01% As, 0,0001-0,015% Ni lub 0,01-0,03% Mg, do 0,05% Ca, do 0,03% Li, reszta Zn, który to stop tworzy na powierzchni wyrobów stalowych metaliczna powloke ochronna o wysokiej szczelnosci i przyczepnosci do podloza stalowego.Sposób wytwarzania stopów Zn-Pb-Al znany z polskiego opisu patentowego nr 111 663 polega na tym, ze stop wytwarza sie z katod cynkowych. Katody cynkowe zawierajace mniejsza lub wieksza ilosc zokludowanego siarczanu cynku oraz inne zanieczyszczenia pochodzace z procesu hydrometalurgicznego, w postaci tlenków manganu, magnezu czy szlamów z elektrolizy, stapia sie w piecu indukcyjnym. Po uzyskaniu cieklego cynku w ilosci 80-90% pojemnosci wsadowej pieca usuwa sie zgarniaczem zgary bedace produktami utlenienia zanieczyszczen, po czym kapiel przez 2-5 minut pozostawia sie bez mieszania i powtórnie usuwa sie zanieczyszczenia, a nastepnie rozpoczyna sie wprowadzenie do tak oczyszczonej kapieli pozostalej ilosci katod, które od tej chwili wprowadza sie porcjami.Wielkosc poszczególnych porcji wprowadzonych katod dobiera sie tak, aby powstajaca kazdorazowo po ich stopieniu warstwa czesciowo utlenionych zanieczyszczen na lustrze kapieli wynosila 2-5 cm, a pod lustrem kapieli 10-15 cm.Cienka warstwa zanieczyszczen na lustrze kapieli pozwala na latwe ich wypalenie przy swobodnym dostepie powietrza, natomiast stosunkowo nie gruba warstwa zanieczyszczen pod lustrem kapieli, tworzaca faze stala w cieklym cynku, utrzymuje sie w górnej czesci kapieli i nie przechodzi poprzez przegrode w dolnej czesci pieca do jego studzienki przelewowej, a wiec nie zanieczyszcza tej czesci cieklego cynku.2 145 153 Po stopieniu kazdej porcji katod, wyplywajaca na lustro kapieli cynkowej warstwe zanieczy¬ szczen, skrapia sie wodnym, nasyconym roztworem soli, zawierajacym wagowo 10-30% NH4CI i 70-90% ZnCl, miesza sie az do jej spulchnienia i zanieczyszczenia wypala sie w temperaturze 500-520°C.Spulchnianie i wypalanie zanieczyszczen prowadzi sie w ten sposób, ze po skropieniu warstwy zanieczyszczen roztworem soli miesza sieja zgarniaczem przez 5-10 minut, a nastepnie podnosi sie temperature kapieli do 500-520°C i znów miesza sie kilkakrotnie przez 0,5-2 minut, stosujac po kazdym mieszaniu dwuminutowa przerwe. Caly proces mieszania po osiagnieciu temperatury 500-520°C trwa, lacznie z przerwami, 5-10 minut. Po zakonczonym procesie mieszania sciaga sie warstwe produktów utlenienia w postaci zgarów.Nastepnie nie zmieniajac temperatury kapieli cynkowej wprowadza sie do niej nastepne porcje katod cynkowych, a po wprowadzeniu kazdej z porcji stosuje sie wyzej opisane operacje skrapiania, mieszania, spulchniania, sukcesywnego wypalania zanieczyszczen i usuwania produktów utle¬ nienia.Gdy w wyniku przetopienia szeregu partii katod, piec topielny jest juz napelniony cieklym cynkiem, prowadzi sie koncowe sukcesywne wypalanie zanieczyszczen w temperaturze 530-560°C zarówno w piecu topielnym, jak i w jego studzience przelewowej. Po koncowym wypaleniu zanieczyszczen, usunieciu zgarów i uzyskaniu czystego, cieklego cynku wolnego od fazy stalej, co sprawdza sie w znany sposób i kilkakrotnym sciaganiu kozucha tlenkowego, ciekly cynk wprowa¬ dza sie do odrebnego pieca topielnego stopowego.Po