Przedmiotem wynalazku jest uklad automatyki licznika czestotliwosci, zwlaszcza w generato¬ rze sygnalowym, dotyczacy automatycznego doboru zakresu pomiarowego do odczytu cyfrowego mierzonej czestotliwosci, zwlaszcza przy programowanych jej zmianach realizowanych przez gene¬ rator sygnalowy. Uklad dokonuje automatycznego doboru czasu bramkowania dla licznika, do którego doprowadzony jest mierzony przebieg czestotliwosciowy.Znany z polskiego opisu patentowego nr 116 201 uklad automatycznego wyboru czasu bram¬ kowania dla liczników stanowiacych uklady pomiarowe czestotliwosci zawiera rejestr przesuwny o „n-1" przerzutnika dla „n" czasów bramkowania sterowany wystepowaniem stanów przepelnienia licznika. Wyjscia poszczególnych przerzutników sa polaczone z jednymi wejsciami dwuwejscio- wych iloczynowych bramek logicznych, których drugie wejscia sa polaczone ze zródlami impulsów bramkujacych o kolejnych dziesieciokrotnie zmniejszajacych sie czasach trwania, bedacych przedmiotem wyboru.Wyjscia poszczególnych iloczynowych bramek logicznych sa doprowadzone do wejsc bramki sumujacej, której wyjscie stanowi zródlo impulsów bramkujacych dla pracy licznika wskazujacego czestotliwosc przebiegu doprowadzonego na jego wejscie. Sygnal przepelnienia jest podawany na wejscia zegarowe przerzutników rejestru przesuwnego powodujac wybór nastepnego o stopien krótszego czasu bramkowania. Stosowane do tego ukladu znane zródla impulsów bramkujacych stanowia wyjscia pierwszych przerzutników koncowych dekad liczacych stanowiacych dzielniki czestotliwosci w ukladach generacji impulsów bramkujacych zlozonych z generatora impulsów o stabilizowanej czestotliwosci, dekadowych dzielników czestotliwosci i przerzutnika stanowiacego dwójke liczaca polaczonego z wyjsciem koncowej dekady dla wytworzenia impulsu bramkujacego o najdluzszym czasie trwania. Typowyuklad generacji impulsów bramkujacych zbudowany jest z generatora impulsów o czestotliwosci 1 MHz stabilizowanego kwarcem i polaczony jest z szes¬ cioma posobnie wlaczonymi dekadami liczacymi oraz jednym przerzutnikiem dolaczonym do wyjscia dekady stanowiacymi uklad dzielników czestotliwosci. Impulsy bramkujace o najdluzszym czasie trwania stanowiacym 1 s uzyskuje sie z wyjscia przerzutnika dolaczonego do wyjscia konco¬ wej dekady, dokonujacego podzialu wystepujacej tu czestotliwosci 1 Hz przez dwa.2 143 032 Podobnie z wyjscia pierwszego przerzutnika koncowej dekady otrzymuje sie impulsy o czasie trwania 100 ms, a z wyjscia pierwszego przerzutnika przedostatniej dekady otrzymuje sie impulsy o czasie trwania 10 ms. Impulsy bramkujace o najkrótszym czasie trwania 1 ms otrzymuje sie z wyjscia pierwszego przerzutnika trzeciej dekady liczac od konca lub czwartej liczac od strony generatora. W znanym ukladzie generacji impulsów bramkujacych wszystkie wejscia zerujace i ustawiajace stany dekad sa polaczone z masa, wskutek czego uklad po wlaczeniu pracuje w sposób ciagly i niezalezny, wytwarzajac na odpowiednich wyprowadzeniach przebiegi impulsowe o okres¬ lonym czasie trwania. Uklad automatyki licznika dokonuje wyboru wlasciwego czasu bramkowa¬ nia licznika do mierzonej przez niego czestotliwosci. Wybór czasu bramkowania rozpoczyna sie od "pód&nia impulsu bramkowania o najdluzszym czasie trwania 1 s. Decyduje o tym podanie wyjscia bramki iloczynowej, której wejscia sa polaczone wyjsciami zanegowanymi wszystkich przerzutni- ków rejestru przesuwnego, na wejscie dwuwejsciowej bramki, do której drugiego wejscia jest doprowadzony sygnal 1 s z