Przedmiotem wynalazku jest sposób doprowa¬ dzania ciaglego preta od' krytstalizatora do wal¬ carki tasm w procesie ciaglego odlewania preta zwlaszcza z metali niezelaznych i walcowanie tego preta na tasme, gdzie pret odlewa sie od dolu za pomoca urzadzenia do ciaglego odlewania z nie¬ ruchomym kryistalizaitorem, %przy czyim pret wy¬ ciaga sie z krystaUzatora rufchem posuwisto-zwrot¬ nym, lecz zawsze do pnzodu i przemieszcza sie go za pomoca prowadnicy rolkowej poprzez komore grzewcza do walcarki tasm, w której pret wal¬ cuje sie na tasme, po czym tasme chlodzi sie i zwija.Przedmiotem wynalazku jest takze prowadnica rolkowa do doprowadzania ciaglego preta od kry¬ stalizatora do walcarki tasm.Znany jest z opisu patentowego Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 938 081 sposób doprowadza¬ nia ciaglego- preta do urzadzenia walcujacego ten pret na tasme w procesie jednoczesnego odlewa¬ nia ciaglego preta za pomoca nieruchomego kry¬ stalizatora i walcowania go na tasme za pomoca walców nawrotnych. Prejt ten na calej swojej dlu¬ gosci byl doprowadzany od kirystailizatora do urza¬ dzenia walcujacego ruchem posuwisto zwrotnym i prostoliniowym. Nawrotne walce ciagnace byly jednoczesnie walcami zgniatajaicymi i byly zsyn¬ chronizowane z prostoliniowym ruchem posuwisto zwrotnym odlewanego ciaglego preta.Jednoczesne odlewanie ciaglego preta za pomoca 10 19 20 25 30 nieruchomego krystalizatora i walcowanie tego ciaglego preta na tasme za pomoca walcarki nie¬ nawrotnej nie bylo dotychczas znane i uwazano to za sprzeczne z prawami fizyki. Jesli odlewany za ploimoca nieruchomego krystalizatora ciagly pret walcowano na tasme za pomoca nienawrotnej wal¬ carki, to najpierw odlewany pret nawijano na be¬ ben, który byl wprowadzany w nawrotny ruch obrotowy, nastepnie beben ten z nawinietym na nim pretem o skonczonej dlugosci przenoszono na inne stanowisko pracy i osadzano go obrotowo w specjalnie do tego przeznaczonych stojakach.W dalszej kolejnosci odwijano z tego bebna pret ze stala jednokierunkowa predkoscia i wprowa¬ dzono go za pomoca prostoliniowego samotoku i rolek ciagnacych do nienawrotnej walcarki tasm, w której walcowano go na tasme. Sposób ten byl wieloetapowy a przez to uciazliwy i matowydajny.Bezposrednie doprowadzanie odlewanego pgreta z nieruchomego krystailizaflora do nienawrotnej wal¬ carki tasm nie bylo dotychczas znane. Uwazano bowiem, ze jest to sprzeczne z prawami fizyki, aby wyciagany z krystalizatora ruchem posuwisto zwrotnym pret mógl byc wprowadzany do nie¬ nawrotnej walcarki tasm ze stala jednokierunko¬ wa predkoscia, gdyz pret ten zostalby natych¬ miast urwany a tym samym ustalby proces ciag¬ lego odlewania i jednoczesnego walcowania.Znana z opisu patentowego Stanów Zjednoczo¬ nych Ameryki nr 9(28) 8®1 prowadnica rolkowa do 13T 2«l.... m doprowadzania ciaglego preta do nawrotnego urza¬ dzenia walcujacego ten pret na tasme sklada sie po prostu z nienapedzanych rolek prowadzacych i nawrotnych walców ciagnacych, które jedno¬ czesnie sa walcami zgniatajacymi;, przy czym wal- ! ce te sa napedzane.'Ruchy walców do przodu sa zwyikle dlugie i wy¬ nosza np. od 