Przedmiotem wynalazku jest uklad do prób trwa¬ losciowych osprzetu mechanicznego, zwlaszcza osprzetu wtryskowych pomp paliwowych silników o zaplonie samoczynnym.Badania trwalosciowe osprzetu mechanicznego stanowia jeden z podstawowych etapów procesu wdrazania do produkcji nowych opracowan, jak równiez okresowego sprawdzania produkcji bieza¬ cej. W przypadku badan osprzetu wtryskowych pomp paliwowych silników o zaplonie samoczyn¬ nym wymuszane sa okreslone zmiany predkosci, które w ewentualnym polaczeniu z innymi czynni¬ kami powoduja przyspieszone zuzywanie sie wspól¬ pracujacych czesci. W ten sposób nastepnie czes¬ ciowe odtworzenie rzeczywistych warunków pracy osprzetu na stanowisku badawczym, dzieki czemu jest mozliwa przyblizona ocena wlasnosci uzytko¬ wych badanych elementów.Z instrukcji obslugi stanowiska do przyspieszo¬ nych wibrodynaandcznych prób pomp wtryskowych wysokiego cisnienia wydanej w 1971 roku w Le¬ ningradzie przez Centralny Naukowo-Badawczy i Konstrukcyjny Instytut Osprzetu Paliwowego Silni¬ ków Samochodowo-Ciagniikowych i Stacjonarnych znany jest uklad skladajacy sie z elektrycznego na¬ pedu glównego napedzajacego bezposrednio obiekt badany, pulpitu sterowniczego z zespolem sterowa¬ nia napedem glównym oraz z wibratora, zespolu pomiaru ciinieó, wydatku paliwa,, predkosci obro¬ towej i obwodu sygnalizacji. W sklad zespolu ste¬ lo 15 M rowania napedem glównym wchodzi multiwiibrator astabilny o stalym okresie generacji decydujacym o czasie trwania pojedynczego cyklu roiboczego, który jest polaczony z czlonem formowania okresu wlaczenia silnika napedu glównego, przy czym czas wlaczenia regulowany jest potencjometrem. Czlon formowania okresu wlaczenia silnika napedu glów¬ nego polaczony jest ze wzmacniaczem wysterowu- jacym przekaznik, który poprzez obwody posredni¬ czace powoduje okresowe zalaczanie lub wylacza¬ nie elektrycznego silnika napedu glównego. Czas wylaczenia silnika napedu wynikajacy z róznicy miedzy okresem generacji multiwibratora astabil- nego a czasem wlaczenia silnika decyduje o wiel¬ kosci spadku predkosci obrotowej obiektu badane¬ go sprzegnietego bezposrednio z napedem glów¬ nym.Niedogodnoscia tego rozwiazania jest koniecznosc stosowania silnika elektrycznego napedu glównego o specjalnej konstrukcji, poniewaz pracuje on pra¬ wie nieustannie w warunkach rozruchu, co jest równiez niekorzystne zarówno dla zasilajacej in¬ stalacji elektrycznej jak i elementów sterujacych praca silnika napedu glównego. Ponadto jest utrud¬ niona lub wrecz niemozliwa regulacja charaktery¬ stycznych parametrów pojedynczego cyklu robo¬ czego.Celem wynalazku byl uklad o prostej konstruk¬ cji umozliwiajacy realizacje duzej liczby cykli ro¬ boczych w jednostce czasu przy zapewnieniu lat- 132 483132 483 3 4 wosci zmian parametrów charakterystycznych cyklja roboczego.Zadanie to wedltig wynalazku zrealizowano two¬ rzac' Uklad do prób trwalosciowych osprzetu me¬ chanicznego posiadajacy zespól napedowy napedza- ' W7 rOlv^kt badanjr, charakteryzujacy sie tym, ze t zespól aapedowy- sprzegniety jest poprzez zespól sprzegla elektromagnetycznego z obiektem bada¬ nym, z którym jest mechanicznie sprzezony impul¬ sowy czujnik predkosci