Przedmiotem wynalazku jest sposób dyfuzyjnego cynkowania odlewów z zeliwa ciagliwego w beb¬ nie obrotowym przy uzyciu proszku cynkowego.Znany i stosowany sposób cynkowania (szerar- dyzacji) odlewów zeliwnych polega na tym, ze stalowy beben obrotowy napelnia sie drobnymi odlewami zeliwnymi, zasypuje mieszanka cynku¬ jaca utworzona z proszku cynku oraz materialów wypelniajacych, po czym beben wprawia sie w ruch obrotowy i jednoczesnie do jego wnetrza doprowadza gaz obojetny.Mieszanka cynkujaca wprowadzana do bebna ma nastepujacy sklad, podany w procentach wago¬ wych: 20—55% proszku cynku o ziarnistosci 0,025—0,040 mm, 35—45°/o proszku cynku o ziar¬ nistosci 0,1—0,3 mm, 5—15% wegla drzewnego i 5—20% piasku.Odlewy zeliwne przed wprowadzeniem do bebna oczyszcza sie z tlenków przez wytrawienie w kwa¬ sach, wyplukanie w wodzie i wysuszenie goracym sprezonym powietrzem.Beben wraz ze wsadem ogrzewa sie gazami spa¬ linowymi utrzymujac temperature wsadu w gra¬ nicach 385—415°C. Obracajacy sie beben z szyb¬ koscia 5—10 obrotów na minute pozwala na staly kontakt powierzchniowy cynkowanych wyrobów zeliwnych z pylem cynkowym, a materialy wy¬ pelniajace obojetne, odswiezaja powierzchnie sty¬ ku cynku z powierzchnia cynkowana i zapobie¬ gaja tworzeniu sie spieków i aglomeracji pylu 10 15 cynkowego. Srodkiem redukujacym ulatwiajacym przebieg procesu dyfuzji cynku do zeliwa jest we¬ giel drzewny zawarty w mieszance cynkuiacej, a gaz obojetny chroni wsad przed dodatkowym utlenieniem. Czas ogrzewania obracajacego sie beb¬ na wynosi 4—6 godzin.Po uplywie tego czasu przerywa sie ogrzewanie i nie otwierajac bebna i nie przerywajac jego obrotów studzi sie razem z nim ocynkowane wy¬ roby nadmuchem zimnego powietrza. Wyjete z bebna wyroby odpyla sie na sitach, a odsiany pyl zawraca sie do bebna do kolejnych operacji cynkowania. Po wykonaniu 3—8 operacji cynkowa¬ nia przeprowadza sie regeneracje mieszanki cyn¬ kujacej w tym celu z zuzytej mieszanki cynku¬ jacej usuwa sie 10% jej masy i w to miejsce wprowadza mieszanke regeneracyjna o skladzie: 57—70% proszku cynku o ziarnistosci 0,025—0,040 mm, 16—34% proszku cynku o ziarnistosci 0,1—0,& mm, 4^-5% wegla drzewnego i 5—QP/o piasku.Znany sposób cynkowania odlewów nie zapew¬ nia uzyskania jednorodnych, szczelnych powlok cynkowych o odpowiedniej gru/bosci, a ponadto powloki te sa sklonne do pekania i luszczenia sie.Zgodnie z wynalazkiem odlewy zeliwne przez¬ naczone do cynkowania umieszcza sie w bebnie zamykanym szczelnie pokrywa i zasypuje mieszan¬ ka cynkiujaca o skladzie podanym wagowo: 7—10% pylu cynku o ziarnistosci 0,010—0,020 mm z de- 136 9823 136 982 4 stylacji cynku, 1'5—a8°/o prosziku cynku uzyska¬ nego z przesiewu odpadów z odlewni cynku hut¬ niczego rafinowanego lub elektrolitycznego o ziar¬ nistosci 0,1—0,3 mm, 35—40°/o proszku cynku o ziarnistosci 0,5—1,0 mm pochodzacego z przesiewu odpadów z odlewni cynku hutniczego rafinowa¬ nego