Wynalazek niniejszy dotyczy maszyny, która umozliwia kolejne wydzielanie z do¬ wolnej ilosci ziarn poszczególnych ziarn lub zgóry oznaczonej ich ilosci oraz wy¬ rzucanie wydzielonych ziarn zapomoca od¬ powiedniego urzadzenia na ziemie, w ra¬ zie uzycia maszyny powyzszej jako siew- nika, lub tez do urzadzenia sortowniczego.Znane sa siewniki, zaopatrzone w urza¬ dzenia, które czerpia wieksza ilosc dowol¬ nie ulozonych ziarn, a nastepnie wydzie¬ laja pojedyncze ziarna i wyrzucaja je na ziemie. Urzadzenia te niezupelnie nadaja sie jednak do tego celu, poniewaz ziarna sa ulozone w zbiornikach nieregularnie, a przy wydzielaniu ich nie jest mozliwe o- siagniecie wyrzucania jednego tylko ziar¬ na naraz, poniewaz ziarna nie ukladaja sie kolejno w szereg. W innych siewnikach te¬ go rodzaju do wytwarzania pojedynczych szeregów ziarn sluza specjalne blachy kie¬ rownicze, w którym to przypadku ziarna sa jednak zgniatane i niszczone calkowi¬ cie lub czesciowo.Urzadzenia sortownicze, w których ziarna sa doprowadzane do wlasciwych u- rzadzen sortowniczych w luznych szere¬ gach lub pojedynczo, posiadaja te wade, ze wieksza ilosc ziarn przedostaje sie do na¬ rzadów sortowniczych jednoczesnie, ziar¬ na przeszkadzaja sobie wzajemnie lub opa¬ daja w warstwach, utrudniajacych sortowa-lue. W sortownikach, w których ziania ó- padaja przy dzialaniu stalego pradu po¬ wietrza, zimertiajacegb kierunek ich ruchu w zaleznosci od ich ciezaru wlasciwego, nie zdolano osiagnac przeprowadzania poje¬ dynczych ziarn przez prad powietrza tak, aby zajmowaly zawsze wzgledem osi tego pradu polozenie niezmieniajace sie, a to celem oddzialywania pradu powietrza na kazde ziarno zawsze w jednakowych wa¬ runkach.Maszyna wedlug] wynalazku niniejsze¬ go nie wykazuje tych wad wskutek zasto¬ sowania zlobków prowadniczych, których przekrój poprzeczny odpowiada w przy¬ blizeniu przekrojowi ziarna i które ukla¬ daja ziarna w szeregach tak, ze do urza¬ dzenia, wydzielajacego ziarna, np. narza¬ du siewnego, przedostaje sie tylko ozna¬ czona liczba ziarn. Dzieki temu wykona¬ niu zlobków: prowadniczych, ziarna zosta¬ ja ukladane w szeregi juz przy ich czerpa¬ niu, lub tez szeregi ziarn zostaja utworzo¬ ne podczas doprowadzania ich do nieru¬ chomych zlobków prowadniczych.Na rysunku fig. 1 — 8 uwidoczniaja przyklad wykonania wynalazku w postaci siewnika, wysiewajacego pojedyncze ziar¬ na. Fig. 1 przedstawia kolo siewne w prze¬ kroju pionowym, fig. 2 — w widoku zprzo- du, a fig. 3 — w widoku zboku oslone siew¬ nika wiraz ze zbiornikiem ziarna. Fig. 4 jest przekrojem wzdluz linji IV—IV fig. 4, fig. 5 — przekrojem wzdluz linji V—V fig. 3, a fig. 6 — widokiem zprzodu oslony wraz ze zbiornikiem ziarna. Fig. 7 przedstawia w przekroju pionowym dolna czesc kola siewnego wraz z oslona i narzadami pro- wadniczemi, a fig. 8 — czesc tego kola w widoku zboku, przyczem oslona nie zosta¬ la