obrotowej, bedacy elek¬ trycznie polaczony z wejsciem sygnalu predkosci bloku sterowania. Blok sterowania jest polaczony poprzez wejscie parametrów nadzorowanych z obiektem badanym, a poprzez drugie wejscie para¬ metrów nadzorowanych i wyjscie sterowania z zes¬ polem sprzegla elektromagnetycznego.Ponadto do bloku sterowania poprzez wyjscie licznikowe dolaczony jest elektromechaniczny licz¬ nik ilosci cykli pracy a poprzez wyjscie pomiarowe — cyfrowy miernik czasu. Blok sterowania posiada wejscie sygnalu predkosci podlaczone do czlonu formujacego polaczonego z przetwornikiem czestot¬ liwosc — napiecie, do którego podlaczony jest kom¬ parator progu dolnego i komparator progu górne¬ go.Komparator progu górnego jest bezposrednio podlaczony do bramki AND i do wejscia przygo¬ towujacego przerzutnika bistabilnego, a poprzez in- wertor do wejscia synchronizacji pomocniczego przerzutnika bistabilnego. Natomiast komparator progu dolnego dolaczony jest jednoczesnie do wej¬ scia zerujacego przerzutnika bistabilnego oraz do wejscia zerujacego i wejscia przygotowujacego po¬ mocniczego przerzutnika bistabilnego, który swym wyjsciem dolaczony jest do wyjscia pomiarowego.Bramka AND, posiadajaca od strony wejscia do¬ datkowe polaczenie z generatorem cyklu, 'jest do¬ laczona do wejscia synchronizacji przerzutnika bi- stabikiego, którego wyjscie sprzezone jest z druga bramka AND .polaczona równiez z blokiem nadzo¬ ru dolaczonym do wejsc parametrów nadzorowa¬ nych. Bramka AND jest jednoczesnie polaczona ze wzmacniaczem wykonawczym dolaczonym do wyj¬ scia sterowania oraz ze wzmacniaczem impulso¬ wym dolaczonym do wyjscia licznikowego.Rozwiazanie wedlug wynalazku pozwala na (znacz¬ ne skrócenie czasu trwania prób trwalosciowych osprzetu wtryskowych pomp paliwowych droga zwiekszenia ilosci cykli roboczych realizowanych w jednostce czasu co zostalo osiagniete przez wymu¬ szanie zmian predkosci obiektu badanego poprzez odpowiednie sterowanie wlaczeniami i wylaczenia¬ mi zespolu sprzegla elektromagnetycznego. Zosta¬ la równiez zapewniona latwosc regulacji czasu trwa¬ nia pojedynczego cyklu roboczego a takze minimal¬ nej predkosci ptzy której nastepuje ponowne za¬ laczenie zespolu sprzegla elektromagnetycznego. Po¬ nadto uklad posiada zabezpieczenie przed skutkiem zaistnienia stanów awaryjnych a takze stworzona zostala mozliwosc pomiaru czasu wybiegu przydat¬ nego do wstepnej oceny stanu obiektu badanego metoda porównawcza.Przedmiot wynalazku jest objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na zalaczonym rysunku, pokazujacym schemat blokowy ukladu do prób trwalosciowych osprzetu mechanicznego.Zaklada sie, ze w chwili poczatkowej zespól sprzegla elektromagnetycznego 2 jest wysterowany 5 z wyjscia sterowania E bloku sterowania 5.W tym przypadku predkosc obrotowa wymuszo¬ na przez zespól napedowy 1 jest przenoszona po¬ przez zespól sprzegla elektromagnetycznego 2 na obiekt badany 3. Sprzegniety mechanicznie z obiek¬ tem badanym 3 impulsowy czujnik predkosci ob¬ rotowej 4 generuje ciag impulsów o czestotliwosci proporcjonalnej do predkosci obrotowej, który jest podawany na wejscie sygnalu predkosci A bloku sterowania 5. Sygnal ten zostaje wstepnie uformo¬ wany