lub elektrolitycznego, 3—4% proszku cymy o ziarnistosci 0,5—1,0 mm, 0,5—l°/o proszku krze¬ mu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, 0,5—(1% proszku manganu o ziarnistosci 0,05^0,5 mm, 5—6^/0 tlen¬ ku cynku, 8—10°/o pdasku, 6—7P/o wegla drzew¬ nego i 1—21% naftalenu, przy czym mieszanke te suszy sie uprzednio w temperaturze okolo 120°C przez okolo 2 godziny.Jednoczesnie w takich samych warunkach suszy sie chlorek sodu, który dodatkowo wprowadza sie do bebna w ilosci 2—4°/o w stosunku do masy mieszanki cynkujacej. Ponadto do wnetrza bebna doprowadza sie gaz obojetny, najczesciej argon lub azot. Beben wraz ze wsadem wprawia sie w ruch obrotowy o predkosci 9—10 obrotów na minute i podgrzewa do temperatury 350^355°C.Po uzyskaniu tej temperatury zmniejsza sie 0- broty bebna do 3—4 na minute i podnosi tempe¬ rature wsadu do 400—405°C. W tej temperaturze i przy obrotach bebna 3—4 na minute wsad u- trzymuje sie przez 6—7 godzin, po czym zwiek¬ szajac obroty bebna do 9—10 na minute, studzi sie ocynkowane odlewy nadmuchem powietrza na zewnetrzna powierzchnie bebna. W czasie studze¬ nia w dalszym ciagu doprowadza sie gaz obojetny do bebna.Ostudzone odlewy wyjmuje sie z bebna; oczy¬ szcza z pylu cynkowego, a zuzyta mieszanke cyn¬ kujaca zawraca sie do procesu, z tym, ze uprzed¬ nio regeneruje sie ja mieszanka regeneracyjna o skladzie wagowym: 4—5°/a pylu cynku z destyla¬ cji cynku o ziarnistosci 0,010—0,20 mm, 27—30°/o proszku cynku o ziarnistosci 0,1—0y3 mm uzyska¬ nego z przesiewu odpadów z odlewami cynku hut¬ niczego rafinowanego lub elektrolitycznego, 50—5$/o proszku cynku o ziarnistosci 0,5—1,0 mm pocho¬ dzacego z przesiewu odpadów z odlewni cynku hutniczego rafinowanego lub elektrolitycznego, 3—4% proszku cyny o ziarnistosci 0,5—1,0 mm, 0,5—1% proszku krzemu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, 0,5—l°/o proszkiu manganu o ziarnistosci 0,05— —0,5 mm, 2—3tyo tlenku cynku, 1—!2)°/o piasku, 5—fiP/o wegla drzewnego i 1'—12P/© naftalenu. Rege¬ neracja polega na tym, ze z zuzytej mieszanka cyn¬ kujacej usuwa sie 15Vo jej objetosci i w to miejsce wprowadza taka sama ilosc mieszanki regenera¬ cyjnej. Mieszanka cynkujaca moze byc regenero¬ wana 8—fio razy, po czym nalezy sporzadzic no¬ wa mieszanke cynkujaca.Sposobem wedlug wynalazku uzyskuje sie po¬ wloki cynkowe o grubosci 20—40 mikrometrów.Powloki te sa szczególne o równomiernej grubo¬ sci, nie luszcza sie i nie pekaja zarówno w cza¬ sie transportu i montazu, jak tez w czasie uzytko¬ wania odlewów zeliwnych.Ponizszy przyklad blizej objasnia sposób wedlug wynalazku. Do szczelnie zamykanego stalowego bebna wprowadza sie odlewy zeliwne i zasypuje mieszanke cynkujaca uzyta w stosunku wagowym 1:1. Mieszanka wraz z odlewami zajmuje 50°/o objetosci bebna. Sklad mieszanki cynkujacej, po- 5 dany wagowo, jest nastepujacy: 10Vo pylu cyn¬ kowego o ziarnistosci 0,010—0,020 mm, z destylacji cynku, 15% proszku