Wynalazek dotyczy urzadzen do od¬ dzialywania na pociag, w których umie¬ szczony na torze rdzen zelazny podczas przejezdzania pociagu oddzialywa induk¬ cyjnie na umieszczony na wagonie elektro¬ magnes impulsyjny, przyczem ten ostatni jest zaopatrzony w uzwojenie polaczone z przekaznikiem. Pod wplywem uderzen pra¬ du, spowodowanych w uzwojeniu impul¬ syjnem przy przejezdzaniu rdzenia zelaz¬ nego, przekaznik zostaje wyzwolony i po¬ woduje w jakiejkolwiek badz formie otwar¬ cie zaworu hamulcowego, a wiec — przy¬ ciagniecie hamulców.W urzadzeniach tego rodzaju najwiek¬ sza trudnosc polega na tern, aby wywola¬ na impulsem zmiane pradu przekaznika uczynic dostatecznie duza w celu zapew¬ nienia sprawnego dzialania przyrzadu. Po¬ nadto przy duzych szybkosciach jazdy na¬ lezy czas trwania impulsu uczynic dosta¬ tecznie dlugim, aby przekaznik mógl dzia¬ lac mimo swej bezwladnosci masy.W mysl wynalazku usuwa sie powyz¬ sze trudnosci przez taki dobór indukcyjno- sci i pojemnosci obwodu pradu impulsyj- nego, iz przy kompensacji indukcyjnosci elektromagnesu impulsyjnego podczas przesuwania sie elektromagnesu lokomoty¬ wy ponad elektromagnesem torowym wzglednie rdzeniem zelaznym, dziala zna¬ ne zjawisko pochylenia sie, wskutek które¬ go wzrasta natezenie pradu w przekazni¬ ku. Zjawisko pochylenia sie, jak wiadomo, moze powstac wówczas, gdy istnieje ob¬ wód pradu zmiennego z pojemnoscia i sa-moindukcyjnoscia cewki z nasyconym rdzeniem^ ^elazayin.-. Urzadzenie mozna stosowac ^zarówno 'tafti, gdzie ma sie od¬ dzialywac na pociag w ruchu, jak i tam, gdzie umieszczonym na pociagu rdzeniem zelaznym lub elektromagnesem ma sie od¬ dzialywac na umieszczony na szlaku ob¬ wód impulsyjny w celu przeniesienia na szlak znaku lub sygnalu.W celu odpowiedniego dobierania in- dukcyjnosci obwodu pradu impulsyjnego umieszcza sie celowo w obwodzie tego pra¬ du specjalna cewke indukcyjna z zelaznym rdzeniem nasyconym. Ponizej jest obja¬ snione blizej zjawisko pochylenia sie, po¬ wstajace przy przejezdzaniu ponad elek¬ tromagnesem torowym.Rozpatrzmy np. schemat polaczen, uwi¬ doczniony na fig. 1. Pradnica pradu zmien¬ nego 1 jest umieszczona na pociagu i zasi¬ la obwód pradu impulsyjnego, skladajacy sie z uzwojenia 2 przejmujacego impulsy, przekaznika 5 i czesci niezbednych do wy¬ twarzania zijawiska pochylenia sie: kon¬ densatora 4 i cewki indukcyjnej 3 z rdze¬ niem nasyconym. Cyfra 6 oznacza uzwoje¬ nie umieszczonego na szlaku rdzenia zelaz¬ nego lub elektromagnesu 7 z kondensato¬ rem 8 i para kontaktów, umieszczonych na semaforze 9, które sa zamkniete przy sy¬ gnale wskazujacym „stój", a otwarte przy polozeniu sygnalu na „jazde".Celem poznania zasadniczego sposobu dzialania niniejszego urzadzenia mozna bez znacznego odchylenia od istotnego wy¬ niku zaniedbac mocna skladowa napiecia miedzyzaciskowego U, która pokrywa straty.U oznacza napiecie nadane obwodowi pradu impulsyjnego przez pradnice pradu zmiennego 1; napiecie na kondensatorze 4 wynosi: to . C przyczem oznaczaja: co -czestotliwosc obwodu pradu zmien¬ nego, C — pojemnosc kondensatora 4, J — natezenie pradu zmiennego.Napiecie indukcyjne calego obwodu pradu impulsyjnego wynosi EL = w . L . J, przyczem L oznacza sume wszystkich in- dukcyjnosci obwodu (=L2^_3 +5), pomi¬ nawszy indukcyjnosc rozproszenia prad¬ nicy.Nie uwzgledniajac strat omowych w ob¬ wodzie pradu impulsyjnego, przy równo¬ wadze w obwodzie impulsyjnym winno miec miejsce równanie: U + Ec + EL = 0.Wykres wektorowy, któryby mógl uczynic zadosc temu równaniu, moze posiadac obie na fig. 2 i 3 uwidocznione formy. Ef jest to napiecie, skladajace sie z napiec, panu¬ jacych na uzwojeniach 2+3+5, czyli = Na fig. 4 