Przedmiotem wynalazku jest dylatacja mostowa i sposób jej montazu.Znana z polskiego opisu patentowego nr 111 703 dylatacja mostowa sklada sie z elementów ochraniajacych krawedzie przerwy dylatacyjnej i elementów dociskajacych wkladke dylatacyjna, wykonanych z ksztaltowników. Elementy dociskajace, w ksztalcie ceowników wypelnionych masa uszczelniajaca, posiadaja istotna wade: odksztalcanie sie ramion powoduje wykruszanie sie masy wypelniajacej ich wnetrze. Czola elementów ochraniajacych i elementów dociskajacych leza w jednej plaszczyznie, co nie zapewnia ochrony wkladki dylatacyjnej przed uszkodzeniami mechani¬ cznymi. Wkladka dylatacyjna wykonana jest z tasmy uszczelniajacej o jednolitej grubosci, co powoduje w czasie jej pracy naprezenia, prowadzace do spekan i uszkodzen gumy.Dylatacje montuje sie w znany sposób: elementy ochraniajace zabetonowuje sie oddzielnie w konstrukcji przesel oraz przyczólków, uklada sie izolacje konstrukcji i tasme uszczelniajaca po czym przykreca elementy dociskajace i uklada nawierzchnie na styk z dylatacja. Sposób ten ma istotne wady: na styku nawierzchni z elementem dociskajacym powstaja przecieki wody na skutek niedostatecznego zageszczenia masy bitumicznej. Jej zageszczeniu przeszkadza element dociska¬ jacy, na którym opiera sie walec drogowy w czasie zageszczania. Równiez stabilizacja elementów dylatacji na konstrukcji jest skomplikowana i wymaga precyzyjnego wykonania gniazd w przesle i przyczólku.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej opisanych wad. Okazalo sie, ze przedluzenie zywotnosci wkladki uszczelniajacej mozna uzyskac przez jej mechaniczna oslone oraz takie jej uformowanie, aby w czasie pracy nie powstaly w niej naprezenia. Okazalo sie równiez, ze montaz i stabilizacje elementów dylatacji mozna ulatwic dzieki wykonywaniu tych czynnosci na równej powierzchni, poza konstrukcja mostu.Istota dylatacji wedlug wynalazku, skladajacej sie z elementów ochraniajacych krawedz przerwy dylatacyjnej i elementów dociskajacych dylatacyjna elastyczna wkladke uszczelniajaca oraz izolacje jest to, ze elemenety dociskajace, w ksztalcie plaskownikawyposazonego w gniazda na sruby laczace, wystaja poza czola elementów ochraniajacych, co zapobiega mechanicznemu usz¬ kodzeniu wkladki. Wkladka uszczelniajaca posiada w przekroju poprzecznym ksztalt zblizony do litery V i wyposazona jest w rozchylone koncówki mocujace wkladke za pomoca klinów do elementów ochraniajacych. Ramiona wkladki tworza kat od 30° do 150° i posiadaja przynajmniej2 14*2*5 jedno zalamanie pod katem od 5° do 30°, przy czym koncówki mocujace tworza z ramionami kat od 15° do 60°. Wierzcholki katów sa wyokraglone lukami kolowymi o promieniach mniejszych od podwójnej grubosci wkladki. Takiksztalt, jak sie okazalo, umozliwia prace wkladki bez szkodli¬ wych naprezen, co zapobiegajej pekaniu i kruszeniu. Plaszczyzna górna elementów ochraniajacych zakonczona jest strzemionami wystajacymi poza zakonczenia elementów dociskajacych, co ulat¬ wia wykonanie szczeliny na styku elemetnu dociskajacego i nawierzchni, umozliwiajac dokladne uszczelnienie styku.Istota montazu dylatacji polega na tym, ze elementy dylatacji skreca sie i stabilizuje na równej powierzchni, poza konstrukcja mostu, nastepnie laczy sie na sztywno za pomoca plaskowników stabilizujacych przyspawanych do elemetnów dociskajacych, przmieszcza na konstrukcje mostu, zabetortówuje w przesla, ucina plaskowniki stabilizujace, uklada izolacje i nawierzchnie, po czym na styku elementów dociskajacych i nawierzchni wycina sie szczeline, która wypelnia sie zalewa bitumiczna. Wyciecie szczeliny powoduje usuniecie niedogeszczonych, czesciowo przepuszczal¬ nych fragmentów nawierzchni, które zastepuje sie nieprzepuszczalna, dobrze przylegajaca do konstrukcji, zalewa.