uwidoczniona na rysunku.Na fig. 9 — 12 uwidocznione jest sche¬ matycznie urzadzenie do sortowania ziarn, a mianowicie fig. 9 przedstawia przekrój pionowy tego urzadzenia, w którem ziarna opadaja przy stalem dzialaniu na nie pra¬ du powietrza, fig. ló — czesc rozwiniecia scianki zbiornika ziarn, fig. 11' — scianke te w widoku zboku, a fig. 12 — boczna scianke zbiornika.Kolo siewne 1 (fig. 1), osadzone obra- calnie na czopie 2 oslony 3, posiada z jed¬ nej strony na swym obwodzie pólcylin- dryczne wydrazenia 4, rozmieszczone w kierunku promieni; w wydrazeniach tych umieszczone sa tulejki 5, do których przy¬ mocowane sa czerpiace ziarna narzady.Tulejkite posiadaja w przekroju poprzecz¬ nym ksztalt litery U i sa zaopatrzone wzdluz swych osi podluznych w przeciecia 6, wskutek czego sa sprezyste i moga byc zamocowane dzieki temu w wydrazeniach 4, przyczem nie moga w nich obracac sie.W górnej czesci tulejki 5 jest umocowany narzad czerpiacy 7, wykonany w postaci zlobka, gladkiego wewnatrz i posiadajace¬ go w przekroju poprzecznym ksztalt koli¬ sty. W przedstawionym na rysunku przy¬ kladzie zlobek ten jest wykonany w posta¬ ci wezownicy dwuskretnej, której promien krzywizny zmniejsza sie od konca czer¬ piacego 8 ku koncowi siewnemu, umoco¬ wanemu w tulejce 5. Bezposrednio przed miejscem umocowania zlobka w tulejce 5 — w przyblizeniu w miejscu 9 — promien krzywizny zmniejsza sie nagle , a koniec zlobka jest prosty. Równiez koniec czer¬ piacy 8 jest prosty. Koniec 8 narzadu czer¬ piacego jest odchylony nieco wbok wzgle¬ dem drugiego konca tego narzadu tak, ze tulejka 5 nie przeszkadza czerpaniu ziarn.Powyzej zeberek, znajdujacych sie pomie¬ dzy wydrazeniami 4, umieszczone sa pier¬ scienie 13 z tworzywa sprezystego (np. gumy) lub plaskie sprezyny spiralne, przy¬ legajace szczelnie do siebie oraz do po¬ wierzchni bocznych kola 1 i pierscienia bla¬ szanego 10, przykrywajacego zlboku wy¬ drazenia 4. Konce pierscieni 13 sa wsunie¬ te w odpowiednie wydrazenia kola 1, wo¬ bec czego pierscienie te nie moga poruszac sie. Narzady, czyli zlobki czerpiace 7 wmieszcza sie waz z tulejkami w wydraze¬ niach 4 odpowiednio do oddalenia, w ja¬ kiem maja ziarna opadac na ziemie, W przedstawionym na rysunku przykladzie wykonania wynalazku co czwarte wydraze¬ nie 4 jest zaopatrzone w zlobek czerpiacy.Tulejki 5 wywieraja nacisk przy umie¬ szczaniu ich w wydrazeniach 4 na sprezy¬ ny 13 i odksztalcaja je tak, ze sprezyny te zamykaja równiez pozostale wydrazenia 4. Przy zewnetrznych koncach wydrazen 4 kolo 1 fest wyposazone w rowek pierscie¬ niowy 14. Powierzchnia toczna 15 kola siewnego ustawia sie podczas pracy na u- stalonym zgóry poziomie.Oslona 3 jest zespolona z lejem 16, zaopatrzonym we wgiecie 17, w którem obraca sie kolo 1. Lej zweza sie pod wgie- ciem 11 i zboku tego wgiecia tak, ze two¬ rzy waski zbiornik ziarna (18, 18*), znajdu¬ jacy sie na