wyjscia przerzutnika dolaczonego do wyjscia koncowej dekady.Poniewaz w chwili rozpoczecia pomiaru rejestr przesuwny jest wyzerowany, wiec wszystkie wyjscia zanegowane przerzutników posiadaja stan „1", co powoduje wystapienie stanu „1" na wyjsciu bramki iloczynowej, do której wejsc sa one doprowadzone. Wyjscie tej bramki jest doprowadzone takze na wejscie informujace pierwszego przerzutnika rejestru przesuwnego. Z chwila pojawienia sie impulsu na wyjsciu przerzutnika dolaczonego do wyjscia ostatniej dekady o czasie trwania 1 s powoduje on wytworzenie impulsu bramkujacego dla pracy licznika o tym czasie trwania. Czas do chwili pojawienia sie impulsu bramkujacego jest czasem przygotowawczym licznika i jako taki powinien byc scisle okreslony. W znanych ukladach generacji impulsów bramkujacych pracujacych w sposób niezalezny od dokonywanych pomiarów moze on sie róznie ksztaltowac od 0 do pelnego czasu impulsu bramkujacego lub pierwszy impuls bramkujacy moze byc skrócony w zaleznosci od chwili rozpoczecia pomiaru w stosunku do przebiegu impulsów bramkujacych. Dla zapewnienia prawidlowych warunków pomiaru zwiazanych z niezbednym czasem przygotowania i prawidlowa dlugoscia impulsu bramkujacego, pierwszy pomiar nie powo¬ dujacy przepelnienia licznika jest odrzucany, a przepisywany do pamieci jest dopiero nastepny pomiar, którego impuls bramkujacy wystapi po pelnym okresie przygotowawczym.Tak wiec w przypadku impulsów bramkujacych o najdluzszym czasie trwania 1 s, wlasciwy pomiar nastepuje z opóznieniem co najmniej 2s.W przypadku wystapienia przepelnienia licznika w czasie pomiaru zostaje podany impuls na wejscie zegarowe przerzutników rejestru przesuwnego, w wyniku czego stan „ 1" z wejscia informa¬ cyjnego pierwszego przerzutnika zostanie przesuniety na jego wyjscie doprowadzone do jednego z wejsc iloczynowej bramki logicznej, do której drugiego wejscia jest doprowadzone wyjscie pierwszego przerzutnika ostatniej dekady liczacej, bedace zródlem impulsów bramkujacych o czasie trwania 100 ms. Stan „ 1" z wyjscia pierwszego przerzutnika rejestru zostaje takze podany na wejscie informacyjne kolejnego przerzutnika rejestru. Ze wzgledu na nieokreslony czas przygotowania do pomiaru przy pierwszym impulsie bramkujacym o czasie trwania 100 ms jak i jego czasie trwania, który moze wystapic natychmiast lub po 100 ms, wzglednie w czasie trwania tego impulsu pierwszy pomiar niejest brany pod uwage i dopiero nastepny po pelnym czasie przygotowania jest przepisy¬ wany do urzadzen pamieciowych. Powoduje to znaczne i w duzej czesci przypadkowe opóznienie dokonania pomiaru. Podobnie uklad dziala przy wystepowaniu dalszych kolejnych przepelnien licznika i przejsciu na krótsze czasy bramkowania 10 ms i 1 ms. Wystepujace opóznienia pomiarów w znacznej czesci przypadkowe ograniczaja zastosowanie tego ukladu w przypadku koniecznosci pomiarów o szybkich zmianach czestotliwosci w szerokim jej zakresie lub dokonywania wielu pomiarów w jednostce czasu, a wiec glównie generatorach sygnalowych wspólpracujacych z urzadzeniami programujacymi lub zawierajacymi uklady programowania generowanych przebie¬ gów czestotliwosciowych.Istota wynalazku polega na polaczeniu wyjsc prostych poszczególnych przerzutników rejestru przesuwnego z jednymi z dwu wejsc iloczynowych zerujacych oraz na polaczeniu zanegowanych wyjsc tych przerzutników z jednymi z dwu wejsc iloczynowych ustawiajacych w pozycje „9" koncowych dekad liczacych ukladu generacji impulsów bramkujacych. Polaczenia te sa wykonane kolejno od