odstaniu kapieli w drugim piecu przez okres 10-20 minut, w temperaturze 450-460°C usuwa sie zgary i dodaje sie do kapieli znana zaprawe Zn-Al. Zaprawe te wprowadza sie w postaci rozdrobnionych kawalków rozsypujac je równomiernie po calym lustrze kapieli. Po roztopieniu zaprawy, kapiel w znany sposób miesza sie, usuwa sie zgary, a nastepnie wprowadza sie porcjami znana zaprawe Zn-Pb lub metaliczny olów. Zaprawe Zn-Pb rozsypuje sie porcjami, równomiernie po calym lustrze kapieli, a po stopieniu kazdej porcji kapiel poddaje sie procesowi intensywnego mieszania.W przypadku stosowania metalicznego olowiu, wprowadza sie go w postaci cienkich blaszek o grubosci 1-2 mm, które rozsypuje sie porcjami równomiernie po calym lustrze kapieli, a po wprowadzeniu kazdej porcji olowiu kapiel poddaje sie procesowi intensywnego mieszania, przy czym mieszanie rozpoczyna sie jeszcze przed zupelnym stopieniem blaszek olowiu.Po wprowadzeniu olowiu prowadzi sie rafinacje uzyskanego stopu Zn-Al-Pb. W tym celu do cieklego stopu wprowadza sie dzwon wypelniony rafinatorem, zawierajacym wagowo: 5-8% chlorku amonu, 1-2% parafiny i 90-94% kalafonii, a po zakonczeniu wydobywania sie gazów, wytworzonych z pirogenicznego rozkladu rafinatora i wyplynieciu spienionej warstwy wyflotowa- nych tlenków AI2O3 i ZnO, zarówno z lustra kapieli w piecu stopowym topielnym jak i w jego studzience przelewowej, kapiel pozostawia sie bez mieszania przez 1-2 godzin, podnoszac równo¬ czesnie temperature kapieli do 500°C i ponownie sciaga sie resztki gromadzacego sie na lustrze kapieli wyflotowanego AI2O3, po czym stop odlewa sie w znany sposób do wlewnic o dowolnych ksztaltach i wymiarach.Wada tego sposobu przetapiania jest uzyskiwanie cynku elektrolitycznego zawierajacego jeszcze znaczna ilosc domieszek niemetalicznych, a to na skutek nie zwiazania ich z popiolem na lustrze kapieli, z powodu skrapiania popiolów i katod roztworem o slabych zdolnosciach zwilzajaco-emulgujacyeh te zanieczyszczenia oraz warstwe popiolu.Zagadnienie to jeszcze bardziej komplikuje fakt, ze ostatnio zmienila sie znacznie struktura wsadu surowcowego do wytwarzania cynku elektrolitycznego, co pociagnelo za soba znaczna zmiane rodzaju i ilosci domieszek niemetalicznych w procesie przetapiania katod, a tym samym stworzylo dodatkowy problem ich zwilzania i emuglowania, a nastepnie usuwania z pieca katodo¬ wego. Ponadto stosowany rafinator na osnowie kalafonii /94% kalafonii/ posiada zbyt mala efektywnosc flotowania domieszek niemetalicznych, poniewaz kalafonia za szybko topi sie i wyplywa na lustro kapieli zapalajac sie, a wiec czas gazowania jest zbyt krótki, by usunac wieksza ilosc domieszek niemetalicznych z cynku elektrolitycznego, a szczególnie szkodliwego AI2O3 w cieklym stopie.145 153 3 Wspomniane domieszki niemetaliczne znacznie zaklócaja proces technologiczny cynkowania stali. Z tego tez wzgledu zwiekszona ilosc operacji rafinowania stwarza znaczna uciazliwosc w stosowaniu technologii, a nie pozwala usunac oczekiwanej ilosci domieszek niemetalicznych.W sposobie wedlug wynalazku przetapiania katod cynkowych zastosowano skuteczniejsze w dzialaniu roztwory topników oraz rafinatory, co pozwolilo na uzyskanie nie tylko