Znane warsztaty tkackie pracuja przy pomocy czólenek wprawianych w ruch za- pomoca raczek udarowych i przebiegaja¬ cych swobodnie przez przesmyk w celu wprowadzenia w tkanine nitki watkowej.Przy takiej pracy predkosc robocza jest niewielka, bo jezeli raczki uderzaja zbyt mocno, to konce czólenek silnie sie zuzy¬ waja, a przytem jezeli zawiedzie chwytak czólenka, to wylatujace czólenko przed¬ stawia znaczne niebezpieczenstwo dla ob¬ slugi warsztatu. W warsztacie takim moze pracowac jednoczesnie tylko jedno czólen¬ ko, wiec powiekszenie sprawnosci warszta¬ tu przez pomnozenie czólenek nie jest moz¬ liwe. Szerokosc wyrabianej tkaniny jest równiez ograniczona, gdyz nie mozna do¬ wolnie powiekszac dlugosci swobodnego przelotu czólenka.Przedmiot niniejszego wynalazku stano¬ wi warsztat tkacki, nadajacy sie szczegól¬ nie do wyrobu tkanych wezów i pracujacy w ten sposób, ze czólenko wykonywa ruch roboczy w prowadnicy prostej, pierscienio¬ wej lub dowolnego ksztaltu, wykonanych z pretów przechodzacych pomiedzy nicmi o- snowy, wzglednie z uderzaków. Czólenko spoczywa na wewnetrznej stronie pierscie¬ niowej prowadnicy, na nieruchomych pre¬ tach, natomiast na zewnetrznej stronie sa uderzaki, które wprawia sie w ruch od stro¬ ny zewnetrznej zapomoca krazka lub wy-skoku, przymocowanego do obracajacego sie p^scienia, wskutek czego uderzaki po¬ pchniete; sa w kleruiikiilczólenka( które wy¬ konuje ciagle ruch roboczy przesmyku z predkoscia równa predkosci obwodowej pierscienia, W tym celu uderzaki nie sa ulozone dokladnie w kierunku promienio¬ wym wzglednie prowadnicy czólenka, lecz sa nieco nachylone w kierunku ruchu czó¬ lenka. Urzadzenie takie umozliwia jedno¬ czesna prace wiekszej ilosci czólenek.Dzwignie albo listwy, otwieraja przesmyk tuz przed czólenkiem, a zamykaja go zaraz za czólenkiem. Dzwignie te wzglednie li¬ stwy sa umieszczone w tym celu na nieru¬ chomych pierscieniach i sa zaopatrzone w ramiona wzglednie nasady przesuwajace sie w zlobkach prowadniczych. Zlobki pro¬ wadnicze maja ksztalt falisty, zalezny od ilosci wytwarzanych przesmyków i sa przy¬ mocowane do wspomnianego pierscienia majacego ruch obrotowy, tak ze w okresie pelnego obiegu kolowego dzwignie, wzgled¬ nie listwy prowadnicze, odchylaja sie tyle razy, ile fal wskazuja zlobki prowadnicze, wytwarzajac taka sama ilosc przesmyków.Przybijanie nici watkowej odbywa sie w sposób ciagly tuz za kazdem czólenkiem, a to zapomoca mlotków osadzonych waha¬ dlowo na nieruchomym pierscieniu. Mlotki te sa wykonane w postaci dzwigni dwura- miennych, których ramie kierownicze o- trzymuje ruch zapomoca falistych zlobków prowadniczych, przymocowanych do pier¬ scienia majacego ruch obrotowy.Fig. 1 przedstawia przyklad wykonania omówionego warsztatu tkackiego w prze¬ kroju wzdluz osi pionowej; fig. 2 — czólen¬ ko z cewka, fig. 3 — rozwiniecie falistej prowadnicy dla dzwigni prowadniczych.Warsztat tkacki sklada