Przedmiotem niniejszego wynalazku jesft sprzeglo do szybkobieznych pedni, wlaczajace sie pod dzialaniem sily odsrod¬ kowej zawartej w niem cieczy. Wynalazek polega na uksztaltowaniu i umieszczeniu komory cisnienia i ma na celu powieksze¬ nie w miare moznosci sprawnosci sprzegla przy utrzymaniu malych jego rozmiarów oraz zapobiezenie zmniejszaniu sie prze¬ noszonego przez (sprzeglo momentu obroto¬ wego w miare zuzywania sie powierzchni ciernych sprlzegla.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania sprzegla wedlug niniej¬ szego wynalazku w zastosowaniu do roz¬ maitych celów, mianowicie sprzeglo ela¬ styczne (fig. 1, 2 i 3), rozrusznik (fig. 4) i sprzeglo, dajace sie wlaczac i wylaczac w biegu (fig. 5, 6, 7).W prizykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na fig. 1 i 2, na wale napedzaja¬ cym 1 znajduje sie oslona 2, jedna lub kil¬ ka tarcz ciernych 3 i pokrywa 4. Na wale pedzonym 5 znajduje sie zabierak 6 z jed¬ na lub kilkoma tarczami ciernemi 7. Po¬ miedzy pokrywa 4 i tarcza cierna 3 zawar¬ ta jest przestrzen robocza komory cisnie¬ nia, zawierajaca ciecz, np. olej, gliceryne, rtec i t. d. Podczas rozruchu sprzegla ciecz zostaje wprowadzona do przestrzeni robo¬ czej i dociska wskutek dlzialania sily od¬ srodkowej powierzchnie cierne tarcz cier¬ nych 3 do powierzchni ciernych tarcz cier¬ nych 7 i wlacza d'zieki temu sprzeglo.Na fig. 1 'jest przedstawione sprzeglo, w którym cieca rol^otza, która podczas wi¬ rowania 'ma wytwarzac niezbednie cisnie¬ nie, jest doprowadzana bez cisnienia do wspomnianej przestrzeni roboczej prbez rurke 8, dzieki! czemu mozliwe jest utrzy¬ manie nalezytego i stalego poziomu cie¬ czy. Celem zapobiezenia wciskaniu sie cie¬ czy pomiedzy tarcze ciernie 3 i 7, w oslo¬ nie 2 sa pitzewidziane waskie otwory 9, przez które wcisnieta pomiedzy tarcze te ciecz moze wytryskiwac nazewnatrz pod dzialaniem sily odsrodkowej.Fig. 2 przedstawia sprzeglo ze stalem napelnieniem ciecza. Aby otrzymac zapo- moca tego sprzegla nalezyte przeniesienie napedu, w miare moznosci niezmienne pod¬ czas dzialania sprzegla, miedzy tarcza 3 i pokrywa 4 jest umieszczona przestrzen robocza o ksztalcie, uwidocznionym na fig. 2. Przestrzen ta jest znacznie zwezona na zewnetrznym obwodzie w miejscu, które przy obrocie sprzegla wypelnia pierscien wirujacego plynu, podczas gdy w srodku przestrzen robocza jest rozszerzona w kierunku osiowym.Takie wykonanie przestrzeni roboczej ma nastepujacy cel: przy wylacfconem sprzegle mu'si istniec miedzy powierzch¬ niami ciernemi tarcz 3 i 7 pewien luz, któ¬ ry z biegiem czasu zwieksza sie skutkiem zuzywania sie powierzchni ciernych. Ru¬ choma tarcza 3 winna przy wlaczeniu przesunac sie o taka przestrzen, jaka od¬ powiada temu luzowi. Wskutek tego cisnie¬ nie pierscienia plynu zmniejszaloby sie, gdyby w (zbiorniku nie bylo zapasu plynu.Ta przestrzen robocza oddzielona jest od przestrzeni powierzchni ciernych podatna przegroda 10.Fig. 3 przedstawia sprzeglo, w którem oslona 2 wraz z tarcza cierna 3 i pokrywa 4 jest polaczona z walem pedzonym 5, pod- cfcas gdy zabierak 6 wraz z tarcza cierna 7 i siegajaca do przestrzeni roboczej tarcza 11 jest polaczony z walem napedzajacym /. Wspomniana tarcza 11 sluzy do wpra¬ wiania cieczy w ruch obrotowy.Fig. 4 przedstawia sprzeglo, wykonane jako rozrusznik do sihiikóty, wprawianych w rudh bez obciazenia.. Kolo pasowe (lub zebate) 12 jest osadzone luzno na wale 13.Zabierak 6 jest zaklinowany na tymze wa¬ le 13 i polaczony z przestrzenia robocza za- pomoca zabieraka 14 komory cisnienia.Utworzona przez pokrywe 15 i plytke 17 przestrzen robocza umieszczona jest na koncu walu, aby uzyskac wieksze cisnie¬ nie cieczy. Cisnienie na plytke 17 zostaje przeniesione na plytki 16 zapomoca czo¬ pów, które sa przesuniete przez otwory lub wyciecia w zabieraku 14. Podatna scian¬ ka posrednia zapobiega w tym przypadku równiez uchodzeniu ciedzy z przestrzeni roboczej.Na fig. 5, 6 i 7 jest przedstawiona po¬ stac wykonania sprzegla, które moze byc wlaczane i wylaczane w biegu. Wlasciwa przestrzen robocza, która jest wyposazona w zbiornik zapasowy, zawiera pomocnicza przestrzen robocza (naczynie, wydrazona tarcze i t. d.) 18, której czesc, obejmujaca wal, wystaje ze sprzegla i konczy sie pier¬ scieniem przesuwnym 20, poruszanym przez jakiekolwiek urzadzenie odpowied¬ nie. Fig. 5 przedstawia sprzeglo w stanie niecizyniiym, w którem ciecz 21 wypelnia dolna czesc przestrzeni roboczej i prze¬ strzeni wydrazonej tarczy 18, przyczen) dolna czesc Izbiornika zapasowego jest wy¬ konana w ten sposób, ze miesci w sobie ilosc cieczy, niezbedna do wypelnienia zwezonej czesci przestrzeni roboczej. Gdy sprzeglo jest wylaczone, obraca sie rów¬ niez wydrazona tarcza 18, przyczem ciecz wypelnia wspomniana przestrzen zwezona oraz czesc wydrazonej tarczy 18, jak to zaznaczono n& fig. 6. Gdy sprzeglo ma byc wylaczone, to tarcze 18 zatrzymuje sie za¬ pomoca urzadzenia wylaczajacego i pier¬ scienia przesuwnego 20, wskutek czego ciecz naplywa z wlasciwej przestrzeni ro- — 2 —boczej do unieruchomionej wydrazonej tarczy, zaopatrzonej'na swym obwodzie w otwory 22 (fig. 7).Jezeli wal napedzajacy zostaje zasto¬ sowany jako wal pedzony i odwrotnie, to powierzchnie tarczy 18 nalezy zaopatrzyc w zebra, zapomoca których ciecz moze byc z latwoscia wprawiona w ruch wirowy rów¬ niez wówczas, gdy oslona sprzegla zosta¬ je unieruchomiona. PL