rysunku z prawej strony kola / (fig. 4, 5, 6, 7 i 1). W sciance 19 zbiorni¬ ka 18 jest wykonany otwór 20, 21, przez który materjal wysiewany przedostaje sie do waskiego zbiornika 18*. Pokrywa zbior¬ nika 18 nie jest przedstawiona na rysunku.Pokrywa ta jest przymocowana do listwy 22 i siega az do scianki 19, przyczem dol¬ na jej krawedz jest wygieta tak, ze przy¬ lega wzdluz limji 23 do scianki 24 zbiorni¬ ka i przykrywa otwór 20, 21. Lej 16 i zbior¬ nik 18, mieszczacy sie pomiedzy scianka 24 i pokrywa a na dolnym koncu — krawe¬ dzia 23, tworza przewód, wzdluz którego ziarno przedostaje sie przez otwór 20—21 do zbiornika 18'. Ponizej osi kola siewnego do oslony 3 przymocowana jest prowadnica 25, która posiada tylko taka szerokosc, ze zakrywa wydrazenia 4, wzglednie tulejki 5. Prowadnica ta jest umocowana na cze¬ sci 26 oslony 3, siegajacej od zbiornika 18' wdól i przylegajacej szczelnie do pier¬ scienia blaszanego 10. Czesc 26 oslony jest przedluzeniem scianki 24. Prowadnica 25 przesuwa sie w rowku 14 kola /, a jej szerokosc oraz grubosc zmniejszaja sie od jej konca, najwiecej oddalonego od ziemi, w kierunku konca, umieszczonego wpoblizu powierzchni ziemi. Na wzmiankowanym o- statnio koncu prowadnica 25 jest zaopa¬ trzona w pozioma powierzchnie 27, siega¬ jaca tak dalece ku tylnemu jej koncowi, ze powierzchnia ta wystaje nieco poza obwód kola 1 i(linja kreskowano-kropkowan* na fig. 3), Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy: po napelnieniu zbiornika 18 ziarnem, ustawia sie siewtnik powierzchnia toczna 15 na ziemi i przesuwa w kierunku strzal¬ ki tak, ze kolo siewne obraca sie w kierun¬ ku obrotu wskazówki zegara* Konce S zlob¬ ków 7 czerpia przytem pewna ilosc ziarn ze zbiornika 18', staja sie przez otwór 20, 21. Podczas dal¬ szego obrotu kola / ziarna posuwaja sie wzdluz prostej czesci zlobków 7 wdól i przedostaja sie do czesci zakrzywionych, w której pierwsze zkolei ziarna, dzieki wlasnemu ciezarowi i powstajacemu tar¬ ciu hamuja ruch ziarn nastepnych tak, ze z powodu zwiekszajacego sie wykrzywie¬ nia czesci S zlobków 7, ziarna te wpadaja zpowrotem do zbiornika 18'. Podczas dal¬ szego obracania sie kola 1 pewna ilosc ziarn bedzie sie posuwala w dalszym ciagu wzdluz zlóbków. Coraz bardziej zmniej¬ szajacy sie promien krzywizny zlobków powoduje jednak strome ulozenie tych ziarn, które nastepnie odpadaja równiez, a tylko pierwsze zkolei ziarna pozostaja w zlobkach i przedostaja isie do tulejki 5, a przez nia do odpowiedniego wydrazenia 4. W\ razie wykonania zlobków w postaci wezownic dwuskretnych, kolo siewne wy¬ konywa dwa obroty zanim ziarna przedo¬ stana sie do tulejek 5. Po dwóch obrotach kola siewnego w zlobku beda posuwac sie dwie grupy ziarn, z których po kazdym obrocie kola z przedniej grupy pozostaje jedno tylko ziarno, wpadajace do tulejki 5. Ziarno, znajdujace sie w tulejce 5, nie moze wypasc