Przedmiotem wynalazku jest sposób zwiekszenia efektywnosci pracy chwytaka linowego do wyko¬ nywania otworów pod fundamenty szczelinowe i urzadzenie do zwiekszenia efektywnosci pracy chwytaka linowego do wykonywania otworów pod fundametny szczelinowe. Urzadzenie stanowi wy¬ posazenie maszyny do robót ziemnych (na przyklad koparki) z dwoma wciagarkami linowymi. Urza¬ dzenie to zapewnia lepsze wypelnienie szczek na¬ rzedzia gruntem, a tym samym zwieksza efektyw¬ nosc jego pracy.Znane sa sposoby i urzadzenia zwiekszajace na¬ pelnienie narzedzia gruntem, które cechuja sie ta¬ kim skonstruowaniem narzedzia, ze poprzez doda¬ nie specjalnych obciazników, jego ciezar zwieksza sie dwukrotnie lub wiecej. Praca takim narzedziem pociaga za soba zuzycie znacznej ilosci energii, z czego duza jej czesc jest bezuzytecznie zuzyta na transport dodatkowych mas zamontowanych na chwytaku.W sposobie wedlug wynalazku wykorzystuje sie sciany boczne otworu, do których dociskane sa ply¬ ty rozpierajace, przeciwdzialajace unoszeniu chwy¬ taka do góry podczas zamykania jego szczek. Jest to szczególnie wazne w poczatkowym etapie za¬ mykania szczek.Celem wynalazku jest osiagniecie efektu dobrego zaglebienia szczek chwytaka bez koniecznosci jego dociazania, co przyczynia sie do oszczednosci ener¬ getycznych w czasie iego eksploatacji. 2 Istota wynalazku polega na tym, ze w poczatko¬ wym momencie zamykania szczek chwytaka, do¬ ciska sie automatycznie, za pomoca ukladu dzwig¬ niowego, zamontowane na chwytaku plyty rozpo¬ rowe, do scianek wykonywanego w gruncie ^otwo¬ ru, zwiekszajac przez to tarcie miedzy plytkami a sciankami otworu. Urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku sklada sie z plyt rozpierajacych, zamontowa¬ nych na zbloczu dolnym chwytaka przy pomocy czworoboku przegubowego, polaczonego ze szcze¬ kami ciegnem i dodatkowym ciegnem regulacyj¬ nym z amortyzatorami i nakretkami regulacyjny¬ mi, jak równiez z plyty przesuwnej, laczacej sie przy pomocy osi z lacznikami, które za pomoca czopów lacza sie ze szczekami.Schemat urzadzenia do stosowania sposobu we¬ dlug wynalazku uwidoczniony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z boku chwyta¬ ka wyposazonego w plyty dociskowe, a fig. 2 — widok tego chwytaka od czola.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku montowane jest na chwytaku, skladajacym sie z nastepujacych zespolów: zblocze górne 1, zblocze dolne 2, ramiona 3 (mocowane w przegu¬ bie górnym 4 i dolnym 5), szczeki 7 (mocowane obrotowo na osi 6), lina 8 (zamykania szczek 7) i lina 9 podwieszenia.Zamykanie szczek 7 — w przykladowo omawianym chwytaku — uzyskuje sie dzieki temu, ze jest moz¬ liwe nawijanie lub odwijanie liny 8 na beben li- 134 4873 nowy duzy 10, oraz dwóch lin dodatkowych 15 na bebny linowe male 11. Liny dodatkowe 15 sa prze¬ winiete przez krazki linowe 12 zblocza dolnego 2, krazki linowe 13 zblocza górnego 1, oraz przez krazek wyrównawczy 14, zamocowany na zbloczu górnym 1. Na zbloczu 1 jest ponadto zamocowana prowadnica 16, ulatwiajaca prowadzenie chwytaka w otworze. ~ ^ Dalsze liczby odpowiadaja numerom zespolów . lub czesci, które naleza do urzadzenia bedacego przedmiotem wynalazku. Na szczece 7 jest mimo- srodowo zamocowany, (po jednej i po drugiej stro¬ nie) czop 32, na którym jest osadzony lacznik 33.Laczniki 33 dwóch szczek 7 sa polaczone przegu¬ bowo przy pomocy osi 17, na której jest osadzona plyta przesuwana 18 z pierscieniem 19. Przez piers¬ cien 19 wyposazony w amortyzatory 21 przechodzi ciegno regulacyjne 20, wyposazone w nakretki re¬ gulacyjne 22. Ciegno regulacyjne 20, laczy sie z plyta poprzeczna 24, do której sa przymocowane na stale ciegna 23 czworoboku przegubowego be¬ dacego równoleglobokiem przegubowym.Ciegna te lacza sie z ramieniem 25 czworoboku przegubowego przy pomocy przegubu 31.Ramiona 25 lacza sie z jednej strony z plyta rozpierajaca 26 przy pomocy przegubu 30 osadzo- lego w uchu 28, z drugiej zas strony lacza sie ze zbloczem dolnym 2 przy pomocy przegubu 29 osa¬ dzonego w uchu 27.Dzialanie