wyjsc pierwszego przerzutnika rejestru polaczonych z wejsciami koncowej dekady liczacej do wyjsc ostatniego przerzutnika rejestru przesuwnego polaczonych z wejsciami dekady, z143 032 3 której wyprowadzone sa impulsybramkujace o najkrótszym czasie trwania. Drugie wejscia iloczy- nowe zerujace i ustawiajace w pozycje „9" tych dekad oraz wejscia ustawiajace w pozycje „9" poprzedzajacych dekad sa polaczone z wyjsciem zerujacym ukladu.W ukladzie wedlug wynalazku uzyskuje sie znaczne skrócenie czasu przygotowawczego ijego stala scisle okreslona wartosc, dzieki powiazaniom rejestru przesuwnego z ukladem generacji impulsów bramkujacych zapewniajacym wstepne ustawienie w pozycje „9" dekad wystepujacych przed dekada, z której pobierany jest impuls bramkujacy. W wyniku tego po wystapieniu stanu zerujacego uklad generacji impulsów bramkujacychjest ustawiony w taki stan, ze kolejny impuls z generatora powoduje wypelnienie poprzedzajacych dekad i generacje poczatku impulsubramkuja¬ cego ograniczajac czas przygotowawczy do czasu niezbednego dla propagacji impulsu do dekady generujacej impuls bramkujacy, przy czym impuls powodujacy wystapienie tylnego zbocza impulsu bramkujacego posiada to samo opóznienie i procesy te zapewniaja, ze juz pierwszy impuls bramkujacy ma prawidlowa dlugosc.Dzieki skróceniu czasu przygotowawczego i wykorzystaniu pierwszego pomiaru licznik cze¬ stotliwosci moze byc stosowany do rejestracji wiekszej ilosci pomiarów w jednostce czasu lub do pomiaru przebiegów czestotliwosciowych o szybszych zmianach czestotliwosci, zwlaszcza przy dokonywaniu duzej ilosci w czasie nastaw czestotliwosci generowanych przez generator sygnalowy.Przedmiotem wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat ideowo-blokowy ukladu automatycznego wyboru czasu bramkowania licznika czestotliwosci.Uklad automatyki licznika czestotliwosci zawiera uklad generacji impulsów bramkujacych 1, którego wyjscia generujace impulsy bramkujace o czasach trwania 1 s, 100 ms, 10 ms i 1 ms sa podane najedne z dwu wejsc bramek iloczynowych dwuwejsciowych selektora impulsów bramku¬ jacych 2. Drugie wejscia bramek iloczynowych selektora impulsów bramkujacych 2 sa polaczone z wyjsciami prostymi poszczególnych przerzutników rejestru przesuwnego 3. Wyjscie selektora impulsów stanowi zródlo impulsów bramkujacych G sterujacych praca licznika wskazujacego pomiar czestotliwosci. Wyjscie ukladu przepelnienia licznika CY jest doprowadzone na wejscie zegarowe przerzutników rejestru przesuwnego 3 oraz do ukladu generacji sygnalu zerujacego 4, którego wyjscie jest polaczone z wyjsciem zerujacym Z ukladu polaczonym z ukladem generacji impulsów bramkujacych 1 i wyprowadzonym do ukladów zerujacych licznik.Wyniki pomiarów sa przekazywane do urzadzen pamieciowych przy pomocy impulsu z ukladu generacji impulsu wpisu do pamieci 5 przekazywanego na wyjscie M. Uklad generacji impulsu wpisu do pamieci 5 posiada wejscie H do zablokowania impulsu wpisu do pamieci.Wyjscia zanegowane przerzutników rejestru przesuwnego sa polaczone na wejscie ukladu wlacze¬ nia najdluzszego czasu bramkowania 6. Wyjscie proste poszczególnych przerzutników rejestru przesuwnego 3 sa polaczone zjednymi z dwu wejsc iloczynowych zerujacych odpowiednich dekad liczacych ukladu generacji impulsów bramkujacych 1. Wyjscia zanegowane przerzutników rejestru przesuwnego 3 sa polaczone z jednymi z dwu wejsc iloczynowych ustawiajacych w pozycje „9" odpowiednich dekad liczacych ukladu generacji impulsów bramkujacych 1.Uklad generacji impulsów