Przedmiotem wynalazku jest rak do wyciagania rur z otworu wiertniczego, któ¬ ry umozliwia wyciagJanie zaró^vno jednej tylko rury, jak i dwóch rur albo obu cze¬ sci rury zerwanej, sprzegajac je z soba silnie, przyczem mozliwe jest rozprzega- nie obu czesci raka, a wiec i rury wyciaga¬ nej, w dowolnem miejscu, co dotychczas bylo niemozliwe.Stosowane dotychczas raki do wycia- glania rur z otworu wiertniczego posiadaja bardzo niepozadane wady. Mianowicie ra¬ ki zmanej konstrukcji posiadaja szczeki, polaczone zawiasowo z trzonem (rdze¬ niem), zwykle o przekroju kwadratowym, wskutek czego szczeki te, skoro zostana rozchylone zapomoca odpowiedniej klino¬ watej czesci trzonu, nie przylegaja do scianek rury dostatecznie dobrze i od¬ ksztalcaja ja bardzo, wygniatajac w ksztalt zblizony do kwadratowego, a ponadto ru¬ ry czesto w tern miejscu pekaja.Dalsza wada stosowanych obecnie ra¬ ków jest to, ze (szczeki ich po zwolnieniu nacisku opadaja luzno, wskutek czego nie¬ ma moznosci rozprzegania np. dwóch cze¬ sci rozerwanej rury w dowolnem miejscu.Wad powyzszych nie posiada rak we¬ dlug wynalazku niniejszego. Sklada sie on z dwóch czesci, z których dolina sluzyc mo¬ ze jako rak samoistny do wyciagania jed¬ nej rury, a górna sluzy jako czesc sprze¬ gajaca, niezbedna w przypadku, gdy trze¬ ba wyciagnac razem dwie rury lub czesci rozerwanej rury.Wszystkie szczeki kazdej z tych czescitworza jednolita calosc, wytoczona z jed¬ nej sztuki metalu,*.a^yriskujjek tego, ze po¬ siadaja przekrój kolowy, ^przylegaja one do scianek rury niemal na calym jej ob¬ wodzie wewnetrznym. Szczeki, kazdego ze¬ spolu sa oddzielone od siebie waskiemi szczelinami , laczac sie z soba tylko swe- mi trzonami, wskutek czego posiadaja naturalna sprezystosc, która zapobiega ich obracaniu sie w rurze podczas rozprzeiga- nia, co umozliwia rozprzeganie w dowol- nem miejscu, a z drugiej strony pozwala na latwe stosunkowo wyciaganie raka z rury.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku, ptozyczem fig. 1 przedstawia górna czesc raka w podluz¬ nym przekroju pionowym, fig. 2 — prze¬ krój poprzeczny wzdluz linji A—A na fig. li, fig. 3 — przekrój podluzny dolnej, sa¬ moistnej czesci raka, fig. 4 — przekrój po¬ przeczny wzldluz linji B—B na fig. 3, a fig. 5 — caly przyrzad w rzucie pionowym, ze¬ stawiony celem wyciagania rury dolnej za¬ pomoca rury górnej.Przedstawiona na fig. 3 i 4 dolna czesc raka, stanowiaca samoistny rak pojedyn¬ czy, sluzacy do wyciagania jednej rury, sklada sie z dwóch glównych czesci: ze¬ spolu szczek oraz trzonu. Zespól szczek jest czescia jednolita, wytoczona z jedne¬ go kawalka i posiada Wszedzie kolowy przekrój .poprzeczny. Stanowia go nip. czte¬ ry szczeki 23, oddzielone od siebie waskie¬ mi szczelinami 24 i laczace sie ze soba u góry zapomoca tulei 21. Szczeki 23 posia¬ daja nazewtnatrz odpowiednie naciecia, a wewnatrz sa sciete stozkowo. Wskutek ta¬ kiego ustroju ukladu szczek posiadaja one naturalna sprezystosc, która umozliwia z jednej strony, przy obtoczeniu szczek na odpowiednia