Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi uklad, pracujacy woda nagrzana o Wysokiem cisnieniu, w którym odbiorniki energji sa wlaczone miedzy wspólny prze¬ wód doprowadzajacy, wychodzacy od ko¬ tla o wysokiem cisnieniu, i równiez wspól¬ ny przewód odprowadzajacy, wracajacy do kotla o wysokiem cisnieniu. Zawarta w nagrzanej wodzie o wysokiem cisnieniu e- nergja cieplna moze przytem byc spozyt¬ kowana do celów najrózniejszych, a mia¬ nowicie do ogrzewania, do poddawania cial przed obróbka dzialaniu pary oraz do sil¬ ników. Sposób uzycia wody w wielu przy¬ padkach wyklucza doprowadzanie wody nagrzanej o wysokiem cisnieniu i wysokiej temperaturze, które ona posiada w prze¬ wodzie doprowadzajacym, bezposrednio do miejsca zuzytkowania. Wynalazek ma na celu w odbiornikach energji cieplnej do¬ starczenie wody albo pary o najwyzszem w tych odbiornikach dozwolonem cisnieniu i temperaturze, przyczem nie powinna po¬ wstac znaczna strata energji wskutek zmniejszenia sie cisnienia i temperatury pomiedzy miejscem pobierania i miejscem zuzytkowania. Poza tern nalezy naplywa¬ jaca z odbiorników wode o srediniem cisnie¬ niu doprowadzic mozliwie bez znacznej straty energji znów do kotla o wysokiem cisnieniu. Wszystko to ma byc osiagniete w ten sposób, ze w przewodach rurowych na wieksze odleglosci prowadzi sie zawsze tyl¬ ko wode goraca albo ciepla, wiec nie pare, która dla swej kilkakrotnie wiekszej obje¬ tosci, mimo dozwolonej wyzszej szybkoscipradu, wymagalaby przewodów o duzo wiekszych przekrojach czyli znacznie ko- szto^mejSegol ual^iFi przewodów ruro¬ wych wraz z kosztowna izolacja.Cel ten osiaga sie w my£l wynalazku w ten sposób, ze pomiedzy wspólny przewód, prowadzacy od kotla o wysokiem cisnieniu, i wspólny przewód powrotny, wracajacy do kotla o wysokiem cisnieniu, wlaczone sa grupy rozmaitych odbiorników. Moga wiec to byc odbiorniki, w których woda na¬ grzana o wysokiem cisnieniu, pobrana z przewodu doprowadzajacego, otrzymuje cisnienie mniejsze, poczem od pozostaja¬ cej w stanie plynnym wody odlacza sie u- tworzona wskutek zmniejszonego cisnienia pare, która, jak tez wode o cisnieniu zimniej- szonem, zuzytkowuje sie oddzielnie.Wreszcie moga to byc odbiorniki, do których dodane sa przyrzady do mieszania, dzieki którym woda nagrzana o wysokiem cisnieniu, pobrana z przewodu doprowa¬ dzajacego, miesza sie.z woda, pobrana z przewodu odprowadzajacego odbiornika i ochlodzona wskutek oddania w ostatnim ciepla, przyczem temperatura i cisnienie spada, para nie tworzy sie i niema obawy w odbiorniku przekroczenia dozwolonego cisnienia i temperatury.Do wyjasnienia istoty wynalazku sluzy rysunek, na którym schematycznie przed¬ stawiony jest szereg ukladów przewodów rurowych* Fig, 1, 2 i 3 przedstawiaja ukla¬ dy, w których energja wody nagrzanej o wysokiem cisnieniu zuzyta jest do ogrze¬ wania, wzglednie do wytworzenia z niej pary; fig. 4 przedstawia schemat ukladu podobnego do uwidocznionego na fig. 2; fig, 5 przedstawia uklad, w którym energja wody nagrzanej, o wysokiem cisnieniu zo¬ staje wykorzystana zapomoca przemiany jej na wode o sredniem cisnieniu, przyczem nie zachodzi przemiana wody na pare; fig. 6 i 7 uwidoczniaja przekrój podluzny i wi¬ dok ziboku dwóch rozmaitych mieszalni¬ ków, wlaczonych do ukladu przewodów ru¬ rowych, uwidocznionych na fig. 5; fig. 8 przedstawia zestawienie oddzielnych urza¬ dzen, wlaczonych miedzy jednym przewo¬ dem doprowadzajacym o wysokiem cisnie¬ niu i tym samym przewodem powrotnym.W ukladzie wedlug fig. 1 zbiornik 1 wody nagrzanej o wysokiem cisnieniu mo¬ ze byc dowolnego typu, jak np. calkowicie woda napelniony kociol plomieniówkowy z paleniskiem 2. Wode goraca pobiera sie z przestrzeni wodnej kotla w miejscu dowol- nem, np. w miejscu, ozmaczonem liczba 3.Zawór bezpieczenstwa 4 zapobiega prze¬ kroczeniu dozwolonego cisnienia, dziala jed¬ nak tylko w wyjatkowych wypadkach, po¬ niewaz w przewodzie doprowadzajacym do odbiorników, jak to wymagane i stosowane jest w przewodach wody nagrzanej, wla¬ czony jest cieplny zasobnik wody 6. W przewód powrotny 7 jest, w znany sposób, wlaczona pompa odsrodkowa 8, zapomoca której tloczona woda wplywa zpowrotem w miejscu 9 do przestrzeni wodnej kotla.Woda z przewodu wysokiego