Przedmiotem wynalazkujest olej smarowy otrzymywany z ropy parafinowej charakteryzujacy sie wysoka odpornoscia na starzenie, wyjatkowo mala sklonnoscia do koksowania i tworzenia osadów, bardzo dobrymi wlasnosciami myjaco-dyspergujacymi, przeznaczony do smarowania dwu i czterosuwowych silników spalinowych z zaplonem iskrowym, pracujacych na paliwie gazo¬ wym oraz do smarowania sprezarek gazu.Podstawowym problemem przy produkcji oleju smarowego do smarowania silników i spreza¬ rek jest dobór odpowiedniej bazy olejowej o zadanym skladzie grupowym weglowodorów, niskiej zawartosci koksu, dobrej odpornosci na utlenianie oraz dostosowanie do tej bazy odpowiednich dodatków uszlachetniajacych.Warunki takie spelniaja oleje bazowe otrzymywane z rop naftenowych. Znanejest stosowanie do smarowania silników z zaplonem iskrowym pracujacych na paliwie gazowym oraz do smaro¬ wania sprzegnietych z nim sprezarek gazowych olejów smarowych, do produkcji których stoso¬ wane sa oleje bazowe z rop naftenowych i odpowiednio dobrane do tej bazy dodatki uszlachetnia¬ jace. Najczesciej stosowane dodatki to detergenty popiolowe tj. alkiloarylósulfoniany baru, wapnia lub magnezu; alkilofenolany wapnia, inhibitory utleniania i korozji tj. dwuarylotiofosforany cynku, depresatory oraz inhibitory pienienia.Jednak w wiekszosci przypadków stosowane sa dwa rózne oleje smarowe. Odrebny do smarowania silników, przewaznie produkowany na bazie ropy parafinowej i inny do smarowania sprezarek, produkowany przewaznie na bazie ropy naftenowej.Istota wynalazkujest olej do smarowania silników spalinowych z zaplonem iskrowym, pracu¬ jacych na paliwie gazowym oraz do smarowania sprezarek gazu skladajacy sie z oleju bazowego otrzymanego z ropy parafinowej i pakietu dodatków uszlachetniajacych, przewaznie bezpopiolo- wych dajacych z ta baza nieoczekiwany efekt synergetyczny w oleju. Olej silnikowy wg wynalazku sklada sie z 90-94 czesci smarowych oleju bazowego otrzymanego z ropy parafinowej o lepkosci od 9 do 15mm2/s w temperaturze 100°C, zawartosci popiolu do 0,3 czesci masowych, zawartosci aromatów do 45 czesci masowych, zawartosci zywic do 2,0 czesci masowych, zawartosci2 145 152 siarki do 1,2 czesci masowych, 6,0 do 10,0 czesci masowych oleju stanowi pakiet dodatków uszlachetniajacych skladajacy sie w 96% z dodatków bezpopiolowych. Pakiet ten sklada sie z 90 do 95 czesci masowych pochodnych bezwodnika alkenobursztynowego, 3 do 4 czesci masowych alkilodwutiofosforanów cynku o rodnikach od 4 do 8 wegli, 3 do 4 czesci masowych pochodnych alkilofenoli.W sklad oleju wchodza równiez znane dodatki lepkosciowo -depresacyjne w ilosci od 0,4 do 1,5 czesci masowych i inhibitory pienienia w ilosci do 0,1 czesci masowych. Dodatki dobrane byly tak, by calkowita liczba zasadowa wynosila nie nizej 1 mg KOH/g, popiól siarczanowy nie nizej 0,30 czesci masowych, zawartosci koksu nie wyzej 0,5 czesci masowych, a zawartosc cynku nie mniej niz 0,04 czesci masowych.Takdobrany zestaw dodatków do oleju bazowego z ropy parafinowej pozwolil na uzyskanie oleju gotowego, charakteryzujacego sie bardzo dobrymi wlasnosciami przeciwszlamowymi, mala sklon¬ noscia do koksowania i nagarowania, zdolnoscia utrzymywania wspólpracujacych czesci w wyma¬ ganej czystosci, niska sklonnoscia do spinania swiec zaplonowych oraz dobra odpornoscia na utlenianie.Przyklad I. Zmieszano 90,795 czesci masowych rafinowanej selektywnie i odparafinowanej frakcji z ropy parafinowej o lepkosci 9,25mm2/s, w temperaturze 100°C, liczba Conradsona 0,06%, zawartosci aromatów 39%, zywic 1,13%, siarki 1,11%, z 8,1 czesci masowych zestawu (pakietu) dodatków, skladajacego sie z 11 czesci masowych alkilobursztynoimidu, 3,7 czesci masowych dwualkilodwutiofosforanów cynku o rodniku alkilowym Cs, 3,7 czesci masowych pochodnych alkilofenoli oraz 0,7 czesci masowych dodatku lepkosciowego typu kopolimer styrenowo-izoprenowy, 0,4 czesci