bramkujacych 1 zawiera generator kwarcowy GK o czestotliwosci 1 MHz, którego wyjscie jest polaczone z pierwsza dekada liczaca DLI stanowiaca dzielnik czestotliwosciprzezdziesiec. Wyjsciepierwszej dekady liczacej DLIjestpolaczonezwejsciemdrugiej dekady liczacej DL2 dokonujacej takze dziesieciokrotnego podzialu czestotliwosci. Wyjscie drugiej dekady liczacej DL2 jest polaczone z wejsciem trzeciej dekady liczacej DL3. Podobnie wyjscie trzeciej dekady liczacej DL3 jest polaczone z wejsciem czwartej dekady liczacej DL4. Wyjscie czwartej dekady liczacej DL4 jest polaczone z wejsciem przedostatniej dekady liczacej DL5.Wyjscie piatej przedostatniej dekady liczacej jest polaczone z wejsciem szóstej ostatniej dekady liczacej DL6. Wyjscie szóstej ostatniej dekady liczacej DL6 jest poprzez uklad negacji NE1 pola¬ czone z przerzutnikiem dzielnika czestotliwosci PD1 stanowiacym dwójke liczaca. Szesc dekad liczacych DLI, DL2, DL3, DL4, DL5, DL6 wraz z przerzutnikiem PD1 stanowia dzielnik czestotli¬ wosci ukladu generacji impulsów bramkujacych 1.Poszczególne dekady liczace posiadaja wejscia Ia, wyjscia Qd, wyjscia pierwszych przerzutni¬ ków Qa, wyjscia drugich przerzutników Qb, wyjscia trzecich przerzutników Qc5 wejscia zerujace Ro4 143 032 i wejscia ustawiajace w pozycje „9U R9, przy czym dekady koncowe DL4, DL5, DL6 posiadaja po dwa iloczynowe wejscia zerujace i ustawiajace w pozycje „9". Przerzutniki posiadaja wejscia informacyjne D, wejscia zegarowe CK, wejscia zerujace R, wyjscia proste Q i wyjscia zanegowane Q. Rejestr przesuwny 3 zawiera pierwszy przerzutnik PR1, którego wejscie informacyjne jest polaczone z wyjsciem ukladu wlaczania najdluzszego czasu bramkowania 6, drugi przerzutnik PR2, którego wejscie informacyjnejest polaczone z wyjsciem prostym pierwszego przerzutnika PR1 oraz trzeci przerzutnik PR3, którego wejscie informacyjne jest polaczone z wyjsciem prostym drugiego przerzutnika PR2. Wejscia zegarowe CK poszczególnych przerzutnikówPR1, PR2, PR3 rejestru przesuwnego 3 sa polaczone poprzez uklad negacji NE2 do wyjscia ukladu przepelnienia licznikaCY.Wejsciazerujaceprzerzutników PR1, PR2, PR3 rejestru przesuwnego 3 sapolaczone z wyjsciem zerujacym rejestr ukladu generacji sygnalu zerujacego 4.Wyjscie proste Q przerzutnika PR1 jest polaczone z jednym z dwu Upczynowych wejsc zerujacych Ro koncowej dekady liczacej DL6, natomiast wyjscie zanegowane Q tego przerzutnika jest polaczone z jednym z dwu wejsc iloczynowych ustawiajacych w pozycje „9" R9 koncowej dekady DL6, przy czym drugie wejscie zerujace Ro i ustawiajace w pozycje „9" R* tej dekady sa polaczone z wyjsciem Z ukladu generacji sygnalu zerujacego 4. Dzieki temu przed zmiana stanu pierwszego przerzutnikaPRl rejestru 3, gdy na jego wyjsciu prostym Q wystepuje stan „0", a na wyjsciu zanegowanym Q stan „1" koncowa dekada DL6 jest ustawiana w pozycje „9" przy wystapieniu sygnalu zerujacego, natomiast po zmianie stanu pierwszego przerzutnika PR1 rejestru 3jgdy na jego wyjsciu prostym Q wystepuje stan „1", a na zanegowanym Q wystepuje stan „0", koncowa dekada DL6 jest zerowana sygnalem zerujacym i na wyjsciujej pierwszego przerzutnika OA jest odmierzany czas bramkowania licznika 100 ms przez wygenerowanie odpowiedniego impulsu.Wyjscie prosteQ drugiego przerzutnika PR2 rejestru przesuwnego 3jest polaczone zjednym z dwu iloczynowych wejsc zerujacych Ro przedostatniej dekady liczacej DL5, natomiast wyjscie zanegowane Q tego przerzutnikajest polaczone zjednym z dwu iloczynowych wejsc ustawiajacych w