Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia zamiennika pelnego mleka dla mlodych zwtije- rzait hodowlanych.Jednym ze sposobów zwiekszenia zasobów i sta¬ nowiacych rezerwe,, pozwalajaca na zwiekszenie mleka spozywczego jest zmniejszenie jego zuzycia w karmieniu mlodych zwderizalt hodowlanych przez stosowanie zamienników pelnego mleka,.Te zamienoilki pelnego mleka stanowia skompli¬ kowane mieszanki paszowe, pod wzgledem skladu zblizone do mleka matek zwierzat hodowlanych.Odpowiedni dbibór skladu zamienników uimozliwda u/zyskanie produktów o okreslonych wlasciwosciach funkcyjnych.Duzym zródlem zasobów surowcowych do wy¬ twarzania zairndenniików pelnego mleka stanowi serwatka, której zastosowanie prowadzi1, do wyko¬ rzystania chudego mleka, stanowiacego cenny su¬ rowiec do wytwarzania szeregu produktów zyw¬ nosciowych.Jednym z czynników, ograniczajacych zastoso¬ wanie serwatki jest fakt, ze okolo 7iO°/o suchej masy w niej zawartej stanowi laktoza, która slabo przyswajaja mlode organizmy zwierzat. Jednak laktoza zawarta w serwatce jest djobrym materia¬ lem energetycznym dla rozwoju wielu rodzajów mikroorganizmów, podczas wzrostu których mozli¬ we jest uzyskanie szeregu cennych,, biologicznie czynnych substancji. Tak, na przyklad acydofilne baikterie Lactobacillus acidbphtiluis w tajkim srodo- 15 20 25 ao 2 wisku w procesie swego wzrostu i metabolizmu syntetyzuja sulbstancje posiadajace wlasciwosci an- tagonistyczne w stosunku do pewnych chorobo¬ twórczych organizmów. Acydofilne bakterie, zdol¬ ne sa do asymilacji w przewodnie pokarmowym zwieanzat, normalizuja mikroflore jelit i poprawiaja funkcjonowanie ukladu trawiennego. Z tego wzgle¬ du produkty paszowe,, zawierajace zywe komórki acydofilnych bakterii, stanowia srodki leczniczo- -zapobiegawcze przeciw zachorowaniom ukladu zo- ladkowoi-jelitowego zwierzat.Inne rnikroorganizmy sa producentaimi witamin, na przyklad' bakterie propionowokwasne syntety¬ zuja witamine Bi2, która zazwyczaj wprowadza sie do receptur zaimienników pelnego mleka, poniewaz niedobór tej witaimtilny w porcjach paszowych po¬ woduje zachwianie przemiany weglowodanów, bia¬ lek i calego procesu krwiotwórczego, co prowadzi do zachorowan i zmniejszenie produkcji zwierze¬ cej.Znane jest stosowanie; acydofilnych bakterii do wytwarzania zageszczonego fermentowanego do¬ datku paszowego o dzialaniu profilaktycznymi (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 840 670). Do jego wytwarzania siporizadiza sie mie¬ szanine serwatki,, zakwaszonej Lactobacallus acido- philus i Lactobacillus bulgaricus z maka ze skiel¬ kowanej kukurydzy, W tym celu serwatke fer¬ mentuje sie, zageszcza do zrwartosci suchej masy 40—52% i miesza sie z maka kukurydziana. 