Przedmiotem wynalazku jest glowica do honowania otworów przelotowo-stopniowych i nieprzelotowych, krótkich i dlugich.Znane sa glowice do honowania cylindrówprzelotowych, nieprzelotowych oraz stopniowych, jak na przyklad rozwiazanie wedlug patentu polskiego nr 87 745, w którym glowica zbudowanajest z jednolitego, sztywnego, stopniowanego korpusu. Korpusglowicy posiada wykonane cztery pary wzdluznych rowków, w których umieszczone sa wklady gladzace z natulowanymi pilnikami diamentowymi, rozpierane wspólosiowo i równolegle do osi honowanych cylindrów przy pomocy niezaleznych od siebie stopniowanych trzpieni rozprezajacych. Stopien o mniejszej srednicy jest rozpierany trzpieniem i kolkiem sila sprezyny napietej przy pomocypokretla odpowiednio wyska- lowanego, natomiast stopien o wiekszej srednicy jest rozpierany kolejnym trzpieniem za pomoca popychacza uruchamianego hydraulicznie.Takierozwiazanie konstrukcyjne powoduje szybkie stepienie i scieranie sie koncowej krawe¬ dzi pilników diamentowych, zwlaszcza przy bonowaniu cylindrów nieprzelotowych lub stopnio¬ wych, uniemozliwiajac obróbke cylindrów w narozach przy dnie cylindra lub na przejsciach w cylindrach stopniowych. Ponadto rozwiazanie takie wymaga stosowania stosunkowo dlugich szczekowych wkladów gladzacych i pilników diamentowych. Sztywna budowa glowicy powoduje tez osiadanie i zbieranie sie w czasie pracy na prowadnicach wkladów gladzacych — czasteczek obrabianego cylindra, co w nastepstwie moze doprowadzic do zatarcia sie prowadnic lub powsta¬ nia zarysowania gladzi cylindra. Dlatego tez glowice o takiej budowie stosowane sa przede wszystkim do obróbki wstepnej.Znana jest równiez z polskiego opisu patentowego nr 110 355 glowica do honowania cylind¬ rów posiadajaca tuleje sprezynujace z zabudowanymi na ich koncach znanymi segmentami scier¬ nymi. Od wewnatrz tuleja jest zakonczona symetrycznie rozmieszczonymi ksztaltowymi garbi- kami, umieszczonymi w prowadnicach stozkowych trzpienia rozpierajacego i stykajacymi sie punktowo z powierzchnia stozkowa trzpienia. Drugi koniec tulei polaczony jest z koncówka poprzez wewnetrzna tuleje prowadzaca trzpien rozpierajacy.W ukladzie dwustopniowym glowi¬ ca sklada sie z dwu zachodzacych na siebie wspólsrodkowo w odpowiednich sredni-2 143 348 cach tulei sprezynujacych, przesunietych garbikami o kat 45°, polaczonych przy pomocy kon¬ cówki, przy czym dluzsza wewnetrzna tuleja sprezynujaca posiada wycieciapod garbiki ksztaltowe tulei sprezynujacych — wewnetrznej i zewnetrznej.Takskonstruowana glowica sprawia, ze segmenty scierne zabudowane sa w ukladzie sprezy¬ stym na odpowiednio dlugim ramieniu rozcietej tulei.Znanejest takze z polskiego opisu patentowego nr 61052 urzadzenie do gladzenia otworów w korpusach przedmiotów, które stanowi glowica gladzarska, skladajaca sie z zespolu dwóch glowic osadzonych na wspólnym laczniku zlozonym z górnego trzpienia, laczacej tulei i trzpienia dolnego oraz glowic zaopatrzonych w oselki scierne rozpierane promieniowo i dociskane do otworów obrabianych przez oprawki wspólpracujace z prowadnicami stozkowo usytuowanymi na tloczkach przesuwnych za pomoca cisnienia oleju. Pod tloczkami umieszczone sa sprezyny srubowe podno¬ szace tloczki w celu zwolnienia nacisku oselek.Celem wynalazku jest opracowanie glowicy jedno- i dwustopniowej o zwartej konstrukcji umozliwiajacej honowanie otworów zarówno