cisnienia moze w znany sposób bezposrednio ogrze¬ wac odbiorniki, np. odbiornik 10, przeply¬ wajac przez jego plaszcz grzejny 11 w kierunku strzalki, poczem woda o zmniej- szonem cisnieniu i temperaturze, odpowied¬ nio do oddanego ciepla, dostaje sie do prze¬ wodu powrotnego 7.Pomiedzy 'koncami przewodu doprowa¬ dzajacego 5 i przewodu powrotnego 7 u- mieszczony jest maly zawór przepustowy 12, zapomoca którego umozliwiony jest przeplyw wody nagrzanej przez oba glów¬ ne przewody wtedy, gdy wypadkowo wszystkie odbiorniki energji cieplnej beda wylaczone jednoczesnie.Jako przyklad odbiornika, zasilanego posrednio z przewodu doprowadzajacego, sluzy parownik 13, w którym jakiekolwiek materjaly przed obróbka maja byc podda¬ wane dzialaniu pary pod warunkiem, ze pa¬ ra nie przekroczy dozwolonego cisnienia ani dozwolonej temperatury, co wielokrot- — 2 —nie jest wymagane przez przemysl che¬ miczny. Parownik ten polaczono z wypar- nikiem 14 zapomoca przewodu 15, dopro¬ wadzajacego pare, oraz przewodu 16, od¬ prowadzajacego zpowrotem skropliny. Do wyparnika 14 od przewodu doprowadza¬ jacego 5 prowadzi przewód zasilajacy 17, który zakonczony jest rura natryskowa 18, umieszczona wewnatrz wyparnika 14 w je¬ go przestrzeni parowej, oczywiscie powy¬ zej zwierciadla wody 19. Rura 18 zaopa¬ trzona jest w liczne otwory, przez które na¬ stepuje wytrysk wody. Przewód 20, maja¬ cy swój wylot na poziomie zwierciadla wo¬ dy 19, laczy wyparnik 14 z pompa obiego¬ wa 21, której rura tloczna 22 prowadzi do przewodu powrotnego 7. W przewodach 17 i 20 umieszczono zawory 23, 24, sluzace do dlawienia, miarkowania i zamykania.Narzady sterujace tych zaworów 23a, 24a sa polaczone wspólnym drazkiem a, sluzacym za uchwyt.SposóJj dzialania powyzszego odbiorni¬ ka jest nastepujacy. Niech w przewodzie doprowadzajacym 5 panuje temperatura np. 190°C i odpowiednio do niej cisnienie 12 atm nadcisnienia, a w parowniku 13 po¬ trzebna jest para 143° i 3 atm nadcisnie¬ nia. Pojemnosc wyparnika 14 dobiera sie odpowiednio do objetosci parownika 13.Przy rozpoczeciu poddawania dzialaniu pary otwiera sie kurek 23, a z nim jedno¬ czesnie i kurek 24 tak, ze przez przewód. 17 wysoko nagrzana woda wplywa do wy¬ parnika 14, zapomoca otworów rury wtry¬ skowej 18. Juz w chwili wyplywu pewna czesc ilosci wody zamienia sie na pare, która niezbedny do wytworzenia jej cieplik parowania otrzymuje z wyzwalajacego sie cieplika wody przy spadku preznosci o- statniej do cisnienia, panujacego w wy¬ parniku- Ilosc pary potrzebnej do parownika jest wiadoma albo daje sie w przyblizeniu o- kreslic. Mozna obliczyc, jaka ilosc pary w danym przykladzie tworzy sie z 1 kg wody o temperaturze 190*C i ciifiiMiu 12 atm przy zmniejszeniu sie cisnienia do 3 atm i 143°C temperatury. Zaleznie od tego obli¬ cza sie jaka ilosc wody nagrzanej o wyro¬ kiem cisnieniu nalezy doprowadzic do wy¬ parnika w celu dostarczenia do parownika 13 niezbednej ilosci pary o cisnieniu tnmiej- szem.Przy pracy odbiornika utrzymuje sie zwierciadlo wody w wyparmktt stale na przepisanym poziomie 19, aby male waha¬ nia sie cisnienia, wywolane mejednostaj- nem zapotrzebowaniem pary w parowniku, mogly byc wyrównane z zapasu cieplika wody, mieszczacej sie w wyparniku.W tym celu umieszczony jest zawór wylotowy 24 w wyparniku na zadanym po¬ ziomie 19 zwierciadla wody. Zadana wy¬ dajnosc pompy 21 otrzymuje sie równiez z obliczenia potrzebnej wody do wypar¬ nika.Obliczenia dokonane dla rozmaitych ci¬ snien i stopni rozprezania wykazuja, ze do wytworzenia uzytecznej ilosci pary n kg na godzine niezbedna jest ilosc wody na¬ grzanej, wahajaca sie w granicach od 8 n do 20 n kg na godzine.Jezeli zapotrzebowanie pary w parow¬ niku 13 w róznych czasach jest rózne, moz¬ na wytwarzanie pary w wyparniku 14 la¬ two regulowac, przestawiajac jednoczesnie oba zawory zamykajace 23 i 24 zapomoca drazka sprzegowego a, dzieki czemu jedno¬ czesnie zmienia sie tez odpowiednio moc potrzebna do napedu pompy 21. Jezeli winny byc utrzymywane calkowicie okre¬ slone cisnienia albo temperatury, mozna drazek a polaczyc z jednym ze znanych regulatorów.Zawór bezpieczenstwa 25, umieszczony na wyparniku, zapobiega przekroczeniu dozwolonego w zbiornikach 13 i 14 cisnie¬ nia pary.Tworzace sie w