masowych depresatora typu kopolimer estru metakrylanowego i 0,005 czesci masowych inhibitora pienienia typu polimer metylosilikonowy.Otrzymano olej smarowy w klasie lepkosci SAE 40, o lepkosci kinematycznej w temperaturze 100°C, 15,0 mm2/s, liczbieConradsona — 0,26%, popiele siarczanowym — 0,13%, liczbie zasado¬ wej 1,2 mg KOH/g, temperaturze zaplonu 220°C oraz temperaturze krzepniecia -22°C.Przyklad II. Zmieszano 91,095 czesci masowych rafinowanej selektywnie i odparafinowa¬ nej frakcji z ropy parafinowej o lepkosci 14,26 mm2/s w temperaturze 100°C, liczbie Conradsona — 0,21%, zawartosci aromatów 40,89%, zywic 1,74%, siarki 1,03% i temperaturze poczatku wrzenia 445°C z 8,5 czesci masowych zestawu (pakietu) dodatków, skladajacego sie z 93,6 czesci masowych alkilobursztynoimidów, 3,0 czesci masowych dwualkilodwutiofosforanów cynku, o rodniku alki¬ lowym C4, 3,0 czesci masowych pochodnych alkilofenoli oraz z 0,4 czesci masowych depresatora typu kopolimer estru metakrylanowego i 0,005 czesci masowych inhibitora pienienia typu polimer metylosilikonowy.Otrzymano olej smarowy w klasie lepkosciSAE 40, o lepkosci kinematycznej w temperaturze 100°C — 15,41 mm2/s, liczbie Conradsona — 0,35%, popiele siarczanowym — 0,10%, liczbie zasadowej — 1,3 mg KOH/g, temperaturze zaplonu — 235°C, temperaturze krzepniecia -23°C.Wlasnosci uzytkowe olejów smarowych wg wynalazku, otrzymanych zgodnie z opisem w przykla¬ dzie I i przykladzie II przedstawiono w tabeli.Tabela wyników oceny wlasnosci uzytkowych oleju smarowego (wg wynalazku) do smarowania silników spalinowych z zaplonem iskrowym pracujacych na paliwie gazowym oraz do smarowania sprezarek gazu.Uzyskane wyniki Lp. Przedmiot Jedn. ^^_^^_^^^^_^^_^^_^^^_^^^^^_^ oceny miary Olej Olej wg wynalazku obec. stos. ^^^^^_^^^_ otrzym. na Przyklad Przyklad bazienaf- I II tenowej 12 3 4 5 6 1. Odpornosc na utlenie¬ nie i ochrona lozysk przed korozja — badane w silniku Petter W-l — czystosctloka pkt 9,5 10 10145 152 3. 1 2 — ubytek masy panewek — wzrost lepkosci oleju w temp. 40°C, po badaniu 2. Wlasnosci myjaco- dyspergujace badane w silniku Petter AV-1 — ogólna ocena czystosci pierscienic zlobkowe — wskaznik dysper- syjnosci w oleju 3 mg % pkt pkt — 4 24,2 23,0 89,9 10 0,47 5 20,3 7,0 94,5 10 0,95 6 22,2 4,6 96,0 10 0,92 3. Wlasnosci myjace sklonnosc do naga- rowania i spinania swiec zaplonowych badane w silniku TrabantP-64 — ogólna czystosc silnika pkt 54,0 75,08 78,60 — ilosc nagaru: — w komorze spalania — w oknach wydechowych — ilosc zwarc swiec zaplonowych g g szt. 9,4 2,3 2 9,8 2,1 0 8,8 2,0 0 4. Wlasnosci przeciw¬ rdzewni ochronno- konserwacyjne w silniku Zastawa 750 — rdzewienie lasek popychaczy pkt 4,7 5,9 6,1 5. Wlasnosci przeciw- zuzyciowe badane na aparacie cztero- kulowym — obciazenie zatarcia PtkG 90 120 130 Zastrzezenie patentowe Olej do smarowania silników spalinowych z zaplonem iskrowym pracujacych na paliwie gazowym oraz do smarowania sprezarek gazu, znamienny tym, ze sklada sie z 90 do 94 czesci masowych oleju bazowego otrzymanego z ropy parafinowej o lepkosci w temperaturze 100°C, od 9 do 15 mm2/s, o zawartosci weglowodorów aromatycznych do 45 czesci masowych, koksu do 0,3 czesci masowych, siarki do 1,2 czesci masowych, z 6,0 do 10,0 czesci masowych pakietu dodatków uszlachetniajacych skladajacego sie z 90 do 95 czesci masowych pochodnych bezwodnika alkeno- bursztynowego, 3 do 4 czesci masowych alkilodwutiofosforanów cynku o rodnikach od 4 do 8 wegli, 3 do 4 czesci masowych pochodnych alkilofenoli oraz od 0,4 do 1,5 czesci masowych znanych dodatków lepkosciowo-depresacyjnychi do 0,1 czesci masowych inhibitorów pienienia uk dobra¬ nych, by zawartosc koksu w oleju wynosila nie wyzej niz 0,5 czesci masowych, liczba zasadowa nie mniej niz 1 mg KOH/g, zawartosc popiolu siarczanowego nie przekroczyla 0,3 czesci masowych, a zawartosc cynku byla nie nizsza niz 0,04 czesci masowych. PL