2,5 do 4 cm przy predkosci od 7,5 do 5*0 cm/S i przy duzym przyspieszeniu, zas ru- . cny walców do tylu sa krfltisze i wynosza przy- 1 kladowo od 4 do 112 nim. Krótki okres przerwy miedizy nawrotnymi ruchami wynosi zwyikle okolo "0,1 sekundy.Ponadto z ogólnie dostepnej literatury fachowej znane sa róznego rodzaju prowadnice rolkowe, ko- 1 rytkowe i rynnowe.Znana prowadnica , rolkowa do doprowadzania preta do nienawrotnej walcarki tasm, który to pret byil odlewany za pomoca urzadzenia do ciag¬ lego odlewania z nieruchomym krystalizatorem, 2 skladala sie z toejbna o stosunkowo dustej srednicy do nawijania a nastepnie odwijania z niego odle¬ wanego .i walcowanego preta, przy czym beben byl osadzany obrotowo w specjalnie do tego celu przeznaczonych stojakach, z prostoliniowego samo- 2 toku i z jednej pary walców ciagnacych.Celem wynalazku jes-t opracowanie takiego spo- iSOibu doprowadzania do walcarki tasm wytwarza¬ nego w procesie ciaglego odlewania prejta, który to pret, mimo ze bedzie wyciagany z nieruchome- 3l go krystalizatora ruchem posuwisto zwrotnym, to jednak bedzie on mógl byc bezposrednio z krysta¬ lizatora wprowadzany do walcarki tasm i walco¬ wany na tasme ze. stala, jednokierunkowa pred¬ koscia. x Ponadto celem wynaila!zku jeist opracowanie pro¬ wadnicy rolkowej, która umozliwi realizacje wy¬ zej wymienionego sposolbu. Zgodnie z wynalaz¬ kiem cel w zakresie sposobu zostal osiagniety dzie¬ ki temu,, ze ciagly pret na odcinku jego toru, za- 4( wartym pomiedzy poblizem walców ciagnacych i poblizem walcarki, przemieszcza sie wymuszonym, zmiennym torem krzywoliniowym, korzystnie po luku zmieniajacym kierunek ruchu preta pod ka¬ tem od 70 do lift0 wzgledem kierunku wyjsciowe- 4! go preta z krystalizaitora, przy czym na krzywo¬ liniowym odcinku toru wprowadza sie pret w Cy¬ klicznie powtarzajacy sie ruch waihliwy w plasz¬ czyznie wyznaczonej przez krzywo/liniowy odcinek toru: 5C W zaleznosci od zmiany krzywoliniowego odcin¬ ka wymuszonego toru, po którym przemieszcza sie , pret, zffriienia sie takze predkosc obrotów walców . roboczych w walcarce za pomoca reduktora sprze¬ zonego elektrycznie z j mechanizmem rolkowym 5J wprowadzajacym pret w ruch wahliwy.Istota wynalazku w zakresie prowadnicy rolko¬ wej jest to, ze pomiedzy parami rolek kieruja¬ cych, które zmieniaja kierunek toru prowadnicy od 70 do 110° oraz pomiedzy paramii rolek do kom- 6C pensowania poprzecznego ruchu ciaglego prejta po¬ siada umieszczony mechanizm rolkowy do wpro¬ wadzania ciaglego preta w poprzeczny ruch wahli¬ wy, ktÓTy to mechanizm rolkowy sklada sie z pary rolek, bloku saniowegó oraz prowadnic, pnzy ozym w 4 blok saniowy wraz z rolkami jest Osadzony prze¬ suwnie na prowadnicach, które sa usytuowane wzdluz dwusiecznej kata zawartego miedzy pro¬ stymi przechodzacymi przez osie obrotu rolek kom¬ pensujacych ruch poprzeczny preta, przy czyim pa¬ ry tych rolek sa usytuowane symetrycznie pomie¬ dzy rolkami kierujacymi a jednoczesnie po oibu stronach rolek osadzonych na bloku saniowym.Pary rolek kompensujacych poprzeczny ruch ciaglego preta maja na swojej powierzchni obwo¬ dowej wykonany zlbiezny ku