krótkich jak i dlugich, przelotowych i nieprzeloto¬ wych. Cel wedlug wynalazku osiagnieto dzieki przesuwnemu osadzeniu tulei klinowych z osadzo¬ nymi na nich segmentami rozpieranymi, na tulejach prowadzacych, posiadajacych prostokatne wyciecia, wewnatrz których znajduja sie suwaki zaopatrzone w sprezyny srubowe oraz kolki, przy czym tuleje klinowe stykaja sie z kolkami przechodzacymi przez prowadnice tylne, a na czole segmentów zamocowanajest prowadnicaprzednia, umozliwiajaca honowanie otworów nieprzelo¬ towych. W przypadku glowicy dwustopniowej z tuleja prowadzacapolaczonajest rozlacznie tuleja laczaca z osadzona na niej tuleja dociskowa, na która nakreconajest tuleja regulacyjna, a wewnatrz tulei laczacej zaopatrzonej w wyciecie prostokatne jest umieszczony suwak polaczony za pomoca kolka poprzez wybranie prostokatne z tuleja dociskowa, która swym czolem naciska na kolki osadzone w tulei klinowej poprzez tuleje prowadzaca, segmenty rozpierane i prowadnice tylna, rozpierajace segmenty pierwszego stopnia glowicy. Z kolei tuleja regulacyjna swym czolem przy¬ lega do kolkówdociskowych osadzonych przesuwnie w prowadnicy tylnej i wycieciach prostokat¬ nych orazprzylegajacych do czola tulei klinowej, rozpierajacej segmenty drugiego stopnia glowicy.W przypadku glowicy jednostopniowej prowadnica tylna jest polaczona rozlacznie z tuleja laczaca, wewnatrz której umieszczona jest plyta, o czolo której opieraja sie kolki osadzone przesuwnie w otworach prowadnicy tylnej i wspólpracuje z czolem tulei klinowej. W zaleznosci od sztywnosci i srednicy honowanego otworu tuleja klinowa posiada jedno, dwa, cztery lub dowolna ilosc sciec oraz osadzonych na nich segmentów rozpieranych z oselkami.Tak skonstruowana glowica posiada zwarta konstrukcje i stwarza mozliwosc rozpierania tylkojej jednego stopnia lub obu stopni jednoczesnie, wzglednie oddzielnie kazdego stopnia w zaleznosci od potrzeb. Umozliwia ona honowanie otworów przelotowych, nieprzelotowych oraz stopniowych. Posiada duza sztywnosc umozliwiajaca stosowanie zwiekszonych parametrów obróbczych, tojest duzej predkosci ruchu posuwisto-zwrotnego wynoszacej okolo 0,3 m/s, zapew¬ niajacej uzyskiwanie pozadanego duzego kata przeciecia sie rys honowania, dochodzacego nawet do 90°, przy równoczesnej duzej dokladnosci wymiarowo-ksztaltowej. Uzyskiwany duzy kat przeciecia sie rys i duza dokladnosc wymiarowo-ksztaltowa zapewniaja lepsze warunki smarowa¬ nia ukladu tlok-cylinder, a zatem zwiekszenie jego zywotnosci. Konstrukcja glowicy zapewnia uzyskiwanie malych luzówjej elementów przesuwnych, co stwarza mozliwosc stosowania duzych naciskówjednostkowych oselek na obrabiany przedmiot. Dzieki temu istnieje mozliwosc obróbki otworów zarówno o malych, jak i duzych srednicach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia glowice dwustopniowa do honowania cylindrów w przekroju osiowym, fig. 2 — glowice dwustopniowa wprzekroju poprzecznym wzdluz linii A-A,fig. 3 — glowice dwustopniowa w przekroju poprzecznym wzdluz linii B-B, fig. 4 — glowice dwustopniowa w przekroju poprze¬ cznym wzdluz linii C-C, fig. 5 i 6 — czesc glowicy dwustopniowej w przekroju poprzecznym odpowiednio wzdluz linii D-D, i linii E-E na fig. 1, fig. 7 — glowice jednostopniowa w pólwidoku — pólprzekroju osiowym, fig. 8 — glowice jednostopniowa z dwoma segmentami zaopatrzonymi w oselki i rozpieranymi tuleja klinowa