pozycje n9u Rg tej dekady DL5, przy czym drugie wyjscie zerujace Roi ustawiajace w pozycje „9" R9 sa polaczone z wyjsciem Z ukladu generacji sygnalu zerujacego 4. Dzieki temu przed zmiana stanu drugiego przerzutnika PR2 rejestru 3 przedostatnia dekada DL5jest ustawiana w pozycje „9" pod wplywem sygnalu zerujacego.Natomiast po zmianie stanu drugiego przerzutnika PR2 rejestru 3, przedostania dekada DL5 jest zjrowana przy wystapieniu sygnalu zerujacego i na wyjsciu Qajej pierwszego przerzutnikajest odmierzony czas bramkowania licznika 10 ms przez wygenerowanie odpowiedniego impulsu.Wyjscie proste Q trzeciego przerzutnika PR3 rejestru przesuwnego 3jest polaczone zjednym z dwu Uoczynowych wejsc zerujacych Ro czwartej dekady liczajacej DL4, natomiast wyjscie zanegowane Q tego przerzutnika jest polaczone z jednym z dwu iloczynowych wejsc ustawiajacych w pozycje „9U R9 tej dekady DL4, przy czym drugie wejscia zerujace Ro i ustawiajace w pozycje „9" R9 sa polaczone z wyjsciem Z ukladu generacji sygnalu zerujacego 4. Dzieki temu przed zmiana stanu trzeciego przerzutnika PR3 rejestru 3 czwarta dekada DL4 jest ustawiona w pozycje „9" pod wplywem sygnalu zerujacego, natomiast po zmianie stanu trzeciego przerzutnika PR3 rejestru 3, czwarta dekada DL4 jest zerowana przy wystapieniu sygnalu zerujacego i na wyjsciu Qa jej pierwszego przerzutnikajest odmierzony najkrótszy czas bramkowania licznika 1 ms przez wyge¬ nerowanie odpowiedniego impulsu.Ukladselektora impulsów bramkujacych 2 zawiera cztery dwuwejsciowe bramki iloczynowe i jedna czterowejsciowa bramke sumujaca BS1 typu NOR.Pierwsza bramka iloczynowaBil ma jedno wejscie polaczone z wyjsciem przerzutnika dziel¬ nika czestotliwosci PD1 dolaczonego do wyjscia koncowej dekady DL6 w ukladzie generacji impulsów bramkujacych 1, natomiast drugie wejscie tej bramki jest polaczone z wyjsciem ukladu wlaczania najdluzszego czasu bramkowania 6. Druga bramka iloczynowa BI2 ma jedno wejscie polaczone z wyjsciem pierwszego przerzutnika Qa koncowej dekady DL6 w ukladzie generacji impulsów bramkujacych 1, gdzie sa generowane impulsy o czasie trwania 100 ms. Drugie wejscie bramki BI2 jest polaczone z wyjsciem prostym Q pierwszego przerzutnika PR1 rejestru przesuw¬ nego 3. Trzecia bramka iloczynowa BI3 ma jedno wejscie polaczone z wyjsciem pierwszego przerzutnika przedostatniej dekady DL5 w ukladzie generacji impulsów bramkujacych 1, gdzie sa143 032 5 generowane impulsy o czasie trwania 10 ms. Drugie wejscie bramki BI3jest polaczone z wyjsciem prostym Q drugiego przerzutnika PR2 w ukladzie rejestru przesuwnego 3. Czwarta bramka iloczynowa BI4 ma jedno wejscie polaczone z wyjsciem pierwszego przerzutnika Qa czwartej dekady DL4 w ukladzie generacji impulsów bramkujacych 1, gdzie sa generowane impulsyo czasie trwania 1 ms. Drugie wejscie bramki BI4jest polaczone z wyjsciem trzeciego przerzutnika PR3 w rejestrze przesuwnym 3. Wyjscia wszystkich bramek iloczynowych Bil, BI2, BI3 i BI4 ukladu selektora impulsów 2 sa polaczone z wejsciami bramki sumujacej BS1 typu NOR tego ukladu.Uklad wlaczania najdluzszego czasu bramkowania 6 zawiera trzywejsciowa bramke iloczy¬ nowa BI5, której wejscia sa polaczone z zanegowanymi wyjsciami rejestru przesuwnego 3. Wyjscie tej bramki BI5jest polaczone zjednym wejsciem pierwszej bramki iloczynowej Bil ukladu selektora impulsów i z wejsciem informacyjnym D pierwszego przerzut¬ nika PR1 rejestru przesuwnego 3.Uklad generacji impulsu wpisu do pamieci 5 zawiera zespól generujacy impulsy ZG1 trzywejs¬ ciowa