142 822s 142 822 4 iZnane jest stosowanie bakterii acydotfilnych i propionokwasnych do wytwarzania mleczno-bial- kowego preparatu, przeznaczonego do stosowania jajko dodatek do pasz (swiadectwo autorskie ZSRR nr 579 256 ki. A 23C21i/00). Wyltwianza sie go z ser¬ watki, pasteryzowanej i zageszczonej przez odpa¬ rowanie pod zmniejszonym cisnieniem. Odparowa¬ na serwatke dzieli sie na dwie czesci, z których jedna skwasza sde kultura propionowokwasna, a dtuga kultura acydofilnego lasecznika^ po. czym oba skwaszone produkty miesza sie, chlodzi do temperatury 5—&°C i zlewa sie do opakowan transportowych. W celu ulatwienia transportu pre¬ paratu mozna go wysuszyc. Wytworzony w ten sposób preparat nie moze jeidnalk zastapic pelnego mleka lecz przeznaczony jest jedynie jako doda¬ tek do pase, przede wszystkim dla ptactwa i nie znalazl szerszego zastosowania.Znany jest jeszcze jeden sposób wytwarzania zamiennika pelnego mleka dla mlodych zwierzat hodowlanych (swiadectwo autorskie ZSRR nr 477 714 ki. A 23C11/O0), który obejmuje hodowle producenta drozdzy spozywczych na sklarowanej serwatce mlecznej z nastepna inaktywacja zywych komórek, zageszczenie sfermentowanej serwatki, sporzadzenie i wprowadzenie osnowy mlecznej z osnowa tluszczowa, zaiwierajaca doidiaitki witamino- wo-mdneralne i antybiotyki, homogenizacje i su¬ szenie.Powyzszy sposób wytwarzania zamiennika pel¬ nego mleka realizuje sie nastepujaco.: Swdeza ser¬ watke mleczna (twarogowa luib podpuszczkowa), w celu oddzielenia zawartych w niej bialek, ogrze¬ wa sie do temperatury 92^5°C, doprowadza sie pH do wartosci 5,5—5,8 (odkwaszeniem serwatki twarogowej) lub 4,6—4,8 (zakwaszeniem serwatki podpuszczkowej) i utrzymuje sie w tych warun¬ kach w ciaigu 15 minut. Bialka zawarte w ser¬ watce oddziela sie na wirówce, schladza sie i prze¬ chowuje w temperaturze 5—iliO°C dó dalszego wy¬ korzystania. Sklarowana serwatke ogrzewa sie do temperatury 95—»100°C, i utrzymuje sie w tej tem¬ peraturze w ciagu 1 gpdziny, po czym chlodzi sie do temperatury 25—26°C. Do przygotowanej tak mlecznej serwatki wprowadza sie nastepujace sole mineralne (w •/• wagowych): siarczan amonu 0,5, dwupodistawdony fosforan potasu 0,2, chlorek ma¬ gnezu 0,05. Nastepmie taka serwatke mleczna pod¬ daje sie fermentacji. W tym celu do serwatki wprowadza sie zaczyn drozdzowy w ilosci 15— 2iOVo w stosunku do suchej masy cukru w srodo¬ wisku. Podczas wzrostu drozdzy prowadzi sie na¬ powietrzanie (przedmuchiwanie) w temperaturze 25—i26°C w ciagu 16—BO godzin. Po zakonczeniu procesu fermentacji serwaitke mleczna, wzbogaco¬ na w bialko mikroorganizmów, inaktywaije sie w temperaturze 80—85°C w ciagu 10 minut. Nastep¬ nie sfermentowana serwatke zageszcza sie do za¬ wartosci 201/© substancji suchej. Jako mleczna osnowe wykorzystuje sie bialka z setrwiatM i lak- toze-surowiec. Osnowe tluszczowa sporzadza sie z roztopionych tluszczów i fosfatydow, wprowadza sie do niej obliczona ilosc wiitamdn A, D, E, B12, pierwiastki sladowe i biomycyne. Osnowe tlusz¬ czowa miesza sie ze sfermentowana serwatka i osnowa mleczna. Powstala mieszanine starannie miesza sie, homogenizuje i suszy sie. Wytworzony tak zamiennik pelnego mleka zawiera 22,3—25,3% bialka i 20i,i0—21,0% tluszczu.Powyzszy sposób wytwarzania zamiennika pel¬ nego mleka jest pozyteczny z punktu widczensa racjonalnego wykorzystania: serwatki mlecznej i nieuszczuplamia rezerw mleka. Hodowla djrozdzy na serwatce powoduje jej wzbogacenie w bialko, witaminy z grupy B—Bi i B* i w szereg biolo¬ gicznie aktywnych substancji, bedacych produkta¬ mi egzogennej dzialalnosci komórek drozdzowych.Wytwarzanie zamiienników pelnego mleka tym sposobem wymaga jednak specjalnych aparatów dó hodowli drozdzy w proceslie fermentacji.Poza tym sposób wytwarzania zamienników pel¬ nego mleka zawiera szereg takich operacji jak klarowanie serwatki przed fermentacja, inakty- wacje drozdzy, wymagajacych dodatkowego zuzy¬ cia energii. Sposób ten jest ponadto wieloetapo¬ wy i pracochlonny jesli, chodzi o przygotowanie materialu posiewowego. Wytworzony zamiennik pelnego mleka nie zawiera zywych komórek mi¬ kroorganizmów, normalizujacych mikroflore jelit mlodych zwierzat hodowlanych.W tym stande, istniejace znane sposoby nie po¬ zwalaja na wyitworzenie suchego zamilennika pel¬ nego mleka o wlasciwosciach leczniczo-profilak¬ tycznych.Podstawa wynalazku bylo zadanie opracowania sposobu wytwarzania zamiennika pelnego mleka dla mlodych zwierzat hoidowlaAych, który pozwo¬ lilby przy pomocy prostej technologii wytworzyc suchy produkt o wysokiej biologicznej wartosci, zawierajacy acydofilne baktemie i posiadajacy wla¬ sciwosci leczniczo-profilaktyczne w stosunku do chorób przewodu pokarmowego mlodych zwierzat hodowlanych.Zadanie to rozwiazano proponujac sposób wy¬ twarzania zamiennika pelnego mleka dla mlodych zwierzat hodowlanych, obejimujjacy fermentacje mlecznej serwatki z zageszczona osnowa mleczna i tluszczowa, zawierajaca rozpuszczalne w tlusz¬ czach witaminy, homogenizacje i suszenie, polega¬ jacy na tym, ze zgodnie z wynalazkiem fermen¬ tacje serwatki mlecznej prowadzi sie bakteriami acydoifiilnymi w temperaturze yi—89°C z nasitep- nym wprowadzeniem bakterii propdnowokwasnych w temperaturze 30—32°C,r przy czym ilosc bakterft acydofiinych wynosi 0,4—0,6% objetosci serwatki mlecznej, a bakterii propionowokwasnych 1,5— 2,5% objetosci mlecznej serwatki.Serwatka mleczna przed fermentacja moze byc zageszczona do 15—(20% zawartosci suibistancjd su¬ chej.Jako osnowa mleczna micga byc wykorzystane, na przyklad, chude mleko i maslanka i bialka zawarte w serwatce.Jako osnowa tluszczowa moga byc wykorzystane, na przyklad, tluszcz kostny, cukierniczy albo kuli¬ narny z emulgatorami którymi moga byc konden¬ saty fostfatydowe, kazeinian sodu lufo destylowane monoglicerydy.Podczas fermentacji mlecznej serwatki acydo¬ filne bakterie w procesie wegetacji tworza kwas 10 15 20 25 30 33 40 45 50 55 60142 822 5 6 mleczny,, kitóry nastepnie wykorzystuja bakterie propionowokwasne. Po okresie adaptacji w ciagu 3 godzin acydofilne bakterie rozpoczynaja rozmna¬ zanie. Na skutek tworzenia sie kwasu mlecznego pH srodowiska zmniejsza sie dlo wartosci 5,7—6,9, a w piatej godzinie rozmnazania pH zmniejsza sie do 5,2—5,4; nizsze znaczenia wartosci pH powo¬ duje inhilbitowanaje wzrostu Propoionobacteriium shernianii. Przy wprowadzeniu mniej niz 0,4% L. acidophilus zmniejsza sie antylbiotyiczna aktyw¬ nosc fermentowanej serwatki, przy wprowadzaniu zas wiecej naz 0,6% wystepuje inhsibitowanie wzro¬ stu? bakterii propionowokwajsnych; pr;zy wprowa¬ dzeniu mniej niz 1,5% kultury, P. shermanlii zmniejsza sie ilosc syntetyzowanej witaminy Biz, przy wprowadzeniu zas wiecej niz 