na ziemie, poniewaz dolny — 3 —koniec ¦ odpowiedniego wydrazenia 4 jest zamkniety...prowadnica 25, kolo 1 prowa¬ dzi wiec ziarno to w wydrazeniu 4 wzdluz prowadnicy 25 az do jej konca. Dopiero po zwolnieniu wydrazenia 4 przez prowadni¬ ce ziarno wypada w najniz&zem miejscu kola siewnego z tak nieznaczna chyzoscia wzgledem ziemi, iz ehyzosc ta praktycznie nie posiada zadnego znaczenia, przyczem ziarno pozostaje w tern miejscu, dzieki ma¬ lej wysokosci, z jakiej Apada (7—8 mm).Dolny koniec prowadnicy 25, posiadajacy pozioma powierzchnie 27, oddziela od po- wierziclwii tocznej 15 czastki ziemi, porwa¬ ne irzez kolo siewne i przywierajace do pOY&iefzchni tocznej 15. Czastki ziemi, któ¬ re przypadkowo przedostaja sie do rowka 14, nie powoduja zakleszczania sie kola 1 w oslonie 3, poniewaz wolny przekrój po¬ przeczny rowka, zamykany przez prowad¬ nice 25, zwieksza sie w kierunku obrotu kola /. Szerokosc i grubosc prowadnicy zmniejsza sie od jej konca przedniego ku tylnemu, prowadnica wiec zwalnia coraz wieksza czesc przekroju rowka 14. Czast¬ ki, znajdujace sie w tym rowku, zostaja poi-wane przy obrocie i wysuniete przed¬ nim koncem prowadnicy 25, wypelniaja¬ cym calkowicie rowek 14.Znikome ilosci ziemi, które mimo to przedostaja sie pod górnym koncem pro¬ wadnicy, nie powoduja równiez zakle¬ szczania sie kola siewnego, poniewaz pro¬ wadnica wysuwa sie zwolna z rowka.Zlobki czeipiace i tulejki moga byc wy- inieniane, mozna wiec umieszczac narzady czerpiace odpowiednio do gatunku ziarna wysiewanego. Jako narzad czerpiacy mo¬ ze sluzyc równiez zlobek czerpiacy, posia¬ dajacy tylko jeden skret, promien jego krzywizny powinien jednak zmniejszac sie od konca czerpiacego ku koncowi, osadzo¬ nemu w tulejce, przyczem korzystne jest raptowne zmniejszenie tego promienia tfrpoblizu tulejki.Celem zapobiegania niepozadanemu wpadaniu wiekszej ilosci malych ziarn do wydrazen 4 tulejki 5 moga byc zwezone w miejscu, w którem zlobek laczy sie z nie¬ mi, tok ze zawczesnie odpadajace ziarna spadaja zpowrotem do zbiornika.* Scianka boczna zlobka 7 moze byc na koncu czer¬ piacym wyzsza; w tym przypadku ziarna ukladaja sie juz w miejscu czerpania, to znaczy zostaja w tern miejscu ulozone tak, ze ich osie podluzne sa równolegle w przy¬ blizeniu do osi zlobka. Oczywiscie do tulej¬ ki 5 mozna doprowadzac dowolna ilosc ziarn, jezeli zlobkom 7 zostana nadane od¬ powiednio zmienione srednice.Wazne jest uporzadkowanie ziarn, gdyz tylko w tym przypadku zapobiega sie nie¬ wlasciwemu dzialaniu siewnika. Obojetne jest przytem, w którem miejscu odbywa sie to uporzadkowanie, które moze byc u- skutecznione nietylko w narzadzie czerpia¬ cym lecz równiez w zbiorniku, w urzadze¬ niu doprowadzajacem ziarno i t. d.Zbiornik na ziarno urzadzenia sortowni- czego (fig. 9 —12) jest wykonany w po¬ staci bebna walcowego 1', osadzonego w lo¬ zyskach w ramie 2', która jest