sie ze stojaka 1 (fig. 1), na którym spoczywa stól 2 z okra¬ glym otworem 3 we srodku do przepuszcza¬ nia gotowej tkaniny. Na krawedzi stolu 2 sa ustawione slupy 4, dzwigajace górny stól pierscieniowy 5, na którym sa umie¬ szczone w kilku szeregach obok siebie cew¬ ki 6 nici osnowy. W srodku stolu pierscie¬ niowego znajduje sie nieruchoma os 7, u- stawiona na ramionach, pomiedzy któremi przechodza nici osnowy, oraz pierscien 8, którego wewnetrzna strona sluzy do pro- . wadzenia nici'osnowy schodzacych z cewek wdól, przez stól. Pod spodem stolu 5 jest przymocowany pierscien 9, którego ze¬ wnetrzna strona sluzy do prowadzenia ni¬ ci osnowy, oraz pierscien 10 (przymocowa¬ ny zapomoca malych slupków), którego we¬ wnetrzna strona sluzy równiez do prowa¬ dzenia nici osnowy.Do osi 7 jest przymocowany ponizej pierscienia JO pierscien 11, a na jego pla¬ skich ramionach 12, których drugi koniec jest przymocowany do pierscienia 10, spo¬ czywa pierscien 13.Na pierscieniu 13 sa umocowane waha¬ dlowo dzwignie prowadnicze 14 i 15 dla ni¬ ci osnowy, wytwarzajac przesmyki. Dzwi¬ gnie 14 i 15 sa zaopatrzone w ramiona pro¬ wadnicze 16 ze zlobkiem, w którym biegnie nic osnowy i z otworem 11 wzglednie 18, przez który nic osnowy opuszcza ramie prowadnicze. Dzwignie 14 i 15 sa zaopatrzo¬ ne w ramiona kierownicze 19, które odchy¬ lajac sie naprzemian wgóre i wdól pod dzialaniem falistych prowadnic 58 i 59 (po¬ równaj takze fig. 3) wytwarzaja przesmy¬ ki. Plaskie ramiona 12 nie dopuszczaja do przechylania sie dzwigni prowadniczych na boki.Pod pierscieniem 11 znajduje sie na osi 7 nieruchomy pierscien 20 (porównaj takze fig. 2), zaopatrzony w wieniec kolcy 21, przechodzacych przez nici osnowy, na któ¬ rych przesuwa sie czólenko zaopatrzone w ebonitowa obsade 38 z metalowemi brzega¬ mi 23, 24.Pod pierscieniem 20 jest przymocowany zapomoca slupów 25 pierscien 26, który slu¬ zy jako powierzchnia do uderzania dla mlotków 27.Mlotki 27 znajduja sie zewnatrz tkane*go weza i sa osadzone wahadlowo na nieru¬ chomym pierscieniu 28, który jest przymo¬ cowany do stolu 2 zapomoca wsporników . 60. Mlotki Tl sa zaopatrzone w ramiona kierownicze 29, które wprawia w ruch fa¬ listy zlobek prowadniczy 30 wykony-ja¬ cy ruch obrotowy.Do pierscienia 28 jest przymocowany zapomoca slupów 31 nieruchomy pierscien 32, w którym sa osadzone uderzaki 33 (porówn. takze rzut poziomy na fig. 2) przesuwalne w kierunku osi i przechodza¬ ce przez nici przesmyku. Na tych uderza- kach przesuwa sie czólenko 22 ze swojemi metalowemi nakryciami 23, 24. Na ze¬ wnetrznych koncach uderzaków 33 znajdu¬ ja sie celowo sprezyny 34, które odciagaja uderzaki az do zetkniecia sie z obrotowa prowadnica pierscieniowa 35, to znaczy tak daleko, ze czólenko 22 opiera sie jeszcze na uderzakach. Na zewnetrznych koncach u- derzaków znajduja sie powierzchnie slizgo¬ we 36, ustawione pochylo wzgledem pro¬ wadnicy 35. Krazki udarowe 