2,5% propiono- wokwasnych bakterii zachodzi zmniejszenie anty- bioltycznej aktywnosci produktu.Dobrane proporcje kultur sa optymalne,, ponie¬ waz przy tych parametrach nie wystepuje doiirii- na/cjia L. acidophylus powodowana duza predkoscia rozwoju w porównaniu z bakteriami propionowo- kwasnyimL W celu intensyfikacji procesu mozna serwatke mleczna zagescic przed fermentacja do 15—i20°/o zawartosci suchej substancji.IPrzedstawiony sposób wytwarzania zamiennika pelnego mleka dla mlodych zwierzat hodowla¬ nych nie wymaga specjalnego oprzyrzadowania i umozliwia wytworzenie sucheigo produktu, zawie¬ rajacego wysokojakosciowe bialko pochodzenia mlecznego (24-h25%), tluszcz (16—20%) i niezbedne wiltaminy. ii grani suchego zamiennika pelnego mleka za¬ wiera 4—8 mtillionów zywych komórek acydofiinych bakterii i 4—6 \ig witaminy B^. Zywe komórki acydofiinych bakterii zdolne sa do odtwarzania mikroflory mlodych zwierzat hodowlanych, naru¬ szona wskuitek stosowania prepjaratów leczniczych o szerokim spektrum dzialania., które moga nisz¬ czyc naje tylko, bakterie patogenne, ale tez pozy¬ teczne mikroorganizmy, co powoduje dysbakteric- zy, przeciwdzialaja tez zachorowaniom zoladkowo- -jelitowym. Syntetyzowana przez propionowokwas- ne bakterie witamina Bi2 poprawia rozwój zwie¬ rzat i ich przemiane materii. Wytworzony suchy produkt dobrze rozpuiszcza sie w wodzie.Sposób wytwarzania zamiennika pelnego mleka dla mlodych zwierzat hodowlanych jest prosty w technologicznym wykonaniu i realizuje sie go na¬ stepuj aico: Mleczna serwatke przede wsizystkim poddaje sie pasteryzacji znanymi metodami w temperaturze G2—ti5°C w ciagu 30 minut luib w temperaturze 7i0—f7l2°C przetrzymujac 15 s, po czym chlodizi sie ja do temperatury 37^39PC. W celu intensyfikacji rozwoju mikroorganizmów mozliwe jest wprowa¬ dzenie do serwatki przed pasteryzacja 1—2% eks¬ traktu kukurydzianego albo innego stymulatora rozwoju- Dodaje sie 0,0025% chlorku kobaltu, usta¬ la sie pH srodowiska na wartosc 6,3—6,5 i wpro¬ wadza sie 0,4—0,6% kultury acydofiinych bakterii.Mozliwe jest wprowadzenie kultury do serwatki uprzednio zageszczonej do 15—<2i0% zawartosci sub¬ stancji suchych. W obu przypadkach w cia©u 3—5 godzin rozwoju acydofiinych bakterii wprowadza sie 1,5—2^5% kultury bakterii propionowokwiaAnej i wzrost mieszaniny mikroorganizmów prowadzi sie w ciagu 20—2j2 glodizin w temperaturze 30— 32°C. Powstala tak sfermentowana serwatke mle¬ czna neutralizuje sie i miesza sie z mleczna i tluszczowa osnowa. Do sporzadzenia mlecznej osnowy chode mleko zageszcza sie do niezbednej zawartosci suchych sujbstancji — wynosi ona z re¬ guly 35—45%. Dopuszczalna jest czesciowa zaimia^ na (dlo 25%) chudego mleka maslanka.Do sporzadzenia osnowy tluszczowej, stapia sie tluszcze, wprowadza sie emulgatory — moze byc tu wykorzystany koncentrat fosfatydowy, kazei- nian sodu* destylowane monogliicerydy, — i pre¬ paraty witamin A i D. Powstala osnowe tluszczo¬ wa miesza sie starannie do calkowitego rozpusz¬ czenia komponentów,, miesza sie z osnowa mlecz¬ na, homogenizuje sie, po czym miesza sie ze sfer¬ mentowana serwatka i kieruje sie do suszenia Mozna