parowniku skropliny posiadaja to samo cisnienie i w przyblize¬ niu te sama temperature, jak para dopro- — 3 —wadzona do parownika. Skropliny ociekaja nadól przewodem 16 bezposrednio do wy¬ pamika, gdzie mieszaja sie ze znajdujaca sie tam woda, Pompa 21 zwieksza cisnienie wody, ochlodzonej skutkiem tworzenia sie pary i oddania w wyparniku 14 ciepla, na ci¬ snienie, panujace w przewodzie powrotnym 7. Woda pod tern cisnieniem doprowadza¬ na jest przewodem 22 do przewodu po¬ wrotnego 7, w którym ona miesza sie z wo¬ da powrotna, nadchodzaca z pozostalych odbiorników ciepla. Odpowiednio do tego calkowita ilosc wody cieplej o niskiej tem¬ peraturze wraca do kotla /, aby tam znów byc nagrzana do pierwotnej wysokiej tem¬ peratury _ i krazenia rozpoczac na no¬ wo.W niektórych przypadkach nie jest ko¬ niecznoscia zbiornik do wytwarzania pary ustawiac oddzielnie od miejsca zapotrze- bowujacego pare. Tak, np., urzadzenie 25a przedstawia wyparke wielokrotnie stoso¬ wana w przemysle chemicznym. Posiada ono rury w polozeniu stojacem, dokola któ¬ rych krazy para ogrzewajaca, dzieki cze¬ mu wrze plyn, znajdujacy sie wewnatrz tych rur. Tu woda nagrzana o wysokiem cisnieniu, doprowadzana przewodem 26, dostaje sie przez rure natryskowa 28 do wyparnika 25b. W zbiorniku tym woda do¬ prowadzona, czesciowo odparowana i o- chlodzona wskutek tego, oraz skropliny pary, ogrzewajacej zewnetrzne powierzch¬ nie rur wypamika odprowadza sie prze¬ wodem 27. W przewody 26 i 27 wlaczone sa zawory 29 i 30, sluzace do zamykania, miarkowania i dlawienia, których narzady sterujace 29a i 30a polaczone sa wspól¬ nym drazkiem analogicznie do pierwszego przykladu wykonania odbiornika. Tu jest wiec zbedny oddzielny przewód1 odprowa¬ dzajacy doskroplin, dzieki czemu unika sie strat ciepla i niedogodnosci, wynikajacych z prowadzenia oddzielnego przewodu.Zawór bezpieczenstwa 31 zapobiega przekroczeniu dozwolonego w wyparniku 25b cisnienia.We wszystkich fabrykach chemicznych potrzebne sa do poszczególnych przebie¬ gów fabrykacji rózne temperatury; zazwy¬ czaj kilka odbiorników przeznacza sie do cisnienia nizszego. Do tych warunków jest calkowicie dostosowany uklad ogrzewania w mysl wynalazku. Zwlaszcza kazda wy¬ twórnia moze zainstalowac u siebie tanie przewody rurowe bez kosztownych zmian aparatury do ogrzewania goraca woda. Je¬ zeli, np., dla wypamika 256 wyparki nie¬ zbedna jest temperatura 143°, odpowiada¬ jaca cisnieniu 3 atm, wówczas woda po¬ wrotna, wyplywajaca do przewodu 27, po¬ siada w przyblizeniu zblizone cisnienie i temperature. Zawarte w wodzie powrotnej cieplo zostaje najlepiej wykorzystane do ogrzewania innych odbiorników, np. do o- grzewania warnika 32a i plyty ogrzewczej 326. W tym celu przewód 27 rozgalezia sie na kilka przewodów 27a, 27b, z których kazdy prowadzi do ogrzewanych odbiorni¬ ków 32a, 32b. Biegnace od tych odbiorni¬ ków przewody odprowadzajace 34a, 34b lacza sie w rure ssawcza 34 pompy obie¬ gowej 33, której przewód tloczny 35 laczy sie z glównym przewodem powrotnym 7.Przy wystarczajacym spadku tempera¬ tury mozna, naturalnie, równiez laczyc je¬ den za drugim kilka stopni ogrzewania.Mozna równiez z jednego wypamika 14 zaopatrywac w pare kilka odbiorników, jak np. parownik 13, albo tez mozna do kilku wyparników 14, 25b przylaczyc wspólna pompe obiegowa. Stosownie zatem do wy¬ nalazku mozna zasilac wieksza ilosc róz¬ nych odbiorników para lub nagrzana woda o róznych temperaturach i cisnieniach przez jeden przewód glówny doprowadza¬ jacy i jeden przewód glówny odprowadza¬ jacy, w przeciwienstwie do urzadzen do ogrzewania para, w których do pary o roz- maitem cisnieniu sa niezbedne oddzielne przewody rurowe, a do skroplin — oddziel- — 4 —ne przewody powrotne. Dzieki temu otrzy¬ muje sie znaczne oszczednosci i uproszcze¬ nia w instalacji.Powyzsze urzadzenie do ogrzewania mozna stosowac nietylko w przemysle che¬ micznym, ale i do urzadzen do ogrzewania na odleglosc, np. do ogrzewania pociagów kolejowych, przy których stosowany do¬ tychczas przewód parowy moze byc za¬ stapiony przez jeden przewód doprowadza¬ jacy do wody nagrzanej wysokiego cisnie¬ nia i jeden przewód powrotny. Jednakze dwa przewody do wody goracej wypadna taniej, niz jeden przewód parowy. Szcze¬ gólne