srodkowi rowek, przy czym glebokosc rowka jest równa co najmniej jednej trzeciej srednicy rolek kompensujacych po¬ przeczny ruch ciaglego preta. Blok saniowy, na którym, osadzone sa rolki, jest sprzezony z me¬ chanizmem sterujacym predkoscia obrotów wal¬ ców zgniatajacych za pomoca ukladu sygnalizuja¬ cego, klt6ry kieruje ruchem posuwisto-zwrotnym bloku saniowegó w zaleznosci od predkosci odle¬ wania , ciaglego prejta .pomnozonej przez staly wspólczynnik gniotu. Pary rolek prowadzacych oraz pary rolek kompensujacych luz poprzecznego ruchu ciaglego preta sa usytuowane na krzywo¬ liniowym odcinku prowadnicy, przy czym proste przechodzace przez osie obrotu par rolek kieruja¬ cych przecinaja sie pod katem od 70 do HlO0.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na • którym fig. 1 przedstawia prowadnice w widoku z góry, a fig. 2 — rolki kompensujace luz poprzecznego ruchu ciaglego preta w widoku z 'boku.Zgodnie z fig. 1 metalowy pret 10 jest wyciaga¬ ny z nieruchomego krystalizatora 11, zanurzony w. kapieli 12 cieklego metalu, korzystnie miedzi lufb w stopie miedzi, takim jak mosiadz, umieszczo¬ nym w piecu 13. Pret 10 jest ciagniony za pomo¬ ca walców ciagnacych 14 wykonujacych cykl su¬ wów do przodu, i do tylu, przy czym te walce wspólpracuja ciernie z pTeteim 10.Walce 14 sa korzystnie napedzane za pomoca nawrotnego silnika hydraulicznego (nie pokazane¬ go na rysunku), sterowanego programatorem elek¬ tronicznym, ktÓTy zapewnia duzy zakres zmian czasu trwania, szybkosci oraz przyspieszen suwów do przodu i do tylu preta 10, jak równiez uwzgled¬ nia przerwy w rulchu ciaglego preta 10.Rolki prowadzace ~ 15, 15', rozmieszczone na za¬ krzywionym torze,, zmieniaja kierunek preta przy¬ kladowo o 90°. Zmiana kierunku przesuwu preta umozliwia powstanie luzu w wyniku poprzecznego odchylenia preta 10 w poblizu srodka zakrzywio¬ nego toru. Luz ten jest konieczny, aby uzyskac stala predkosc preta w czasie obr6bki. Predkosc ta jest zmienna z powodu przeciagania preta przez krystafoizator.Luz poprzecznego ruchu preta kompensuja rolki 16, 16' zaopatrzone w rowki na swoich powierzch- niaoh obwodowych (fig. 2). Rowki uniemozliwiaja przesuniecie preta w kierunku prostopadlym do plaszczyzny fig. 1, umozliwiajac jednoczesnie od¬ chylenie preta w plaszczyznie wyznaczonej przez krzywoliniowy odcinek prowadnicy.Pomiedzy rOlkami 16, 16' kompensujacymi- luz prejta 10 sa umieszczone rolki sterujace 40, osa¬ dzone na bloku saniowym 41, przy czym rolki tef 137 268 « ciagle stykaja sie z pretem 10. Blok saniowy 41 .wraz z umieszczonymi na nim rolkami 40 prze¬ mieszcza sie poprzecznie po prowadnicach 43, w miare odchylania sie prejta 10. Polozenie poprzecz¬ ne rolek 40 jest miara bocznego przemieszczania preta 10 wizgledem centralnego polozenia (pokaza¬ nego linia ciagla na rysunku). Skrajne polozenia preta 10 sa pokazane liniami przerywanymi.Przetwornik (nie pokaJzany na rysunku) spfrzezo- ny z klockiem* 41 wytsyla sygnaly okreslajace po¬ lozenie rolek 40, które to sygnaly zapewniaja zmiane predkosci walców 19 walcarki. Predkosc walców 19 odpowiada predkosci ciagnienia preta pomnozonej przez Wspólczynnik .gniotu, dzieki te¬ mu zostaje uwzglednione przesuniecie boczne pire- ta 10.Przy przejsciu przez walce prostujace 17 pret 10 ulega wyprostowaniu, a nastepnie zostaje wpro¬ wadzony idio komory 18; w komorze 18 zostaje na- gtrzany do temlperatury walcowania na goraco.Z komory 18 prejt 10 jest podawany pomiedzy walce. 