W krajach ubogich w zloza naftowe odczuwa sie brak smarów rodzimego po¬ chodzenia. Jest rzecza niemozliwa usunie¬ cie tego braku i otrzymanie smarów ze smoly zajpomoca suchej destylacji wegla wskutek malej wydajnosci plynnych we¬ glowodorów. Oprócz te;go uwodornianie wegli pod cisnieniem wykonywa sie zwy¬ kle w taki sposób, ze -glównie otrzymuje sie oleje srednie, które nastepnie przera¬ bia sie na niskowrzace produkty, jak ben¬ zyna. Przy takim sposobie pracy nie po¬ wstaja naogól w wiekszych ilosciadi wy- sokowrzace produkty.Znaleziono jednak, ze z róznych gatun¬ ków wegla, lupków i podobnych substan- cyj bitumicznych mozna otrzymac wysoko- wrzace weglowodory, przedewszystkiem oleje smarne, jezeli ciala wyjsciowe trak¬ tuje sie rozpuszczalnikami pod cisnieniem i nastepnie produkty ekstrakcji poddaje redukcji w takiej temperaturze, ze istotny rozklad weglowodorów nie ma miejsca.Otrzymane przez ekstrakcje wysokowrza- ce, zawierajace asfalt, skladniki, stanowia wartosciowe produkty wyjsciowe dla ole¬ jów smarnych i daja sie produkowac w ilosci zadanej.Produkty ekstrakcji mozna redukowac razem ze stala pozostaloscia lub po od¬ dzieleniu ich od tejze. Poniewaz jednak oddzielenie cial ekstrahowanych od stalej pozostalosci przedstawia pewne trudnosci korzystnie jest przeprowadzic oddzielenieód stalyck pozostalosci dopiero po dokona¬ nej redu^lL, ^.^ TempWat$ry w czroie7 redukowania u- trzymuje sie ponizej temperatury rozkladu weglowodorów; celowo nie przekracza sie znacznie temperatur 400°C Redukcja mo¬ ze byc przeprowadzona* korzystnie wodo¬ rem lub gazami, zawierajacemi wodór, np. mieszaninami tlenku wegla i wodoru, pod cisnieniem. Mozna takze stosowac wodór ih statu nascendi lub proces prowadzic z innemi srodkami redukujacemi, np. siar¬ kowodorem, przyczem korzystne jest sto¬ sowanie katalizatora alkalicznego, który redukcje przyspiesza.Im dokladniej przeprowadzona zostaje ekstrakcja, tern cenniejsze otrzymuje sie oleje smarne. Bardzo celowem jest pro¬ wadzenie pracy w taki sposób, ze ekstrak¬ cje wykonywa sie stopniowo, np., w niz¬ szej temperaturze wylugowuje sie benzo¬ lem, przyczem otrzymuje sie parafine sta¬ la, a nastepnie przy nieco wyzszej tempe¬ raturze stosuje sie olej, wrzacy od 300°— 350°C, otrzymany przez uwodornianie we¬ gla pod cisnieniem, dzieki czemu wylugo¬ wuje sie wysokowrzace produkty o cha¬ rakterze asfaltów. Ciala te poddaje sie nastepnie traktowaniu wodorem w celu o- trzymania olejów smarnych.Zapomoca takiej .przeróbki unika sie w duzej mierze klopotliwego oddzielania olejów smarnych od parafiny. Otrzymane oleje lub ich trakcje mozna poddac jeszcze dodatkowej przeróbce, np, chlorowaniu w obecnosci katalizatorów, takich, jak chlo¬ rek glinu, fluorek boru i podobne ciala.Równiez poddawanie w powyzszy sposób otrzymanych olejów smarnych dzialaniu pradów) elektrycznych o wysokiej, czesto¬ tliwosci w obecnosci cial rozdzielczych, np. wedlug patentu brytyjskiego Nr 297 798, w niektórych przypadkach jest korzystne.Przyklad. Wegiel brunatny zadaje sie olejem, wrzacym w temperaturze 300°— 350^0, otrzymanym przez uwodornianie wegla pod cisnieniem, który nie zawierz wcale olejów smarnych, przerabia sie na ciasto i przeprowadza przez piec wysoko¬ cisnieniowy przy 200 atm cisnienia i 380— 400°C bez doprowadzania wodoru. Przy tej reakcji wylugowuje sie okolo 60% we¬ gla w postaci asfaltów i wysokowrzacych olejów. Bez oddzielania stalych pozostalo¬ sci od produktowi cieklych przeprowadza sie otrzymany produkt reakcji w obecno¬ sci wodoru przy 200 atm cisnienia i 400°C przez drugi piec wysokocisnieniowy i nad przymocowanym katalizatorem, zawieraja¬ cym molibden i cynk. Produkty, opuszcza¬ jace piec, zawieraja po ochlodzeniu okolo 25% cieklego wegla w postaci wartoscio¬ wych olejów smarnych. Oczyszczony olej posiada charakter ciezkiego oleju maszy¬ nowego o punkcie zaplonu od 180—<200°C i o lepkosci 10° E przy 50°C.Mozna takze w ten sposób prace pro¬ wadzic, ze po ekstrakcji oddziela sie wy¬ sokowrzace ciekle produkty od oleju, uzy¬ tego do wylugowania, i od stalych pozosta¬ losci, a nastepnie poddaje otrzymane pro¬ dukty uwodornieniu pod cisnieniem 200 atm, lub w niektórych przypadkach reduk¬ cje prowadzi sie przy cisnieniach docho¬ dzacych do 1000 atm celowo w obecnosci katalizatorów. W ostatnim przypadku o- trzymuje sie oleje smarne, znacznie bo¬ gatsze w wodór. PL