sredhice, wsuwanie ich do ru¬ ry i wyciaganie z niej, o ile nie sa rozparte stozkiem 25, a z drugiej strony — przyle¬ ganie szczek do scianek rury z tarciem, wystarczajacem do zapobiezenia obraca¬ niu sie tych szczek podczas sprzegania lub odprzegania. Tuleja 21, laczaca szczeki 23 w jedna calosc, posiada u dolu, od we¬ wnatrz dwa wystepy 22, 22', a u góry — gwint, na który jest nasrubowana rura 27, w która wsrulbowana jest prowadnica 28 trzonu 15.Trzon 15 posiada na górnym koncu stozkowy czop gwintowany 14, sluzacy do laczenia go z przewodem wiertniczym (zerdzia) lub druga, górna czescia raka, zapomoca zerdzi laczacej 31 (lub szeregu takich zerdzi). U dolu trzon 15 jest zao¬ patrzony w stozkowato zakonczona grusz¬ ke 26, która ulatwia wprowadzenie raka do rury. Ponad ta gruszka znajduje sie stozek 25, rozpierajacy .szczeki 23. W pew- nem oddaleniu od stozka 25 miesci sie po¬ nad nim na trzonie 15 zamkniecie bagne¬ towe, sluzace do laczenia i rozprzegania trzonu 15 z ukladem szczek. Zamkniecie sklada sie z dwóch zgrubien walcowych 16 i 11, oddzielonych od siebie szyjka 18 np. o srednicy równej srednicy trzonu 15. W zgtrubieniu górnem 16 wyciete sa dwie szczeliny 20, 20\ a w zgrubieniu dolnem 17 szczeliny 19, 19\. Obie pary szczelin sa przestawione wzgledem siebie o kat 90°.Aby polaczyc trzon 15 z ukladem szczek, wklada sie trzon, od spodu tak, aby wyste¬ py 22, 22' przesunely sie^ przez szczeliny górne 20, 20*, a nastepnie obraca sie go o kat 90°, wskutek czego zgrubienie 16 unie¬ mozliwi wypadanie trzonu 15. Skoro rak zostanie opuszczony przy tern polozeniu czesci w otwór wiertniczy, z którego trze¬ ba wyciagnac rure 29, wówczas gruszka stozkowata 26 wprowadzi go w rure, a cie¬ zar samego raka i przewodu, naciskajace¬ go na wystepy 22, 22' zapomoca zgrubienia 16, wsunie rak w rure na pozadana glebo¬ kosc. Gdy nastepnie przewód wiertniczy zostanie pociagniety ku górze, trzon 15, prowadzony szczelinami 19, 19* po wyste¬ pach 22, 22', przesunie sie równiez wgóre, a jego stozek 25, rozpierajac szczeki 23, przycisnie je do scianek rury 29 z sila, po- — 2 —trzebna do wyciagania rury z otworu wiertniczego.Rak imozna wyprzac, czyli odczepic od rury 29 w dowolnem miejscu w bardzo pro¬ sty sposób. W tym celu wystarczy zwolnic (opuscic) nieco przewód wiertniczy, wsku¬ tek czego stozek 25 przestanie rozpierac szczeki 23, a trzon 15 oprze sie nem zgrubieniem 16 na wystepach 22, 22*.Nastepnie nalezy obrócic trzon 15 o kat 90° Wzgledem ukladu szczek, fetory wsku¬ tek tarcia, Wywolanego isprezystoscia szczek, nie moze szczeliny górne 20, 20* przesuna sie po wy¬ stepach 22, 22'. Gdy po nastepnym obrocie trzonu o kat 90° przewód wiertniczy zosta¬ nie pociagniety ku górae, górna powierzch¬ nia zgrubienia 16, naciskajac od ispodu na wystepy 22, 22*, ^spowoduje wysuwanie sie raka z rury, poniewaz sprezyste szcze¬ ki 23, nie rozpierane stozkiem 25, beda sta¬ wialy tylko niewielki ooór.Górna czesc raka, isluzaca do laczenia, t. j. isprziegania z soba dwóch rur albo dwóch cizesci 29 i 30 (fig. 5) rozerwanej rury, celem równoczesnego ich wyciagnie¬ cia z otworu wiertniczego, a mianowicie ce¬ lem wyciagniecia dolnej rury zapomoca górnej, jest uwidoczniona na fig. 1 i 2 i sklada sie z trzech czesci zasadniczych: ukladu iszczek, trzonu ze istozkiem rozpie¬ rajacym oraz sruby do sprzegania i wy- prziegania raka. Ukl&d szczek, podobnie jak w czesci dolnej raka, jest wytoczony odpowiednio z jednego kawalka. Sklada sie on ze siziczek 9, oddzielonych od siebie szczelinami 10, sprezystych i laczacych sie w jedna calosc zapomoca pierscienia 11. mogacego przeisutwac sie o pewna dlugosc po tulei prowadniczeij 12, ograniczajacej jego przeisuw i polaczonej zapomoca gtyin- tu (z dolna czescia trzonu 3, zaopatrzona w gwintowane gniazdo 13 do laczenia tego trzonu z zerdzia 31 (fig. 5). Trzon 3 po¬ siada stozek 4 z wywierconym w srodku na pewna glebokosc otworem na srube 2.W «tozfou 4 trzon 3 posiada np. dwie szcze¬ liny pkmowe 5, 5', w których «ioga przesu¬ wac sie srublri (wkretki) 6, S, wkrecone w tulejke 7. Tulejka 7 jest osadzona swo¬ bodnie na gladkiej czesci czopa 2' sruby 2, zakonczonego gwintem. Tulejka 7 zabez¬ pieczona jest od spadania z czopa 2* zapo- mioca nakretki 8 z zawloczka.Sruba 2 posiada u góry gwintowany czop tstozrkowy /, sluzacy dfc polaczenia górnej czesci raka z przewodem wiertni¬ czym, a u dolu jest zakonczona cziopem walcowym 2\ Gwint sruby 2 najbardziej odpowiedni jest o przekroju prostokatnym.Trzon 3 wraz ze sruba 2 wstawia *sie w u- klad szczek zgóry, a nastepnie nakreca na dolna czesc trzonu tuleje 12.Przez odpowiednie wkrecenie sruby 2 w glowice trzonu 3 mozna ustawic srubki 6, 6*, opierajace sie o górna krawedz szczek, w polozenie takie, aby stozek 4 nie mógl rozpierac szczek 9 podczas opuszicza- nia do rur zespolonego z dwóch czesci (górnej i dolnej) raka.Po opuszczeniu calego przyrzadu na zadana glebokosc, wykreca sie nieco srube 2 przez jej obrót tak, aby srubki 6, 6' nie przeszkadzaly rozpieraniu szczek 9 stoz¬ kiem 4. Gdy nastepnie górna czesc 30 ru¬ ry 'zostanie wyciagana do góry, ciezar cze¬ sci dolnych raka wcisnie stozek 4 w zespól górnych szczek 9, rozpierajac je i w ten sposób obie czesci 30 i 29 rury zostana sprzegniete z soba i wyciagane z otworu, poniewaz, ciagniony ku górze, trzon 15 sprzegnie dolna czesc raka z rura 29.Celem rozprzegniecia raka ( a wiec i obu czesci 29 i 30 rury) w dowolnie obra- nem miejscu, nalezy wkrecac srube 2, ob¬ racajac ja, w glowice trzonu 3; poniewaz uklad szczek 9 wskutek istniejacego dzie¬ ki ich sprezystosci tarcia miedzy temi szczekami a scianka rury 30 nie bedzie sie obracal, to srttba 2, prowadzona w szczeli¬ nach 5, 5' zapomoca srubek 6, 6\ opieraja¬ cych sie na górnej krawedzi szczek, bedzie — 3 —podnosila trzon 3, zwalniajac w ten spo¬ sób szczeki 9. Po dokonaniu tego, mozna opuscic nieco górna czesc przyrzadu, co spowoduje znowu zwolnienie dolnych szczek 23, poczem przez pokrecenie o kat 90° dolny rak bedzie wyprzegftiety i moz¬ na go bedzie wraz z czescia górna wycia¬ gnac z rury. PL