cynku o ziarnistosci 0,1—0,3 mm uzyskanego z przesiewu odpadów z odlewni cynku hutniczego rafinowanego lub elektrolitycz- 10 nego w gatunku E01/2, 40% proszku cynku o ziarnistosci 0,5—1,0 mm pochodzacego z przesiewu odpadów z odlewni cynku hutniczego rafinowa¬ nego lub elektrolitycznego w gatunku E01/2, 3°/o proszku cyny o ziarnistosci 0,5—1,0 mm, 1% prosz- 15 ku krzemu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, l°/o prosz¬ ku manganu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, 5°/o tlen¬ ku cynku, 8% piasku, 6°/o wegla drzewnego i l*/o naftalenoi.Mieszanke te przed wprowadzeniem do bebna suszy sie w temperaturze lzO^C przez 2 godziny.Równolegle w takich samych warunkach suszy sie chlorek sodu, który równiez wprowadza sie do bebna w ilosci 2% w stosunku do masy mie¬ szanki. Po umieszczeniu wszystkich skladników w bebnie, zamyka sie go szczelnie pokrywa, dopro¬ wadza azot do jego wnetrza usuwajac jednoczes¬ nie powietrze i po wprawieniu bebna w ruch obrotowy o predkosci 9 obrotów na minute roz¬ poczyna sie intensywne ogrzewanie bebna gazami spalinowymi, az do uzyskania temperatury 350°C.Po osiagnieciu tej temperatury zmniejsza sie 0- broty bebna do 3 na minute i powoli podnosi temperature wsadu do 400°C. Temperature te, przy obrotach bebna 3 na minute, utrzymuje sie przez caly okres cynkowania, wynoszacy 6 godzin, po czym zwieksza sie obroty bebna do 9 na mi¬ nute i studzi ocynkowane odlewy w obracajacym sie bebnie nadmuchem zimnego powietrza, w dal- szym ciagu doprowadzajac azot do wnetrza bebna.Po ostudzeniu zawartosci bebna i przerwaniu doplywu azotu odlewy wyjmuje sie i oczyszcza na sicie z pylu cynkowego. Mieszanke pozostala po cynkowaniu zawraca sie do procesu, z tym, 49 ze uprzednio regeneruje sie ja stosujac mieszan¬ ke regeneracyjna o skladzie: 4% pylu cynku z destylacji cynku o ziarnistosci 0,010—0,020 mm, 30% proszku cynku o ziarnistosci 0,1—0,3 mm uzyskanego z przesiewu odpadów z odlewni cynku 50 hutniczego rafinowanego lub elektrolitycznego w gatunku E0L/2, 52% proszku cynku o ziarnistosci 0,5—1,0 mm pochodzacego z przesiewu odpadów z odlewni cynku hutniczego rafinowanego lub elek¬ trolitycznego w gatunku E01/2, 3% proszku cyny 55 o ziarnistosci 0,5—(1,0 mm, 1% proszku krzemu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, 1% proszku manganu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, 2% tlenku cynku, !•/• piasku, 5% wegla drzewnego, 1% naftalenu.W celu zregenerowania zuzytej mieszanki cyn- 60 kujacej usuwa sie z niej 16% jej objetosci i w to miejsce wprowadza tak^ sama ilosc mieszanki regeneracyjnej.Mieszanka cynkujaca moze byc regenerowana 8 razy, po czym nalezy sporzadzic nowa mieszan- W ke cynkujaca.5 136982 6 Zastrzezenie patentowe Sposób cynkowania odlewów z zeliwa ciagliwe- go polegajacy na tym, ze oczyszczone odlewy ze¬ liwne umieszcza sie w bebnie obrotowym i za¬ sypuje mieszanka cynkujaca zawierajaca