z dwoma scieciami w przekroju poprzecznym wzdluz linii F-F na fig. 7, fig. 9 — glowice przedstawiona na fig. 7 z czterema segmentami zaopatrzonymi w oselki143348 3 rozpierane tuleja klinowa z czterema scieciami wprzekroju poprzecznym wzdluzlinii F-F, fig. 10— glowice jednostopniowa z jednym segmentem zaopatrzonym w oselki rozpierane tuleja klinowa o jednym scieciu w przekroju poprzecznym wzdluz linii F-F, fig. 11 — fragment glowicy jednostop- niowej zjednym segmentem z oselkami i tuleja klinowa ojednym scieciu z czesciowym przekrojem obrazujacym sposób laczenia prowadzacego segmentu (dolnego) z prowadnica tylna i przednia, fig. 12 — glowice jednostopniowa w przekroju wzdluz linii G-G, a fig. 13 — te sama glowice jednostopniowa w przekroju poprzecznym wzdluz linii H-H.Jak uwidoczniono na fig. 1-6 glowica dwustopniowa sklada sie z tulei prowadzacej 1 pierwszego stopnia glowicy, którajednym koncem osadzonajest w prowadnicy tulejowej 2, bedacej zarazem tuleja prowadzaca dla drugiego stopnia glowicyi zabezpieczonajest przed wysunieciem za pomoca kolka 3, przy czym o wyciecie boczne 4 i czolo prowadnicy tulejowej 2 opiera sie rozpierajaca tuleja klinowa 5, a drugi koniec tulei prowadzacej 1 jest wkrecony w tulejowa prowadnice przednia 6 i zabezpieczonyjest przed odkreceniem za pomoca wkretu 7. W przypadku obróbki otworu nieprzelotowego przez pierwszy stopien glowicy do tulei prowadzacej 1 mocuje sie prowadnice przednia 8, majaca ksztalt tulei z kolnierzem, wraz z podkladka regulacyjna 9.Wewnatrz tulei prowadzacej 1 pierwszego stopnia glowicy z prostokatnym wycieciem 10 jest umieszczony suwak 11 i sprezyna srubowa 12 opierajaca sie o niego i zaslepke 13 wkrecona wczolo tej tulei lub opierajaca sie o prowadnice przednia 8 i dociskajacaja do tulei klinowej 5 pierwszego glowicy za pomoca kolka 14. Na tulei klinowej 5 z dwoma scieciami 15 osadzone sa dwa segmenty rozpierane 16 zaopatrzone w oselki 17 mocowane na podstawkach 18, majace gniazda 19 dostoso¬ wane wymiarowo do sciec 15.Analogiczniejak w pierwszym stopniu glowicy,jej drugi stopien sklada sie z tulei prowadzacej 2 bedacej zarazem prowadnica tylna pierwszego stopnia glowicy i prowadnica przednia drugiego stopnia, na która nasadzona jest tulejowa prowadnica tylna 20 drugiego stopnia glowicy oraz podkladka regulacyjna 21, przy czym trwale polaczenie tulei prowadzacej 2 z prowadnica tylna 20 uzyskano za pomoca kolka 22. Na tulei prowadzacej 2 osadzonajest przesuwnie rozpierajaca tuleja klinowa 23 drugiego stopnia glowicy, przestawiona w stosunku do tulei klinowej 5 pierwszego stopnia glowicy o 90° (fig. 2 i 4), która swoimi powierzchniami bocznymi lub powierzchniami bocznymi i czolem opiera sie w wycieciach prostokatnych 24 prowadnicy tylnej 20. Z kolei wewnatrz tulei prowadzacej 2 z wycieciem prostokatnym 25 jest umieszczony, analogicznie jak w pierwszym stopniu glowicy, suwak 11 i sprezyna 12 opierajaca sie o ten suwak i czolo tulei prowadzacej 1 pierwszego stopnia glowicy i dociskajaca ja do tulei klinowej 23 za posrednictwem kolka 14. W przedniej czesci tulei prowadzacej 2 umieszczone sa kulki 27, których polozenie reguluja wkrety 26 sluzace do unieruchamiania segmentów rozpieranych 29 w czasie obciagania oselek glowicy.Na tulei klinowej 23 z dwoma scieciami 28 osadzone sa dwa rozpierane segmenty29 zaopatrzone w oselki 30 zamocowane do nich za pomoca podstawek 