praktycznie wolnego od domieszek niemetalicznych cynku elektrolitycznego, ale równiez wolnego od innych domieszek niemetalicznych cynku hutniczego, jak i stopu cynkowego wolnego równiez od tworza¬ cej sie w tym procesie domieszki AI2O3, co pozwolilo na uzyskanie stopu cynkowego pozwalaja¬ cego na wytworzenie z niego powlok cynkowych o wymaganych podwyzszonych wlasnosciach.Sposób wytwarzania stopu cynkowego przeznaczonego do cynkowania wyrobów stalowych wedlug wynalazku polega na tym, ze wytwarza sie stop z katod cynkowych, które stapia sie w piecu topielnym indukcyjnym, az do uzyskania cieklego cynku w ilosci okolo 20% pojemnosci uzytkowej pieca. Po uzyskaniu tej ilosci zaladowuje sie piec katodami w takiej ilosci, aby katody utworzyly warstwe wystajaca ponad lustro kapieli cynkowej 1-2 cm, która to warstwe skrapia sie obficie wodnym roztworem pierwszego topnika zawierajacego wagowo: 1-4% sproszkowanego mydla szarego potasowego lub sodowego, 3-5% fosforanu sodu, 1-5% chlorku magnezu lub siarczanu magnezu, 10-15% chlorku amonu, 2-5% chlorku sodu, 1-2% gliceryny, wode jako reszte. Po skropieniu katod pierwszym topnikiem zaladowuje sie piec katodami cynkowymi w takiej ilosci, aby utworzyly na lustrze kapieli warstwe o wysokosci 15-25 cm, która z kolei skrapia sie obficie roztworem wodnym drugiego topnika, zawierajacego wagowo: 2-5% sproszkowanego mydla szarego potasowego lub sodowego , 2,8-5,6% chlorku magnezu lub karnalitu, 2,2-4,4% chlorku potasu, 2-5% chlorku sodu lub 0,1-0,2% wodorotlenku sodu, 1-2% glikolu, wode jako reszte do 100%, a po skropieniu warstwy katod drugim topnikiem podnosi sie temperature kapieli do 500-520°C.Nastepnie gdy topiaca sie warstwa katod zmniejszy swa wysokosc o 25% w stosunku do wysokosci poczatkowej, katody skrapia sie obficie roztworem pierwszego topnika, a po zmniejsze¬ niu wysokosci o 50% skrapianie katod przeprowadza sie roztworem drugiego topnika i po zmniej¬ szeniu wysokosci o 75% stosuje sie skrapianie roztworem pierwszego topnika. Gdy wysokosc warstwy katod zmniejszy sie do 1-2 cm ponad lustro kapieli, wówczas skrapianie prowadzi sie dwoma roztworami, najpierw roztworem pierwszego topnika, a nastepnie roztworem drugiego topnika, az nastapi spienienie sie zetknietych ze soba topników. Po stopieniu sie resztek cienkiej warstwy katod i utworzeniu zwilzonego popiolu, miesza sie górna partie kapieli cynkowej, nastep¬ nie po wyplynieciu zanieczyszczen skrapia sieja roztworem drugiego topnika i sciaga zgary z lustra kapieli, a po ich sciagnieciu powtarza sie wszystkie poprzednie operacje napelniajac piec kilkakrot¬ nie warstwami katod do wysokosci 15-25 cm do chwili, gdy caly piec zostanie napelniony cieklym cynkiem, wtedy lustro kapieli zwilza sie obficie roztworem pierwszego topnika, miesza i skrapia roztworem drugiego topnika, a po wymieszaniu i wyplynieciu zanieczyszczen niemetalicznych usuwa sie je z lustra kapieli, przy czym równolegle z operacjami skrapiania katod w piecu na przemian dwoma roztworami skrapia sie w ten sam sposób popiól w studzience przelewowej pieca.Nastepnie po calkowitym napelnieniu pieca cieklym cynkiem skrapia sie roztworami dwóch topników lustro cieklego cynku w studzience przelewowej pieca, po