przeprowadzic homogenizacje mieszaniny, skladajacej sie z osnowy mlecznej,, tluszczowej i sfermentowanej serwatki i nastepnie poddac su¬ szeniu.Przyklad I. W celu wytworzenia 1 tony za¬ miennika pelnego mleka dla mlodych zwierzat ho¬ dowlanych do 1460 kg mlecznej serwatki dodano 14,6 kg ekstraktu kukurydzianego, 0,036 kg chlor¬ ku kobaltu, poddano ja pasteryzacji w tempera¬ turze 65°C w ciagu 30 minut, po czym ochlodzono do temperatury 37QC, ustawiono wartosc pH 6,3 i wprowadzono 0,5% zaczynu L. aciidophylus. Po 4 godzinach dodatkowa wprowadzono 2,(0% kultury bakterii propionowokwasnych P. shermaniL.Hodowle mieszaniny mikroorganizmów prowa¬ dzono w ciagu 21 godzin w temperaturze 30°C.Ustawiono pH fermentowanej serwatki na 6,8 Osnowe mleczna — chude mleko w ilosci 8(V7i0 kg zageszczonego na wyparce prózniowej do 40% za¬ wartosci suchych substancji. Osnowe tluszczowa sporzadzono nastepujaco: do 160 kg stopionego tluszczu wprowadzono 12 kg koncentraitójw fosfa- tydowych, 0,5 kg destylowanych monoglicerydów, 0A kg preparatu witaminy A i Q,05 kg preparatu witaminy D. Powstala mieszanine starannie wy- miesizano1 do calkowitego rozpuszczenia sie kompo¬ nentów, wprowadzono do osnowy mlecznej, zho- mogenizowano, zmieszano ze sfermentowana ser¬ watka i skierowano do suszarki rozpylowej. Suchy zamiennik pelnego mleka byl jednorodnym prosz¬ kiem. Wskaznik rozpuszczalnosci,, wyrazony w mi- liiitrach swiezego osadu nie byl wiekszy niz 0,8. 1 gram suchego zamiennika zawieral 6 milionów zywych komórek acydofiinych bakterii i 5 \ig wi¬ taminy B12.Przyklad II. W celu wytworzenia 1 tony zamiennika pelnego mleka do 1460 kg mlecznej serwatki wprowadzono 0,036 kg chlorku kolbaltu, spasteryzowano w temperaturze 70°C w ciagu 15 sekund, ochlodzono do temperatury 38°C, ustalono wartosc pH srodowiska na 6;5 i wprowadzono 0,6% zaczynu L. aciidophilus. Po 5 godzinach wpro¬ wadzono 2*5% kultury bakterii propionowokwas¬ nych. Hodowle mieszaniny mikroorganizmów pro¬ wadzono 22 godziny w temperaturze 32°C. Usta¬ lono wartosc sfermentowanej serwatki na 7,0. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 58 60142 822 Osnowe mleczna, skladajaca sie z 2017*5 kg maslanki i 6052,^5 kg chudego mleka, zageszczono na wyparce prózniowej do zawartosci 45% suchych substancji. Osnowe tluszczowa sporzadzono naste¬ pujaco: roztopiono 2<0lÓ kg tluszczu, wprowadzono do niego 40 kg 25% rozitworu kazeiinianu sodowe¬ go w chuidyim mleku, 0,1 kg preparatu witaminy A i 0,^05 preparatu witaminy D. Fozosifcala miesza¬ nine starannie wymieszano:, zmieszano, ze sfermen¬ towana serwatka, zhoniogeniizowano i skierowano do suszenia.Suchy zamiennik pelnego mleka przedstawial jednorodny proszek. Wskaznik rozpuszczalnosci, wyrazony w rnililiitrach swieziegio osadu nie byl wiekszy niz 0,8. 