19 walcarki, gdzie zostaje przewalcowany na taisme. Tasma, jetst nastejpnie poddana harto¬ waniu w komorze 20, gdzie jest spryskiwana woda z perforowanych przewodów 21. Po przejsciu przez komore 20 tasma jest nawijana na nawijarce 23.Przyklad wykonania wynalazku: W urzadzeniu, wedlug fig. 1, przygotowano ka¬ piel 12 108(5 kg metalu w piecu 18 o temperaturze 1090°C. Kapiel 12 zawierala wagowo 70*/o miedzi i 30M cynku. Przy uzyciu krystaliizaitora 11 odle¬ wano pret o srednicy rzedu I,i9 cm w procesie odlewania od dolu. Si»edlnlia predkosc preta 10 ciag¬ nionego z krystalizatora 11 wynosila okolo 3,4 m/ /min. Prejt byl ciagniony w cykilu 'suwów do przo¬ du i suwów powrotnych zgodnie z ponizszym pro¬ gramem.Program Czas trwania suwu do przodu Przerwa w ruchu preta Czas trwania suwu powrotnego Przerwa w ruchu preta Predkosc suwu do przodu Predkosc suwu powrotnego Przyspieszenie Opóznienie Dlugosc suwu do przodu Dlugosc suwu powrotnego Czestotliwosc Predkosc przesuwu' tasmy — — — — — — — — — — — — 0,13 sek 0,'0B'8 sek 0,05*5 sek 0,i085 sek 12.7 cm/sek 7,6 cm/sek 1,45 g 3,'0 g 3.68 cm 0,36 cm 1,8 Hz 3,45 m/min Przy wailcach ciagnacych 14 tamjpeirartura preta 10 wynosi 78T70C. Wailce ciagnace 14 sa usytuowa¬ ne 1,3 m nad wierzcholkiem krystalizatora. Od¬ leglosc pomiedzy walcami ciagnacymi 14 a komo¬ ra 18 nagrzewajaca piret 10 wynosi 2,3 m. Tem¬ peratura preta 10 na wejsciu do komory 18 wy¬ nosi 565°C.Na wyjsciu z komory 18 temperatura preta wzrasta do 9O0°C. Walce 19 walcarki sa usytuo¬ wane w odleglosci okolo ©0 om od wylotu z ko¬ mory 18. Po opuszczeniu walcarki pret ma postac tasmy Lo ginitoasci 0,2 cm i szerokosci 5,4 cmr Do walcowania preta na tasme uzywa sie walcarek o wysokim momencie * obrotowym. W niniejszym przykladzie zastosowano walcarke o momencie obrotowym równym 1(411 Nm wywierajaca sile rze¬ du 3tifr0 N. 5 (Zastrzezenia patentowe 1. Slposób doprowadzania ciaglego prejta od kry- 10 stalizatora do walcarki tasm. w procesie ciaglego . odlewania preta, zwlaszcza z metali niezelaznych i walkowania tego preta na tasme, gdzie pret od¬ lewa sie od dolu za pomoca urzadzenia do ciagle¬ go odlewania z nieruichomym krystalizatorem^przy 15 czym pret wyciaga sie z kryistalizatora ruchem posuwisto zwrotnym, lecz zawsze do przodu i prze¬ mieszcza sie go za pomoca prowadnicy rolkowej poorzez komore grzewcza do walcarki tasm, w której goracy prejt walcuje sie na tasme, po czym 20 tasme chlodzi sie i zwija, znamienny tym, ze ciag¬ ly pret na odcinku jego toru, zawartym pomiedzy poblizem walców ciagnacych i poblizem walcarki tasm, przemieszcza sie wymuszonym, zmiennym torem krzywoliniowym, korzystnie po luku zmie- 25 niajacym kierunek ruchu preta pod katem od 70 do 11'0° wzgledem - kierunku wejsciowego preta z krystalizatoraj przy czym na krzywoliniowym od¬ cinku toru wprowadza sie pret w cyklicznie pow¬ tarzajacy sie wymuszony ruch wahliwy w plasz- 30 czyznie wyznaczonej przez krzywoliniowy odcinek toru. % 2. Sposób wedlug zastrz. 