poszczególne wielkosci napie¬ cia sa naniesione w ukladzie spólrzednych w zaleznosci od natezenia pradu J. Nalezy uwzglednic, ze: U = f (J) = wielkosci stalej, E c = f1 (J) przedstawia równanie pro¬ stej, gdyz = wielkosci stalej, (o . C EL = f2 (J) przedstawia równanie prostej, gdyz w . L2 = wielkosci stalej, EL = /5 (J) przedstawia równanie prostej, gdyz co . L5 wzglednie L5 jest w przyblizeniu wielkoscia stala, ponie¬ waz przypuszcza sie, ze rdzen przekaznika jest tylko slabo nasycony. Zaleznosc EL = /3 (J) moze byc przedstawiona w wykresie wektorowym jako wygieta krzy¬ wa o charakterze nasycenia, gdyz L3 nie jest wielkoscia stala (zelazo nasycone).Zgodnie z powyzszym w kazdym stanie — 2 —równowagi przy jednakowem natezeniu pradu prosta U + Ec winna miec takiez same wartosci rzednych, co 'krzywa EL Przy jezdzie poza elektromagnesem to¬ rowym .dzialaja w obwodzie impulsyjnym samoindukcyjnosci L2, L3, L5. Moga tu wiec (fig. 4) powstac stany równowagi, o- znaczone liczbami /, // i ///, gdyz przed¬ stawiaja one punkty przeciecia sie prostej U + Ec z krzywa EL .Z tych trzech punktów punkty / i /// sa stale, po¬ niewaz zmiana powstajacego w / napiecia U + Ec (= sumie sil elektromotorycz¬ nych o jednakowym kierunku z elektro¬ motoryczna sila pradnicy) w stosunku do zmiany natezenia pradu, czyli d (U + Eg) d J jest mniejsza niz zmiana napiecia w uzwo¬ jeniach indukcyjnych 2, 3 i 5 (= sumie na¬ piec o kierunku przeciwnym) w stosunku do zmiany natezenia pradu, czyli d (EL ) d J Równiez w punkcie /// d (U +ET \ V ' ^2 + 3 + 5 ) d J . . . . d(Ec) jest mniejsze od , przyczem U+EL = sumie sil ^2-|-3 + 5 elektromagnetycznych o kierunku jedna¬ kowym z sila elektromotoryczna pradnicy, i Ec = sumie napiec o kierunku przeciw¬ nym.Punkt II jest natomiast niestaly, poniewaz d (U + Ec) d J jest wieksze od d (**,+, + ,) d J ' przyczem U + Ec = sumie sil elektromo¬ torycznych o jednakowym kierunku z sila elektromotoryczna pradnicy, aEL = sumie napiec o kierunku przeciwnym.Praktyczne otrzymanie punktu / lub punktu II zalezy od fazy napiecia przy wlaczeniu. Gdy napiecie U w pradnicy pradu zmiennego 1 wzrasta powoli od 0 do wartosci normalnej, otrzymuje sie wskutek strat w obwodzie punkt /. Wówczas otrzy¬ mujemy maly prad J w przekazniku i ko¬ twica przekaznika odpada. Skoro zas na¬ stapi przejazd ponad elektromagnesem to¬ rowym przy polozeniu sygnalu na ,,stój", wówczas dzieki dzialaniu wtórnego kon¬ densatora 8 kompensuje sie indukcyjnosc 2 elektromagnesu lokomotywy. A wiec in¬ dukcyjnosc 2 w obwodzie pradu impulsyj- nego w czasie przejezdzania ponad elek¬ tromagnesem torowym nie dziala zupelnie, lub prawie zupelnie, wówczas wiec dziala¬ ja w obwodzie pradu impulsyjnego jedy¬ nie L3 + L5. Jak widac z fig. 4, krzywa EL lezy o tyle nizej od krzywej EL , ze przeciecie prostej U-\-Ec z krzywa EL powyzej linji zenjwej juz nastapic nie moze. Natomiast obie pro¬ ste przecinaja sie ponizej linji zerowej w punkcie IV, odpowiadajacym polozeniu równowagi przy przejezdzaniu ponad rdze¬ niem zelaznym. A wiec pod wplywem przejazdu ponad rdzeniem zelaznym wy¬ kres wektorowy podlug fig. 3 przeksztal¬ ca sie w wykres podlug fig. 2. Przy- tem prad przekaznika, jak to uwidocz¬ niono na fig. 4, wzrasta nagle wielo¬ krotnie. Przekaznik przyciaga swa kotwi¬ ce. Po przejechaniu ponad elektromagne¬ sem torowym ma znów miejsce krzywa EL. ¦2 + 3 + 5.Pomimo tego, jak wiadomo z doswiadcze¬ nia, stan z duzym natezeniem pradu utrzy¬ muje sie z tern jedynie, ze dziala juz nie punkt przeciecia IV, lecz punkt przeciecia ///. Impuls wiec dowolnie przedluza sie i kotwica przekaznika jest przyciagana na¬ wet przy wiekszej bezwladnosci mas rów¬ niez