umieszczo¬ na na kanale 3', przez który stale przeply¬ wa powietrze. Prad powietrza zostaje wy¬ tworzony zapomóca dmuchawy 4' lub tej podobnego urzadzenia. Ziarna opadaja do przedzialów 5', które moga byc odpowied¬ nio przestawiane.W sciance bebna V sa wykonane o- twory €, rozmieszczone w kierunku pro¬ mieni bebna, w które to otwory sa wsta¬ wione dolne konce tulejek 6", wyposazo¬ nych w zlobki czerpiace T. W przedsta¬ wionym na rysunku przykladzie wykona¬ nia, zlobki te posiadaja jeden skret, przy¬ czem ich konce czerpiace 8' sa odgiete nie¬ co wbok. Zlobki do podluznych ziam sa w dolnej swej czesci 9', umiesizczonej w o- tworach 6' rozszerzone tak, ze ziarno, prze¬ suwajace sie w zlobku w kierunku jego o- jsi podluznej, uklada sie w czesci 9* zlob¬ ka swa podluizna osia wpoprzek pradu po- — 4 —wietrza. Przekroje poprzeczne otworów 6' sa dopasowane ksztaltem do czesci 9' zlob¬ ków, przyczem osie podluzne tych otwo¬ rów sa prostopadle do pradu powietrza w kanale 3'. Jezeli beben i' obraca sie w kie¬ runku wskazówki zegara, to jego prawa strone obwodu nalezy zakryc oslona 10*\ przymocowana na stale do podstawy u- rzadzeriia i przylegajaca do bebna, przy¬ czem dolny koniec tej oslony znajduje sie wpóblizu najnizszej w kazdej danej chwi¬ li pobociznicy obwodu bebna i przyciska¬ ny jest do bebna sprezynami 11'. Przy kon¬ cu oslony 10' kanal 3' posiada otwór 12', przez który ziarna wpadaja do kanalu z otworów 6', zaslonietych poprzednio oslo¬ na 10'. Beben V jest wyposazony w boczne pokrywy 13', które nie obracaja sie lacznie z bebnem i posiadaja otwory 14', sluzace, do napelniania, i sprezysta scianke 15'.Sortownik powyzszy dziala w sposób nastepujacy: ziarno 16' doprowadza sie bez przerwy z leja 17' zapomoca rury 18' przez otwory 14'. Podczas obracania sie bebna w kierunku wskazówki zegara ziar¬ na przedostaja sie na konce zlóbków czer¬ piacych i ukladaja sie w nich w pojedyn¬ czych szeregach, poczem podczas dalsze¬ go obrotu bebna zbedne ziarna odpadaia zpowrotem do zbiornika, podczas gdy tyl¬ ko jedno ziarno w kazdym ze zlobku prze¬ dostaje sie do odpowiedniego otworu 6*.Dzieki ksztaltowi przekroju poprzecznego tego otworu podluzne ziarna musza ukla¬ dac sie na jego dolnym koncu tak, ze ich os podluzna jest prostopadla do kierunku pradu powietrza w kanale 3\ Jezeli otwór 6', w którym znajduje sie w danej chwili ziarno, oddali sie nieco od konca oslony 10' i ustawi sie ponad otworem 12', to ziar¬ no opada wolno i wpada do strumienia po¬ wietrza, wytworzonego dmuchawa 4', któ¬ ry doprowadza ziarno w zaleznosci od je¬ go ciezaru wlasciwego do przedzialów 5'.Wazne jest przytem, aby os podluzna ziar¬ na posiadala przy wejsciu do przedzialu kierunek poziomy i prostopadly do pradu powietrza, gdyz w razie innego ustawienia sie ziarto obracaloby sie, zbaczanie go przez prad byloby niedokladne i nie mo¬ globy byc kontrolowane. PL