37 wpuszczo¬ ne w prowadnice 35, natrafiajac na wymie¬ nione powierzchnie slizgowe 36 przesuwaja lagodnie uderzaki 33 i wywoluja w ten spo¬ sób ciagly ruch czólenka. Jednoczesnie slu¬ za te powierzchnie 36 do prowadzenia ude- rzaków w zlobku prowadnicy 35.Czólenko 22 (fig. 1 i 2) sklada sie z ply¬ ty 38, majacej ksztalt pólksiezyca i wyko¬ nanej z ebonitu, lub innego materjalu izo¬ lacyjnego, zaopatrzonej z obu stron w me¬ talowe nakrycia 23, 24, które sa w srodku wygiete, przyczem krawedzie tych nakryc wystaja poza krawedzie plyty 38, tak ze powitaja zlobki, w które wchodza kolce 21 i uderzaki 33 w celu prowadzenia czólenka.Pomiedzy zewnetrznemi nakryciami 23 i 24 znajduje sie jeszcze zboku krazek 37, w który uderza uderzak 33 w celu przesunie¬ cia czólenka. Powyzej nakrycia 23 i poni¬ zej nakrycia 24 sa przymocowane izolowa¬ ne kablaki 39 i 40, przyczem w dolnym ka- blaku 40 znajduje sie na wrzecionie cewka 41, natomiast w górnym kablaku 39 znaj¬ duje sie otwór 42, przez który nic z cewki odchodzi wdól, a potem przechodzi przez otwór 43 w plycie 38 i przez otwór 44 w dolnym kablaku 40 do przesmyku osnowy.Do uruchamiania dzwigni 27, uderza- ków 33, oraz dzwigni prowadniczych 14 i 15 sluzy pierscien 45, który toczy sie w zlobku 46 stolu 2 na kulkach. Na pierscie¬ niu tym sa umieszczone na wspornikach fa¬ liste prowadnice 30 dla mlotków, na wspor¬ nikach 35 szyna 37 z krazkami udarowymi dla uderzaków i faliste prowadnice 58, 59 dla ramion kierowniczych dzwigni prowad¬ niczych. Kierownice 58, 59 maja w omawia- nem wykonaniu rózna wysokosc, a stosow¬ nie do tego jest takze rózna glebokosc dla ramion kierowniczych 19, tak, ze ramiona znajdujace sie z jednej strony przesmyku przesuwaja sie w glebszym zlobku 58, a ra¬ miona z drugiej strony przesuwaja sie w wyzszym zlobku 59. Gdy ramiona prowad¬ nicze posuwajace sie w glebszych zlobkach sa prowadzone przez skrzyzowania zlob¬ ków 58, 59 pokazanych na fig. 3, to ramio¬ na przesuwajace sie w wyzszym zlobku zwisaja w tym czasie swobodnie.W celu unikniecia uderzen ramion w chwilach, gdy zaczyna sie znowu zlobek— nalezy umieszczac skrzyzowania w ten spo¬ sób, aby naprezona nic osnowy przesta¬ wiala ramie kierownicze 19 zapomoca ra¬ mienia prowadniczego 16 w strone rozwar¬ tego kata skrzyzowania, wskutek czego ra¬ mie kierownicze trafia dokladnie w zlobek.Jeszcze lepiej jest uniknac zupelnie skrzy¬ zowania zlobków prowadniczych w ten spo¬ sób, ze obydwa zlobki umieszcza sie obok siebie, a wtedy ramiona kierownicze 19 tworza ze swojemi ramionami prowadni- czemi czesciowo kat ostry, a czesciowo kat rozwarty.Do napedu obrotowego pierscienia 45 sluzy wieniec zebaty 48 i kolo zebate 50 o- sadzone na wale 49, na którym jest o- sadzone równiez kolo pasowe 51 zaklino- — 3 —wane i luzne 52, oraz male kolo czolowe 53, które wprawia w ruch walce 54 za posred¬ nictwem wymiennych kól zebatych, co u- mozliwia zmiane