czym miesza sie i sciaga zgary.Tak otrzymany ciekly cynk elektrolityczny przelewa sie do pieca stopowego, który uprzednio przygotowuje sie do tego w ten sposób, ze topi sie w nim cynk hutniczy w gatunku "Raf* lub "Raf 1" w ilosci potrzebnej do napelnienia polowy jego pojemnosci uzytkowej utrzymujac przy tym temperature 450-460°C, a nastepnie zanurza sie do niej dzwon napelniony rafinatorem pierwszym, zawierajacym w swym skladzie wagowo: 6-7% polimetakrylanu metylu, 77-83% drobnokrystali- cznego chlorku amonu, 3-4% chlorku sodu, 3-4% chlorku potasu, 1-4% karnalitu lub chlorku magnezu z chlorkiem potasu, 3-5% wapna chlorowanego lub sproszkowanego dolomitu i porusza dzwonem w poblizu dna w calej plaszczyznie tak, aby wydobywajace sie z dzwonu gazy przedmu¬ chaly cala objetosc kapieli, przy czym rafinacje prowadzi sie przez okolo 10 minut. Nastepnie sciaga sie zgary i zanieczyszczenia wyplywajace na lustro kapieli ze stopionego cynku hutniczego, stosujac jednoczesnie taka sama rafinacje w studzience przelewowej pieca stopowego, po czym wprowadza sie do kapieli stopowej przez okno wsadowe pieca zaprawe stopowa Pb-Sb i Pb-As w postaci cienkich blaszek rozsypywanych na lustro metalu przy ciaglym mieszaniu kapieli, a nastepnie4 145 153 rozsypuje sie po lustrze kapieli, przy równoczesnymjej mieszaniu, kolejno drobne kawalki zapraw Zn-Cu, Zn-Cr, Zn-Mn, Zn-Ni, Zn-Ca, a po rozpuszczeniu i wymieszaniu zapraw rafinuje sie kapiel stopowa przy uzyciu dzwonu napelnionego rafinatorem drugim zawierajacym wagowo: 1-5% polimetakrylanu metylu, 70-75% grubokrystalicznego chlorku amonu, 2-5% weglanu amonu lub octanu amonu lub siarczanu amonu, 15-16% weglanu sodowego, 3-5% boraksu lub kwasu boro¬ wego lub kwasu ortoborowego, 1-2% dekstryny lub skrobi ziemniaczanej lub maczki z kasztanów.Po zakonczonej rafinacji i sciagnieciu zgarów wprowadza sie do pieca stopowego ciekly cynk elektrolityczny wraz z dodatkami stopowymi, dodawanymi na rynne przelewowa, w postaci drobnokawalkowej zaprawy Zn-Al oraz metalicznego kadmu i cyny wzglednie ich zapraw, nastep¬ nie w piecu stopowym, po wymieszaniu calosci wsadu i sciagnieciu zgarów, przeprowadza sie rafinacje przy uzyciu rafinatora trzeciego zawierajacego w swym skladzie wagowo: 16-20% polime¬ takrylanu metylu, 75-82% drobnokrystalicznego chlorku amonu, 1-2% kalafonii i 1-3% naftalenu.Po zakonczonej rafinacji trwajacej 10-15 minut, majacej miejsce zarówno w komorze topielnej piecajak i wjego studzience przelewowej, pozostawia sie kapiel w spokoju przez 8-10 minut, sciaga sie zgary i ponownie rafinuje stosujac trzeci rafinator i czas rafinacji wynoszacy 10-15 minut.Nastepnie sciaga sie zgary i odlewa wytworzony stop do form. W przypadku pojawienia sie na lustrze stopu zanieczyszczen tlenkowych, przeprowadza sie dodatkowa rafinacje przy uzyciu rafinatora drugiego.Przyklad . Katody cynkowe stapia sie w piecu topielnym indukcyjnym az do uzyskiwania cieklego cynku w ilosci 20% pojemnosci uzytkowej pieca. Nastepnie na jego lustrze uklada sie cienka warstwe katod wystajaca 2 cm ponad lustro. Warstwe te skrapia sie obficie roztworem pierwszego topnika o skladzie wagowym: 4% szarego mydla potasowo-sodowego w proszku, 5% fosforanu sodu, 5% chlorku