1„ znamienny tym, ze w zaleznosci od zmiany krizyWoiliniowego odcinka toru, po którym przemieszcza «ie ciagly pret, zmie- 35 nia sie takze predkosc obrotów walców roboczych w walcarce za pomoca reduktora uruchamianego sygnalami elektrycznymi! przekazywanymi przez mechanizm rolkowy, który na krzywoliniowym od¬ cinku toru wprowadza pret w ruch wahliwy. 40 3. Prowadnica rolkowa do doprowadzania ciag¬ lego preta od krystalizatora do walcarki tasm w procesie ciaglego odlewania preta od dolu za po¬ moca urzadzenia do ciaglego odlewania z nieru¬ chomym krystaililzatorem i jednoczesnego walco- 45 wania tego preta na tasme za pomoca nienawrot- nej walcarki, skladajaca sie z naiwrotnych walców ciagnacych do wyciagania preta z krystalizatora ruchem posuwisto zwrotnym oraz z rolek kieruja¬ cych i prostujacych, przy czym prowadnica rol- 50 kowa usytuowana jest miedzy nieruchomym kry- stalizatorem i nienawrotna walcarka tasim na go¬ raco, znamienna tym, ze pomiedzy parami rolek kierujacych (15) i (15'), które zmieniaja kierunek toru prowadnicy od 70 do lll'0° oraz pomiedzy pa- 55 rami rolek (16) i (HO do kompensowania luzu po¬ przecznego ruchu ciaglego prejta (10, 63) posiada umieszczony mechanizm rolkowy do wprowadza¬ nia ciaglego preta (10), (63) w poprzeczny ruch wahliwy, który to mechanizm rolkowy sklada sie 60 z pary rolek (40), bloku saniowego (41) oraz pro¬ wadnic (43), przy czym blok sainiiowy (41) wraz z Kokami (40) jest osadzony przesuwnie na pro¬ wadnicach (43), które sa usytuowane wzdluz dwu¬ siecznej kata zawartego miedzy prostymi przecho- re dzacymi przez osie obrotu rolek (16) i (160.7 137 268 s 4. Prowadnica wedlug zasirz. 3, znamienna tym, ze pary rolek (16) i (160 sa .usytowane syme¬ trycznie pomiedzy parami rolek kierujacych (15) i (15') a jednoczesnie po obu stronach rolek (40). i5. Prowadnica wedlug zasferz. 3, znamienna tym, ze pary rolek (16) i (16') posiadaja na swoim ob¬ wodzie wykonany zbiezny tou srodkowi rowek, przy czym glejbokoisc rowka jest równa co naj¬ mniej jednej trzeciej srednicy rolek (16) i (16'). fc. Prowadnica wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze Mofc saniowy (41), na którym sa osadzone rolki (40) jest sprzezony z mechanizmem sterujacym 10 predkoscia obtrot6w walców zgniatajacych (19) za pomoca ukladu sygnalizujacego, który steruje ruT chem posuwisto zwrotnym bloku saniowego (41) w zaleznosci od predkosci odlewania ciaglego pre¬ ta (10, 63) pomnozonej przez staly wspólczynnik gniotu. 7. Prowadnica wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze pary rolek prowadzacych (15) i (15') oraz pary rolek (16) i (16') sa usytuowane na krzywolinio¬ wym odcinku prowadnicy, przy czym proste prze¬ chodzace przez osie oibrotu rolek kierujacych (15) i (15') przecinaja sie pod kajtem od 710 do 11'0°. 2.1 20 19 18 17 15' 0 F^l oA n IM^ (^YT^A o O U c ^ u FIG I J 13 b- 7 18 T 16 FIG. 2 Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 674/86 Cena 100 zl PL PL PL