i po impulsie.Uwzgledniajac wplyw strat w obwo¬ dzie pierwotnym, zamiast prostej U + E c, otrzymalibysmy elipse, której równanie jest: Y = ]/U* - (RJ)2 + Ec.W wyniku zasadniczo nic sie nie zmienia; jedynie wartosci pradu przesuwaja sie co¬ kolwiek wskutek wygiecia krzywej elip¬ tycznej, w szczególnosci punkt IV lezy bli¬ zej punktu •/// niz w uwidocznionym na fig. 4 wykresie. Poniewaz stosunki zasadnicze, pominawszy nawet straty obwodu, sa te same, stosowano powyzsze rozumowanie, które umozliwia pogladowe przedstawie¬ nie stosunków zachodzacych w urzadze¬ niu.Przy sygnale ustawionym na ,,jazde" obwód pradu torowego jest przerwany wskutek otwarcia kontaktów 7. W tym przypadku nietylko nie nastepuje kompen¬ sacja L2, lecz nawet pewne male jej zwiek¬ szenie. Z tego powodu ma miejsce jeszcze wzniesienie sie krzywej Er , a nie pochylenie. Ma to szczególne znacze¬ nie dlatego, ze wlasnie w znanych urza¬ dzeniach innego rodzaju czesto unikalo sie z trudem oddzialywania przekaznika na¬ wet przy zwartem uzwojeniu elektroma¬ gnesu torowego, co pociagalo za soba ko¬ niecznosc stosowania przekaznika odpo¬ wiednio wrazliwszego, co znów wskutek wstrzasnien pociagu polaczone bylo z trud¬ nosciami.Przez polaczenie indukcyjnosci cewki z nasyconym rdzeniem zelaznym 3 z elek¬ tromagnesem 2 lokomotywy mozna otrzy¬ mac wykonanie podlug fig. 5, przyczem elektromagnes 10 lokomotywy jest zaopa¬ trzony w silnie nasycone jarzmo zamyka¬ jace 11.Dalszy przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku przedstawiono na fig. 6, w którym obwód impulsyjny i obwód prze¬ kaznika sa rozdzielone przez wlaczenie transformatora 12.Odnosny wykres napiecia w zaleznosci od pradu jest przedstawiony na fig. 7. Prze¬ bieg pochylenia sie ma tutaj miejsce w ob¬ wodzie przekaznika (obwód wtórny) dzie¬ ki zmianie napiecia, dzialajacego w uzwo¬ jeniu 13 transformatora 12, z U na U'. Pod¬ wyzszenie napiecia przy impulsie, powodu¬ jacym zatrzymanie, nastepuje dzieki te¬ mu, ze opornosc urojona uzwojenia elek¬ tromagnesu 2 lokomotywy przez sprzegnie¬ cie z zamknietym poprzez kondensator 8 obwodem elektromagnesu torowego (rezo¬ nans) znosi sie wzglednie zmniejsza sie bardzo, wskutek czego pierwotne napiecie wzbudzajace i prad wzbudzajacy transfor¬ matora 12 silnie sie wznosza. Nastepuje tu pochylenie sie z punktu 7 poprzez IV ku 777 (fig. 4), przyczem powstaly ostatnio prad w przekazniku nawet po dokonanym impulsie pozostaje jako wartosc stala, przedluzajac impuls teoretycznie na czas nieograniczony. Przy impulsie, odpowiada¬ jacym sygnalowi na „jazde", przerywa sie obwód pradu torowego, tym sposobem zas nalezaca do 77 opornosc urojona nie zmniejsza sie, lecz nawet cokolwiek wzra¬ sta, wobec czego ma znów miejsce powiek¬ szenie indukcyjnosci w obwodzie przekaz¬ nika, a nie zjawisko pochylenia sie.Obwód torowy moze byc dla wszyst¬ kich omawianych polaczen tak wykonany, ze, jak to jest stosowane w znanych urza¬ dzeniach, przy sygnale, nastawionym na „jazde", bedzie on zamkniety, przy sygna¬ le zas, wskazujacym „stój", — przerwany.Przyklad tego uwidoczniono na fig. 8. Przy sygnale, nastawionym na „jazde", wylacza sie przytem wskutek zwarcia dzialanie — 4 —kondensatora 8. Laczenie to ma te zalete, ze przy niedzialaniu kontaktów, umie¬ szczonych na semaforze, w kazdym przy¬ padku nastepuje impuls, powodujacy za¬ trzymanie.Opisane urzadzenie lokomotywy we wszystkich omawianych przypadkach przez odlaczenie pradnicy pradu zmiennego i stopniowe zwiekszenie jej napiecia moze byc doprowadzone zpowrotem do stanu go¬ towosci, przyczem urzadzenie ustawia sie znów na (stan trwaly z malym pradem, u- widoczniony punktem / na fig. 4 wzgled¬ nie 7. PL