Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania roztworu koagulantu ze zuzytych kapieli po trawieniu elementów zelaznych.Znane sa metody zagospodarowania zuzytych kapieli po trawieniu elementów zelaznych poprzez elektrolityczne wydzielanie jonów zelaza w postaci zelaza elektrolitycznego lub wodoro¬ tlenku. Jezeli do trawienia uzywany jest kwas siarkowy, to wówczas ze zuzytych kapieli odzyskuje sie uwodniony siarczan zelazawy, w wyniku odparowania, oziebiania i krystalizacji. Metoda krystalizacji nie nadaje sie do regeneracji kapieli po trawieniu kwasem solnym, poniewaz FeCh 2-4 H2O latwo odsorbuje wode z powietrza i roztapia sie. Regeneracja zuzytych kapieli z wytrawia¬ nia w kwasie solnym polega na rozpyleniu kapieli w komorze o wysokiej temperaturze, w wyniku czego otrzymuje sie pare wodna, chlorowodór i tlenek zelaza. Z polskiego opisu patentowego nr 91 319 znane jest wprowadzenie zlomu zelaza do zuzytej kapieli po trawieniu stali, celem zwiazania nadmiaru kwasu solnego, a otrzymany stezony roztwór moze sluzyc do otrzymywania krystalicznego chlorku zelazawego. J. Kucharski i A. Moniuszko („Oczyszczanie wód i scieków przemyslowych metoda koagulacji" WNT 1967) podaja, ze znane jest stosowanie kapieli po trawieniu kwasem siarkowym, bez wykrystalizowywania siarczanu zelazawego, jako koagulantu do oczyszczania scieków i wód przemyslowych.Metody regeneracji soli zelaza z roztworów po trawieniu moga znalezc zastosowanie w duzych zakladach przemyslu metalowego, natomiast w galwanizerniach (szczególnie malych) kapiele z wytrawienia zelaza poddaje sie procesowi neutralizacji.Wadami tego procesu sa: duze zuzycie mleka wapiennego lub innych substancji neutralizuja¬ cych, powstawanie duzych ilosci osadów o wysokim stopniu uwodnienia (okolo 98%), co przyspa¬ rza wiele klopotów z ich skladowaniem, poniewaz nie ma mozliwosci wlasciwego ich wykorzystania, scieki po neutralizacji kapieli z wytrawiania zawieraja duze ilosci jonów chlorkowych.Celem wynalazku jest usuniecie znanych wad przez opracowanie sposobu wykorzystania kapieli z wytrawiania elementów zelaznych.2 137164 Istota wynalazku polega na tym, ze do zuzytej kapieli po trawieniu dodaje sie rozdrobnione zelazo, zwlaszcza opilki lub wióry, w ilosci 200-300 g/dm3, przetrzymuje sieja nad zelazem i okresowo miesza sie do momentu, gdy odczyn osiagnie wartosc pH = 0,5-1, nastepnie zlewa sie otrzymany roztwór znad pozostalego zelaza i ewentualnie przesacza sie, po czym bezposrednio przed uzyciem do koagulacji rozciencza sie do pozadanego stezenia tak, aby odczyn roztworu koagulantu rozcienczonego nie przekraczal wartosci pH = 2.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze rozwiazuje on problemy: neutralizacji kapieli z wytrawiania elementów zelaznych i zagospodarowania powstajacych w czasie neutralizacji osa¬ dów, unika sie powstawania scieków po neutralizacji kapieli, które cechuje wysokie zasolenie, zagospodarowywuje sie odpadowe wióry zelazne, uzyskuje tani koagulant, polecany szczególnie do koagulacji scieków o odczynie alkalicznym, gdyz unika sie w ten sposób korekty pH za pomoca kwasu (koniecznej przy zastosowaniu jako koagulantu siarczanu glinowego).Przyklad. W celu zwiazania nadmiaru wolnego kwasu, do 1 litra zuzytej kapieli potrawien- nej wrzucono okolo 300g opilków zelaza. Kapiel potrawienna przetrzymano nad opilkami zelaza przez okres okolo 1 doby, pod wyciagiem, gdyz w wyniku reakcji rozpuszczania zelaza powstaje wodór. Okresowe mieszanie roztworu przyspieszylo proces wiazania wolnego kwasu. W momencie uzyskania pH = 0,5-1 kapiel zlewano znad pozostalych na dnie naczynia opilków zelaznych.Kapiel, bezposrednio przed uzyciem do kapieli scieków, rozcienczano woda do uzyskania ph = 2.Proces oczyszczania scieków prowadzono w warunkach konwencjonalnych dla koagulacji solami zelaza, uzywajac do mieszania powietrze, celem przyspieszenia utleniania jonów zelazawych Fe+2 do zelazowych Fe*3.Jezeli w trakcie koagulacji próbnej okazywalo sie, ze konieczne jest podwyzszenie odczynu koagulowanych scieków, wprowadzano roztwór podchlorynu sodowego w ilosciach wyznaczo¬ nych doswiadczalnie, który jednoczesnie przyspieszal proces utleniania Fe*2 do Fe*3. W takim przypadku nie jest konieczne mieszanie scieków za pomoca powietrza. W tabeli przedstawiono wyniki analiz scieków ze szlifierni, oczyszczonych metoda koagulacji za pomoca koagulantu — FeCh przygotowanego wedlug powyzszego opisu.Wyniki analiz scieków ze szlifierni metali oczyszczonych metoda koagulacji przy uzyciu kapieli potrawiennych jako koagulantu Scieki Surowe Po kla¬ rowaniu ix- 2X- Dawka koagulani cm3 — 0 0,4 0,6 0,8 1,0 1,2 -po -po u/dm3 mg Fe/ mg FeCb/ — 0 19,2 28,6 38,4 48,0 57,6 klarowaniu filtracji — 0 43,6 65,7 87,2 108,9 130,3 _ Odcwn pH - 9,8 9,8 9,25 8,95 8,6 8,3 7,95 Zelazo mg/d r — — 0,8 0,9 1,0 1,6 1,6 og m* V — — 0,2 0.2 0,2 OJ 0,1 Chlorki mg/dm3 — — 104 114 134 144 160 Metnosc mg/dm3 i* 80 80 37 39 41 48 54 Si02 T — — 25 23 19 19 18 _mg/dm3 84,48 79,96 22,56 11,28 7,52 11,28 11.28 CHZT O2 redukcja % — 5,3 73,7 86,7 91,1 86,7 86,7 Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania roztworu koagulantu ze zuzytych kapieli po trawieniu elementów zelaz¬ nych, znamienny tym, ze do zuzytej kapieli po trawieniu dodaje sie rozdrobnione zelazo, zwlaszcza opilki lub wióry, w ilosci 200-300 g/dm3, przetrzymuje sie ja nad zelazem i okresowo miesza sie do momentu, gdy odczyn osiagnie wartosc pH = 0,5-1, nastepnie zlewa sie otrzymany roztwór znad pozostalego zelaza i ewentualnie przesacza sie, po czym bezposrednio przed uzyciem do koagulacji rozciencza sie do pozadanego stezenia tak, aby odczyn roztworu koagulantu rozcienczonego nie przekraczal wartosci pH = 2.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl. PL