1 gram suchego zamiennika za¬ wieral 8 milionów zywych komórek acydofilnych bakterii i 4 \ng witaminy Bi2.Przyklad III. W celu wyitworzenia 1 tony zamiennika pelnego mleka do 1210 kg mlecznej serwatki;, zageszczonej do 15% zawartosci suchej substancji, dodano 0;091 kg chlorku kolbaltu, spa- steryzowano w temperaturze 6S°C w ciagu 30 mi¬ nut, schlodzono do temperatury 39°C i wprowa¬ dzono 0,4% zaczynu L. acidophdius. Po 3 godzinach wprowadzono 1,5% kultury bakterii proplonowo- kwasnej. Hodowle mikroorganizmów prowadzono w ciagu 22 godzin w temperatura 3il0C. Ustalono pH sfenmienltowanej serwatki na wartosc 6,9. Osno¬ we mleczna, chude mleko w ilosci G500 kg za¬ geszczono do 35% zawartosci suchej substancji.Osnowe tlustzczowa sporzadzono nastepujaco: roz¬ topiono 200 kg tluszczu, wprowadzono do niegp 40 kg 2i5% roztworu kaizeinianu sodowego w chu¬ dym mleku,, 0,1 kg preparatu wiitaiminy A i 0,05 kg preparatu witaminy D. Powstala mieszanine sta¬ rannie wymieszano do calkowitego rozpuszczenia sie komponentów,, zhonnogeniizowano,, zmieszano z s-termenltowana serwatka i skierowano do susze¬ nia. Suchy zamiennik pelnego mleka stanowil drobny, jednorodny proszek; wskaznik rozpuszczal¬ nosci, wyrazony w rnililiitrach swiezego osadu nie byl wiekszy niz 0,8. 1 graim suchego zaimiennika zawieral 5 milionów zywych komórek acydofilnych bakterii i 5 \ig witaminy Bu. 10 20 30 35 40 Przyklad IV. W celu wytworzenia 1 tony zamiennika pelnego mleka do 1420 kg mlecznej serwatki, zageszczonej db 20% zawartosci suchej sutostancjd, dodano 0,036 g chlorku kobaltu, schlo¬ dzono do temperatury 39°C i wprowadzono 0,5% zaczynu L. acidophilus. Po 4 godzinaich wprowa¬ dzono 2,5% kultury bakterii propionowokwasnych; Ho,dotwle mikroorganizmów prowadzono 20 godzin w temperaturze 32°C. Ustalono pH sfermentowa¬ nej serwatki na wartosc 7,0. Mleczna osnowe — 1120 kg chudego mleka, zageszczonego do 401% za¬ wartosci suchej substancji, zmieszano z osnowa tluszczowa, skladajaca sie z 160 kg stopionego tluszczu, 12 kg koncentratów fosfatyldbwych, 5 kg destylowanych monogiiicarydów, 0*1 kg preparatu witaminy A i 0*05 kg preparatu wiitaiminy D. Po¬ wstala mieszanine starannie wymieszano do calko¬ witego rozpuszczenia sie komponentów,, shomoge- nizowano, zmieszano ze sfermentowana serwatka i skierowano do suszenia.Suchy zamiennik pelnego mleka stanowil jedno¬ rodny proszek o wskazniku rozpuszczalnosci, wy¬ razonym w rnililiitrach swiezego osadu,, nie byl wiekszy niz 0,8. 1 gram zamiennika zawieral 4 mi¬ liony zywych komórek acydofilnych bakterii i 6 fig witaminy Bi* Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania zamiennika pelnego mle¬ ka dla mlodych zwierzat hodowlanych obejmujacy fermentacje mlecznej serwatki, jej neutralizacje, zmieszanie z zageszczona osnowa mleczna i osno¬ wa tluszczowa, zawierajaca rozpuszczalne w tlusz¬ czach witaminy, homogenizacje i suszenie, zna¬ mienny tym, ze fermentacje mlecznej serwatki prowadzi sie przez acyidofiilne bakterie w tempe¬ raturze 37—Qi90C z nastepnym wprowadzeniem bakterii propionowokwasnych w temperaturze 30— 32°C, przy czym bakterii! acydoifilnych wprowadza sie 0,4—iQ,i6% w stosunku do Objetosci mlecznej serwatki, a bakterii propionowokwasnych 1,5— 2,6% w stosunku do objetosci mlecznej serwatki. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze mleczna serwatke przed fermentacja zageszcza sie do 15—i2'0% zawartosci suchej substancji.Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 732/87 Cena 130 zl PL