predkosci z jaka walce 54 odbieraja gotowa tkanine.W czasie biegu warsztatu nici osnowy przechodza z cewek 6 przez pierscienie 8, 9, 10 i 13 do ramion prowadniczych 14 wzglednie 15, które podlegaja dzialaniu ra¬ mion kierowniczych 19, sterowanych przez faliste zlobki 58 wzglednie 59; ramiona pro¬ wadnicze otwieraja przesmyki tuz przed czólenkiem i zamykaja je zaraz po przej¬ sciu czólenka w celu utworzenia nastepne¬ go przesmyku. Czólenko przesuwa sie przez przesmyk pod dzialaniem uderzaków 33 wprawianych w ruch przez krazki 37.Czólenko przebiegajac przez przesmyk wprowadza nic watkowa, która wbijaja tuz przed zamknieciem przesmyku mlotki 27 zaopatrzone w ramiona kierownicze 29 i sterowane zapomoca krazacych zlobków fa¬ listych 30. Gotowa tkanine wyciagaja z warsztatu ku dolowi walce 54.Wstrzymanie ruchu tkaniny wrazie zer¬ wania sie nici osnowy lub nici watkowej odbywa sie zapomoca pradu elektrycznego.W tym celu kazde czólenko jest zaopatrzo¬ ne w sprezyne kontaktowa 55 przytrzymy¬ wana przez nici jezeli jednak nic sie skon¬ czy lub zerwie, to sprezyna zwiera obydwie polowy nakryc 23 czólenka, a prad elek¬ tryczny przeplywa od izolowanego pier¬ scienia 20 przez kolce 21, nakrycia 23, spre¬ zyne 55 i uderzak 33 do pierscienia 32, a stad do elektromagnetyczngo przekaznika, który przy uzyciu napedowej sily warszta¬ tu tkackiego, a za posrednictwem przesu- waka — przesuwa pas z kola pasowego 51 na kolo luzne 52.Odpowiednie urzadzenie jest przewi¬ dziane takze dla nici osnowy. Sprezyny kontaktowe 56 sa przymocowane do slupów 4, a przytrzymuja je nici osnowy pomiedzy pierscieniami 9 i 10. Gdy nic osnowy skon¬ czy sie lub urwie, to sprezyny odskakuja wdól i zamykaja obwód pradu plynacego przez przekaznik.W celu wymiany cewki w czólenku zdejmuje sie odpowiednie czesci prowadni¬ cze 58 i przesuwa sie je wdól tak, ze " wszystkie nici osnowy znajduja sie poza czólenkiem na wewnetrznej stronie prze¬ smyku; wtedy mozna czólenko wyjac i wy¬ mienic cewke.Opisany sposób wprawiania w ruch czó¬ lenka mozna zastosowac takie wtedy, gdy czólenko ma wykonywac ruch prostolinijny zwrotny.W tym wypadku dzialaja uderzaki na czólenko z dwóch stron, popychajac je w jedna lub w druga strone. Do wprawiania w ruch uderzaków, a ewentualnie takze mlotków i prowadników nici, sluza w tym wypadku wózki lub tym podobne urzadze¬ nia. Zapomoca takiego warsztatu mozna wyrabiac tkaniny z obrzezem dowolnej sze¬ rokosci.Warsztat tkacki z obrotowym pierscie¬ niem sluzy przedewszystkiem do wyrobu wezów, worków i t. p,; przez przeciecie weza mozna otrzymac szeroka tkanine, np. namiotowa i t. p.Przy pracy opisanym sposobem moz¬ na zastosowac dowolna ilosc czólenek roz¬ mieszczonych wkolo, bo kazdy przesmyk zamyka sie tuz za czólenkiem, a otwiera sie zaraz nowy przesmyk. W ten sposób powieksza sie znacznie wydajnosc robo¬ cza, mimo ze predkosc poszczególnych czó¬ lenek pozostaje niezmieniona. PL