magnezu, 15% chlorku amonu, 5% chlorku sodu, 2% gliceryny i woda jako reszta do 100%.Po skropieniu naklada sie na plywajace katody warstwe plyt w ilosci takiej, by jej wysokosc ponad lustro kapieli wynosila 15-25 cm. Nastepnie warstwe te skrapia sie intensywnie roztworem drugiego topnika o skladzie: 5% mydlo szare w proszku, 5,6% chlorek magnezu, 4,4% chlorek potasu, 5% chlorek sodu, glikolu 2% i woda jako reszta do 100%.Równoczesnie podnosi sie temperature kapieli cynkowej do 520°C. Gdy na skutek topienia, wysokosc warstwy katod zmniejszy sie o 25%, katody skrapia sie obficie roztworem pierwszego topnika. Przy zmniejszeniu sie wysokosci warstwy katod o 50%, skrapianie przeprowadza sie roztworem drugiego topnika, przy zmniejszeniu wysokosci o 75% skrapianie przeprowadza sie roztworem pierwszego topnika, a gdy pozostanie warstewka plywajacych katod o grubosci 2 cm, to skrapianie prowadzi sie dwoma roztworami i to roztworem pierwszego topnika az do zwilzenia powierzchni katod, a nastepnie roztworem drugim az wystapi spienienie sie zetknietych ze soba topników. Z ta chwila piec zaladowuje sie katodami do wysokosci 25 cm ponad lustro kapieli i powtarza poprzednio opisane operacje skrapiania. Gdy ciekly cynk zajmie 100% pojemnosci pieca lustro kapieli skrapia sie obficie kolejno roztworem pierwszego topnika, a po wymieszaniu skrapia obficie roztworem drugiego topnika i po wymieszaniu i wyplynieciu zanieczyszczen usuwa sie je zgarniaczem z lustra kapieli. Równolegle z opisanymi operacjami skrapiania katod w piecu prowadzi sie skrapianie w studzience przelewowej, a gdy piecjestjuz pelnyjako ostatnia operacje w studzience przelewowej-wykonuje sie skrapianie zgarów roztworami dwóch topników, nastepnie miesza sie i sciaga zgary z lustra kapieli w studzience. Tak otrzymany ciekly cynk elektrolityczny jest juz gotowy do przelania go do pieca stopowego.Piec stopowy przed przelaniem do niego cieklego cynku elektrolitycznego zaladowuje sie plytkami cynku hutniczego w gatunku "Raf i topi sie cynk dokladajac nowe porcje cynku, az ciekly cynk zajmie polowe pojemnosci uzytkowej pieca.Utrzymujac temperature kapieli cynkowej 460°C zanurza sie do kapieli dzwon napelniony rafinatorem pierwszym o skladzie: 7% polimctakrylan metylu, 83% chlorek amonu drobnokrysta- liczny, 3% chlorek sodu, 3% chlorek potasu, 1% karnalit i 3% wapno chlorowane. Nastepnie porusza sie dzwonem w poblizu dna w calej plaszczyznie tak, aby wydobywajace sie z dzwonu gazy przedmuchaly cala objetosc kapieli. Rafinacje prowadzi sie przez 10 minut, a nastepnie sciaga sie z lustra zgary i zanieczyszczenia wyplywajace na lustro kapieli ze stopionego cynku hutniczego.Podobna rafinacje przeprowadza sie w studzience przelewowej pieca stopowego. Z kolei wprowa-145 153 5 dza sie do podgrzanej do 520°C kapieli cynkowej przez okno wsadowe pieca zaprawe olów- antymon w postaci drobnych blaszek, które równomiernie rozsypuje sie po calym lustrze kapieli mieszajac ja jednoczesnie. W ten sam sposób wprowadza sie zaprawe Pb-As, natomiast zaprawy Zn-Cu, Zn-Mn, Zn-Ni, Zn-Ca i Zn-Cr wprowadza sie w postaci drobnych kawalkówrozsypujac je po calym lustrze kapieli z równoczesnym jej mieszaniem. Po rozpuszczeniu i rozprowadzeniu