w czlonie formujacym 8, z którego zostaje podany na przetwornik czestotliwosc — napiecie 9, w którym nastepuje przetworzenie ciagu impulsów w sygnal ciagly proporcjonalny do czestotliwosci.Sygnal ten podawany jest jednoczesnie na kompa¬ rator progu dolnego 10 i komparator progu górne¬ go 11, przy czym mozliwa jest regulacja progów zadzialania obu komparatorów. Wyjscia kompara¬ torów 10 i 11 pozostaja na poziomie logicznym wy¬ sokim.Stan taki trwa do momentu, w którym generator cyklu 12 o regulowanym czasie trwania pojedyn¬ czego cyklu roboczego wygeneruje sygnal o pozio¬ mie logicznym wysokim. Sygnal ten powoduje przejscie bramki AND 13 w stan logiczny wysoki przesterowujacy poprzez wejscie synchronizacji T przerzutmik bistabilny 16 w stan, w którym jego wyjscie Q .posiada poziom logiczny niski. Nastepuje wiec przejscie bramki AND 18 w stan logiczny niski powodujacy zablokowanie wzmacniacza wy¬ konawczego 19, który poprzez wyjscie sterowania E przestaje wysterowywac zespól sprzegla elektro¬ magnetycznego 2. Nastepuje wiec mechaniczne roz¬ laczenie zespolu napedowego 1 i obiektu badane¬ go 3, którego predkosc zaczyna malec w wyniku od¬ dzialywania oporów mechanicznych.Zmniejsza sie czestotliwosc impulsów generowa¬ nych przez impulsowy czujnik predkosci obroto¬ wej 4, a zatem maleje równiez sygnal napieciowy na wyjsciu przetwornika czestotliwosc — napie¬ cie 9, Nastepuje przejscie komparatora progu gór¬ nego 11 w stan logiczny niski i poprzez inwer- tor 14 i wejscie synchronizacji T zostaje przestero- wany pomocniczy przerzutnik bistabilny .15 w stan, w którym jego wyjscie Q posiada niski poziom lo¬ giczny. Sygnal ten zostaje przekazany poprzez wyj¬ scie pomiarowe G do cyfrowego miernika czasu 7 i okresla poczatek pomiaru czasu wybiegu.Dalszy spadek predkosci obiektu badanego 3 po¬ woduje przesterowanie komparatora progu dolne¬ go 10 w stan logiczny niski, który poprzez wej¬ scie zerujace R wymusza przejscie przerzutnika bi¬ stabilnego 16 w stan w którym jego wyjscie Q posiada ponownie poziom logiczny wysoki. Bram¬ ka AND 18 przechodzi wiec równiez w stan logicz¬ ny wysoki powodujac wysterowanie wzmacniacza wykonawczego 19, który poprzez wyjscie sterowa¬ nia E zalacza zespól sprzegla elektromagnetyczne¬ go 2. Zostaje równiez wysterowany wzmacniacz im¬ pulsowy 20 zalaczajacy poprzez wyjscie liczniko- 15 20 25 30 35 40 46 50 55 60132 483 5 6 ^we F elektromechaniczny licznik ilosci cykli pra¬ cy 6.Przejscie komparatora progu dolnego 10 powo¬ duje równiez poprzez wejscie zerujace R przeste- rowamie pomocniczego przerzutnika bistabilnego 15 w stan, w którym jego wyjscie Q posiada poziom logiczny wysoki. Sygnal ten podawany przez wyj¬ scie pomiarowe G do cyfrowego miernika czasu 7 wyznacza koniec pomiaru czasu wybiegu.W wyniku ponownego zalaczenia zespolu sprzeg¬ la elektromagnetycznego 2 nastepuje sprzegniecie zespolu napedowego 1 z obiektem badanym 3, któ¬ rego predkosc szyblko narasta. Nastepuje wiec wzrost czestotliwosci impulsów generowanych przez impulsowy czujnik predkosci 4 powodujacy wzrost sygnalu napieciowego na wyjsciu przetwornika cze¬ stotliwosc — napiecie 9, w efekcie czego najpierw komparator progu dolnego 10 a nastepnie kompa¬ rator progu górnego 11 przechodza w stan logiczny wysoki czyli w ten sposób nastepuje powrót do stanu poczatkowego. Ponowne pojawienie sie wy¬ sokiego poziomu logicznego z generatora cyklu 12 inicjuje kolejny cykl roboczy.W przypadku, gdy którykolwiek z sygnalów po¬ dawanych na wejscia parametrów nadzorowanych BiC przekroczy dopuszczalna wartosc krytyczna, wówczas blok nadzoru 17 generuje na swym wyj¬ sciu stan logiczny niski powodujacy przesterowa- nie Ibramki AND 13 równiez w stan logiczny niski.Spowoduje to zablokowanie wzmacniacza wyko¬ nawczego 19 a poprzez wyjscie sterowania E na¬ stapi wylaczenie zespolu sprzegla elektromagnetycz¬ nego 2, w wyniku czego obiekt badany 3 zostaje zatrzymany. Powrót parametru do zakresu dozwo¬ lonego lub usuniecie przyczyny powodujacej poja¬ wienie sie stanu awaryjnego umozliwia ponowne wejscie ukladu w cyfcl roboczy.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do prób trwalosciowych osprzetu me chanicznego posiadajacy zespól napedowy napedza¬ jacy obiekt badany, znamienny tym, ze zespól na¬ pedowy (1) sprzegniety jest poprzez zespól sprzegla elektromagnetycznego (2) z obiektem badanym (3), z którym jest mechanicznie sprzezony impulsowy czujnik predkosci obrotowej (4) polaczony elek¬ trycznie poprzez wejscie sygnalu predkosci (A) z blokiem sterowania (5), posiadajacym polaczenie poprzez wejscie parametrów nadzorowanych (B) z obiektem badanym (3), poprzez drugie wejscie pa¬ rametrów nadzorowanych (C) i wyjscie sterowania (iE) z zespolem sprzegla elektromagnetycznego (2), a ponadto poprzez wyjscie licznikowe (F) z elek¬ tromechanicznym licznikiem ilosci cykli pracy (6) oraz poprzez wyjscie pomiarowe (G) z cyfrowym miernikiem czasu (7). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze blok sterowania <5) posiada wejscie sygnalu pred¬ kosci (A) podlaczone do czlonu formujacego (8) po¬ laczonego z przetwornikiem czestotliwosc — napie¬ cie (9), do którego jest podlaczony komparator pro¬ gu dolnego (10) i komparator progu górnego (11), jednoczesnie dolaczonym do bramki AND (13) i po¬ przez inwertor (14) do wejscia synchronizacji (T) pomocniczego przerzutnika bistabilnego (15) oraz do wejscia przygotowujacego (D) przerzutnika bi¬ stabilnego (16), riatomiast komparator progu dolne¬ go (10) dolaczony jest jednoczesnie do wejscia ze¬ rujacego (R) przerzutnika bistabilnego (16) oraz do wejscia zerujacego (R) i wejscia przygotowujacego (D) .pomocniczego przerzutnika bistabilnego (15) do¬ laczonego wyjsciem (Q) do wyjscia pomiarowego (G), przy czym bramka AND (13), posiadajaca od strony wejscia dodatkowe polaczenie z generato¬ rem cyklu (12) jest dolaczona do wejscia synchro¬ nizacji (T) przerzutnika bistabilnego (16), którego wyjscie (Q) sprzezone jest z bramka AND (18) po¬ siadajaca równiez polaczenie z blokiem nadzoru (17) dolaczonym do wejsc parametrów nadzorowanych (B) i (C), przy czym ^bramka AND (18) jest jedno¬ czesnie polaczona ze wzmacniaczem (19) dolaczo¬ nym do wyjscia sterowania (E) oraz ze wzmacnia¬ czem impulsowym (20) dolaczonym do wyjscia licz¬ nikowego (F). 10 15 20 25 30 35132 483 c ^ K4 F H^ 19 17 B Q T 16 RD\ 12 20 \R dH « liir M Ki /O PZ~raf. Koszalin A-2216 90 8 _i Cena 100 zl PL