Przedmiotem wynalazku jest staly srodek do woskowania przedz i osnów w procesach tkania.Dotychczas osnowy tkackie przed procesem tka¬ nia poddawano woskowaniu lub klejeniu i wosko¬ waniu na goraco. Zabieg ten ma na celu uodpor¬ nienie przedzy na uszkodzenia mechaniczne.Zmniejsza sie przez to liczba zrywów nitkowych w czasie tkania, zwieksza jakosc oraz wydajnosc tego procesu. Dotychczas znane i stosowane do woskowania srodki o konsystencji stalej skladaja sie z parafiny, kalafonii, oksyetylenowanych alko¬ holi i kwasów tluszczowych.Z polskiego opisu patentowego nr 67 868 znany jest staly srodek do woskowania przedz bedacy produktem przylaczenia 70—130 moli tlenku ety¬ lenu i 5—20 moli tlenku propylenu do 1 mola na¬ syconych i nienasyconych alkoholi zawierajacych w lancuchu alifatycznym 10—22 atomów wegla.Srodek do preparacji osnów i przedzy watkowej, znany z opisu patentowego PRL nr 113 468 sklada sie z 50—70 czesci wagowych mieszaniny alkoholi o lancuchu weglowodorowym Ch—C22 i srednim ciezarze czasteczkowym 280—330, 15—25 czesci wa¬ gowych parafiny o temperaturze krzepniecia 50—56°C, 15—25 czesci wagowych produktu przy¬ laczenia okolo 70 moli tlenku etylenu i okolo 5 moli tlenku propylenu do 1 mola alkoholu laury- lowego.Znany jest takze z opisu patentowego PRL nr 127 848 srodek do woskowania przedz, zwlaszcza na 15 20 goraco, skladajacy sie z 10—40 czesci wagowych parafiny o temperaturze krzepniecia 50—56°C, 10— —50 czesci wagowych kalafonii balsamicznej, 20—50 czesci wagowych mieszaniny nasyconych alkoholi o lancuchu weglowym Cio—C22 i srednim ciezarze czasteczkowym 280—330, ewentualnie 10—30 czesci wagowych produktu przylaczenia okolo 70 moli tlenku etylenu i okolo 7 moli tlenku propylenu do 1 mola alkoholu laurylowego oraz ewentualnie 5—30 czesci wagowych stearyny lub porafinacyj¬ nych kwasów tluszczowych o lancuchu weglowym Cs—C24 i srednim ciezarze czasteczkowym 250—350 lub ich mieszaniny.Srodki te zmniejszaja wspólczynnik tarcia przedzy w procesach tkania lecz nie tworza trwalej otoczki na powierzchni przedzy i ulegaja w duzym stop¬ niu wykruszaniu lub scieraniu, na elementach pro¬ wadzacych. Ponadto srodki te nanoszone sa zaz¬ wyczaj na goraco i w czasie chlodzenia nastepuje wykruszanie sie otoczki. Wskutek tego nie stanowia dostatecznego zabezpieczenia przed uszkodzeniami mechanicznymi w procesie tkania, a szczególnie przed czestym zjawiskiem sczepliwosci nitek i po¬ wstalych z tego powodu bledów w tkaninie. Do¬ tychczas stosowane srodki sa równiez trudno usu- walne po procesie tkania. Usuwa sie je poprzez pranie w goracych kapielach wodnych przy uzy¬ ciu chemicznych srodków pioracych.Celem wynalazku bylo opracowanie srodka umo¬ zliwiajacego tworzenie trwalej otoczki na przedzy, 140 448140 448 3 4 zmniejszajacej jej wspólczynnik tarcia i zabezpie¬ czajacej przed przecieraniem oraz • szczepliwoscia nitek. Równoczesnie otoczka nie powinna sie wy¬ kruszac pod wplywem mechanicznych oddzialywan procesu tkania i powinna byc latwo usuwalna w procesach prania i chemicznej obróbki tkanin.Istota wynalazku polega na opracowaniu srodka do woskowania przedz skladajacego sie z 15—30 czesci wagowych parafiny o temperaturze krzep¬ niecia 50—56°C, 50—70 czesci wagowych mieszani¬ ny nasyconych alkoholi o lancuchu weglowym Cio^Cm (yraz 15—30 czesci wagowych oksyetyleno- wanej okolo 20 molami tlenku etylenu mieszaniny roslinnych alkoholi nasyconych o zawartosci co- najmniej 50% alkoholi o lancuchu weglowym Cis— C22.Otrzymany srodek spelnia stawiane wymagania podstawowe oraz dodatkowe w postaci odpowied¬ niej jasnej barwy, temperatury topnienia, elastycz¬ nosci otoczki oraz jej usuwalnosci juz podczas prania w goracej wodzie. Wlasnosci te uzyskuje sie dzieki zastosowaniu odpowiedniego skladu pa¬ rafiny i alkoholi wraz z uelastyczniajacym i po¬ siadajacym wlasnosci emulgujace oksyetylatem roslinnych alkoholi nasyconych. Stosowanie srodka zwieksza skutecznosc procesu woskowania bez koniecznosci ogrzewania, zapewniajac zamkniecie powierzchni przedzy tj. trwalsza otoczke niz przy dotychczas stosowanych srodkach. Otrzymuje sie wskutek tego zwiekszenie wytrzymalosci przedzy na zerwanie i przecieranie oraz zmniejszenie wlo- chatosci przedzy co wplywa na wydajnosc i jakosc procesu tkania a takze zmniejsza zapylenie na wy¬ dzialach tkalni.Przyklad I. Srodek o skladzie: 20 czesci wa¬ gowych parafiny o