w swym skladzie proszek cynku, wegiel drzewny i piasek, po czym bejben wprawia sie w ruch obrotowy i doprowadza do jego wnetrza gaz obojetny, a równoczesnie beben wraz z jego zawartoscia pod¬ grzewa sie do temperatury okolo 400°C i utrzy¬ muje te temperature przez kilka godzin, a po zakonczeniu procesu cynkowania odlewy studzi sie w obracajacym sie bebnie nadmuchem powietrza, po czyim wyjmuje z bebna, natomiast pozostala mieszanke cynkujaca zawraca sie do procesu, z tym, ze uprzednio regeneruje sie ja stosujac mie¬ szanke regeneracyjna zawierajaca proszek cynku, wegiel drzewny i piasek, znamienny tym, ze przed wprowadzeniem do bebna mieszanke cyn¬ kujaca suszy sie w temperaturze okolo 120°C przez okolo 2 godziny, a jednoczesnie w takich samych warunkach suszy sie chlorek sodu, który dodat¬ kowo wprowadza sie do bebna w ilosci 2—4% w stosunku do masy mieszanki, przy czym mie¬ szanka cynkujaca ma nastepujacy sklad, podany w procentach wagowych: 7—10% pylu cynku o ziarnistosci 0,010—0,020 mm z destylacji cymku, 15—28% proszku cynku o ziarnistosci 0,1—0,3 mm uzyskanego z przesiewu oo^padów z odlewni cynku hutniczego rafinowanego luib elektrolitycznego, 35—40% proszku cyny o ziarnistosci 0,5—1,0 mm pochodzacego z przesiewu odpadów z odlewni cyn¬ ku hutniczego rafinowanego lub elektrolitycznego, 3—4% proszku cyny o ziarnistosci 0,5—1,0 mim, 0,5—l°/o proszku krzemianu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, 0,5—1% proszku manganu o ziarnistosci 0,05— —0,5 mm, 5—6% tlenku cynku, 8—10% piasku, 5 6—7% wegla drzewnego i 1—2% naftalenu*, nato¬ miast jako gaz obojetny doprowadza sie argon lub azot i przy predkosci obrotowej bejbna 9—110 obro¬ tów na minute podgrzewa sie jego zawartosc do temperatury 350—365°C, po czym zmniejsza sie o- broty bebna do 3—4 na minute i podnosi tem¬ perature wsadu do 400—405°C, która, przy tych samych obrotach bebna, utrzymuje sie przez 6—7 godzin, a po uplywie tego czasu zwieksza sie o- broty bebna do 9—10 na minute i studzi ocyn¬ kowane odlewy nadmuchem powietrza w dal¬ szym ciagu doprowadzajac gaz obojetny do beb¬ na, a po zakonczeniu procesu, regeneracje mie¬ szanki cynkujacej prowadzi sie przy uzyciu mie¬ szanki regeneracyjnej o skladzie wagowym: 4—5% pylu cynku z destylacji cymku o ziarnistosci 0,0110— —0,020 mm, 27—301% proszku cynku o ziarnistosci 0,1—0,3 mm uzyskanego z przesiewu odpadów z odlewni cynku hutniczego rafinowanego lub elek¬ trolitycznego, 50—52% proszku cynku o ziarni¬ stosci 0,5—1,0 mm pochodzajcego z przesiewu od¬ padów z odlewni cynku hutniczego rafinowanego lub elektrolitycznego, 3-^4% proszku cyny o ziar¬ nistosci 0,5—(1,0 mm, 0,5—1% proszku krzemu o ziarnistosci 0,05^0,5 mm, 0,5—1% proszku man¬ ganu o ziarnistosci 0,05—0,5 mm, 2—3% tlenku cynku, 1—2% piasku, 5—<6% wegla drzewnego i 1—2% naftalenu, przy czym mieszanka ta zaste¬ puje sie okolo 15% objetosciowych zuzytej mie¬ szanki cynkujacej.IB 20 25 PL