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, którego fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny dylatacji a fig. 2 wkladki uszczelniajacej. Dylatacja wedlug wynalazku sklada sie z elementów ochraniajacych 1 krawedz przerwy dylatacyjnej, zakotwionych w konstrukcji przesla i elemetnów dociskajacych 2 izolacje 3 i elastyczna wkladke uszczelniajaca 4.Elementy dociskajace 2, wykonane z plaskownika, posiadaja rozmieszczone w dwóch rzedach gniazda 5 na sruby laczace 6. Czola elementów dociskajacych 2 wystaja poza czola elementów ochraniajacych 1 o 10 mm. Wkladka 4 o ksztalcie w przekroju poprzecznym litery V, wyposazona jest w rozchylone koncówki mocujace 8 wkladke 4 za pomoca klinów 7 do elementów ochraniaja¬ cych 1. Ramiona wkladki tworza kat 90° i posiadaja jedno zalamanie 9 pod katem 15°. Koncówki mocujace 8 tworza z ramionami kat 45°. Wierzcholki katów, prócz kata zalamania 9 ramion sa wyokraglone lukami kolowymi o promieniu mniejszym od podwójnej grubosci wkladki 4. Pla¬ szczyzny górne elementów ochraniajacych 1 zakonczone sa strzemionami 1* o dlugosci 35 mm wystajacymi poza zakonczenie elementów dociskajacych 2.Sposób montazu dylatacji polega na tym, ze wszystkie jej elementy skreca sie i stabilizuje poza konstrukcja przesel, na równej powierzchni, laczy sie na sztywno plaskownikamistabilizujacymi 13 przyspawanymi do elementów dociskajacych 2, przemieszcza na konstrukcje przesel, zabetono- wuje w przesla, ucina plaskowniki 13, uklada izolacje 3 i nawierzchnie 11, po czym na styku dylatacji z nawierzchnia 11 wycina sie w nawierzchni 11 szczeline 12, która wypelnia sie zalewa bitumiczna.Zastrzezenia patentowe 1. Dylatacja mostowa, skladajaca sie z elementów ochraniajacych krawedzie przerwy dylata¬ cyjnej, polaczonych srubowo z elementami dociskajacymi wkladke uszczelniajaca o przekroju poprzecznym zblizonym do litery V, zaamemia tym, ze w przekroju poprzecznym kazde z ramion elastycznej wkladki uszczelniajacej (4), tworzacych wzajemnie kat od 30° do 150°, korzystnie 90°, posiada przynajmniej jedno zalamanie (9) pod katem od 5° do 30° oraz tworzy ze swoja koncówka (8) kat od 10° do 60°, korzystnie 45°, przy czym wierzcholki katów utworzonych przez ramiona wkladki (4) oraz przez ramiona i ich koncówki (8) sa wyokraglone lukami kolowymi o promieniach mniejszych od podwójnej grubosci wkladki (4) a zalamania (9) samych ramion nie sa wyokraglone, natomiast elementy dociskajace (2) o ksztalcie plaskowników, posiadajace umieszczone w dwóch rzedach gniazda na sruby laczace (6), wystaja poza czola elementów ochraniajacych (1), których plaszczyzny górne zakonczone sa strzemionami (1*), korzystnie o dlugosci równej szerokosci szczeliny (12). 2. Sposób montazu dytatacji mostowej, zsamtamy tym, ze wszystkie elementy (1, 2, 4, 6, 7) dylatacji skreca sie i stabilizuje poza konstrukcja przesel, na równej powierzchni, nastepnie laczy sie na sztywno plaskownikami stabilizujacymi (13) przyspawanymi do elementów dociskajacych (2), przemieszcza na konstrukcje przesel, zabetonowuje, ucina plaskowniki (13), uklada izolacje i nawierzchnie, po czym na styku elementów dociskajacych (2) z nawierzchnia (11) wycina sie w nawierzchni (11) szczeline (12), która wypelnia sie zalewa bitumiczna.14t2tS Fig.1 Fig. 2 PL