korzysci daje tego rodzaju ogrzewa¬ nie woda goraca pociagów kolei elektrycz¬ nych. Wówczas posrodku pociagu ustawia sie maly kociol o wysokiem cisnieniu do wytwarzania goracej wody, wskutek czego otrzymuje sie stosunkowo krótkie przewo¬ dy doprowadzajace i odprowadzajace, a wszelka iloac zuzytkowanej wody goracej natychmiast dostaje sie do przewodu po¬ wrotnego.W przemysle chemicznym zdarza sie, ze stosowana para, której dzialaniu podda¬ no niektóre materjaly, wchlania szkodliwe skladniki, np. kwasy, które, gdyby sie do¬ staly do przewodów rurowych i kotlów, ni¬ szczylyby je. W takim; przypadku nalezy unikac powrotnego prowadzenia skroplin, które stykaly sie z materjalami, poddawa- nemi dzialaniu pary.Przy ukladzie, uwidocznionym na fig. 2, skropliny, otrzymane w parowniku 13, zo¬ staja nasycone róznemi skladnikami, jak np. kwasami. Sa one, w zwykly sposób, od¬ prowadzone zapomoca przewodu 16 po¬ przez oddzielacz 37, w którym moga osa¬ dzac sie czesci stale.Wyparnik 14 zaopatrzony jest w plaszcz zewnetrzny 14a. Do przestrzeni 14b mie¬ dzy plaszczami wyparnika doprowadza sie z przewodu glównego 5 zapomoca przewo¬ du 17a wode nagrzana o wysokiem cisnie¬ niu. Woda ta, po oddaniu, bez znaczniej¬ szej zmiany cisnienia, czesci zawartego w niej cieplika, doprowadzona zostaje przez przewód 22 do glównego przewodu powrot¬ nego 7. W przewodzie 22 panuje zatem równiez wysokie cisnienie.Na koncu rury wytryskowej 18, lezacej w wyparniku 14, znajduje sie glówka wy¬ tryskowa 18a. Czesc wody, wyplywajacej z glówki, dzieki zmniejszeniu sie cisnienia, bezposrednio zamienia sie w pare, podczas gdy pozostala woda uderza na goraca po¬ wierzchnie wewnetrzna wyparnika 14 i na¬ tychmiast tam zamienia sie w pare, gdyz niezbedny do tego cieplik pobierany zo¬ staje z nagrzanej wody, znajdujacej isie w przestrzeni miedzy plaszczami wyparnika.Jezeli, np., woda nagrzana, docierajaca do przestrzeni plaszczy wyparnika posia¬ da temperature okolo 190°, a w wyparniku potrzebna jest para pod cisnieniem 3 atm i odpowiednio do tego temperatura 143°, wówczas po obu stronach scianek wypar¬ nika 14 mozna rozporzadzac duzym spad¬ kiem temperatury, aby natychmiast zamie¬ nic w pare pyl wodny, wtryskiwany na we* wnetrzna powierzchnie scianki.Calkowita ilosc wytworzonej wewnatrz wyparnika 14 pary doprowadza sie do pa¬ rownika 13. Poniewaz do procesu jest nie¬ zbedna para o dokladnie okreslonej tem¬ peraturze i cisnieniu, których nie nalezy przekraczac, dobrze jest dolaczyc do prze¬ wodu 15 miarkownik temperatury i cisnie¬ nia 36 o znanej konstrukcji. Miaikownik ten wywiera wplyw na wlaczony w prze¬ wód zasilajacy 17 zawór dlawiacy 23 w ten sposób, ze przez zawór doplywa tylko taka ilosc wody nagrzanej, jaka jest nie¬ zbedna do wytworzenia zadanego cisnie¬ nia i ilosci pary.Cisnienie, dopuszczalne przez zawór bezpieczenstwa 25, jest oczywiscie wyzsze od cisnienia, nastawionego przez miarkow¬ nik 36.Para moze byc równiez wytworzona wewnatrz samego parownika 13, gdy we- — 5 —Tmd&l*ip*zown^jesU\xm*9iez€ny pized?- miot fw k$Ei^i^piy^dvbi^jak^ik<)iw^k nu»ivp0slfcciy ogrzewany goraca wod^o w/yw&ewicisnieoiu* naaktórego powierzch¬ nie pada woda, rwpylmi zap«noca glówr ki?veytey^l«wei i fft*.Fif? 2^pyz«dstei«iaiS«erego^5e^ lagzeeie, wypwrki \25$H kiWk»\&MfaSkómr32q* 32b wv pEzgrpfedku*. gdyby iUriz odprowadzanej wady,, fatóna oddala jttfc swe cieplo, byla stosunkowo mala*. wskuteks czego zasrtoson wanfc przcdttawtoelj naafig.: 1 pompy 33, m^ihyUJbjv)m oszczedne* Urzadaem^dojpowroJtoegoc) prowadzer nia malych ilosci: wody o cisnieniu; zredu¬ kowanej stawiaae.js&t njaifig^ 2^w micfscit, 39 oraz;. im? fige*3*i. ' W* gjóimy przewód? powrotny* 7/ w, roieiscu,, g sniendu,, wlawanmi je** osfena^ 39* (figv: 3), w;której, jakkw smoczku, osadsonaa jest srodfcowo dyszal, dzieki której plynaca. zpjtjwrotCT^tw//pOTwiicodii3B 7'ifVDdiakota2yn]ir' je-zwi^ssotti^jszffe^ jednoczesnym^ spadku w niibiicisBSeiiiajL Wtfdato aiizszeafc cisnieniu)wpiywalzbo4ui p*z£Zviiasadike.4/ i.