Przedmiotem wynalazku jest pluczka aerozolowa do chemicznych i mikrobiologicznych pomiarów stopnia zanieczyszczenia gazów, zwlaszcza w postaci mgiel, dymów sublimacyjnych i pylów w atmosferze.Znane pluczki (T. Dutkiewicz i inni: Oznaczanie Zwiazków Toksycznych w Powietrzu, Panstw. Zakl. Wyd. Lek., Warszawa, 1965) wykorzystywane do pomiarów stopnia zanieczyszcze¬ nia gazów w swej ogólnej zasadzie konstrukcyjnej skladaja sie z jednego zbiornika z roztworem absorbujacym i elementu rurki, zwykle modyfikowanej, sluzacej do wprowadzenia gazu do roz¬ tworu. W czasie pecherzykowego przeplywu gazu przez roztwór nastepuje absorpcja jego skladni¬ ków. Konstrukcje tego typu pluczek sa glównie rozwijanie w kierunku rozdrobnienia pecherzyków gazu i wydluzenia ich drogi przez roztwór (zwiekszenia czasu kontaktu) w celu podwyzszenia skutecznosci absorpcji.Pluczki aerozolowe posiadaja wewnatrz zbiornika rozpylacz, w którym powstaje zawiesina drobnych kropel cieczy w przeciaganym przezen gazie np. pluczka Gerneta opisana w E. A.Peregud; Sanitarno Chmiceskij Kontrol Vozdusnej Sredy — Spravocnik, izd. Chimija Leningrad 1978.W powstalej mgle aerozolowej nastepuje absorpcja skladników gazowych oraz zwilzanie pylowych i sublimacyjnych substancji stalych. Aerozol moze byc zatrzymywany w drugim zbior¬ niku z roztworem (przyrzad Moultowa) lub z warstwa granulek, np. kulek szklanych (B. Krzyszto¬ fika: Metody ustalania stopnia mikrobiologicznego zanieczyszczenia powietrza, Ochrona Powietrza 3/23/ str. 20, 1971 r.).Zasadnicza wade tych pluczek stanowia ograniczenia hydrauliczne natezenia przeplywu gazu w zakresie od 10 do 100 X 10"3dmVsek. Dla oznaczen niewielkich zawartosci zanieczyszczen w gazie niezbedne sa dlugie okresy poboru próbek, w celu zapewnienia zaabsorbowania ilosci substancji przekraczajacej próg czulosci metody analitycznej. Tendencje konstrukcyjne zmierza-2 135 708 jace do calkowitego absorbowania oznaczonego skladnika gazu przez dazenie do zmniejszania pecherzyków gazu czy wydluzenia czasu kontaktu wykluczaja sie z cechami konstrukcyjnymi zapewniajacymi wysokie przeplywy badanego gazu i pomiary stezen chwilowych. Ponadto wlas¬ nosci fizykochemiczne mgiel i zawiesin sublimacyjnych znacznie obnizaja pochlanialnosc w roztworach.Pluczka wedlug wynalazku ma dwa polaczone naczynia. W naczyniu generacji aerozolu znajduje sie rozpylacz, a w naczyniu absorbujacym rurka doprowadzajaca aerozol pod powierzch¬ nie roztworu absorbujacego. Naczynia sa polaczone hydraulicznie w dolnej czesci ponizej poziomu roztworu absorbujacego znajdujacego sie w pluczce, na przyklad za pomoca trójdroznego zaworu.Wylot rurki doprowadzajacej aerozol do drugiego naczynia znajduje sie powyzej dolnej krawedzi rurki zasilajacej roztworem rozpylacz w naczyniu generacji aerozolu. Roztwór absorbujacy cyrku- luje w zamknietym obiegu, zapewniajac stabilizacje hydraulicznych warunków pracy. Roztwór z naczynia absorbujacego przeplywa, w miare jego ubytku do naczynia generacji aerozolu poprzez trójdrozny kurek, która umozliwia jednoczesnie opróznienie pluczki z roztworu.Pluczka moze funkcjonowac skutecznie w zakresie przeplywu gazu od 190X 10"3dm3/s do 520 X 10~3dm3/s i spadku cisnienia odpowiednio od 2 do 6,6 kPa. Osiaga skutecznosc absorpcji wyzsza o okolo 35% w stosunku do znormalizowanych pluczek do oznaczen zawartosci zwiazków olowiu w powietrzu.Pluczka wedlug wynalazku zostala, w przykladzie wykonania przedstawiona schematycznie na rysunku w skali 1:2.W naczyniu A generacji aerozolu znajduje sie rozpylacz 1. Naczynie jest zamkniete korkiem szlifowanym 2 (szlif 28X32). Naczynie A i drugie naczynie absorbujace B polaczone sa w górnej czesci za pomoca rurki 3, o srednicy 0 =20 mm, która wewnatrz naczynia B jest trzykrotnie karbowana i z czterema zagieciami