bramke iloczynowa BI6 typu NAND oraz uklad negacji NE3. Wejsciabramki iloczynowej BIC sa polaczone z wyjsciem impulsów bramkujacych G, zespolem generujacym impulsy ZG1 i wyjsciem drugiego przerzutnika Qb trzeciej dekady DL3 w ukladzie generacji impulsów bramkuja¬ cych 1. Wyjscie tej bramki poprzez uklad negacji NE3jest polaczone z wyjsciem impulsu wpisu do pamieci M. Zespól generacji impulsu ZG1 jest polaczony z wejsciem blokowania impulsu wpisu do pamieci H oraz z wyjsciem bramki iloczynowej BI6 typu NAND.Uklad generacji sygnalu zerujacego 4 zawiera trzy bramki iloczynowe typu NAND. Pierwsza bramka tego ukladu BI7 posiada trzy wejscia, z których jedno jest polaczone z wyjsciem ukladu detektora zera DZ najbardziej znaczacej dekadylicznika, przekazujacym sygnal zmiany zakresu na nizszy licznika czyli zawiekszenie czasu impulsu bramkujacego. Drugie wejscie tej bramki jest polaczone z wyjsciem impulsów bramkujacego G, trzecienatomiast z wyjsciem trzeciego przerzut¬ nika Qc trzeciej dekady DL3 ukladu generacji impulsów bramkujacych 1. Wyjscie bramki BI7 stanowi wyjscie zerujace rejestr przesuwny ukladu zerowania 4 i jest doprowadzane na wejscie zerujace R przerzutników PR1, PR2, PR3 rejestru przesuwnego 3. Druga bramka iloczynowa BI8 ukladu zerowania 4 o dwóch wejsciach jest polaczona jednym wejsciem z wyjsciem impulsów bramkujacych G, natomiast drugim wejsciem z wyjsciem trzeciegoprzerzutnika Qc trzeciej dekady DL3 ukladu generacji impulsów bramkujacych 1. Wyjscie tej bramki BI8 jest doprowadzone na jedno z wejsc koncowej bramki BI9 ukladu zerowania 4 oraz na wejscie zerujace R przerzutnika PD1 w ukladzie generacji impulsów bramkujacych 1. Drugie wejscie bramki BI9 jest polaczone z wyjsciem ukladu przepelnienia licznikaCY.Wyjscie bramki koncowej BI9 stanowi wyjscie ukladu zerowania 4 polaczone z wyjsciem Z.Wyjscie do ukladu sterowania przecinka zakresu o najdluzszym czasie bramkowania PI jest polaczone z wyjsciem ukladu wlaczania najdluzszego czasu bramkowania 6. Wyjscie do ukladu sterowania przecinka zakresu zwiazanego z czasem bramkowania 100 ms P2 jest polaczone z wyjsciem prostym Q pierwszego przerzutnika PR1 rejestru przesuwnego 3. Wyjscie do ukladu sterowania przecinka zakresu zwiazanego z czasem bramkowania 10 ms P3 jest polaczone z wyjsciem prostym Q drugiego przerzutnika PR2 rejestru przesuwnego 3. Wyjscie do ukladu sterowaniaprzecinka zakresu zwiazanego z najkrótszym czasem bramkowania 1 ms P4 do pomiaru najwyzszych czestotliwosci polaczonejest z wyjsciem prostym Q ostatniego trzeciego przerzutnika PR3 rejestru przesuwnego 3.Uklad automatyki licznika czestotliwosci dziala w ten sposób, ze w pierwszej kolejnosci jest podawany na wyjscie impulsów bramkujacych G impuls bramkujacy o najdluzszym czasie bram¬ kowania 1 s, generowany na wyjsciu 0 przerzutnika PD1 dolaczonego do wyjscia ostatniej dekady DL6 ukladu generacji impulsów bramkujacych 1, który jest doprowadzony na jedno z wejsc dwuwejsciowej bramki iloczynowej Bil w ukladzie selektora impulsów 2. Na drugie wejscie tej bramki BU jest doprowadzony stan „1u z wyjscia ukladu wlaczania najdluzszego czasu bramkowa¬ nia 6, stanowiacego iloczynowa bramke trzywejsciowa BI5, której wejscia sa polaczone z zanego¬ wanymi wyjsciami (J przerzutników PR1, PR2, PR3 rejestru przesuwnego 3, gdzie wystepuja stany „1".Wystapienie stanu przepelnienia licznika jest przekazywane na wyjscie ukladu przepelnienia licznika CY, skad podane na wejscie zegarowe CK przerzutników PR1, PR2, PR3 rejestru przesuw¬ nego 3 powoduje