^v znaiay sppsób zwtej? ?p&rwana«i, jak w kasdyefc smoczku* WskuJkkvt^gQ przyrzad po^iifyw^rwl^u. sraaezka,L, pfzedsta* vdoay,na:figt 2. wmiejscu 39, zastepuje pomps obfeggpa:-, 33, przedstawiona;* na fifcU Wv zwyklych, przypadkach, wystarcza,, Wbudowac w.p^zewód 7 ¦ zamiast przyrzadu w,,rodzajsmoczka, w, miejscu polaczenia.; przewodu o niskiem cisnieniu z przewodem powrotnym^ prosty zawór dlawiacy»¦ dzier kikitc^nwiLstirii^^ otoy-r muje wieksza szybkosc przy jednoczesnymi spadku otAnimia^ któryv wystarcza«¦ do za¬ ssania tmalsi:ilosci wpdy o, nMkiem:.cianteF nu;.Pomysl stosowania w miare moznosci wody nagrzanej a wysokiem cisnieniu pro¬ wadzi równiez ,. do lepszego wykorzystania istaieta^«h-kotlów parowych. W, wielu ia-« brykach; znajduja?sie bowiem koily paro¬ we, które sa zbudowane dla-wiekszego ci- sraema* które .dota4 kaz 5ndzszea*disnieaieov,a7 wiec* z.mniejsza, sprawnoscia objetosciowa,, poniewaz od- hionttki,, zasilaaet parat z, tych kotlów^ na¬ daja sie^ tylko do malego cisnienia. Przed¬ stawione na fig.,4 urzadzenie umozliwia, przy stosowaniuuwody nagrzanej o Wyso¬ kiem cisnieaiu zamiast pary, daleko wiek¬ sze, wykorzystanie dozwolonego cisnienia kotla, az do. odbiorników energji cieplnej, a jednak para ogrzewajaca w tych odbiorr nikach posiada mniejsze cisnienie robocze.Jeden kociol, np.f moze wytwarzac, pare pod cisniertiem 12 atm, odpowiednio do temperatury nasycenia o 190°/ i nagtfzewac- odbiorniki^ przystosowane tylkodo 3 atm, odpowiednia dó temperatury nasycenia 143°.Przewód: zasilajacy 5 pracuje tu ppd wysokiem cisirieniem, a przewód, powrotny 7 — pod cisnieniem niskiem. Odbiorniki 42^43ct44.45 winmy byc ogezewaae pod ci- snieaieai^ znacznie; nizszem od cisnienia, panujacego w przewodzie doprowadzaja¬ cym 5, któce-odpowiada cisnieniu w^kotle.Przed miejscem/ wlotu do kazdego odbiór? nika znajdiijt^ie-zawór dlawiacy 48, a po¬ za miejscemiwyjiótnij— zawór dlawiacy 49* Zawory, dlawiace nastawiane sa albo recz¬ nie, jak w przyrzadzie 42i albo tezznajdun ja. sie. pod; wplywem miark&wnika 50, jak schematycznie* przedstawiono- przy; odbiórt nikach 439i44 ^5. Sam miarkownik znajdu¬ je sie pod wplywem cisnienia, panujacego w niku- calkowita przestrzen ogrzewalna wy¬ pelniona jest woda. Dzieki temu wplywa^ jacadot zaworu dlawiacego 48: woda o wyzszem cisnienium. nie. moze zmacenie zmniejszy?* swego cisnienia, a wiec nie mo¬ ze równiez,wytwarzac paryv Dlawienief ma- j ace rmiej$ce* przy wpjywiei przyczynia \ sie, raczej dio tagQ ze w^jtywa¦i tylko.dkkeslon - 6c-na* zateteaAodr nwa^owwtlm^ nmll ilosc'wo* dy o zumiej szonent nieco cisnieniu,^miesza- sie z chlodniejsza^wod^ znajdujacapsie juz w. wypajrmknu oddaje: je#?swa nadwyzke ciepla; Dzieki tenm dochodzi równoczesnie: d niav dopuszczalnego dla odnosnego zbionri* ka* Zawór tllawriacy:49, znajdujaey wylocie, Ina naicefar dostosowac; zawsze: przekrój wyplywowy do? \ nastawionego w zaworze dlawiacymi 48r\ przekroju doplyw wowego,. abyvrmie idoszlo * do- skutku jrozprez zenie i wytworzenie sie pary^;wyparnikb albo w dolaczonych iprzewoddch az do za¬ worów dlawiacych. WlajCzonaniiedzy prze¬ wód powrotmy 7} i kociol ogrzewajacy 1 pompa odsrodkowa 8a ma na celu podniesc cisnienie wody, znajdujacej sie w* przewo¬ dzie powrotnym 7, do cisnienia,, panujace- go w kotle* VKs|pólnedzialanie zaworów, dlawiacych 48? 49A miarkowników 5& zapo* biega'ttaiu, aby skutkiem ssacego dziala- niapompyvodsrodkowej Sitnie wytworzyc la sie para jw wyparaiJm;* jednego *z; chro- nionych takim:miarkcKwmikieeT zbiorników.Rrzy zmniejszonem wf* przewodzie po* wroteym cisnieniu moze byc zbyteczne dla kazdego poszczególnego odbiornika urza- dzenie^smocekowe, przedstawione na fig. 2/. przy polaczeniu przewodu odprowadzaja» cego odbiornika z; glównym przewodem po¬ wrotnym;' Wówczas bowiem calkowita siec przewodów/,powrotnych zawiera tylko wo- de.o nizszem ci^nieniitj Glówna zas pompa odsrodkowa 8a ma za zadanie doprowa* dzicccala ilosc.