31 i posiadajace gniazda 32 dostosowane wymiarowo do sciec 28 tulei klinowej 23. W tuleje prowadzaca 2 wkreconajest tuleja laczaca 33 z prostokatnym wycieciem 34, z osadzona na niej przesuwna tuleja dociskowa 27 z nakrecona na nia tuleja regulacyjna 38, a w tulei laczacej 33 umieszczonyjest suwak 35, przy czym jest on polaczony z tuleja laczaca 33 i tuleja dociskowa 37 za pomoca kolka 36, który przesuwa tuleje dociskowa 37, a ta swym czolem naciska na kolki 39 pierwszego stopnia glowicy, umie¬ szczone na otworach tulei klinowej 5, tulei prowadzacej 2 iprowadnicy tylnej 20. Tulejaregulacyjna 38 swym czolem opiera sie równiez o kolki dociskowe 40 osadzone przesuwnie wprowadnicy tylnej 20 i wycieciach prostokatnych 41 oraz przylegajace do czola tulei klinowej 23 rozpierajacej segmenty 29 drugiego stopnia glowicy.Z kolei w przypadku glowicyjednostopniowej przedstawionej na fig. 7-13 koniec tulei prowa¬ dzacej 42 osadzonyjest w prowadnicy tylnej 43 i jest ona zabezpieczona przed wysunieciem sie za pomoca nakretki 44, przy czym o czolo prowadnicy tylnej 43 opiera sie rozpierajaca tuleja klinowa 45, natomiast w drugi koniec tulei prowadzacej 42 jest wkrecona prowadnica przednia 8, a luz pomiedzyjej kolnierzemi czolem tulei 42 regulowanyjest podkladka 9. Wewnatrztulei prowadza¬ cej 42 wjej prostokatnym wycieciu 46 jest umieszczony suwak 47 ze sprezyna srubowa 48, której drugi koniec styka sie z czolem prowadnicy przedniej 8 wkreconym w tuleje 42 i która poprzez kolek 49 umieszczony w suwaku 47 powoduje jego nacisk na tuleje klinowa 45. Z kolei na drugi koniec4 143 348 prowadnicy tylnej 43 nakreconajest tuleja laczaca 50, wewnatrz której jest umieszczonaplytka 51, o czolo której opieraja sie kolki 52 osadzone przesuwnie w otworach prowadnicy tylnej 43, wspólpracujace z czolem tulei klinowej 45.W zaleznosci od srednicy obrabianego otworu i warunków honowania glowica wedlug wyna¬ lazku jest wyposazona w tuleje klinowa 45 z dwoma scieciami 54, na których osadzone sa dwa segmenty rozpierane 55 zaopatrzone w oselki 56 osadzone na podstawkach 57, wzglednie w przypadku obróbki otworów o malej i zmiennej sztywnosci glowica jest wyposazona w tuleje klinowa 45 z czterema scieciami 58, na których sa osadzone cztery segmenty 59 z oselkami 56 lub w przypadku obróbki otworów o malych srednicach glowica jest wyposazona w tuleje klinowa 45 o jednym scieciu 60 zjednym rozpieranym segmentem 62 z oselkami 56 oraz z segmentem prowadza¬ cym 63 zaopatrzonym w oselki prowadzace 64, unieruchomionym za pomoca czterech kolków65 laczacych go z prowadnica tylna 43 i prowadnica przednia 8. Wymiary sciec 54, 58 i 60 tulei klinowej 45 sa dostosowane wymiarowo do odpowiednich wybran 19,61 w segmentach 65,59 i 62.Tulejaklinowa 45 w zaleznosci od przeznaczenia glowicy moze miec dowolna ilosc sciec dostoso¬ wanych wymiarowo do wybran segmentów rozpieranych.Zasada dzialania glowicy jest nastepujaca: Po zamocowaniu tulei laczacej 33 lub 50 odpo¬ wiedniej glowicy do wrzeciona honownicy oraz po wprowadzeniu glowicy do obrabianego otworu i wlaczeniu napedu honownicy jej uklad rozpierania dziala na suwak 35 lub plytke 51, który za posrednictwem kolka 36 przesuwa tuleje dociskowa 37 i tuleje regulacyjna 38, naciskajac na tuleje klinowe 5,23 lub 45 za pomoca kolków39,40 lub 52, powodujac wysuwanie segmentów 16,29 lub 55,59 i 62 zoselkami 17,30 i 56. W zaleznosci