temperaturze krzepniecia 50— —56°C, 60 czesci wagowych mieszaniny nasyconych —C22 oraz 20 czesci wagowych oksyetylenowanej okolo 20 molami tlenku etylenu mieszaniny roslin¬ nych alkoholi nasyconych o zawartosci conajmniej 50% alkoholi o lancuchu weglowym Cis—C22 stapia sie w topniku zaopatrzonym w mieszadlo w tempe¬ raturze 90—100°C i miesza przez okolo 60 minut.Nastepnie produkt chlodzi sie do temperatury 60— —70°C i formuje w ksztaltki wedlug wymagan odbiorcy.Srodek wedlug przylkladu naniesiony na przedze nadaje jej trwala, cienka i elastyczna otoczke. W porównaniu z czysta parafina zmniejsza sie wspól¬ czynnik tarcia o okolo 15%, nadaje poslizg przy przerobie, eliminuje sczepliwosc nitek, a tym sa¬ mym zmniejsza ilosc zrywów o okolo 50%. Ponad¬ to zastosowanie srodka zmniejsza zapylenie w ha¬ lach tkalni do 1 mg (m8) wedlug normy 4 mg(m8).Przyklad II. Srodek zawierajacy 15 czesci wagowych parafiny o temperaturze krzepniecia 50—56°C, 55 czesci wagowych mieszaniny nasyco¬ nych alkoholi tluszczowych o lancuchu weglowym C10—C22 oraz 30 czesci wagowych oksyetylenowanej 18 molami tlenku etylenu mieszaniny roslinnych alkoholi nasyconych o zawartosci conajmniej 50% alkoholi o lancuchu weglowym Cis—C22, miesza sie przez okolo 60 minut w stanie stopionym w temperaturze 90—100°C. Nastepnie produkt chlodzi OZGraf. Z.P. Dz-^ sie io temperatury 63—70'°C i formuje w ksztaltki wed Iug wymagan odbiorcy. * \ ? <* Srodek wedlug przykladu naniesiony r»a przedze nadaje jej trwala elastyczna otoczke dzi^k* której § zmniejsza sie w porównaniu do parafiny wspól¬ czynnik tarcia o okolo 10%,. eliminuje sczepliwosc nitek, a tym samym zmniejsza ilosc zrywów o oko¬ lo 40%. Ponadto zmniejsza zapylenie w halach tkalni i znacznie ulatwiona jest fc#o spieralnosc le w cieplej wodzie bez koniecznosci uzycia srodków chemicznych.Przyklad III. Staly srodek do woskowania przedz na zimno wytwarzany w sposób opisany w przykladzie I a skladajacy sie z 30 czesci wa- 15 gowych parafiny o temperaturze krzepniecia 50— —56°C, 50 czesci wagowych mieszaniny nasyconych alkoholi tluszczowych o lancuchu weglowym C10—C22 oraz 20 czesci wagowych oksyetylenowa¬ nej 22 molami tlenku etylenu mieszaniny roslin- M nych alkoholi nasyconych o zawartosci co najmniej 50% alkoholi o lancuchu weglowym Cis—C22.Srodek charakteryzuje sie trwala elastyczna oto¬ czka wytwarzajaca sie na wlóknie lub przedzy przez naniesienie na zimno lub goraco zmniejszajaca — wspólczynnik tarcia o elementy maszyny tkackiej.Eliminuje1 to ponadto sczepliwosc nitek dzieki cze¬ mu zwieksza sie wydajnosc maszyn i poprawia jakosc tkaniny. Zmniejsza sie dzieki zastosowaniu srodka zapylenia w halach fabrycznych a takze ji uzyskuje sie dobra spieralnosc srodka z gotowych wyrobów.Przyklad IV. Staly srodek do woskowania przedz i osnów o skladzie: 15 czesci wagowych parafiny o temperaturze krzepniecia 50—56°C, 70 35 czesci wagowych mieszaniny nasyconych alkoholi tluszczowych o lancuchu weglowym Ci0—C22 oraz 15 czesci wagowych oksyetylenowanej 20 molami tlenku etylenu mieszaniny roslinnych alkoholi na¬ syconych o zawartosci conajmniej 50% alkoholi 40 o lancuchu Ci8—C22, wytworzony w sposób opisany w przykladzie I, charakteryzuje sie tym, ze nanie¬ siony na przedze pozwala uzyskac trwala i elastycz¬ na otoczke o przyczepnosci 400—500 G/cm tj. okolo 50% lepsza od stosowanej do tego celu czystej pa- 45 rafiny. Otoczka ta nie ulega mieknieciu w upalne dni, a takze nie kruszeje i nie odpada przy chlo¬ dzeniu. Objawy te obserwuje sie przy zastosowa¬ niu innych podobnych tego typu srodków do wos¬ kowania na goraco. Zastosowanie srodka jak w 50 przykladzie zmniejsza w porównaniu do parafiny wspólczynnik tarcia o okolo 15%, zmniejsza zry- walnosc o okolo 40%, a takze daje sie latwo spie¬ rac w goracej wodzie bez koniecznosci uzywania chemicznych srodków emulgujacych. 55 Zastrzezenie patentowe Srodek do woskowania przedz, zawierajacy pa¬ rafine i mieszanine oksyetylenowanych alkoholi, znamienny tym, ze sklada sie z 15—30 czesci wa¬ gowych parafiny o temperaturze krzepniecia 50— 60 —56°C, 50—70 czesci wagowych mieszaniny nasy¬ conych alkoholi o lancuchu weglowym C10—C22 oraz 15—30 czesci wagowych oksyetylenowanej oko¬ lo 20 molami tlenku etylenu mieszaniny roslinnych alkoholi nasyconych o zawartosci conajmniej 50% w alkoholi o lancuchu weglowym Cis—C22.D, z. 551 (100+15) 10.87 Cen* 130 zl PL