urzadzenia zapewniajace realizacje spo¬ sobu przeciwdzialania unoszeniu chwytaka linowe¬ go podczas zamykania szczek jest nastepujace: Chwytak jest opuszczony do otworu na linie pod¬ wieszenia 8 otwartych szczekach 7, gdy ich ostrza znajduja sie w polozeniu Oi" i O2". Czopy 32 szczek 7 znajduja sie wtedy w polozeniu Ci" oraz C2". zas .os 17 lacznika 33 w polozeniu A". Plyty roz¬ pierajace 26 zajmuja polozenie B". Po opuszczeniu -chwytaka i wstepnym zaglebieniu ostrzy w pod¬ loze nastepuje wybieranie liny 8 zamykajacej szcze¬ ki 7, W tym czasie ostrza szczek 7 zmieniaja swoje polozenie z Oi" i O2" do polozenia Oi' i O2' zas -czopy 32 z polozenia Ci" i C2" do polozenia Ci' i C%\ co powoduje przesuniecie sie osi 17 z polo¬ zenia A" do A\ To z kolei powoduje sciagniecie ku dolowi plyty przesuwnej 18 wraz z pierscie¬ niem 19, amortyzatorami 21 i ciegnem regulacyj¬ nym 20. Ciegno regulacyjne 20 poprzez plyte po¬ przeczna 24 oraz ciegna 23 wymusza wokól prze¬ gubów 29 czesciowy obrót ramion 25 czworoboku przegubowego.Drugie przeguby 30 ramion 25 znajduja sie na plytach rozpierajacych 26, umieszczonych (razem z analogicznym mechanizmem czworoboku prze¬ gubowego) po przeciwnych stronach chwytaka. Ply¬ ty rozpierajace 26 ze swojego pierwotnego poloze¬ nia B" przemieszcza sie w omawianym czasie do 134 487 4 polozenia B', wywierajac nacisk na scianki boczne otworu i przeciwdzialajac w ten sposób ruchowi zblocza dolnego 2 do góry. Nacisk na scianki bo¬ czne jest regulowany amortyzatorami 21 oraz usta¬ wieniem nakretek regulacyjnych 22.W trakcie dalszego obrotu szczek 7, gdy ich ostrza zmieniaja polozenie z Oi' i O2' do Oi i O2, naste¬ puje ruch czopów 32 od polozenia Ci' i C2' do Ci i C2, co pociaga za soba przemieszczanie sie osi (przegubu) 17 z polozenia A' do polozenia A = A".To z kolei przez plyty 18, pierscienie 19, amorty¬ zatory 21 i ciegna regulacyjne 20, a nastepnie prze^ plyte poprzeczna 24 i ciegna 23 wymusza czesciowy obrót ramion 25 do wyjsciowego polozenia, czemu odpowiada transportowe polozenie B = B" plyt rozpierajacych 26.Opróznianiu wybieraka z urobku — otwieraniu jego szczek 7 towarzyszy ponowne przejscie plyt rozpierajacych 26 przez „polozenie zaciskowe" B'.Wyprofilowanie ramion 25 umozliwia tylko czes¬ ciowy ich obrót, a przez to przeciwdziala ich przej¬ sciu przez martwe polozenie, co przy napelnianiu chwytaka powoduje samoczynne zwiekszenie „za¬ ciskowego dzialania" plyt rozpierajacych 26. Plyty te moga byc uprofilowane i uksztaltowane odpo¬ wiednio do warunków gruntowych.Sposób wedlug wynalazku ulatwia dobre napel¬ nienie gruntem szczek chwytaka bez potrzeby zwie¬ kszania jego masy (okolo dwukrotnie) specjalny¬ mi obciaznikami. Uzyskuje sie to dzieki „zacisko¬ wemu dzialaniu" plyt rozpierajacych 26 na scianki otworu, w poczatkowej fazie napelniania szczek 7.Masa takiego chwytaka jest mniejsza (prawie dwu¬ krotnie) od masy chwytaka specjalnie dociazone¬ go. Dzieki temu uzyskuje sie znaczne oszczednosci energetyczne w czasie eksploatacji narzedzia.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zwiekszenia efektywnosci pracy chwy¬ taka linowego do wykonywania otworów pod fun¬ damenty szczelinowe, znamienny tym, ze w po¬ czatkowym momencie zamykania szczek chwyta¬ ka, dociska sie automatycznie, za pomoca ukladu dzwigniowego, zamontowane na chwytaku plyty rozporowe, do scianek wykonywanego w gruncie otworu, zwiekszajac przez to tarcie miedzy plyta¬ mi a sciankami otworu. 2. Urzadzenie do zwiekszenia efektywnosci pracy chwytaka linowego do wykonywania otworów pod fundamenty szczelinowe, znamienne tym, ze skla¬ da sie z plyt rozpierajacych (26), zamontowanych na zbloczu dolnym (2) przy pomocy czworoboku przegubowego, polaczonego ze szczekami (7) cieg¬ nem (23) i dodatkowym ciegnem regulacyjnym(20) z amortyzatorami (21) i nakretkami regulacyjnymi (22), oraz plyty przesuwnej (18), laczacej sie przy pomocy osi (17) z lacznikami (33), które polaczone sa ze szczekami (7) za pomoca czopów (32) umiesz¬ czonych na szczekach (7).134 4«7 Fc_g. 1.Fig- 2 PL