-wody powrotnej-»znowu do* cisnienia, jakie panuj e w glównym kotle 1; W tym celu przed i za wspomniana pompaa wbudowane isa zawory dlawiace: 8^i 8c, które nastawiane sa albo recznie, albo znaj- - duja sie pod dzialaniem samoczynnego miarkownika 5/, na kióry oddzialywa pa¬ nujace w przewodzie powrotnymiJ / cisnier niet Miarkowanierodtóywa siet w ten sposób; ze cisnienie w glównym- przewodzie po¬ wrotnym pi5zed pompai zawsze jest nieoo mzszee odt ci&riemi, ' dopuszczalnegoi dfau przewodów-odpTOrwadaajac^di wwi^zrppH szczególnych'} zbtóffiwleóm W^ ukladzie przewodów^ rurowych^ przedstawionym na i fifg/S, niema: wytwa^ rzania jakiejkioiwiek pary/równiei i-W\ ta« kich odbioimikach.energji'ciepi*ie(r w któ^ rychi -cisnienie ?ltA teniperatwra sa^mnie^zet odtpanufacyeh w przewodzie wysokiegociK snieniaa Otrzymuje sie tec dzieki tetonv - ze* czesc: wodyt odplywajacej i ze taJriegoo od4 biocmika energ}i ciepteefi i ochlodzonej wskutek oddania*ciepla,* zostaje zpowro^ ternprowadzona) do przewodatt, zasilajacego ten? odbiornik-i zmieszana z doprowadzona woda nagrzana o wysokiemu cisnienia; w tty rzadzeniu snioczkowen». Dzieki temu tern* peratura^i cisnienie wody magrzanef.o wy* sokiem cisnieniu < zmniejszaja sie w- zada* nym stopniu, jednoczesnie? jednak1 ilosc i szybkosc wody nagrzanej; jaka otrzymuje kazdyi odbiornik, zwieksza sie? wskutek czego niema straty energfi ciepfeiej.Woda nagrzana o wysokienr cisnieniu doplywa .z kbbla nieprzedstawionegona ry^ sunknt do przewodu zasilajacego 5 o Wyso¬ kiem cisnienia do -którego dolaczona jesti wieksza liczba odbiowiików energji ciepl¬ nej 54, 55;<56p.57, 58. Przypuscmy, ze pan nujaea w^przewodzie doprowadzajacym 5 temperatura / i cisnienie podo$tosowan& sa do odbiornika^ 54; wskutek czego moze on byc^ zasilany woda nagrzana 3 o wysokfcenr cisnieniu [bezposrednio z. przewodu t5 przez przewód odgaleziony 54a. Tanagrzana wo^ da opuszcza odbiorniki: 54 pvmz przewód 60;w którym panuje prawie takiez cisnie* nie pi jakrw^przewodiie.^zasilajacymió. J&xn zumie siec samop»zez: sieu "zer*wskutek dania ciepla panujaca w przewodzie 60 temperatura • wylotowa tt jest nizsza- od temperatury wlotowej.Przypuscmy teraz, ze< dla drugifego *od- biornika 55' dopuszczalnerjest tylltty SFed* nie cisnienie^ pss i srednia temperatura fBB, mniejsze* od¦; danego cisnienia p/i tempera-tury /wody nagrzanej, Do xxlbiomika tego doprowadza sie wode nagrzana o Wyso¬ kiem cisnieniu od przewodu zasilajacego 5 przez przewód odgaleziony 55gl Woda ta jednak, za®im wplywa do odbiornika 55 dostaje sie przedtem do mieszalnika 59.Woda nagrzana o wysokiem cisnieniu zo¬ staje mianowicie zmieszana z wodat która pobielana jest przy pomocy przewodu po¬ wrotnego 55c z przewodu 556, odprowa¬ dzajacego wode* Mieszalnik sklada sie ze smoczka, jak przedstawiono na fig/ 6, i po¬ siada te wlasciwosc, ze woda nagrzana o wysokiem cisnieniu, przeplywajac przez dysze, zasysa taka ilosc wody, o nizszej temperaturze i nizszem cisnieniu, jaka jest niezbedna, aby utworzona przy zmniejszo- nem cisnieniu pare natychmiast ponownie skroplic. Ilosc doprowadzonej zpowrotem do mieszalnika wody daje sie w nastepuja¬ cy sposób okreslic.Niech woda nagrzana, która winna sie dostac do odbiornika 55, posiada najwyz¬ sze dozwolone dla niej cisnienie p55 i tem¬ perature f5B. Zuzytkowana woda opuszcza zbiornik pod cisnieniem pi6 i przy obnizo¬ nej w stosunku do temperatury f55 tempe¬ raturze, która oznaczamy f'BB. Ilosc wody, pobierana z.przewodu o cisnieniu wyso¬ kiem, oznaczamy przez QxSli; ilosc wody, zassana z przewodu odprowadzajacego 556, oznaczamy przez Q^55; ilosc zas wody, nie¬ zbedna do nagrzania odbiornika 55, ozna¬ czamy przez Q6B. Pierwsze równanie przed¬ stawia sie 055 = Q*55 +' 0^55- Poniewaz cieplo wlasciwe wody w granicach odno¬ snych temperatur moze byc w przyblizeniu uwazane za stale, to dla przebiegu miesza¬ nia otrzymujemy prostsze równanie: 0*55 • ' ~H Qy»5 • ' 55 ~ Qbb • 'ó5» W óbu tych równaniach wiadome sa wszystkie trzy temperatury; ilosc wody nagrzanej Q55 wynika z wielkosci i nate¬ zenia powierzchni ogrzewalnej zbiornika 55. Jako jedyne niewiadome pozostaja za¬ tem Qx56 i 0j,BB» które mozna latwo obli¬ czyc z obu ulozonych równan.Nalezy jednak przytem zauwazyc, ze zuzycie wody przez odbiornik 55 nie jest zazwyczaj dokladnie równe, chociaz stosu¬ nek 0^55 : 0^55 pozostaje niezmieniony.Okolicznosc ta jest uwzgledniona nastepu¬ jacem urzadzeniem smoczka.W oslone smoczka powyzej lub ponizej dyszy 67 wbudowany jest zawór iglicowy 62 o znanej budowie, który mozna nasta¬ wiac przy pomocy nagwintowanego wrze¬ ciona 63 i kólka recznego 64. W obie na¬ sady wpustowe 65 i 66, z których jedna przeznaczona jest dla wody chlodniejszej, plynacej z przewodu 55c, a druga — dla wody cieplej, plynacej