po calej kapieli zapraw, przeprowadza sie rafinacje kapieli stopowej przy uzyciu dzwonu wypelnio¬ nego drugim rafinatorem o skladzie: 5% polimetakrylanu metylu, 70% chlorku amonowego grubokrystalicznego, 2% weglanu amonowego, 16% weglanu sodowego, 5% boraksu i 2% dekstryny.Po zakonczonej rafinacji i oczyszczeniu lustra kapieli stopowej ze zgarów i wyplywajacych zanieczyszczen niemetalicznych czerpie sie ze studzienki pieca katodowego ciekly cynk elektrolity¬ czny i napelnia nim rynne przelewowa pieca stopowego poprzez jego studzienke przelewowa, zapelniajac nim pozostala objetosc uzytkowa pieca tj. 50%.Przed przelaniem cynku umieszcza sie w rynnie w odpowiednich korytkach dziurkowanych lub w specjalnych stawidlach zaprawe cynk-aluminium, metaliczna cyne i metaliczny kadm, wzglednie ich zaprawy na osnowie cynku. Z kolei przelewa sie przez rynne cynk elektrolityczny o temperaturze 520-530°C, który rozpuszcza te zaprawy czy metale i wprowadza je do pieca stopo¬ wego poprzez jego studzienke przelewowa.Po zakonczeniu napelniania pieca sciaga sie z lustra kapieli zgary, a nastepnie przeprowadza sie rafinacje kapieli w temperaturze 500°C przy uzyciu dzwonu wypelnionego trzecim rafinatorem o skladzie: 20% polimetakrylan metylu, 75% chlorek amonu, 2% kalafonia i 3% naftalen. Po zakonczeniu rafinacji, zarówno w komorze topielnej pieca, jak i w jego studzience przelewowej, która trwa 10 minut pozostawia sie kapiel w spokoju przez 8 minut i sciaga zgary z lustra kapieli, a nastepnie ponownie rafinuje sie kapiel stosujac ten sam trzeci rafinator i ten sam czas rafinacji i sciaga zgary, a gdy spod czystego lustra zaczna sie wydobywac nawet male ilosci baniek piany z resztkami zanieczyszczen tlenkowych, szczególnie AI2O3, wówczas przeprowadza siejeszcze jedna i ostatnia lecz przy uzyciu drugiego rafinatora, a po jej zakonczeniu i sciagnieciu resztek zgarów przelewa sie ciekly stop do wlewnic.Z lustra kapieli stopowej we wlewnicach sciaga sie kozuch tlenkowy usuwajac go poza obreb wlewnic, a po skrzepnieciu wyjmuje sie z wlewnicy 2-tonowy wlewek gotowego stopu i studzi na powietrzu.Otrzymany stop cynkowy zawiera wagowo: Pb-0,85%, Sn-0,002%, Cd-0,10%, Al-0,12%, Cu-0,001%, Fe-0,002%, As-0,0001% i Mg-0,03%, reszte stanowi cynk.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania stopu cynkowego przeznaczonego do cynkowania wyrobów stalo¬ wych, zawierajacego wagowo: 0,45-0,75% Pb, 0,002-0,26% Sn, 0,001-0,35% Sb, 0,08-0,25% Cd, 0,14-0,16% Al, 0,0012-0,15% Cu, 0,005-0,08% Fe, 0,0001-0,015% As, 0,0001-0,03% Cr, 0,001- 0,02% Mn, do 0,03% Mg, reszta Zn, lub zawierajacego wagowo: 0,35-0,85% Pb, 0,001-0,36%) Sn, do 0,25% Sb 0,10-0,30% Cd, 0,12-0,20% Al, 0,001-0,68% Cu, 0,001-0,10% Fe, 0,0001-0,01% As, 0,0001-0,015% Ni lub 0,01-0,03% Mg, do 0,05% Ca, do 0,03% Li, reszta Zn, i tworzacego na powierzchni wyrobów stalowych metaliczna powloke ochronna o wysokiej szczelnosci i przyczep¬ nosci do podloza stalowego, polegajacy na tym, ze w piecu topielnym indukcyjnym topi sie katody cynkowe, a po ich stopieniu wprowadza sie nastepne porcje katod w takiej ilosci, aby utworzyly na lustrze kapieli warstwe o wysokosci 15-25 cm, które to porcje katod topi sie w temperaturze 500-520°C, a