od polozeniatulei regulacyjnej 38 na tulei dociskowej 37 uzyskuje sie rózne lub jednakowe srednice obu stopni glowicy. Segmenty 16, 29, 55, 59 i 62 przesuwaja sie w prowadnicach 2,6,8,20 i 43, a tuleje klinowe 5,23 i 45 na tulejach prowadzacych 1,2 i 42, które powodujaprzesuwanie suwaków 11 i 47 za posrednictwem kolków14 i 49 i scisniecie sprezyn 12 i 48. Luz osiowypomiedzy segmentami 16,29,55,59 i 62 orazprowadnicami 2,6,8,20 i 43 regulowanyjest precyzyjnie grubosciapodkladek 21 i 9 lub poprzez regulacje prowadnicy 6. Sile osiowa skrawaniaprzenosza prowadnice glowicy 2,6,8,20 i 43, natomiast tuleje klinowe 5,23 i 45 przenosza moment obrotowy za pomoca bocznych powierzchni 4 i 24.Zastrzezenia patentowe 1. Glowica do honowania cylindrówprzelotowo-stopniowych i nieprzelotowych zawierajaca tuleje przesuwne z prowadnicami stozkowymi segmentów zaopatrzonych w oselki scierne rozpie¬ ranych promieniowo, sprezyny srubowe zwalniajace nacisk oselek sciernych i tuleje laczaca glowice z wrzecionem honownicy, znamienna tym, ze tuleje klinowe (5,23 i 45) osadzone sa przesuwnie na tulejach prowadzacych (1, 2 i 42) posiadajacych prostokatne wyciecia (10, 25 i 46), w których znajduja sie suwaki (11 i 47), zaopatrzone w sprezyny srubowe (12 i 48) oraz w kolki (14 i 49), przy czym czola tulei klinowych (5, 23 i 45) stykaja sie z kolkami (39, 40 i 52) przechodzacymi przez prowadnice tylne (20 i 43), a na czole rozpieranych segmentów (16, 55, 59 i 62) mocowana jest prowadnica przednia (6 i 8) umozliwiajaca honowanie otworów nieprzelotowych. 2. Glowica wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze z tuleja prowadzaca (2) polaczona jest rozlacznie tuleja laczaca (33) z osadzona na niej tuleja dociskowa (37), na która nakrecona jest tuleja regulacyjna (38), a wewnatrz tulei laczacej (33) zaopatrzonej w wyciecie prostokatne (34)jest umieszczony suwak (35) polaczony za pomoca kolka (36) poprzez wybranie prostokatne (34) z tuleja dociskowa (37), która swym czolem naciska na kolki (39) osadzone w tulei klinowej (5) poprzez tuleje prowadzaca (2), segmenty (29) i prowadnice tylna (20), rozpierajace segmenty (16) pierwszego stopnia glowicy, natomiast tuleja regulacyjna (38) swym czolem przylega do kolków dociskowych (40) osadzonych przesuwnie w prowadnicy tylnej (20) i wycieciach prostokatnych (41) oraz przylegajacych do czola tulei klinowej (23) rozpierajacej segmenty (29) drugiego stopnia glowicy. 3. Glowica wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze prowadnica tylna (43)jest polaczona rozlacz¬ nie z tuleja laczaca (50), wewnatrz której umieszczona jest plytka (51), o czolo której opieraja sie kolki (52) osadzoneprzesuwnie w otworach prowadnicytylnej (43) i wspólpracujace z czolem tulei klinowej (45).143348 S 4. Glowica wedlug zastrz. 1 albo 3, znamienna tym, ze tuleja klinowa (45) ma dwa sciecia (54) oraz osadzone na nich dwa segmenty rozpierane (55) z oselkami (56). 5. Glowica wedlug zastrz. 1 albo 3, znamienna tym, ze tuleja klinowa (45) macztery sciecia(58) oraz osadzone na nich cztery segmenty rozpierane (59) z oselkami (56). 6. Glowica wedlug zastrz. 1 albo 3, znamienna tym, ze tuleja klinowa (45) majedno sciecie (60) oraz osadzony na nim jeden segment rozpierany (62) z oselkami (56), przy czymjest ona wyposa¬ zona w nieruchomy segment prowadzacy (63) z oselkami prowadzacymi (64).143348143343 S2 I Ul LU PL