z przewodu 5 o wysokiem cisnieniu, wbudowane sa narza¬ dy 65a i 66a, np. kurki, sluzace do zamyka¬ nia, miarkowania lub dlawienia. Kurki te polaczone sa, np., przy pomocy dzwigni 68a i 686 i wspólnego drazka 69, wskutek czego sa one zawsze przestawiane równo¬ czesnie i w tym samym stopniu. Przekroje przelotowe sa tak dobrane, ze w kazdem dowolnem polozeniu kurków dlawiacych stosunek miedzy przypuszczonemi iloscia¬ mi wody Q^55 : Q 55 pozostaje niezmie¬ niony.Zadaniem zaworu iglicowego jest stale utrzymywanie w dyszach jednakowej szyb¬ kosci strumienia, pomimo wahan, jakim podlega ilosc wody przeplywajacej przez mieszalnik. Zawór iglicowy nastawiony jest albo recznie, albo samoczynnie przy pomo¬ cy miarkownika cisnienia. Moze on rów¬ niez byc wspólnie polaczony z obu kurka¬ mi, spelniajacemi role zaworów dlawia¬ cych, i wraz z niemi moze byc rozrzadzany recznie albo samoczynnie.Spadek cisnienia goracej wody o wyso¬ kiem cisnieniu doplywowem, jaki odbywa sie w opisanym mieszalniku, wyzwala ilosc ciepla, któraby wystarczyla do wytworze¬ nia sie pary. Wyzwolone cieplo zostaje jed- ^ 8 —nak wchloniete przez doprowadzona wode powrotna. Uzyskana szybkosc wody sluzy do pokonania oporów tarcia w odbiorni¬ kach i do nadania bardziej szybkiego kra¬ zenia goracej wodzie wzdluz ogrzewanych powierzchni. Przemiana wysokiego cisnie¬ nia i temperatury w srednie cisnienie i tem¬ perature odbywa sie zatem zupelnie bez strat cieplnych, gdyz calkowita ilosc cie¬ pla, pobrana ze zródla ciepla, zostaje do¬ prowadzona do odbiorników energji ciepl¬ nej. Stosownie do tego wytworzone zosta¬ ja w odbiornikach dowolnie niskie cisnie¬ nia i temperatury przy mozliwie najmniej¬ szej ilosci wody krazacej, pomimo calko¬ wicie w sobie zamknietej prostej sieci rur, bedacej pod dzialaniem wyzszego cisnienia i wyzszej temperatury doplywajacej wo- dy.W przykladzie wykonania wedlug fig. 6 na drodze wody wysokiego cisnienia wla¬ czone sa jeden za drugim dwa zawory, mia¬ nowicie kurek 66a i zawór iglicowy 62. Po¬ siada to te zalete, ze zawór iglicowy moze pozostac w polozeniu, dostosowanem do najwiekszego zapotrzebowania wody, a ku¬ rek 66a uskutecznia miarkowanie, odpo¬ wiednio do zachodzacych wahan zuzycia.W niektórych przypadkach moze byc zby¬ teczne utrzymywanie przez dluzszy czas zaworu iglicowego w jednakowem poloze¬ niu. Wówczas, odpowiednio do przykladu wykonania, przedstawionego na fig. 7, nie¬ ma kurka 66a, natomiast pozostawiona jest nasadka 66, a zawór iglicowy 62, osadzo¬ ny na wrzecionie 63, zostaje bezposrednio sprzezony z osadzonym na trzpieniu 656 kurkiem dlawiacym 65a dla zimniejszej wody o nizszem cisnieniu, np. przy pomo¬ cy przekladni kól zebatych 73, 74. Nalezy równiez przytem zwrócic uwage na oko¬ licznosc, ze przy prostem przeniesieniu kól zebatych dlawienie, dokonane przez kurek 65a jest naogól odwrotnie proporcjonalne do dlawienia, uskutecznianego przez zawór iglicowy 62. Odchylenie takie moze byc jed¬ nak pozadane, gdy przy zmianie ilosci wo¬ dy doprowadzonej do odbiornika winno sie równoczesnie zmieniac jej cisnienie i tem¬ perature ze wzgledu na szczególne wla¬ snosci odbiornika. W kazdym razie zda¬ rzaja sie wiec przypadki, w których wy¬ starcza najprosciej zbudowany mieszal¬ nik.Na fig. 5 przedstawione sa dalej dwa odbiorniki ciepla 56 i 57, które posiadaja wspólny przewód odprowadzajacy 566 i 576, to znaczy przewód 566 wlaczony jest do przewodu 576. Takie zlaczenie przewo¬ dów odprowadzajacych wówczas jest do¬ puszczalne, gdy wyplywajaca 3 obu zbior¬ ników nagrzana woda znajduje sie pod jed¬ nakowem cisnieniem. Pomimo równych ci¬ snien, jakie panuja w przewodach odgale¬ zionych 56c, 57c, polaczonych z glównym przewodem odprowadzajacym 566, 576, w nalezacych do odbiorników 56, 57 mie¬ szalnikach, moga byc wytworzone miesza¬ niny o rozmaitej temperaturze wskutek po* brania z przewodów odgalezionych 56a, 57a wzglednie 56c, 57c stosunkowo nie* równych ilosci wody* goracej o Wysokiem cisnieniu oraz wody powrotnej, wskutek czego w odbiornikach ciepla 56 i 57 wywia¬ zuja sie rozmaite temperatury (przy jedna¬ kowych cisnieniach) wody doprowadzanej i odprowadzanej.W miejscu 58* do tego samego mieszal¬ nika 59 dolaczono kilka jednakowych od¬ biorników