po stopieniu wszystkich porcji katod, utworzony na powierzchni kapieli metalicznej popiól skrapia sie roztworem topnika zawierajacego chlorek amonu, miesza i sciaga zanieczyszcze¬ nia z lustra kapieli, a po usunieciu wszystkich zanieczyszczen ciekly cynk wprowadza sie do odrebnego pieca stopowego uzupelniajac stop w skladniki stopowe, po czym miesza sie calosc wsadu pieca stopowego, sciaga zgary i przeprowadza rafinacje przy uzyciu rafinatora zawieraja¬ cego w swym skladzie chlorek amonu i kalafonie, nastepnie po zakonczonej rafinacji, majacej miejsce zarówno w komorze topielnej pieca jak i w jego studzience przelewowej, pozostawia sie6 145 153 kapiel do odstania, po czym sciaga sie zgary i odlewa wytworzony stop do form, znamienny tym, ze stop wytwarza sie z katod cynkowych, które stapia sie w piecu topielnym indukcyjnym, az do uzyskania cieklego cynku w ilosci okolo 20% pojemnosci uzytkowej pieca, a po uzyskaniu tej ilosci zaladowuje sie piec katodami w takiej ilosci, aby katody utworzyly warstwe wystajaca ponad lustro kapieli cynkowej 1-2 cm, która to warstwe skrapia sie obficie wodnym roztworem pierwszego topnika zawierajacego wagowo: 1-4% sproszkowanego mydla szarego potasowego lub sodowego, 3-5% fosforanu sodu, 1-5% chlorku magnezu lub siarczanu magnezu, 10-15% chlorku amonu, 2-5% chlorku sodu, 1-2% gliceryny, wodejako reszte, a po skropieniu katod pierwszym topnikiem zaladowuje sie piec katodami cynkowymi w takiej ilosci, aby utworzyly na lustrze kapieli warstwe o wysokosci 15-25 cm, która z kolei skrapia sie obficie roztworem wodnym drugiego topnika zawierajacego wagowo: 2-5% sproszkowanego mydla szarego potasowego lub sodowego, 2,8- 5,6% chlorku magnezu lub karnalitu, 2,2-4,4% chlorku potasu, 2-5% chlorku sodu lub 0,1-0,2% wodorotlenku sodu, 1-2% glikolu, wode jako reszte do 100%, a po skropieniu warstwy katod drugim topnikiem podnosi sie temperature kapieli do 500-520°C, nastepnie gdy topiaca sie warstwa katod zmniejszy swa wysokosc o 25% w stosunku do wysokosci poczatkowej, katody skrapia sie obficie roztworem pierwszego topnika, a po zmniejszeniu wysokosci o 50% skrapianie katod przeprowadza sie roztworem drugiego topnika i po zmniejszeniu wysokosci o 75% stosuje sie skrapianie roztworem pierwszego topnika, a gdy wysokosc warstwy katod zmniejszy sie do 1-2 cm ponad lustro kapieli, wówczas skrapianie prowadzi sie dwoma roztworami, najpierw roztworem pierwszego topnika, a nastepnie roztworem drugiego topnika, az nastapi spienienie sie zetknietych ze soba topników i po stopieniu sie resztek cienkiej warstwy katod i utworzeniu zwilzonego popiolu, miesza sie górna partie kapieli cynkowej, nastepnie po wyplynieciu zanieczyszczen skrapia sieja roztworem drugiego topnika i sciaga zgary z lustra kapieli, a po ich sciagnieciu powtarza sie wszystkie poprzednie operacje napelniajac piec kilkakrotnie warstwami katod do wysokosci 15-25 cm do chwili, gdy caly piec zostanie napelniony cieklym cynkiem, wtedy lustro kapieli zwilza sie obficie roztworem pierwszego topnika, miesza i skrapia roztworem drugiego topnika, a po wymie¬ szaniu i wyplynieciu zanieczyszczen niemetalicznych usuwa sie je z lustra kapieli, przy czym równolegle z operacjami skrapiania