przesuniecie stanu „ 1" z wejscia informacyjnego pierwszego przerzutnika PR1 na6 143 032 jego wyjscia proste Q i powstanie stanu „O" na wyjsciu zanegowanym Q. W ten sposób na wyjsciu ukladu wlaczania najdluzszego czasu bramkowania 6 powstaje stan „0", któryjest podany najedno z wejsc bramki iloczynowej Bil powodujac jej zablokowanie.Stan „1" z wyjscia Q pierwszego przerzutnika PR1 jest podawany na jedno z wejsc bramki iloczynowej BI2, do której drugiego wejscia sa doprowadzane impulsy bramkowania o czasie trwania 100 ms z wyjscia pierwszego przerzutnika Qa koncowej dekady DL6 ukladu generacji impulsówbramkujacych 1. Impulsy te z wyjscia bramki iloczynowej BI2 poprzez bramke sumujaca BS1 sa przekazywane na wyjscie impulsów bramkujacych G. Stan przepelnienia licznika przeka¬ zany najedno z wejsc bramki iloczynowej BI9 w ukladzie zerowania 4 powoduje powstanie sygnalu zerujacego na wyjsciu Z. Sygnal zerujacy z wyjscia Z doprowadzony do ukladu generacji impulsów bramkujacych 1 powoduje wyzerowanie dekady koncowej DL6 w wyniku podania takze na jej drugie wejscie iloczynowe zerujace Ro stanu „ 1" z wyjscia prostego Q pierwszego przerzutnika PR1 w rejestrze przesuwnym 3.Pozostale dekady DLI, DL2, DL3 i DL4 pod wplywem sygnalu zerujacego zostaja ustawione w pozycje „9U tak ze pierwszy kolejny impuls z generatora powoduje dopelnienie tych dekad i generacje impulsu bramkujacego na wyjsciu pierwszego przerzutnika Qa koncowej dekady liczacej DL6. W przypadku wystapienia nastepnego przepelnienia licznika sygnal na wyjsciu ukladu przepelnienia CY powoduje przeniesienie stanu „ 1" z wejscia informacyjnego D drugiego przerzut¬ nika PR2 najego wyjscie proste Q, co powoduje odblokowanie bramki iloczynowej BI3 w ukladzie selektora impulsów 2 dla impulsów bramkujacych o czasie trwania 10 ms doprowadzonych najej drugie wejscie z wyjscia pierwszego przerzutnika Qa przedostatniej dekady liczacej DL5 ukladu generacji impulsów bramkujacych 1. Sygnal zerujacy podany do ukladu generacji impulsów bramkujacych 1 powoduje wyzerowanie przedostatniej dekady liczacej DL5 i ustawienie w pozycje „9" dekad poprzedzajacych DLI, DL2, DL3 i DL4, w wyniku czego pierwszy kolejny impuls z generatora powoduje dopelnienie tych dekad i generacje czola impulsu bramkujacego na wyjsciu pierwszego przerzutnika Qa dekady liczacej DL5.Kolejnystanprzepelnienia licznika powoduje przesuniecie stanu „ 1" z wejscia informacyjnego D trzeciego przerzutnika PR3 rejestru przesuwnego 3 na jego wyjscie proste Q. Powoduje to odblokowanie bramki iloczynowej BI4 dla impulsów bramkujacych o najkrótszym czasie trwania 1 ms otrzymywanych z wyjscia pierwszego przerzutnika Qa kolejnej liczac od konca dekady DL4.Sygnal zerujacy z wyjscia Z podawany na uklad generacji impulsów bramkujacych 1 powoduje wyzerowanie dekady DL4 i ustawienie w stan „9U dekady poprzedzajace DLI, DL2 i DL3. Po dokonaniu pomiaru w okresie impulsu bramkujacego jego zakonczenie wraz z sygnalem z wyjscia drugiego przerzutnika Qb trzeciej dekady DL3 oznaczajacym odmierzanie czasu bramkowania sa doprowadzane na wejscia bramki iloczynowej BI6 wraz z wyjsciem zespolu generujacego impulsu ZG1, pod wplywem którego na wyjsciu bramki jest wytwarzany impuls doprowadzany do wyjscia impulsu wpisu do pamieci M dla przepisania wyniku pomiaru do urzadzen pamieciowych. Impuls przepisywania wyniku do pamieci moze byc sterowany z innych urzadzen przy pomocy wejscia blokowania impulsu wpisu do pamieci H, doprowadzonego do zespolu generacji impulsu ZG1.Sygnal