ciepla, a przewody odprowadza¬ jace 586 sa razem polaczone, wskutek cze¬ go wszystkie odbiorniki ciepla 58 otrzymu¬ ja te same temperatury wlotu i wylotu oraz te same cisnienia robocze.Istotne znaczenie posiada fakt, ze w jednym i tym samym ukladzie dolaczone sa do tego samego przewodu doprowadza¬ jacego 5 odbiornik ciepla 54, pracujacy pod wysokiem cisnieniem i kilka odbiorników 55, 56, 57 i 58, które pracuja przy rozmai¬ tych temperaturach wlotowych, i przy róz¬ nych temperaturach odlotowych. Wszystkie — 9 —uklady egrzewaae zosta}* przed urucho¬ mieniem napelniane woda.Z poszcze^lnycb odbiorników lufo ze¬ spolów odbiorników uzyskuje sie rozmaite ilosci wody powrotnej, mianowicie Mosc wody powrotnej, znajdujaca sie w przewo¬ dzie odprowadzajacymi 60 odbiornika 54 równa sie ilosci doprowadzanej wody na¬ grzanej Qg4. Z odbiornika 55 wyplywa ilosc wody do przewodu powrotnego, równajaca sie ilosci wody zmieszanej Q5Bf wplywaja¬ cej do odbiornika, zmniejszonej o ilosc wo¬ dy,, odprowadzonej zpowrotem przez prze¬ wód 55c, która oznaczamy przez 0/55, a wiec Q** — QrWl = 0^55- W podobny spo¬ sób ilosc wody powrotnej w zespole od¬ biorników 56, 57 oznaczamy przez 0^5ft + + 0**7* a w zespole odbioarników 58 ilosc wody powrotnej oznaczamy przez Q- NietyHco zatem ilosc wody pobierana z przewodu doprowadzajacego, lecz równiez w tej samej mierze ilosc wody, doprowa¬ dzana zpowrotem do zródla ciepla, jest mniejsza od ilosci wody cieplej, jaka o- trzymuja odbiorniki.Ilosci wody powrotnej Q54, QX^QX^+ + QX5n 0^58 posiadaja rozmaite cisnienia i temperatury^ przyczem zaznaczyc nalezy, ze w odbiornikach 56 i 57 moga byc rózne temperatury wylotowe przy tych samych cisnieniach wylotowych, lecz ze w miejscu polaczenia przewodów odprowadzajacych 56b, 576 wytwarza sie temperatura mie¬ szana.Wedlug wynalazku do odprowadzania zuzytkowanej wody zastosowana jest wie¬ lostopniowa pompa, której liczba stopni odpowiada liczbie stopni cisnien* pod ja- kiemi zuzytkowana woda wyplywa z od¬ biorników ciepla. Calkowita wydajnosc pompy odpowiada ilosci wody Q, pobra¬ nej ze zbiornika wody nagrzanej wysokie¬ go cisnienia i ponownie don doprowadza¬ nej. Wobec tego wydajnosc pompy jest mniejsza, od calkowitej ilosci wody cie¬ plej f która plynie przez wszystkie odbior¬ niki. Wynika to poprostu z tego, ie np. do odbiornika 55 zawsze doprowadzona jest znowu przez przewód 55c czesc wody zu-' zylkowanej: przez odbiornik 55, przyczem czesc ta nie dociera do pompy odsrodko¬ wej i zbiornika wody wysokiego cisnienia.Woda naplywajaca z odbiornika 54 zostaje bezposrednio doprowadzona do najwyzsze¬ go stopnia cisnienia pompy odsrodkowej.Ilosci wody powrotnej z innych odbiorni¬ ków lub zespolów odbiorników doprowa¬ dzone zostaja, odpowiednio do ich cisnie¬ nia, do nizszych stopni cisnienia pompy, wskutek czego nizsze stopnie cisnienia pompy moga byc obliczone dla mniejszych ilosci wody przeplywajacej.Odpowiednio do tego pompa odsrodko¬ wa 70 posiada pierwsza nasade 70a dla przewodu powrotnego 586, w nastepnym wyzszym stopniu nasade 706 dla przewo¬ dów powrotnych 566 i 576 oraz dalsze na¬ sady 70c, 70d dla przewodów powrotnych 556 i 60. Dodane do tych nasad miarkow- niki 70e, 70f, 70g i 7Qh, które nastawiane sa recznie albo samoczynnie, sluza do kom¬ pensowania malych wahan, wynikajacych z niejednostajnosci ruchu. Calkowita ilosc wody Q, naplywajaca ze stopnia wysokie¬ go cisnienia, doprowadzona zostaje do zródla energji cieplnej 1 przez prze¬ wód 7.Zamiast wielostopniowej pompy z do¬ prowadzaniem wody do poszczególnych stopni i ze wzrastajaca od stopnia do stop¬ nia pojemnoscia, mozna zastosowac pompe do calkowitej ilosci 0, dostosowana do najwyzszego cisnienia. Do pompy tej do¬ prowadzane sa czesciowo ilosci wody o ni¬ skiem cisnieniu przez osobne male pompki, które zmieniaja cisnienie doplywajacych do nich ilosci wody na cisnienie panujace po stronie ssacej pompy o wysokiem cisnie¬ niu.Na fig. 8 przedstawiono polaczenie u- kladów wedlug fig, 1, 2, 4 i 5 w jednym o- gólnym ukladzie. Glówny przewód dopro-wadzajacy 5 zaopatruje wszystkie odbior¬ niki energji cieplnej nagrzana woda wyso¬ kiego cisnienia lub para. Przewody po¬ wrotne o niskiem cisnieniu lacza sie z glów¬ nym przewodem powrotnym 7. PL