katod w piecu na przemian dwoma roztworami skrapia sie w ten sam sposób popiól w studzience przelewowej pieca, nastepnie po calkowitym napelnieniu pieca cieklym cynkiem skrapia sie roztworami dwóch topników lustro cieklego cynku w studzience przelewowej pieca, po czym miesza sie i sciaga zgary, a tak otrzymany ciekly cynk elektrolityczny przelewa sie do pieca stopowego, który uprzednio przygotowuje sie do tego w ten sposób, ze topi sie w nim cynk hutniczy w gatunku "Raf lub "Raf 1" w ilosci potrzebnej do napelnienia polowy jego pojemnosci uzytkowej utrzymujac przy tym temperature 450-460°C, a nastepnie zanurza sie do niej dzwon napelniony rafinatorem pierwszym, zawierajacm w swym skladzie wagowo: 6-7% polime¬ takrylanu metylu, 77-83% drobnokrystalicznego chlorku amonu, 3-4% chlorku sodu, 3-4% chlorku potasu, 1-4% karnalitu lub chlorku magnezu z chlorkiem potasu, 3-5% wapna chlorowa¬ nego lub sproszkowanego dolomitu i porusza dzwonem w poblizu dna w calej plaszczyznie tak, aby wydobywajace sie z dzwonu gazy przedmuchaly cala objetosc kapieli, przy czym rafinacje prowadzi sie przez okolo 10 minut, a nastepnie sciaga sie zgary i zanieczyszczenia wyplywajace na lustro kapieli ze stopionego cynku hutniczego, stosujac jednoczesnie taka sama rafinacje w studzience przelewowej pieca stopowego, po czym wprowadza sie do kapieli stopowej przez okno wsadowe pieca zaprawe stopowa Pb-Sb-i Pb-As w postaci cienkich blaszek rozsypywanych na lustro metalu przy ciaglym mieszaniu kapieli, a nastepnie rozsypuje sie po lustrze kapieli, przy równoczesnymjej mieszaniu, kolejno drobne kawalki zapraw Zn-Cu, Zn-Cr, Zn-Mn, Zn-Ni, Zn-Ca, apo rozpuszcze¬ niu i wymieszaniu zapraw rafinuje sie kapiel stopowa przy uzyciu dzwonu napelnionego rafinato¬ rem drugim zawierajacym wagowo: 1-5% polimetakrylanu metylu, 70-75% grubokrystalicznego chlorku amonu, 2-5% weglanu amonu lub octanu amonu lub siarczanu amonu, 15-16% weglanu sodowego, 3-5% boraksu lub kwasu borowego lub kwasu ortoborowego, 1-2% dekstryny lub skrobi ziemniaczanej lub maczki z kasztanów, po czym po zakonczonej rafinacji i sciagnieciu zgarów wprowadza sie do pieca stopowego ciekly cynk elektrolityczny wraz z dodatkami stopo¬ wymi, dodawanymi na rynne przelewowa, w postaci drobnokawalkowej zaprawy Zn-Al oraz metalicznego kadmu i cyny wzglednie ich zapraw, nastepnie w piecu stopowym, po wymieszaniu calosci wsadu i sciagnieciu zgarów, przeprowadza sie rafinacje przy uzyciu rafmatora trzeciego zawierajacego w145 153 7 swym skladzie wagowo: 16-20% polimetakrylanu metylu, 75-82% drobnokrystalicznego chlorku amonu, 1-2% kalafonii i 1-3% naftalenu, apo zakonczonej rafinacji trwajacej 10-15 minut, majacej miejsce zarówno w komorze topielnej pieca jak i w jego studzience przelewowej, pozostawia sie kapiel w spokoju przez 8-10 minut, sciaga sie zgary i ponownie rafinuje stosujac trzeci rafinator i czas rafinacji wynoszacy 10-15 minut, a nastepnie sciaga sie zgary i odlewa wytworzony stop do form. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przed odlaniem do form wytworzonego stopu w przypadku pojawienia sie na lustrze stopu zanieczyszczen tlenkowych, przeprowadza sie dodat¬ kowa rafinacje przy uzyciu rafinatora drugiego. PL