na wylocie. Przy zwezeniu koncówki rurki laczacej do 4 mm mozna wykorzystac efekt znacznej szybkosci liniowej gazu 15-39 m/sek w rozbiciu aerozolu. Nad naczyniem absorbujacym B znaduje sie lapacz kropel 4 (na szlifie 28 X 32). Wypelniony jest okolo 15 rurkami 5 o srednicy 0 =4 mm, ulozonych pakietem na dnie z otworami 6. Poprzez reduktor 7 (o szlifie wiekszym 28 X 32 i mniejszym 14 X 16) gaz jest wyprowadzany z pluczki rurka z banka 8.Naczynie A i B polaczone sa w dolnej czesci rurka z zaworem trójdroznym9.Dzialanie pluczki wedlug wynalazku jest nastepujace: przez rurke 8 zasysany jest gaz za pomoca pompy lub wentylatora. Poczatkowo podwyzsza sie poziom cieczy absorbujacej w naczy¬ niu absorbujacym B i równoczesnie odpowiednio obniza w naczyniu A generacji aerozolu do poziomu wylotu z rurki doprowadzajacej 3. Przeplyw roztworu nastepuje rurka laczaca i przez otwarty kurek 9, Przyspieszenie przeplywu gazu powoduje uruchomienie rozpylacza w naczyniu A i wytworzenie aerozolu.W wytworzonym aerozolu nastepuje zwilzenie przeplywajacego gazu i intensywna absorpcja na silnie rozwinietej powierzchni migrujacych drobnych kropelek zawiesiny roztworu absorbuja¬ cego w gazie. Aerozol w wiekszosci ulega rozbiciu na sciankach naczynia, a pozostala czesc wplywa rurka laczaca 3 do naczynia B, gdzie barbotuje przez roztwór absorbujacy. Aerozol ulega ostate¬ cznemu rozbiciu, równoczesnie przebiega drugi etap absorpcji. Badany gaz z ewentualnymi reszt¬ kami aerozolu, przeplywa przez odraszacz 4, gdzie nastepuje koncowe zatrzymanie fazy cieklej aerozolu. Roztwór absorbujacy doplywajacy do naczynia B w postaci aerozolu odplywa równo¬ miernie do naczynia A przez dolna rurke laczaca z kurkiem 9. Pluczka jest oprózniana dolnym spustem, kolejno naczyniami, przy odpowiednich polozeniach kurka trójdroznego. Moze byc myta analitycznie 20-30 cm3 roztworu.Przyklad. Wykonano pomiary zawartosci zwiazków olowiu w powietrzu, który wystepuje w postaci stalych zawiesin sublimacyjnych PbO i par czteroetylku olowiu.Porównawczo wykorzystano znormalizowana pluczke, która napelniono 20 cm3 0,2 n kwasu azotowego i w ciagu dwu godzin przepuszczano 180-200 dm3 powietrza.Pluczke aerozolowa napelniono 100 cmJ 0,2 n HNO3, utrzymujac przeplyw powietrza 1200-1500dm3/h przez równolegle dwie godziny w tym samym punkcie pomiarowym.Analizy roztworów absorbujacych wykonano zmodyfikowana metoda ditizonowa. Wyniki oznaczen zestawiono w tabeli.135 708 Tabela L.p.Wyniki pomiaru zawartosci olowiu w powietrzu pluczka znormalizowana pluczka aerozolowa Róznica oznaczen 1 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2 4,12 /xg/m 3,82 /xg/m 5,20 ng/m 7,14 Mg/m • 3,16 Mg/m" 3,60 Mg/m 3,55 Mg/m" 4,82 Mg/m" 6,16 Mg/m3 3 ' 5,57 Mg/m3 J 5,11 Mg/m3 ' 7,28 Mg/m3 ' 9,87 Mg/m3 ' 4,06 Mg/m3 ' 4,59 Mg/m3 ' 4,71 Mg/m3 6,68 Ms/m3 8,75 Mg/m3 4 35,2% 33,7% 40,0% 38,2% 28,4% 27,6% 32,6% 38,6% 42,1% Zastrzezenia patentowe 1. Pluczka aerozolowa do chemicznych i mikrobiologicznych pomiarów stopnia zanieczy¬ szczenia gazów zlozona z dwóch polaczonych naczyn, z których w pierwszym znajduje sie rozpy¬ lacz wytwarzajacy aerozol gazu i ciecz absorbujaca, a w drugim rurka doprowadzajaca aerozol pod powierzchnie roztworu absorbujacego oraz z oddzielacza kropel, znamienna tym, ze naczynie (A) generacji aerozolu i naczynie absorbujace (B) sa polaczone hydraulicznie w dolnej czesci ponizej poziomu roztworu absorbujacego znajdujacego sie w pluczce, na przyklad za pomoca trójdroznego zaworu (9). 2. Pluczka wedlug zastrz., 1. znamienna tym, ze wylot rurki (3) doprowadzajacej aerozol do naczynia absorbujacego (B) znajduje sie powyzej dolnej krawedzi rurki zasilajacej roztworem rozpylacz (1) w naczyniu (A) generacji aerozolu.135 708 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl. PL