zakonczenia impulsu bramkujacego z wyjscia G wraz z sygnalem z wyjscia trzeciego przerzutnika Qc trzeciej dekady DL3 doprowadzone na wejscie bramki iloczynowej BI8 wytwa¬ rzaja sygnal zerujacy podawany bezposrednio na wejscie zerujace R przerzutnika PD1 orazpoprzez bramke BI9 na wyjscie zerujace Z ukladu. Uzaleznienie impulsu zerujacego na wyjsciu Z od sygnalu na wyjsciu trzeciego przerzutnika Qc trzeciej dekady DL3 zapewnia przepisanie wyników pomiaru do pamieci dokonywane pod wplywem sygnalu na wyjsciu wczesniejszego drugiego przerzutnika Qb tej dekady.W przypadku obnizenia mierzonej wartosci czestotliwosci, jezeli na wyjsciu ukladu detektora zera najbardziej znaczacej dekady licznika DZ pojawi sie sygnal oznaczajacy wystapienie zera, sygnal ten podany na jedno z wejsc iloczynowej bramki BI7 spowoduje wytworzenie najej wyjsciu sygnalu zerujacego przerzutniki PR1, PR2, PR3 rejestru przesuwnego 3. Wskutek tego pomiar bedzie wykonany od próby z najdluzszym czasem bramkowaniai nastepnie wprzypadku wystepo¬ wania przepelnienia licznika odpowiednio skracanym az do ustalenia wlasciwego czasu bramko¬ wania dla pomiaru danej wartosci czestotliwosci.143 032 7 Zastrzezenia patentowe Uklad automatyki licznika czestotliwosci, zwlaszcza w generatorze sygnalowym zawierajacy rejestr przesuwny, który dla wyboru „n" czasów bramkowania posiada „n-1" przerzutników, których wejscia zegarowe sa polaczone z ukladem stanu przepelnienia licznika, natomiast wyjscia proste tych przerzutników sa polaczone odpowiednio z jednymi wejsciami dwuwejsciowych bra¬ mek iloczynowych, których drugie wejscia sa polaczone odpowiednio z wyjsciami pierwszych przerzutników koncowych dekad liczacych ukladu generacji impulsów bramkujacych zlozonego z generatora impulsów i dekadowych dzielników czestotliwosci z przerzutnikiem stanowiacym dwójke liczaca polaczonym z wyjsciem koncowej dekady liczacej dla wytwarzania impulsów bramkujacych o najdluzszym czasie trwania, którego wyjscie jest polaczone z jednym wejsciem dwuwejsciowej bramki iloczynowej, której drugie wejscie wraz z wejsciem informacyjnym pierwszego przerzutnika rejestru jest polaczone z wyjsciem bramki iloczynowej, do której wejsc sa doprowadzone zanegowane wyjscia wszystkich przerzutników rejestru, przy czym wyjscia tych dwuwejsciowych bramek iloczynowych sa polaczone z wejsciami bramki sumujacej, której wyjscie stanowi zródlo impulsów bramkujacych przekazywanych do licznika, znamienny tym, ze wyjscia proste (Q) poszczególnych przerzutników (PR1, PR2, PR3) rejestru przesuwnego (3) sa polaczone z jednymi z dwu iloczynowych wejsc zerujacych (Ro), natomiast wyjscia zanegowane (Q) tych przerzutników sa polaczone zjednymi z dwu iloczynowych wejsc ustawiajacych w pozycje „9" (R9), koncowych dekad liczacych (DL6, DL5, DL4) ukladu generacji impulsów bramkujacych (1), przy czym polaczenia te sa wykonane kolejno od wyjsc pierwszego przerzutnika (PR1) rejestru przesuw¬ nego (3), które sa polaczone z wejsciami koncowej dekady liczacej (DL6), do wyjsc ostatniego przerzutnika (PR3) rejestru przesuwnego (3), które sa polaczone z wejsciami dekady liczacej (DL4), z której sa wyprowadzane impulsy bramkujace o najkrótszym czasie trwania, natomiast drugie wejscie iloczynowe zerujace (Ro)i ustawiajace w pozycje „9" (R9) tych dekad liczacych (DL6, DL5, DL4) oraz wejscia ustawiajace w pozycje „9" poprzedzajacych je dekad liczacych (DLI, DL2, DL3) sa polaczone z wyjsciem zerujacym ukladu (Z).143 032 Pracownia PoUgraficzna UP PRL. Naklad 100 egz Cena 220 zl PL